Oleander: gezondheidsvoordelen, toepassingen en giftigheid

Oleander: gezondheidsvoordelen, toepassingen en giftigheid De oleander is een groenblijvende, overvloedig bloeiende struik. Oleander kan een hoogte bereiken van 2 tot 6 meter en wordt, indien met rust gelaten, zeer breed. De leerachtige bladeren zien er lancetvormig uit en zijn tot ongeveer 15 cm lang. De bloemen van de wilde vormen zijn roze of wit gekleurd. De bloemen zijn tussen 3 en 5 cm breed. De oleander komt van oorsprong uit het Middellandse Zeegebied, Zuid-Portugal en van Iran tot in Oost-Azië, waar hij vaak langs beken en rivieren groeit. Vooral in de midzomer kan de indruk ontstaan ​​dat het groeit in stofdroge grond. Schijn bedriegt echter, want ze hebben veel water nodig. Het kan zijn dat de bovenste aardlaag daadwerkelijk is uitgedroogd, maar vooral als deze overvloedig bloeit, kun je er zeker van zijn dat deze ergens water (bijvoorbeeld grondwater) uit zijn wortelsysteem haalt. De oleander is een decoratieve maar zeer giftige struik of boom. Het bevat hartglycosiden, die ook therapeutisch worden gebruikt.
Nerium oleander / Bron: Francisco Manuel Blanco (O.S.A.), Wikimedia Commons (Publiek domein)Nerium oleander / Bron: Francisco Manuel Blanco (O.S.A.), Wikimedia Commons (Publiek domein)

Wat is de oleander?

De nerium oleander (kortweg 'oleander') behoort tot de de maagdenpalmfamilie (Apocynaceae). Hoewel de oleander erg giftig is, wordt het in de natuurgeneeskunde en homeopathie gebruikt als een medicijn voor hartziekten. De bladeren van de oleander bevatten een groot aantal giftige verbindingen, waaronder oleandrine en neroside. Deze glycosiden werken in op het hart.

Voorkomen

De oleander is inheems in het Middellandse Zeegebied en verder richting het oosten. De oleander komt in het wild vooral voor in het zuiden van Spanje en in Marokko. Het groeit ook in China en India, evenals in het Midden-Oosten. In Nederland is de oleander ook erg populair als een potplant op het terras of balkon. De oleander geeft de voorkeur aan warme weer voor zijn groei. Ofschoon het een mediterrane plant is, moet je hem bij warm weer in de zomermaanden juni, juli, augustus regelmatig zeer veel water geven.

Groei en bloei

De oleander is een groenblijvende plant, waarvan de stengel na verloop van tijd houtachtig wordt. De plant wordt maximaal zes meter lang. De bladeren van de oleander hebben een leerachtige consistentie en ze zijn toegespitst en aan de basis in de steel versmallend. Ze kunnen een lengte van maximaal 15 centimeter bereiken. In het midden van het blad is een nerf die erg uitgesproken is. De bladeren groeien meestal in groepen van drie tot vier stuks, die zijn opgesteld rond de stengel. De bloeitijd van de oleander is van juni tot september. De bloemen groeien in eindstandige, veelbloemige schermen. De bloemen zijn uitgerust met vijf bladeren, waarvan de kleur wit, geel, roze of rood zijn. In het verdere verloop komen zaden uit de bloemen. Deze kunnen tot 20 cm lang worden en zien eruit als lange smalle 'boontjes' waar de zaden in zitten.

Vruchten van de oleander / Bron: Pablo Alberto Salguero Quiles, Wikimedia Commons (GPL)Vruchten van de oleander / Bron: Pablo Alberto Salguero Quiles, Wikimedia Commons (GPL)

Giftige delen (giftigheid)

Hartglycosiden

De hele plant is giftig. Dieren die van de plant eten kunnen binnen een aantal uren tot dagen overlijden. Houd de plant daarom ver uit de buurt van kleine kinderen en huisdieren (die aan de plant kunnen eten). De belangrijkste actieve bestanddelen zijn verbindingen die inwerken op het hart en de bloedsomloop, zogenaamde glycosiden of hartglycosiden. Dit zijn glycosiden die invloed hebben op de beweging en het ritme van het hart.

Mogelijke symptomen

Typische klachten zijn gevoelloosheid van de tong en keel, braken, misselijkheid, krampen, onregelmatige hartslag, ademhalingsverlamming, shock, vertraagde pols, vergrote pupillen, kortademigheid en blauwe lippen en handen. De dood kan twee tot drie uur na inname van het oleandergif optreden. Omdat alle delen van de plant bitter smaken, worden echter zelden grotere hoeveelheden gif gegeten.

