Baarmoederverzakking: klachten, symptomen en operatie

Baarmoederverzakking of baarmoederprolaps komt veel voor, ongeveer één op de vijf tot tien vrouwen krijgt er vroeg of laat last van. Een verzakking betekent dat de baarmoeder door de omliggende banden onvoldoende op haar plaats wordt gehouden en gaat hangen of verzakken. In het ergste geval kan deze uit de vagina steken. Ook andere organen die in het bekken liggen, kunnen verzakken. Een baarmoederverzakking is een hinderlijk verschijnsel en kan door de vrouw als gênant worden ervaren.

Wat is baarmoederverzakking?

Een baarmoederverzakking is een aandoening waarbij de baarmoeder (uterus), die door bindweefselbanden in het bekken op haar plaats wordt gehouden, verzakt uit haar normale positie, doordat ondersteunende weefsels verzwakt of uitgerekt raken. Dit kan een vol gevoel in de vagina of het gevoel geven, alsof er iets uit de vagina steekt. Een baarmoederverzakking wordt vooral gezien na de overgang, wanneer de banden bij de vrouw door een lager oestrogeengehalte zwakker worden. Factoren die extra druk op de spieren en banden in het bekken uitoefenen, vergroten de kans op een verzakking. Hierbij kan gedacht worden aan:

• overgewicht;
• chronisch hoesten door bijvoorbeeld roken; of
• hard moeten persen bij de ontlasting.

Wat zijn de klachten en symptomen van baarmoederverzakking?

De baarmoederverzakking kan minimaal zijn, maar de baarmoeder kan ook tot buiten de vulva zakken. Vrouwen met een geringe baarmoederverzakking hebben vaak geen duidelijke symptomen. Wanneer de baarmoeder verder uit haar oorspronkelijke positie zakt, kan het druk veroorzaken op de andere bekkenorganen - zoals de blaas of darmen - waardoor een verscheidenheid aan symptomen kunnen optreden, waaronder:

• Een zwaar gevoel of druk in het bekken;
• Een vol gevoel in de vagin
• Pijn in het bekken, de buik of onderrug;
• Pijn tijdens de geslachtsgemeenschap;
• Het gevoel dat er iets naar buiten komt of iets uit de vagina steekt;
• Terugkerende blaasontstekingen;
• Ongewone of overmatige afscheiding uit de vagina;
• Obstipatie (verstopping);
• Moeite met plassen, met inbegrip van onvrijwillig urineverlies (incontinentie), of frequent urineren (vaker moeten plassen).

De klachten kunnen verergeren door langdurig staan ​​of lopen. Dit komt door de extra druk op de bekkenbodemspieren als gevolg van de zwaartekracht.

Wat zijn de oorzaken baarmoederverzakking?

De baarmoeder rust op de bekkenbodemspieren en wordt op haar plaats gehouden door bindweefselbanden. Wanneer deze ondersteunende weefsels verzwakken, zijn ze niet langer in staat om de baarmoeder in positie te houden, waardoor deze begint te verzakken. Er zijn verschillende factoren die hieraan kunnen bijdragen. Door veroudering, een aantal bevallingen (vooral bij grote en zware baby's of het baren van meerlingen), of door een erfelijke afwijking kunnen de banden en spieren slapper worden. Andere factoren zijn overgewicht, chronisch hoesten en chronische obstipatie met veel persen tijdens de ontlasting. Door hoesten en persen worden de buikorganen omlaag gedrukt.

Een baarmoederverzakking komt vooral na de overgang voor. De banden bij de vrouw worden dan door een lager oestrogeengehalte zwakker. Het ontwikkelen van de aandoening neemt toe met de leeftijd. Sterke bekkenbodemspieren kunnen de klachten voorkomen. Paardrijden is wat dat betreft aanbevolen.

Hoe wordt een baarmoederverzakking gediagnosticeerd?

De gynaecoloog zal lichamelijk onderzoek uitvoeren om te bepalen of en in welke mate er sprake is van een baarmoederverzakking. De arts brengt een vaginaal speculum in (in de volksmond een 'eendenbek' genoemd), waarna hij/zij de vagina en baarmoeder kan onderzoeken op basis waarvan de ernst van de verzakking en eventuele complicaties kunnen worden vastgesteld.

Hoe wordt een baarmoederverzakking behandeld?

Er zijn chirurgische en niet-chirurgische behandelmogelijkheden. De gekozen behandeling zal afhangen van de ernst van de aandoening, de algemene gezondheid van de patiënt, haar leeftijd en de wens om kinderen te krijgen.

Wanneer de verzakking geen klachten veroorzaakt, is een behandeling over het algemeen niet nodig. Wel kan de arts bij een lichte verzakking bij een patiënt na de menopauze, oestrogeen vervangende therapie voorschrijven in de vorm van tabletten (een soort zetpillen) of crème die in de vagina ingebracht moet brengen ter versteviging van het ondersteunende weefsel.

Bij patiënten met lichte symptomen kan een ring (pessarium) in de vagina worden ingebracht, teneinde deze in de normale positie terug te zetten. Een andere behandelmethode is een operatieve correctie van een baarmoederverzakking, hetgeen meestal wordt aangeraden bij vrouwen boven het veertigste levensjaar. Een baarmoederverzakking kan worden behandeld door het verwijderen van de baarmoeder in een chirurgische procedure genaamd hysterectomie. Er kan ook gekozen worden voor een operatie waarbij een kunststof matje in de buik wordt aangebracht om de baarmoeder op haar plaats te houden.

Klik hier voor een special over de vrouwelijke geslachtsorganen.

Klik hier voor een special over aandoeningen aan de baarmoeder.

Lees verder

• Vaginaverzakking, blaasverzakking, baarmoeder verzakking
• Aandoeningen/afwijkingen: clitoris/vagina/schaamlippen/vulva
• Urine: moeilijk urineren (plassen), retentie, incontinentie
• Obstipatie, symptomen verstopping: buikpijn opgezwollen buik
• Baarmoederontsteking: symptomen ontsteking van de baarmoeder