InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Spiritueel > Incarnaties van Vishnu Matsya, de mythische vis

Incarnaties van Vishnu Matsya, de mythische vis

Incarnaties van Vishnu  Matsya, de mythische vis Vishnu is naast Brahma en Shiva de belangrijkste god in het hindoeïsme. Samen vormen ze de drie aspecten drie-eenheid van het Absolute of God, ofwel de schepping, de bescherming ervan en de teloorgang van het geschapene. Vishnu onderhoudt, beschermt en verzorgt het universum, en dus ook het aardse leven, en heeft zich door de geschiedenis heen in tal van aardse incarnaties (avatars) getoond om de wereld voor de ondergang te behoeden. Zijn eerste incarnatie van in totaal tien is Matsya, de vis die de stamvader van de mensheid redde door tijdens de zondvloed de ark op de woeste zeeën naar de droge toppen van de Himalaya te trekken.

Tempel Chennakeshava

Inhoud


Vishnu het beschermende en onderhoudende aspect van God

Volgens het hindoeïsme is Vishnu de middelste van de drie belangrijkste goden: Brahma, de schepper, Vishnu de onderhouder en Shiva de vernietiger. Vishnu is het beschermende, zorgzame aspect van God, wiens avatar of incarnatie telkens op aarde verschijnt als de wereld zich in een fundamentele crisis bevindt. Hij incarneert (belichamen) om het goede te beschermen, het kwade te vernietigen en het recht te doen zegevieren, zoals in de Bhagavad Gita (4: 7-8) is beschreven.

Matsya Avatara, tekening in het Amar Mahal Palace Museum, India / Bron: Nvvchar, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Matsya Avatara, tekening in het Amar Mahal Palace Museum, India / Bron: Nvvchar, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Tien incarnaties

Conform de hindoeïstische mythologie komt Vishnu tien keer op aarde om de wereld van het kwade te verlossen, ofwel in tien vormen of avatars. Volgens dit wereldbeeld is hij inmiddels negen keer verschenen, achtereenvolgens als:
  1. Matsya, de vis die Manu (stamvader van de mensheid) redde van de zondvloed.
  2. Kurma, de schildpad op wiens rug de goden de berg Mandara plaatsten om de oceanen te karnen en er het onsterfelijkheidsnectar uit te maken.
  3. Varaha, het wilde zwijn dat de aarde uit de Kosmische Oceaan redde, waar een demon de planeet had ingegooid.
  4. Narasimha, de leeuwenman die de demon Hiranyakashipu doodde.
  5. Vamana, de dwerg die voor de demon Bali verscheen.
  6. Parasurama, de reusachtige krijger die het opnam tegen de kshatria's, die de macht wilden grijpen.
  7. Rama, koning van Ayodhya en held uit het Ramayana-epos.
  8. Krishna, de fluitspelende herdersjongen, wagenmenner van Arjuna.
  9. Boeddha, die zelf de weg naar verlossing vond, stichter van het boeddhisme.
  10. Kalki, de laatste avatar of incarnatie van Vishnu, de ruiter op het witte paard die in de toekomst aan de basis zal staan van een betere wereld.

Matsya de mythische vis

In het hindoeïsme wordt de periode tussen twee scheppingscycli de nacht van Brahma genoemd. Het is een era die in het teken staat van duisternis. Een verstilling die 4300 miljoen aardse jaren duurt. In die periode vóór de huidige schepping stal de demon Hayagriva de Veda's. Voor Brahma was dat een probleem, want zonder deze heilige boeken met de universele wetten kon hij geen nieuwe wereld scheppen. Vishnu verscheen in de vorm van een vis die in de kosmische zondvloed op zoek ging naar de demon, hem vond en versloeg.

Nieuwe scheppingscyclus
Vishnu overhandigde Brahma de Veda's, waarna een nieuwe scheppingscyclus een aanvang nam. Deze religieus-mythische voorstelling van de scheppingscyclus is in tal van sculpturen aanschouwelijk gemaakt en te bewonderen in veel Indiase tempels en musea. Ook in de hatha yoga is een houding gewijd aan Matsya (matsyasana).

Matsya Avatara, Chennakeshava Temple, Somnathpur, India / Bron: Injamaven, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Matsya Avatara, Chennakeshava Temple, Somnathpur, India / Bron: Injamaven, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Vishnu en de zondvloed

Matsya is de eerste incarnatie van Vishnu. Manu was vóór de zondvloed al door de goden voorbestemd om als enige overlevende van de zondvloed de stamvader van alle mensen te worden. Manu ving een vis, verzorgde hem, waarna de uiteindelijk grote vis zich ontpopte als Matsya, avatar van Vishnu, die tijdens de zondvloed de boot van Manu vergelijkbaar met de christelijke ark van Noach naar een veilig oord sleepte, ofwel de toppen van de Himalaya. Daar bad Manu als enige overlevende tot de goden om hem een vrouw te schenken. Vishnu willigde zijn wens in, waarna Manu de stamvader van de mensheid werd.

