InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hoofdpijn: tips, soorten en hoofdpijn oorzaken en symptomen

Hoofdpijn: tips, soorten en hoofdpijn oorzaken en symptomen

Hoofdpijn: tips, soorten en hoofdpijn oorzaken en symptomen Hoofdpijn: tips, hoofdpijn soorten en hoofdpijn oorzaken en symptomen. Hoofdpijn is in al zijn vormen een courante klacht. Pijn, dus ook hoofdpijn, ontstaat door prikkeling van gevoelszenuwen. Met hoesten en verkoudheid, is hoofdpijn de meest voorkomende klacht in de praktijk van de huisarts. Slechts een klein deel van de mensen met hoofdpijn gaat ermee naar de huisarts. Vaak behandelen mensen zelf hoofdpijn met een gewone pijnstiller, zoals een aspirientje, paracetamol of ibuprofen. Er wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen vier verschillende vormen van hoofdpijn: spanningshoofdpijn, migraine, clusterhoofdpijn en medicatieafhankelijke hoofdpijn (dat is hoofdpijn die veroorzaakt wordt door geneesmiddelen).

Hoofdpijn oorzaken, soorten en symptomen


Hardlopende vrouw / Bron: Istock.com/MartinanHardlopende vrouw / Bron: Istock.com/Martinan

Soorten hoofdpijn

Hoofdpijn in al zijn vormen komt frequent voor. Meestal is er geen ernstige oorzaak. Er zijn veel mogelijke oorzaken van hoofdpijn: psychische spanningen, oververmoeidheid, slecht zien, vermoeide ogen, oogaandoeningen, bloedarmoede, cafeïne-onttrekkingshoofdpijn, na lang uitslapen, als gevolg van tandenknarsen, té gespannen nek- en schouderspieren door bijvoorbeeld een slechte (werk)houding of stress, inspanningshoofdpijn (hoofdpijn na sporten, vaak hardlopen), wonen of werken in een slecht geventileerde ruimte, hoofdletsel (zoals een hersenschudding), een bepaalde voedingsstof, voedselallergie, een verstopte neus, veel hoesten, verkoudheid en griep, kaak- of bijholteontsteking, zware borsten, gesleten halsgewrichten, een laag bloedsuikergehalte, bijwerking van medicijnen, maar ook vrouwelijke hormonen (menstruatiecyclus —hoofdpijn enkele dagen voor de menstruatie is een bekend verschijnsel— en 'de pil') kunnen een rol spelen bij het ontstaan van ('gewone') hoofdpijn of migraineaanvallen. Deze factoren veroorzaken niet alleen hoofdpijn, ze bepalen ook de plaats en de aard van de pijn. Meestal is hoofdpijn, ook al is de pijn zeer hevig, onschuldig. Bij ernstige hoofdpijn hoef je dus niet meteen te denken aan een hersengezwel of een bloedvatstoornis. Hier kun je meer lezen over alarmsymptomen hoofdpijn.

In de literatuur worden meestal vier verschillende vormen van hoofdpijn onderscheiden:
  • spanningshoofdpijn:
    • episodische spanningshoofdpijn;
    • chronische spanningshoofdpijn.
  • migraine;
  • medicatie afhankelijke hoofdpijn (hoofdpijn door teveel pijnstillers);
  • clusterhoofdpijn.

Spanningshoofdpijn

Bij spanningshoofdpijn gaat het om een drukkende, knellende of klemmende hoofdpijn (als een strakke band om het hoofd), die gedurende enkele minuten tot vele dagen aanwezig kan zijn zonder misselijkheid of braken (zoals bij migraine het geval is). Misselijkheid zonder braken is echter ook mogelijk. Fonofobie (overgevoeligheid voor fel geluid) en fotofobie (overgevoeligheid voor fel licht) zijn afwezig, of slechts één van beide komt voor. De pijn is licht tot matig, tweezijdig en de spieren van de schouders, nek en schedel zijn vaak extra gevoelig. Bij gewone lichamelijke inspanning, zoals traplopen, wordt de pijn niet erger. Vaak lukt het bij deze vorm van hoofdpijn om door te gaan met je bezigheden. Er wordt onderscheid gemaakt tussen:
  • episodische spanningshoofdpijn (< 15 dagen per maand hoofdpijnklachten); en
  • chronische spanningshoofdpijn (> 15 dagen per maand hoofdpijn).

