InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Zwarte haartong (zwarte tong): symptomen en behandeling

Zwarte haartong (zwarte tong): symptomen en behandeling

Zwarte haartong (zwarte tong): symptomen en behandeling Zwarte haartong is een tong waarop een soort beslag aanwezig is, welke zwart, bruin, zwartbruin of groen van kleur is. Zwarte haartong is een onschuldige aandoening die meestal geen klachten geeft, maar het kan wel als cosmetisch storend worden ervaren. Zwart haartong kan gepaard gaan met andere symptomen, zoals een metaalachtige smaak in de mond en een vieze adem. De oorzaak van zwarte haartong is niet precies bekend. Zwarte haartong wordt soms gezien na een antibioticakuur. Het kan ook voorkomen bij personen met een slechte mondhygiëne. Andere uitlokkende factoren voor zwarte haartong zijn roken, alcohol- en koffiegebruik, en het gebruik van sommige mondspoeldranken (zoals waterstofperoxide en chloorhexidine). Zwarte haartong is vaak goed te verhelpen door veranderingen in de levensstijl en goede mondverzorging. Soms schrijft de huisarts medicijnen voor, bijvoorbeeld een antischimmelmiddel bij een schimmelinfectie of supplementen in geval van een vitamine B3-tekort.

Zwarte haartong


Zwarte haartong / Bron: Com4, Wikimedia Commons (Publiek domein)Zwarte haartong / Bron: Com4, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Wat is zwarte haartong?

De medische Latijnse naam van zwarte haartong is 'lingua villosa nigra'. Zwarte haartong is een tijdelijke, goedaardige, niet schadelijk tongaandoening, waarbij de tong een donker en harig aspect heeft. Deze zwarte verschijning van de tong is het gevolg van een opbouw van bacteriën en schimmels op de papillen van de tong. Dit is vaak te wijten aan factoren zoals medicijnen, een slechte mondhygiëne en roken. Hoewel een zwarte harige tong er verontrustend uit kan zien, veroorzaakt het meestal geen gezondheidsproblemen, en is het meestal pijnloos. Zwarte haartong trekt meestal weg door de mogelijke oorzaken of uitlokkende factoren te elimineren en goede mondhygiëne te betrachten.

Symptomen: zwarte of bruine verkleuring van de tong

Haartong is een goedaardige aandoening, welke wordt gekarakteriseerd door zwarte, bruine of zwartbruine verkleuring van de tong. De verkleuring doet zich meestal voor op het achterste tweederde deel van de tong. Het tongbeslag is er niet zomaar af te vegen of af te schrapen met een tandenborstel of tongschraper. Het is dan ook niet een laagje beslag, maar het betreft hyperkeratose die als haren op de tong imponeert. De structuur van de bekleding van de tong is bij zwarte haartong veranderd, waarbij de filiforme papillen van de tong veel langer dan normaal zijn. Tevens is de bekleding ervan dikker.

Bijkomende klachten
Behalve dan het veranderde uiterlijk van de tong, hebben de meeste mensen met een zwarte harige tong geen symptomen en voelen ze ook geen ongemak. Uitzondering is wanneer er sprake is van overgroei van de gist Candida albicans, die een brandende sensatie op de tong kan veroorzaken. Dit brandende gevoel wordt 'glossopyrosis' genoemd. Ook kun je soms een metaalsmaak in de mond hebben of een slechte adem (halitose).

Oorzaak van haartong

De oorzaak van zwarte haartong is niet precies bekend. Zwarte haartong wordt veroorzaakt door te veel bacteriën of gistgroei in de mond. De bacteriën hopen zich op op de papillen. Deze liggen langs het oppervlak van de tong. De papillen beginnen te groeien en te verlengen, waardoor haarachtige uitsteeksels ontstaan. Ze kunnen wel tot 15 keer hun normale lengte aannemen. Normaal gesproken zijn de papillen roze-wit van kleur. Maar als ze groeien, worden pigmenten uit eten, drankjes en de bacteriën of gist zelf in de papillen opgenomen, waardoor de tong een andere kleur krijgt. Meestal is die kleur zwart, vandaar de naam 'zwarte haartong'. Maar de tong kan ook bruin, geel, groen of een verscheidenheid aan andere kleuren krijgen. Bepaalde levensstijlgewoonten en factoren vergroten de kans op het ontwikkelen van zwarte haartong te ontwikkelen. Dit worden 'risicofactoren' genoemd.