Avatars of bewustzijnsniveaus

Vishnu wordt doorgaans afgebeeld met een adelaar (Garuda) en in gezelschap van zijn vrouw Lakshmi, godin van de liefde. In sculpturen en gravures is Vishnu te zien met vier armen, een schelp, een discus en een stok. De hindoeïstische mythologie is zo kleurrijk als de Griekse. Het verloop van de zondvloed, waarin Matsya een cruciale rol speelde, komt in alle culturen voor. Van het wereldbeeld van de Maya's tot het christendom en de Filistijnen. Al deze zondvloedverhalen hebben een duidelijke link met het begin van de menselijke geschiedenis, in een periode dat de oorspronkelijke zeeën de basis vormden van de zondvloedmythe.

Licht en duisternis
De negen incarnaties waarin Vishnu zich op aarde manifesteerde kunnen worden beschouwd als mythische vertellingen over de neergedaalde goddelijke kracht die de uit evenwicht geraakte (goddelijke) aardse orde herstelde. Aanvankelijk vocht Vishnu tegen demonen, later tegen de hoogmoed van de mens. De ontaarding in bepaalde tijdspannen tijdens de evolutionair bereikte bewustzijnsniveaus wordt telkens door Vishnu gecorrigeerd, waarna de reis van het bewustzijn, of beter gezegd de verruiming ervan, weer doorgang kan vinden. De mythische vertellingen gaan met andere woorden over de strijd tussen licht en duisternis, tussen ontstaan en vernietiging en over de reis van het halfbewuste sluimerbestaan naar het ontwaken van datzelfde slapende bewustzijn.

Genetische herinneringen uit vervlogen tijden

Er zijn tal van wetenschappers die geprobeerd hebben de vergane tijdperken te koppelen aan de zogenaamde 'genetische herinnering', onder wie de Duitse natuurfilosoof Edgar Dacqué (1878-1945). Het betreft dus onder andere de periode dat de mens in evolutionair opzicht nog een vis was. Maar er zijn meer parallellen denkbaar, zoals de zienswijze dat de schepping zich altijd in de duisternis voltrekt. Duisternis die chaos verzinnebeeldt maar die de kiem van de schepping in zich draagt. Dit zich nog niet gemanifesteerde 'zijn' weerspiegelt zich in de dromen en fantasieën van de mens, waaruit weer mythen ontstaan.

Spirituele bestemming
In de duisternis bevindt zich ook de kennis en in het verlengde daarvan de zingeving van de schepping en het leven, gesymboliseerd door de heilige geschriften, zoals de Veda's, de Bijbel, de Thora en de Koran, ofwel de opgeslagen kennis omtrent de spirituele bestemming van de mensheid. In de scheppingsmythen komt tot uiting dat het belangrijk is dat deze schat geborgen wordt, opdat de mensheid met behulp van de heilige geschriften altijd koers kan houden. In het hindoeïsme wordt dat gezien als een voorwaarde om de scheppingsreis, of evolutie, te laten beginnen.

Lees verder

© 2015 - 2019 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Goden in het HindoeïsmeGoden in het HindoeïsmeHindoes zitten over de gehele wereld, maar de meeste hindoes vinden we terug in India. Het enige land waar de meerderhei…
Het hindoeïsme en de goden Vishnu, Shiva en BrahmaHet hindoeïsme en de goden Vishnu, Shiva en BrahmaHet hindoeïsme is één van de vijf wereldgodsdiensten. In Nederland wonen in 2017 ruim 100.000 Hindoestanen en wereldwijd…
Welke godsdiensten en religies zijn er in India?Welke godsdiensten en religies zijn er in India?India kent verschillende culturen. Het gevolg hiervan was dat er ook meerdere talen werden gesproken. India kent ook ver…
Het hindoeïsme, een wereldgodsdienstHet hindoeïsme, een wereldgodsdienstHet hindoeïsme is een van de grootste godsdiensten ter wereld. In Nederland zijn ook veel hindoes. Wat geloven hindoes e…
Hindoeïsme: 1 van de 5 wereldgodsdienstenHet hindoeïsme is de oudste wereldregie en ontstond ongeveer 5000 jaar geleden. De Ohm is de mantra en de Omkar het symb…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: InspiredImages, Pixabay
  • Inleidingsfoto: V&A Museum. Matsya, avatar of Vishnu, ca 1870. Uttar Pradesh, India
  • http://www.laxmiguru.com/de-10-dasa-avatara-van-heer-vishnu/
  • 'Enigma die grossen Ratsel unsere Welt', Media Verlag GmBH
  • https://translate.google.nl/translate?hl=nl&sl=en&u=http://www.britannica.com/topic/Matsya-Hinduism&prev=search
  • Foto's in tekst: Wikimedia Commons
  • Afbeelding bron 1: Nvvchar, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Injamaven, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Reageer op het artikel "Incarnaties van Vishnu Matsya, de mythische vis"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Orion
Laatste update: 30-06-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Spiritueel
Special: Yoga in perspectief
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!