Toepassingen en effect

De oleander, waarvan er meer dan 160 variëteiten zijn, wordt voornamelijk gebruikt als sierplant. In Europa wordt het sinds de 19e eeuw als tuinplant gebruikt. Ondanks zijn giftigheid werd de plant in eerdere eeuwen als medicinale plant gebruikt. De werkzame stoffen van de oleander bestaan uit tannines, flavonoïden, hars en glycosiden. Deze glycosiden omvatten ook het toxische oleandrine. Het is een hartglycoside die een vergelijkbaar effect op het menselijke cardiovasculaire systeem heeft als vingerhoedskruid. Het is van invloed op de hartslag en de contractiekracht van het hart. In de vorm van medicatie kan de oleander daarom worden gebruikt als een effectief middel tegen hartfalen.

Bloeiende oleander / Bron: AlphaCentauri, Wikimedia Commons (CC BY-2.5)Bloeiende oleander / Bron: AlphaCentauri, Wikimedia Commons (CC BY-2.5)
Vanwege zijn dodelijke toxiciteit wordt de oleander alleen in afgewerkte producten gebruikt. Het is echter volledig ongeschikt voor kruidenthee. Het middel moet worden genomen onder toezicht van een arts. De oleander wordt altijd gebruikt als een standaardpreparaat of als een homeopathisch middel. In de homeopathie wordt de plant gebruikt om hartproblemen te behandelen. Homeopathisch gebruik van oleander moet ook onder medisch toezicht gebeuren.

Gezondheidsvoordelen

De oleander werd al in de vroege Arabische geneeskunde gebruikt om slangenbeten te behandelen. De oude indianen gebruikten gele oleanders tegen aambeien en huidziekten zoals schurft. In de Europese (natuur)geneeskunde werd de oleander soms ook gebruikt als een middel tegen hartklachten. Anno 2020 wordt het gebruik van de plant echter als verouderd beschouwd, omdat er effectievere bereidingen beschikbaar zijn. Alleen in de homeopathie wordt de oleander gebruikt om hartritmestoornissen en spijsverteringsproblemen te behandelen.

Volgende de Engelstalige website WebMD is er anno 2020 onvoldoende bewijs voor de werkzaamheid van oleander bij:

Al met al zijn er vooralsnog geen bewezen effectieve gezondheidstoepassingen van oleander.

Lees verder

© 2019 - 2021 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
De oleander is een mediterrane bloeier in NederlandDe oleander is een mediterrane bloeier in NederlandEen prachtig bloeiende kuipplant in Nederland en België die zijn oorsprong heeft in de gebieden rond de Middellandse zee…
De oleander plant geeft ook in Nederland mooie bloemenDe oleander plant geeft ook in Nederland mooie bloemenWie de landen rondom de Middellandse zee bezoekt zal vol bewondering kijken naar de prachtige oleanders die zelfs langs…
Giftige planten en struiken in de tuinGiftige planten en struiken in de tuinOm ongelukken met giftige planten te voorkomen is het van belang om te weten welke planten er zoal in de tuin staan. Voo…
Vingerhoedskruid, geschiedenis van een hartmedicijnVingerhoedskruid, een veel voorkomende tweejarige plant, groeiend langs bosranden en in open kapvlaktes van bossen, word…

Pepermunt: gezondheidsvoordelen en voedingswaarde pepermuntPepermunt: gezondheidsvoordelen en voedingswaarde pepermuntPepermunt (Mentha piperita) is waarschijnlijk een van de bekendste kruiden. Geen wonder, want zijn onderscheidende aroma…
Eucalyptus: gezondheidsvoordelen, toepassingen, bijwerkingenEucalyptus: gezondheidsvoordelen, toepassingen, bijwerkingenEucalyptus is een van de bekendste kruidenmiddelen tegen verkoudheid. Essentiële eucalyptusolie komt voor in talloze med…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Bff, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0/bewerkt)
  • Frank J. Lipp. Kruidenleer. Librero, 2004.
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Oleander
  • https://www.antigifcentrum.be/natuur/planten/giftige-planten/oleander-nerium-oleander
  • https://www.rxlist.com/oleander/supplements.htm
  • https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-789/oleander
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Hartglycoside
  • http://www.ludwigdhaese.be/verslagen/218/3.pdf
  • https://oleandersnoeien.nl/oleander
  • https://greenfingersonline.nl/tuinplanten/oleander/
  • https://www.tuinadvies.nl/artikels/oleander_nerium_oleander
  • https://www.patient1.nl/encyclopedie/hartritmestoornis
  • https://www.healthbenefitstimes.com/oleander/
  • Afbeelding bron 1: Francisco Manuel Blanco (O.S.A.), Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Pablo Alberto Salguero Quiles, Wikimedia Commons (GPL)
  • Afbeelding bron 3: AlphaCentauri, Wikimedia Commons (CC BY-2.5)
Tartuffel (2.976 artikelen)
Laatste update: 12-10-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Bronnen en referenties: 16
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!