Galstenen: symptomen, oorzaak, behandeling en verwijderen

Galstenen: symptomen, oorzaak, behandeling en verwijderen. In de galblaas kunnen zich stenen vormen van een millimeter tot wel 2½ centimeter of groter. Deze worden galstenen genoemd. Over de oorzaak hier­van is weinig bekend. Ongeveer drie op de tien mensen heeft galstenen, vaak zonder er last van te hebben. Alleen galstenen die (ernstige) klachten geven moeten behandeld worden.

Galstenen

• Galstenen: inleiding
• Incidentie galstenen
• Oorzaken galstenen
• Symptomen galstenen
• Behandeling galstenen

Galstenen: inleiding

Galstenen zijn stenen die in de galblaas worden gevormd. De galblaas ligt net onder de lever, rechtsboven in de buik. Het kleine orgaan is met de lever en de dunne darm verbonden. De galblaas slaat de gal op die de lever produceert. Gal is een geelgroenige (soms zwarte) vloeistof en is nodig voor de vertering van vethoudend voedsel.

Galstenen bestaan voornamelijk uit cholesterol en daarnaast uit bilirubine en kalkzouten. Galstenen komen in verschillende grootte voor, van een millimeter tot wel 2½ centimeter of groter. Er kunnen meerdere stenen tegelijkertijd voorkomen. Een persoon die galstenen heeft, loopt het risico galblaasontsteking te krijgen.

Incidentie galstenen

Galstenen komen bij ongeveer 30% van de mensen voor, vooral bij oudere mensen. De meeste mensen hebben er geen last van.

Oorzaken galstenen

Er is tot dusverre weinig bekend over de oorzaken van het ontstaan van galstenen. Mogelijk dat de samenstelling van de galvloeistof een rol speelt. Van cholesterolgalstenen - zo'n 80% van de stenen - is bekend dat deze vaker voorkomen bij vrouwen dan bij mannen. Wellicht dat vrouwelijke hormonen en gebruik van de pil hierbij een rol spelen. Verder vergroten overgewicht en snel afvallen de kans op galstenen. Genetische (erfelijke) factoren spelen waarschijnlijk ook een rol. Eerstegraads familie (ouders, broers en zussen, en kinderen) van personen met galstenen, hebben 1½ keer meer kans op het krijgen van galstenen. Daarnaast spelen komen galstenen vaker voor bij oudere mensen.

Symptomen galstenen

In de meeste gevallen veroorzaken galstenen geen klachten. Symptomen die kunnen optreden zijn:

• Een galsteen heeft de gal­gang naar de darm verstopt. Hierdoor komt de gal niet meer bij het te verteren voedsel. Symptomen: heftige buikpijnaanvallen die gepaard gaan met geelzucht: een gelige verkleuring van het oog­wit en de huid. Aangezien de gal in het bloed terecht komt, ontstaat een gelige verkleuring van de huid en bruine urine en is de ontlasting ontkleurd. De kans bestaat op het ontstaan van een infectie van de galwegen met hoge koorts.
• Een galsteen is vastge­klemd in de uitgang van de gal­blaas. De uitgang wordt helemaal afgesloten. Symptomen: buikpijn, zonder geelzucht. Vergrote kans op een galblaas­infec­tie met heftige pijn en hoge koorts.
• Een steentje is klem geraakt in de uitgang van de galblaas of in de galgangen. Symptomen: een scherpe pijnaanval in de rechter bovenbuik. Deze pijn straalt vaak uit naar de rug en gaat gepaard met misselijkheid en braken. De patiënt heeft meestal drang om te bewegen; beweging maakt de pijn niet erger. Integendeel, beweging verlicht de pijn. In feite, patiënten met een galkoliek hebben vaak de neiging om te lopen of te kronkelen (het draaien van het lichaam in verschillende posities) in bed om een zo comfortabel mogelijke positie te vinden, zat wil zeggen een houding waarbij zo min mogelijk pijn wordt ervaren. Een galsteenkoliek kan ook minder heftig verlopen met wat vagere klachten. De pijn kan soms plotseling ophouden als het steentje weer losraakt of wanneer de galblaas te uitgeput is om nog verder te persen. Bij koliekpijn trekt de galgang samen en dat zorgt voor heftige pijnaanvallen.
• Aanvallen van vage pijn (een zeurderig en brandend gevoel), boeren en oprispingen, misselijkheid en een onbehaaglijk gevoel in de (rechter) bovenbuik, vooral na het eten van vet, bepaalde groenten zoals koolsoorten, ei of chocola.

Behandeling galstenen

Veel galste­nen worden bij toeval ontdekt bij een echo- of röntgenon­derzoek. Dit worden 'stille stenen' genoemd. Deze stenen geven geen klachten. De meeste mensen met galstenen zijn symptoomvrij en behoeven geen behandeling. Alleen galstenen die (ernstige) klachten geven moeten behandeld worden.

Afhankelijk van de ernst en de soort klachten, kunnen verschillende behandelingen overwogen worden.

• Dieet bij lichte galsteenklachten.
• Medicijnen om een acute koliekaanval te bestrijden en de pijn op te heffen.
• Endoscopie: het verwijderen van galstenen die zich in de hoofdgalgang tussen de lever en de darm bevinden.
• Operatie: de meest aangewezen methode om galsteenklachten te behandelen is een opera­tieve verwijdering van de galblaas, hetgeen een cholecystectomie wordt genoemd.

Klik hier voor een special over galblaasaandoeningen.

Lees verder

• Acute galblaasontsteking: symptomen, oorzaak en behandeling
• Galstenen: verwijderen via kijkoperatie en dieet behandeling
• Galblaaskanker: symptomen, oorzaken, behandeling en prognose
• Acute lage rugpijn, lage rugklachten: pijn in de onderrug
• Nierstenen: symptomen, oorzaak, behandeling en verwijderen