Spanningshoofdpijn wordt ook wel spierspanningshoofdpijn genoemd en kan worden veroorzaakt door een verhoogde spanning in nek- en schouderspieren. Dit kan komen door een verkeerde (werk)houding, maar de spieren kunnen ook verkrampt raken door aanhoudende stress en psychische spanningen. Oververmoeidheid kan ook een rol spelen, maar vaak is de precieze oorzaak van spanningshoofdpijn niet duidelijk.

Bewegen is gezond! / Bron: Istock.com/monkeybusinessimagesBewegen is gezond! / Bron: Istock.com/monkeybusinessimages
Tips om spierspanningshoofdpijn te verlichten
Spanningshoofdpijn kun je proberen te verminderen door een gezond en regelmatig leven te leven, voldoende te bewegen, voor frisse lucht te zorgen, een juiste balans te vinden tussen inspanning en ontspanning en te zorgen voor een goede nachtrust. De volgende tips kunnen ook helpen om spierspanningshoofdpijn tegen te gaan:
  • Vind een goede balans tussen inspanning en ontspanning, zowel lichamelijk als geestelijk.
  • Praat problemen direct uit en voorkom dat je gaat piekeren.
  • Voorkom overbelasting van verschillende spieren door bijvoorbeeld op je werk goede afspraken te maken over de verdeling van taken, door op je (werk)houding te letten en deze zo nodig aan te passen.
  • Zorg zowel thuis als op je werk voor voldoende 'computerpauzes'. Ontspan tijdens zo'n pauze je armen, schouders en nekspieren.
  • Maak tijdens de lunchpauze een wandeling.
  • Wanneer je overdag al veel achter de computer werkt, probeer dat dan 's avonds en in het weekend te beperken.
  • Laat de auto eens wat vaker staan en ga met de fiets naar je werk (indien dat mogelijk is).
  • Zorg dagelijks voor voldoende beweging. Een half uur matig-intensief bewegen per dag is gezond voor lijf en leden.
  • Laat je nek- en schouderspieren masseren.
  • Ga 's avonds kort wandelen voordat je gaat slapen en laat de televisie uit.
  • Ga op tijd naar bed (zeker als je moe bent) en sta ook op tijd weer op.
  • Soms helpt een warme douche of een warm bad tegen de hoofdpijn.

Paracetamol bij spanningshoofdpijn / Bron: Martin SulmanParacetamol bij spanningshoofdpijn / Bron: Martin Sulman
Pijn kan eventueel bestreden worden met paracetamol. Bij langdurig of overmatig gebruik van pijnstillers kan echter medicatieafhankelijke hoofdpijn optreden (zie onder). Gebruik dus niet te vaak en te veel pijnstillers. De huisarts verwijst regelmatig door naar een fysiotherapeut of manuele therapeut voor ontspanning van de nek en schouderpartij. De laatste jaren wordt steeds vaker cognitieve gedragstherapie in combinatie met relaxatietraining toegepast. Stressmanagementtherapie kan ook nuttig zijn.

Migraine

Migraine uit zich in aanvallen van hoofdpijn die tussen de vier uur en drie dagen duren, waarbij de pijn vaak aan één zijde van het hoofd is gelokaliseerd. Het gaat daarbij om een aanvalsgewijze kloppende of bonkende pijn, die zo hevig is dat je je normale activiteiten moet staken en vaak niet anders kan dan naar bed toegaan. De klachten kunnen gepaard gaan met misselijkheid en overgeven. Ook kun je last hebben last hebben van licht en/of geluid. Een migraineaanval wordt soms een dag of twee van te voren voorafgegaan door bepaalde voortekenen, zoals stemmings- smaak- of reukveranderingen. Kort voor de aanval kun je soms schitteringen, flitsen of golvende beelden waarnemen. Dit noemt men een aura.