Koffie kan zwarte haartong in de hand werken / Bron: Istock.com/PuwanaiSomwanKoffie kan zwarte haartong in de hand werken / Bron: Istock.com/PuwanaiSomwan

Risicofactoren

Er kunnen een aantal risicofactoren worden aangewezen die zwarte haartong in de hand werken:
  • drugsgebruik (in het bijzonder cocaïne);
  • gebrek aan speeksel (hyposalivatie) / droge mond (xerostomie);
  • sommige geneesmiddelen:
    • antibioticagebruik (breedspectrum);
    • antipsychotica;
    • antidepressiva;
    • anticholinergica (medicatie die de spierbewegingen remt).
  • matige of slechte mondhygiëne;
  • uitdroging;
  • veel roken;
  • alcoholgebruik;
  • koffiegebruik;
  • bij gebruik van sommige gekleurde mondspoeldranken;
  • een verminderd afweersysteem;
  • bestraling (radiotherapie) in de buurt van de mond;
  • overwegend vloeibaar voedsel eten, waardoor dode huidcellen niet van je tong gewreven worden;
  • vitamine B3-tekort.

Verstoring van de mondflora
Deze factoren kunnen de mondflora zodanig veranderen of verstoren, waardoor onschuldige bacteriën (die van nature in de mondholte leven) worden vervangen door bacteriën of schimmels welke het slijmvlies irriteren. Het komt vooral voor bij volwassenen en het wordt meer gezien bij mannen dan bij vrouwen.

Rode wijn
Bij sommige rode wijn, kunnen je tanden en tong donkerrood verkleuren. Dit trekt vanzelf weer weg en heeft niet met zwarte haartong van doen.

Zwarte tong door mondspoeling

Het gebruik van sommige mondspoeldranken, zoals waterstofperoxide en chloorhexidine, kan zwarte haartong in de hand werken.

Waterstofperoxide

Waterstofperoxide werkt ontsmettend en het doodt veel soorten bacteriën die in de mondholte voorkomen en ontstekingen kunnen veroorzaken. Er wordt aangeraden om waterstofperoxide niet langer dan 7 dagen achter elkaar te gebruiken.

Chloorhexidine

Chloorhexidine is ook een ontsmettend middel en doodt veel van de bacteriën die in de mondholte voorkomen. Meestal wordt het niet langer dan 1 tot 2 weken na een tandheelkundige ingreep gebruikt. Je tong, tanden, vullingen en prothesen kunnen bruin verkleuren door deze mondspoeling. Dit verdwijnt vaak als je geen chloorhexidine meer gebruikt.

Onderzoek en diagnose

De diagnose wordt meestal à vue gesteld. Aanvullende tests zijn niet nodig. Bij vermoeden van een bijkomende schimmelinfectie van de tong (spruw, Candida infectie), kan er door de huisarts wat beslag van de tong worden geschraapt ten behoeve van onderzoek onder de microscoop of voor een kweek. Je huisarts zal ook vragen stellen over eventuele mogelijke oorzaken of factoren die mogelijk bijdragen aan zwarte haartong. Het omvat ook het elimineren van andere aandoeningen en factoren die een soortgelijke verschijning van de tong kunnen veroorzaken, zoals:
  • Normale variaties in tongkleur (pigment);
  • Voedsel of medicijnen die de tong hebben gekleurd;
  • Schimmel- of virale infecties;
  • Orale letsels die zich op de tong voordoen, zoals harige leukoplakie wat een witgrijze aanslag in de mondholte geeft;
  • Zwarte tong (pseudo zwarte haartong) doorn het gebruik van producten die bismut bevatten, zoals Pepto-Bismol, een middel tegen maagklachten.

Gezonde voeding belangrijk bij een vitaminetekort / Bron: Oleksandra Naumenko/ShutterstockGezonde voeding belangrijk bij een vitaminetekort / Bron: Oleksandra Naumenko/Shutterstock

Zwarte of bruine aanslag tong verwijderen

De behandeling van zwarte tong ziet er als volgt uit:
  • Staak eventueel tabaksgebruik;
  • Stop met het spoelen van je mond met gekleurde mondspoelmiddelen;
  • Speciale tandpasta's zoals Zendium of Paradontax kunnen helpen;
  • Poetsen met 10% ureumcrème of ureumoplossing FNA of 0.1% tretinoïne oplossing kan de aanslag helpen verwijderen;
  • Zorg voor een goede mondverzorging:
    • tongrug tweemaal daags borstelen met lauw water en zachte tandenborstel (je kunt ook een speciale tongschraper gebruiken);
    • handhaaf een goede mondhygiëne met regelmatig tandenpoetsen (bij voorkeur driemaal daags);
    • ga ten minste één keer per jaar naar de mondhygiëniste om je gebit netjes te houden.
  • Probeer minder koffie en thee te drinken.

