InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Landkaarttong: symptomen, oorzaak, behandeling en prognose

Landkaarttong: symptomen, oorzaak, behandeling en prognose

Landkaarttong: symptomen, oorzaak, behandeling en prognose Een landkaarttong wordt ook lingua geografica genoemd. Bij 1 tot 2 % van de bevolking komt een landkaarttong voor. Een landkaarttong verwijst naar een goedaardige aandoening van de tong, waarbij verandering van het oppervlak van de tong optreedt; deze verandert voortdurend van aspect. Kenmerkend zijn de wisselende gladde plekken met ringvormige witgrijze randen, te zien aan de bovenkant en zijkant van de tong. Landkaarttong is een onschuldige, niet-besmettelijke aandoening. De oorzaak van een landkaarttong is anno 2019 niet bekend. Landkaarttong valt niet te genezen, wel kunnen er (langere) periodes zijn waarbij de afwijking niet of minder manifest is. Er zijn geen behandelingsmogelijkheden, doch gelet op het goedaardige karakter van de aandoening is dat ook niet nodig. De prognose is uitstekend; een landkaarttong wordt niet geassocieerd met een onderliggende ziekte, een infectie of kanker.
Landkaarttong / Bron: Dimitrios Malamos, Wikimedia Commons (CC BY-4.0)Landkaarttong / Bron: Dimitrios Malamos, Wikimedia Commons (CC BY-4.0)

Wat is een landkaarttong?

De medische benaming van landkaarttong is lingua geographica. De aandoening ontleent haar naam aan de landkaardachtige verschijning op de bovenkant en zijkanten van de tong. Het kan evenwel ook voorkomen in andere gebieden van de mond. Een landkaarttong is een onschuldige, goedaardige aandoening die niet gekoppeld is aan een infectie of kanker.

Wie krijgt het?

Ongeveer 1% tot 3% van de mensen ontwikkelt ergens in zijn of haar leven een landkaarttong. Het komt vooral bij volwassenen voor en wordt minder vaak gezien bij kinderen. Meer vrouwen dan mannen hebben er last van.

Synoniemen

Andere benamingen van een landkaarttong zijn:
  • lingua geographica
  • goedaardige migrerende glossitis / benigne migrerende glossitis
  • benign migratory glossitis
  • glossitis areata exfoliativa
  • geographic tongue

Soms kan tandpasta klachten geven bij een landkaarttong / Bron: Martin SulmanSoms kan tandpasta klachten geven bij een landkaarttong / Bron: Martin Sulman

Symptomen van een landkaarttong

Gladde, rode en onregelmatige vlekken op de tong

De symptomen van een landkaarttong zijn:
  • Gladde, rode, onregelmatig gevormde vlekken aan de bovenkant of zijkant van je tong.
  • Een verhoogde rand die wit van kleur kan zijn.
  • Steeds veranderingen in de locatie, grootte en vorm van de afwijkingen.
  • Soms pijn of een branderig gevoel, meestal gerelateerd aan het eten van gekruid of zuur voedsel.

Bij een landkaarttong verandert het slijmvliesoppervlak van de tong voortdurend. Het gaat daarbij om gladde plekken, niet zelden omgeven door wittige zones of lijntjes. Soms zijn er gele zones zichtbaar. Het patroon kan steeds wisselen: binnen een paar weken kan het uiterlijk van de tong weer veranderen, waarbij de gladde plekken op de ene plaats verdwijnen en weer opduiken op een andere plaats. De plekken op de tong variëren in grootte, vorm en kleur. In veel gevallen blijft een landkaarttong gedurende je hele leven aanwezig, wel kunnen er periodes zijn waarbij de afwijking niet zichtbaar is.

Soms een branderig of pijnlijk gevoel

Ongeveer 1 op de 10 mensen met een landkaarttong kan licht ongemak of een branderig of pijnlijk gevoel ervaren. De irritatie treedt vaak op bij inname van scherpe drank of gekruide voeding. Sigarettenrook en (sommige) tandpasta kunnen ook aanleiding geven tot klachten.

Oorzaak van een landkaarttong

De oorzaak is anno 2019 onbekend. Erfelijkheid kan een rol spelen, evenals stress, hormonale veranderingen (tijdens de zwangerschap) en allergieën. Een landkaarttong wordt ook vaker gezien bij mensen met psoriasis, atopisch eczeem, bloedarmoede en diabetes.

Genetische factoren lijken ook een rol te spelen, aangezien een landkaarttong in sommige families vaker voorkomt. Landkaarttong wordt ook vaker gezien bij mensen met een kloofjestong. Hierbij verschijnen scheuren en groeven op de bovenkanten en zijkanten van de tong.

Landkaarttong besmettelijk?

Een landkaarttong is niet besmettelijk en kan niet aan iemand anders worden doorgegeven, ook niet door zoenen. Het is een goedaardige en volkomen onschuldige aandoening.