Migraine is een aandoening waarbij het systeem van bloedvaten en van de zenuwbanen in de hersenen (tijdelijk) ontregelt is. Doordat de bloedvaten uitzetten, hoopt zich vocht op rond de bloedvaten wat hoofdpijn veroorzaakt. Na enkele uren tot dagen herstelt de situatie zich weer en trekt de hoofdpijn weg. De precieze oorzaak van migraine is niet bekend. Wel is bekend dat migraine in bepaalde families meer voorkomt. Het is niet duidelijk waarom de ene persoon met migraine slechts zelden een aanval heeft en de ander zeer vaak. Meestal is er geen duidelijke aanleiding voor de migraineaanval, maar een aanval kan wel uitgelokt worden door de volgende factoren:
  • door het leiden van een onregelmatig leven
  • na lang slapen
  • na uitslapen
  • doordat je te kort hebt geslapen
  • na een nachtdienst
  • na vasten
  • na stress en spanning

Tips om met migraine om te gaan
De volgende tips en adviezen kunnen helpen om beter om te gaan met migraine:
  • Het bijhouden van een hoofdpijndagboek. Door het bijhouden van een hoofdpijndagboek kun je bekijken of je een patroon ontdekt dat mogelijk tot de migraineaanval leidt. Sommige migrainepatiënten zeggen dat er een verband is tussen bepaalde voedingsmiddelen en migraine. Door een voedingsdagboek kun je ontdekken of dit bij jou ook het geval is. Je kunt dan deze voedingsmiddelen vermijden.
  • Ontspanningsoefeningen kunnen leiden tot een vermindering van de aanvalsfrequentie.
  • Zodra je een aanval voelt opkomen, kun je medicijnen slikken tegen pijn en tegen misselijkheid en braken. Je moet ze bij voorkeur nemen bij de eerste hoofdpijn of voortekenen van een migraineaanval. Als 'gewone' pijnstillers onvoldoende helpen, kun je met je huisarts bespreken of een speciaal middel tegen migraine (triptaan) geschikt is voor je. Als je last hebt van meerdere aanvallen per maand, kun je ervoor kiezen dagelijks medicijnen te gebruiken om het aantal aanvallen te verminderen (een bètablokker). Dit kun je met je huisarts bespreken.

Vermoeidheid kan komen door medicatieafhankelijke hoofdpijn / Bron: Istock.com/BartekSzewczykVermoeidheid kan komen door medicatieafhankelijke hoofdpijn / Bron: Istock.com/BartekSzewczyk

Medicatie afhankelijke hoofdpijn

Medicatieafhankelijke hoofdpijn (MAH) is chronische hoofdpijn (dat wil zeggen langer dan 15 dagen per maand gedurende ten minste drie maanden) als gevolg van regelmatig gebruik van pijnstillers. Deze vorm van hoofdpijn kan bijvoorbeeld al optreden als je vaker dan 15 keer per maand paracetamol of een NSAID gebruikt, of als je vaker dan 10 keer per maand triptanen (medicijnen voor de behandeling van migraine) gebruikt. De hoofdpijn verdwijnt normaal gesproken binnen één maand nadat je gestopt bent met het gebruik van het medicijn dat de hoofdpijn veroorzaakt. MAH gaat vaak gepaard met klachten als vermoeidheid, vergeetachtigheid, slaapstoornissen en depressiviteit.

Tips om met medicatieafhankelijke hoofdpijn om te gaan
Het probleem begint met af en toe wat hoofdpijn, maar na verloop van maanden of jaren treedt de hoofdpijn vaker op. Bij medicijnafhankelijke hoofdpijn kan op een gegeven ogenblik de pijn vrijwel dagelijks aanwezig zijn. De ernst van de hoofdpijn kan variëren, maar vaak verergert de hoofdpijn als je even geen pijnstillers slikt. Bij MAH is stoppen met pijnstillers het enige dat soelaas biedt. Er wordt aangeraden om bij MAH in één keer te stoppen. Dit is geen sinecure, aangezien er gedurende enkele dagen tot weken een verergering van de hoofdpijnklachten kan optreden. Maar als je doorzet, zal na verloop van dagen of weken de hoofdpijn veel minder worden of zelfs geheel verdwijnen. Na het zuur komt het zoet.

Clusterhoofdpijn

Clusterhoofdpijn is een vrij zeldzame vorm van hoofdpijn. Slechts 1 op 1.000 mensen heeft er last van. Het wordt vaker bij mannen gezien, maar vrouwen en kinderen kunnen er ook door getroffen worden. Het gaat bij clusterhoofdpijn om verscheidene ernstige, doch korte hoofdpijnaanvallen in episodes, waarbij de hoofdpijn aan één kant van het hoofd gelokaliseerd is. Clusterhoofdpijn is een zeer intense vorm van hoofdpijn, die in clusters optreedt. In zo'n cluster of periode heb je diverse aanvallen die een kwartier tot enkele uren kan duren. Een aanval kan één tot maar liefst acht keer per dag optreden. Een cluster kan enkele weken tot maanden aanhouden. Gedurende deze periode kun je een groot aantal aanvallen krijgen. De pijn is zeer heftig. Je kunt niet stil blijven zitten tijdens zo'n aanval. Het liefste zou je met je hoofd tegen de muur willen bonken. Behandeling van clusterhoofdpijn bestaat uit twee pijlers: aanvalsbestrijding en het voorkomen van aanvallen.

