Teveel ijzer: symptomen & behandeling ijzeroverschot
Net zoals een ijzertekort vervelende gevolgen kan hebben voor het lichaam, kan ook een teveel aan ijzer symptomen met zich meebrengen. Dit ijzeroverschot, ook wel hemochromatose genoemd, kan op lange termijn schadelijk zijn voor de lever en complicaties veroorzaken. Doordat de symptomen van ijzeroverschot ook met andere ziekten te maken kunnen hebben, wordt de link met een teveel aan ijzer niet altijd meteen gelegd. Een teveel aan ijzer kan vastgesteld worden na onderzoek van de ijzerwaarden in het bloed, waarbij een te hoog ijzergehalte aan het licht kan komen. Hierna kan de diagnose van ijzerstapelingsziekte (hemochromatose) gesteld worden. Het volgen van een ijzerarm dieet kan helpen om het overschot aan ijzer weg te werken. Wat zijn de oorzaken en symptomen van teveel ijzer in het bloed en waaruit bestaat de behandeling ervan?Teveel ijzer in het bloed
IJzer is een mineraal dat het menselijk lichaam nodig heeft om te kunnen functioneren. IJzer geeft ons energie, zorgt voor de afbraak van schadelijke stoffen én voor het aanmaken van afweerstoffen. Bovendien stimuleert ijzer het zuurstoftransport in het lichaam. Net zoals een ijzertekort problematisch kan zijn, kan ook een teveel aan ijzer in het bloed leiden tot complicaties. Het is zaak om dit vroeg te diagnosticeren, zodat er op lange termijn zo weinig mogelijk schade aangericht kan worden.Hoge ijzerwaarden
Een te hoog ijzergehalte kan door de arts vastgesteld worden door middel van een bloedonderzoek. Hierbij zal zowel het ferritine als het transferrine nagekeken worden. Als uit je bloedwaarden blijkt dat er te veel ijzer aanwezig is, kan beslist worden tot de diagnose van hemochromatose. Hemochromatose of ijzerstapelingsziekte zijn de medische termen voor de aandoening waarbij het lichaam te veel ijzer opneemt uit voeding.Te veel ijzer erfelijk?
De oorzaak van hemochromatose is een genetische afwijking, die maakt dat het overtollige ijzer niet wordt uitgescheiden. Hierdoor gaat het zich opstapelen in de lever en eventueel verder verspreiden naar andere organen, waar het schade kan aanrichten. Bij het onderzoek zal de arts ook vragen naar eventuele voorgaande gevallen van hemochromatose in de familie. De mogelijke erfelijkheid van deze aandoening kan de arts helpen om de juiste diagnose te stellen. Doordat de symptomen die met ijzeroverschot gepaard gaan ook een teken van andere aandoeningen kunnen zijn, is de link met een teveel aan ijzer niet altijd snel gelegd.Symptomen ijzeroverschot
PijnEen teveel aan ijzer kan pijnklachten veroorzaken, met name aan de gewrichten en in de bovenkant van de buik. Het is op deze laatste plek dat de lever is gesitueerd, en het is dan ook vaak de lever die schade ondervindt van een ijzeroverschot.
Leverproblemen
De lever is een orgaan dat zorgt voor de verwerking van afvalstoffen en kan als een zuiverend orgaan beschouwd worden. Daarnaast dient de lever ook als orgaan waar een teveel aan ijzer wordt opgestapeld. IJzeroverschot kan problemen aan de lever veroorzaken, zoals leververgroting, levercirrose en in zeldzame gevallen ook leverkanker.
Alvleesklier
Net als de lever moet de alvleesklier of pancreas zorgen voor de verwerking van afvalstoffen uit het lichaam. Wanneer er zich te veel ijzer opstapelt kan die functie van de pancreas in het gedrang komen. Als gevolg hiervan kan de alvleesklier beschadigd worden, wat kan leiden tot verlittekening van het orgaan.
Andere symptomen
Doordat de lever niet optimaal kan functioneren kan er chronische vermoeidheid optreden, net als een verminderd libido en in sommige gevallen ook erectieproblemen. Ook diabetes (gevolg van verlittekening van de pancreas) en hartproblemen kunnen te maken hebben met een te hoog ijzergehalte. Daarnaast kan de huid bronskleurig uitslaan door de stapeling van ijzer.
Behandeling ijzeroverschot
AderlatingOp lange termijn kan een teveel aan ijzer schade aanrichten aan de lever en andere organen. Daarom is het belangrijk om zo snel mogelijk de diagnose te stellen en een behandeling te starten. Die behandeling bestaat doorgaans uit een aderlating: dit is het aftappen van bloed zodat het lichaam overtollig ijzer kan verliezen. De frequentie van deze aderlatingen is afhankelijk van de hoeveelheid overtollig ijzer, het lichaamsgewicht en de mate waarin je de aderlatingen kan verdragen. Hoewel deze manier om ijzeroverschot te behandelen wat antiek lijkt, wordt ze nog relatief vaak gebruikt.
Levertransplantatie
Aderlatingen kunnen nuttig zijn om schade aan de lever (levercirrose, leverkanker) te voorkomen. Voorwaarde is wel dat het ijzeroverschot in een vroeg stadium wordt gediagnosticeerd en behandeld. Wanneer dit daarentegen pas in een later stadium wordt herkend kan er al veel schade aan de lever zijn aangericht. In dat geval kan een transplantatie van de lever een oplossing zijn.