Huisarts onderzoekt landkaarttong / Bron: Bin im Garten, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Huisarts onderzoekt landkaarttong / Bron: Bin im Garten, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Onderzoek en diagnose

Lichamelijk onderzoek
Een landkaarttong is in de meeste gevallen eenvoudig te herkennen en de diagnose wordt dan ook veelal à vue gesteld. Verder onderzoek is zelden nodig.

Differentiële diagnose
Vergelijkbare ziektebeelden zijn:
  • Candidosis oris (spruw). Een schimmelinfectie van de mondholte welke wordt veroorzaakt door Candida albicans. Hierbij is het beslag afschraapbaar.
  • Lichen planus oris (lichen planus van het mondslijmvlies). Lichen planus betreft een ontstekingsreactie van de huid en de slijmvliezen, die gepaard gaat met een jeukende uitslag op de huid of in de mond.

Behandelen van een landkaarttong

Er zijn geen effectieve behandelmogelijkheden. Een landkaarttong kun je niet bestrijden, maar therapie is ook niet vereist. Het betreft een goedaardige aandoening. De afwijking is onschuldig en nièt besmettelijk. Ook geeft een landkaarttong geen verhoogde kans op tongkanker.

Medicatie

Behandeling met een lokaal corticosteroid lijkt het meeste effect te hebben. Deze ontstekingsremmende medicijnen verminderen het ongemak. Ook wordt er in de literatuur gewag gemaakt van behandeling met tacrolimus zalf. De zalf is alleen verkrijgbaar op recept van een arts.

Zelfzorg

Om irritatie te voorkomen, kun je eventueel irriterende dranken en voeding vermijden, zoals heet, pittig of zuur voedsel zoute noten. Ook kun je beter niet roken. Desgewenst kun je dagelijks de tong meepoetsen. Kijk ook uit met bepaalde soorten tandpasta. Tandpasta voor gevoelige tanden is de beste keuze.

Helpt vitamine B?

Op sommige websites wordt beweerd dat een landkaarttong bestreden kan worden met vitamine B, maar we hebben daarvan geen bevestiging kunnen vinden in wetenschappelijke literatuur. Wel wordt een andere aandoening van de tong, te weten zwarte haartong, onder meer geassocieerd met een vitamine B3-tekort. Verder kan een pijnlijke, branderige tong (of tintelingen op de tong) wijzen op een vitamine B12-tekort.

Landkaarttong geeft geen complicaties / Bron: Bin im Garten, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Landkaarttong geeft geen complicaties / Bron: Bin im Garten, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Prognose: landkaarttong genezen?

Een landkaarttong kan jaren blijven bestaan, met perioden waarin het minder wordt en perioden waarin het erger wordt. Met een landkaarttong kun je een normaal leven leiden. Het uiterlijk van de tong en het milde ongemak wat je mogelijk ervaart, zijn vaak de grootste zorgen die iemand kan hebben. Veelal blijft een landkaarttong gedurende je hele leven aanwezig, ofschoon er periodes kunnen zijn waarbij de afwijking niet zichtbaar is.

Complicaties

Een landkaarttong wijst niet op een ernstige onderliggende aandoening, dus je hoeft je er geen zorgen over te maken. Sommige mensen met een landkaarttong kunnen angstig en bezorgd zijn vanwege het ongewone uiterlijk van hun tong, maar deze aandoening is niet ernstig. Het is ook niet besmettelijk, dus je kunt het niet aan iemand doorgeven door te zoenen of voedsel te delen.

Lees verder

© 2014 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Wat is een landkaarttong?Wat is een landkaarttong?Een landkaarttong (lingua geographica) is de benaming voor een aandoening aan de tong. Wat is een landkaarttong en is er…
Landkaarttong: Vlekken op tong door ontbrekende papillenLandkaarttong: Vlekken op tong door ontbrekende papillenEen landkaarttong is een goedaardige tongaandoening waarbij vooral aan de bovenkant en zijkanten van de tong gladde en r…
Aandoeningen aan de tong & Oorzaak en behandelingAandoeningen aan de tong & Oorzaak en behandelingTongaandoeningen worden vaak gekenmerkt door veranderingen in de textuur van het tongoppervlak. Bij tongontsteking (glos…
Tongaandoeningen: symptomen, oorzaak en behandelingTongaandoeningen: symptomen, oorzaak en behandelingIn verhouding is de tong de sterkste spier van het menselijk lichaam. De tong bestaat voornamelijk uit spieren die je in…
Groene tong: oorzaken en symptomen van groene tongaanslagGroene tong: oorzaken en symptomen van groene tongaanslagEen groene tong kan veel verschillende oorzaken hebben. Vaak begint een groene tong met een witte verkleuring van de ton…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Martanopue / Jbarta, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • AAOM. Geographic Tongue. http://www.aaom.com/geographic-tongue (ingezien op 5-2-2018)
  • Dr. R.I.F. van der Waal, prof. dr. H.A.M. Neumann (red.): Praktische dermatologie - Klinische atlas met 470 afbeeldingen in kleur, Prelum uitgevers, Houten, 2009.
  • Healthline. Geographic Tongue. https://www.healthline.com/health/geographic-tongue (ingezien op 5-2-2018)
  • Huidarts. Landkaartong / Lingua geographica. https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/landkaartong-lingua-geographica/ (ingezien op 5-2-2018)
  • Medical News Today. Geographic tongue: Causes, pictures, and treatment. https://www.medicalnewstoday.com/articles/319342.php (ingezien op 5-2-2018)
  • Mayo Clinic. Geographic tongue: Symptoms & causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/geographic-tongue/symptoms-causes/syc-20354396 (ingezien op 5-2-2018)
  • WebMD. Geographic Tongue. https://www.webmd.com/oral-health/guide/geographic-tongue (ingezien op 5-2-2018)
  • Afbeelding bron 1: Dimitrios Malamos, Wikimedia Commons (CC BY-4.0)
  • Afbeelding bron 2: Martin Sulman
  • Afbeelding bron 3: Bin im Garten, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 4: Bin im Garten, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Landkaarttong: symptomen, oorzaak, behandeling en prognose"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