Koffie en weekendhoofdpijn / Bron: Istock.com/PuwanaiSomwanKoffie en weekendhoofdpijn / Bron: Istock.com/PuwanaiSomwan

Hoofdpijn door andere oorzaken

Zoals hierboven reeds opgemerkt, kan 'gewone' hoofdpijn ook veroorzaakt worden door koorts, verkoudheid (verstopte neus), een voorhoofdsholteontsteking, te veel alcohol drinken (een kater), schommelingen in de hormoonspiegel (tijdens menstruatie, pilgebruik en de overgang), slecht zien, een verkeerde bril of problemen met gebit of kaak, enzovoort. Bekend is de weekendhoofdpijn, doordat je minder koffie drinkt dan door de week, of doordat je langer slaapt, later eet en de doordeweekse stress van je afvalt. Mogelijke behandelingen kan bestaan uit het het wegnemen van de oorzaak (bijvoorbeeld gebitsproblemen), het nemen van rust en ontspanning en indien nodig een gewone pijnstiller, zoals paracetamol.

Mocht je echter vaker last hebben van hoofdpijn, houd dan een hoofdpijndagboekje bij. Er zijn verschillende 'hoofdpijndagboek-apps' beschikbaar, waaronder Nederlandstalige. Probeer daarin bij te houden hoe vaak en op welk moment van de dag, week of maand je hoofdpijn krijgt, en wat de intensiteit is. Zijn de symptomen altijd dezelfde (bijvoorbeeld gevoel van een strakke band om het hoofd, barstend of bonzend gevoel, pijn aan één kant van het hoofd of aan beide zijden, pijn in ogen en nek, misselijkheid en braken)? Je huisarts zal de klachten met je bespreken en samen met jou een behandeling bepalen.

Stekende hoofdpijn (stabbing headaches)

Stekende hoofdpijn (in het Engels: stabbing headaches) duidt op is een vorm van hoofdpijn waarbij je last hebt van één of meerdere kortdurende pijnsteken of pijnscheuten in je hoofd. Vaak is de pijn gelokaliseerd in het voorhoofd, rondom of boven het oog of bij de slapen. De steek kan links in het hoofd optreden, maar op een ander moment voel je het weer rechts en op een andere plek. Je kunt de stekende pijn ook ervaren aan de achterkant van het hoofd. Stekende hoofdpijn betreft een goedaardige vormen van plots ontstane hoofdpijn en heeft niets van doen met de aanwezigheid van een hersentumor. Het gaat normaal gesproken niet gepaard met wazig zien, duizeligheid of andere klachten

Arteriitis temporalis

Bij de aandoening arteriitis temporalis treedt er hoofdpijn ter hoogte van de slaap (of beide slapen zowel links als rechts) op. Arteriitis temporalis is een ontsteking van de arteria temporalis, een slagader aan de zijkant van het hoofd, waardoor deze vernauwd raakt en er als gevolg daarvan minder bloed doorheen stroomt. Een enkele keer kunnen ook andere slagaders dan die van het hoofd en de hals worden aangedaan, maar vaak is alleen de slagader aan één kant van het hoofd ontstoken Beide kanten kan ook. Arteriitis temporalis is een vorm van reuscelarteriitis (RCA). Dit is een aandoening waarbij ontstekingen in (middel)grote slagaders in het lichaam ontstaan. De aandoening komt vooral voor bij mensen boven de 50 jaar, vaker bij vrouwen dan bij mannen.