Vitaminetekort opheffen
Bij een onderliggen voedings- of vitaminetekort als gevolg van een ongezonde levensstijl of slechte voedingstoestand, zal de leefstijl moeten worden aangepast. Zo nodig kan een diëtist je hierbij helpen.

Medische behandeling

Als bovenstaande maatregelen niet werken, dan kan je huisarts overwegen een ureum-oplossing voor te schrijven. Dit middel verweekt het buitenste laagje van de uitsteeksels op de tong, waardoor je de aanslag er wat gemakkelijker af kan schrapen of afborstelen met een tandenborstel. De arts kan zo nodig na verdoving met lidocaïne spray de tong afkrabben met een curette. In dien bepaalde medicijnen de zwarte, bruine of groene tongverkleuring veroorzaakt, dan zal de arts bekijken of er een alternatief is. Daarnaast is een medische behandeling nodig bij een secundaire schimmelinfectie.

Prognose zwarte tong

De prognose voor zwarte haartong is uitstekend omdat de ziekte goedaardig is en zelfs spontaan kan verbeteren. Deze aandoening kan binnen enkele weken verbeteren na mechanische verwijdering van de aanslag en het elimineren van eventuele uitlokkende factoren. Voorts is het in acht nemen van de juiste mondhygiëne en levensstijlveranderingen, waaronder het stoppen met roken en alcoholgebruik, essentieel om herhaling te voorkomen. Andere bijbehorende klachten die verband houden met zwarte haartong, zoals een droge mond, moeten worden behandeld om zo ook het risico op zwarte haartong te verminderen.

Lees verder

© 2014 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Haartong: een gekleurde aanslag op de tongHaartong: een gekleurde aanslag op de tongHaartong is een verandering van het bovenste laagje van het achterste gedeelte van de tong. De roze kleur wordt geleidel…
Pijn aan de tong? Oorzaken en tips bij tongklachtenPijn aan de tong? Oorzaken en tips bij tongklachtenAls je problemen hebt aan de tong dan kan het moeilijker worden om eten te proeven, te slikken en zelfs te spreken. Dit…
Ik heb zwarte vlekken, stippen op de tong. Wat kan ik doen?Ik heb zwarte vlekken, stippen op de tong. Wat kan ik doen?Je staat 's ochtends voor de spiegel en ziet tot je schrik ineens zwarte vlekken op je tong. Het formaat kan zeer klein…
Europese kentekenplatenEuropese kentekenplatenOp de Nederlandse autowegen kunt u auto's uit verschillende landen tegenkomen. Vaak is dan de vraag: wat betekenen die l…
Pijnlijke tong en andere tongproblemenPijnlijke tong en andere tongproblemenVoelt je tong pijnlijk of geïrriteerd aan? Is ze opgezwollen of lijkt ze uiterlijk te zijn veranderd inzake grootte en k…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Dora Zett/Shutterstock.com
  • Apotheek.nl. Chloorhexidine FNA mondspoeling. http://www.apotheek.nl/medicijnen/chloorhexidine-voor-in-de-mond?product=chloorhexidine-fna-mondspoeling (ingezien op 23-8-2017)
  • Apotheek.nl. Waterstofperoxide mondspoeling FNA. http://www.apotheek.nl/medicijnen/waterstofperoxide-voor-in-de-mond?product=waterstofperoxide-mondspoeling-fna (ingezien op 23-8-2017)
  • Dr. R.I.F. van der Waal, prof. dr. H.A.M. Neumann (red.): Praktische dermatologie - Klinische atlas met 470 afbeeldingen in kleur, Prelum uitgevers, Houten, 2009.
  • Huidziekten.nl. Zwarte haartong. https://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/btxt/black-hairy-tongue.htm (ingezien op 23-8-2017)
  • Mayo Clinic. Black hairy tongue: Overview. http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/black-hairy-tongue/home/ovc-20322252 (ingezien op 23-8-2017)
  • NCBI. Black hairy tongue syndrome. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4138463/#__sec10title (ingezien op 23-8-2017)
  • WebMD. Black Hairy Tongue. http://www.webmd.com/oral-health/guide/black-hairy-tongue#1 (ingezien op 23-8-2017)
  • www.apotheek.nl
  • www.huidarts.com
  • www.huidziekten.nl
  • www.skinsight.com
  • Afbeelding bron 1: Com4, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/PuwanaiSomwan
  • Afbeelding bron 3: Oleksandra Naumenko/Shutterstock

Reageer op het artikel "Zwarte haartong (zwarte tong): symptomen en behandeling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 02-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Beslagen tong
Bronnen en referenties: 15
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!