België, 10-05-2019 18:49 #8
Mijn zoontje is 4 en we hebben net ontdekt dat hij berkenpollenallergie heeft. sinds een maand heeft hij landdkaarttong. ik dacht dat het aan de cortisonenpuffer lag, maar het zal wel met de allergie te maken hebben. Reactie infoteur, 13-05-2019
Een landkaarttong wordt geassocieerd met o.a. allergieën. Personen die last hebben van een of andere allergie, lopen een verhoogd risico.

Wendy, 22-10-2017 14:10 #7
Mijn zoontje heeft een landkaart tong vanaf dat hij 1,5 jaar is hij is nu 5 jaar oud en wordt er enorm mee geplaagd omdat hij zich niet zal verzorgen en de tong er vies oud uitziet. Reactie infoteur, 23-10-2017
Het is erg als kinderen worden geplaagd of buitengesloten wegens een ziekte of aandoening. Soms helpt het als er in de klas uitgelegd wordt wat hij heeft. U kunt dit met de juf of meester bespreken.

Sybila, 23-01-2017 22:04 #6
Ook ik heb last van een landkaarttong. Heb er veel last van. Witte vlekken, en achter op de tong bultjes. Vervelend met slikken… 's nachts word ik er iedere keer wakker van. Neem dan een slok water om dat het zo droog aanvoelt. Heb het gevoel dat het tintelt en het is branderig. Ook overdag heb ik veel last.

Mari, 08-10-2016 11:47 #5
Ik heb al enkele keren in mijn leven last gehad van een tong met allemaal kloven erin. De oorzaak is me niet duidelijk. De tong is pijnlijk en onregelmatig, de kloven zitten van voor tot achter midden op de tong. Meer dan 50 jaar geleden dacht ik dat het was ontstaan door sterke koffie met koffiemelk, te drinken, daarmee gestopt, verdween het probleem vanzelf.
(niet bekend of dát de reden was). Nu besluit ik dus weer om koffie te vermijden. Ik bedacht dat er mogelijk, een middel is om dat pijnlijke euvel te doen stoppen. Met mijn tanden is niets mis, goede mond hygiëne, ook dat. Reactie infoteur, 10-10-2016
Wat u beschrijft lijkt eerder op een zogenaamde kloofjestong, ook wel scrotale tong, lingua plicata of fissured tongue genoemd. Een kloofjestong is een vaak voorkomende onschuldige afwijking van het tongoppervlak. Ik heb er een apart artikel over geschreven: https://goo.gl/XAfqu8. Bedenk wel dat alleen een arts een diagnose kan stellen.

Aab, 14-08-2016 22:16 #4
Ik heb hier ook geregeld last van. Ik poetste mijn tong tijdens het tandenpoetsen ook. Nu ik dat niet meer doe lijkt het beter te gaan.

Esmee van Beekhuizen, 02-04-2016 19:14 #3
Ik heb een landkaarttong gekregen door een vrucht in Indonesië. Daarvoor had ik het nog nooit gehad.
Ik wil dit graag melden omdat overal staat dat de oorzaak onbekend is. Maar ik weet zeker dat in mijn geval het is gekomen door een vrucht in Indonesië. Toen heb ik het zeer extreem gekregen.

R., 12-11-2015 23:20 #2
Ik heb dit zelf elke maand. Ik heb een te kort aan vitamine b12, zodra ik mijn injectie weer heb gehad trekt het weg.

M. N., 20-08-2014 10:33 #1
Het is in mijn zwangerschap gestart. Net als mijn eczeem. Nu mijn tweede zwangerschap is het verergerd. Het is ook pijnlijk op bepaalde plekken. Mogelijk dat de hormoonverandering in zwangerschap er mee te maken heeft.? Reactie infoteur, 13-10-2014
Ofschoon de oorzaak onbekend is, lijken onder meer hormonale veranderingen een rol te spelen. Ik heb dit aan het artikel toegevoegd.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 13-05-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Beslagen tong
Bronnen en referenties: 12
Reacties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!