Hemicrania continua

Hemicrania continua is een chronische en hardnekkige vorm van hoofdpijn gekenmerkt door continue hoofdpijn die varieert in ernst, altijd optreedt aan dezelfde zijde van het gezicht en hoofd, en gepaard gaat met andere symptomen. Je hebt bij deze vorm van hoofdpijn elke dag last van hoofdpijn, ofschoon de ernst van de klachten kan variëren, maar de hoofdpijnklachten zijn nooit helemaal weg. Er zijn periodes waarbij de hoofdpijnklachten verergeren en er kunnen ook korte periodes optreden waarbij je heftige steken aan één kant van het hoofd voelt. De aandoening komt vaker voor bij vrouwen. De aandoening begint meestal in de volwassenheid, maar kinderen kunnen er ook last van krijgen. Het medicijn indomethacine zorgt voor een snelle verlichting van de klachten.

Occipitalis neuralgie

Pijn in achterhoofd kan soms ook veroorzaakt worden door occipitalis neuralgie. Deze vorm van hoofdpijn is bij weinig mensen bekend. Hierbij gaat het om aanvalsgewijze drukkende of stekende pijn in het achterhoofd met uitstraling over de schedel. De pijn is meestal gelokaliseerd aan één kant bij het achterhoofd, dus links of rechts. De pijn wordt veroorzaakt door chronische irritatie van de achterhoofdszenuw (occipitalis neuralgie).

Hoesthoofdpijn

Hoesthoofdpijn is een ongebruikelijke vorm van hoofdpijn die optreedt na drukverhogende momenten, zoals hoesten, persen, niezen, snuiten, lachen, huilen, zingen, bukken of persen tijdens de stoelgang. Er worden twee vormen hoesthoofdpijn onderscheiden: primaire hoesthoofdpijn, meestal onschuldig van aard, en is vaak van korte duur. Secundaire hoesthoofdpijn is ernstiger, omdat ze kan worden veroorzaakt door problemen in de hersenen.

Hoofdpijn als gevolg van orthostatische hypotensie

Orthostatische hypotensie is een plotselinge bloeddrukdaling van meer dan 20 mmHg systolisch (bovendruk) of meer dan 10 mmHg diastolisch (onderdruk) die optreedt bij plotseling opstaan vanuit liggende of zittende positie (binnen 3 minuten na opstaan). Symptomen zijn duizeligheid, licht-in-het-hoofd worden, hoofdpijn, (sterk) verminderd zicht, en flauwvallen.

Voetballersmigraine

Hoofdpijn is het meest voorkomende symptoom van een hersenschudding, maar het kan ook het gevolg zijn van een aandoening, genaamd 'voetballersmigraine', een vorm van migraine die door trauma wordt uitgelokt. In het Engels heet voetballersmigraine 'trauma triggered migraine', afgekort als TTM.

Menstruele migraine

Er wordt van een menstruele migraine gesproken als de migraineaanval aanvangt tussen twee dagen voor en drie dagen na het begin van de menstruatie. Ook moet de migraineaanval telkens terugkeren rond de menstruatie. Ongeveer bij 1 op de 7 vrouwen met migraine heeft last van zuivere menstruele migraine.

Lees verder

© 2014 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hoofdpijn: soorten, oorzaken & behandeling hoofdpijnHoofdpijn: soorten, oorzaken & behandeling hoofdpijnEr bestaan drie soorten hoofdpijn: migraine, clusterhoofdpijn en spanningshoofdpijn. De oorzaak van hoofdpijn is bij ied…
Wat is hoofdpijn?Wat is hoofdpijn?Iedereen weet wel wat hoofdpijn is. Sommige hebben het vaak en in een hele heftige vorm, zoals migraine of clusterhoofdp…
Spanningshoofdpijn, hoe kom je eraan?Spanningshoofdpijn, hoe kom je eraan?Sommige mensen hebben vaak last voor ondraaglijke hoofdpijnen. Vaak is het niet duidelijk waardoor de hoofdpijn ontstaat…
Aandoeningen: de verschillende soorten hoofdpijnHoofdpijn is een veel voorkomende klacht waarmee mensen de huisarts bezoeken. Vaak is de oorzaak van hoofdpijn onschuldi…
De oorzaken van hoofdpijnDe oorzaken van hoofdpijnHet ontstaan van hoofdpijn is voor vele mensen nog onbekend terrein, terwijl iedereen in Nederland er wel eens mee te ma…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/FlairImages
  • Dr. J.A.H. Eekhof, dr. A. Knuistingh Neven, dr. W. Opstelten: Kleine kwalen in de huisartspraktijk, Elsevier Gezondheidszorg, Amsterdam, vijfde geheel herziene druk, 2010.
  • Hans Koch & Peter van Druenen. Diagnosewijzer - 200 aandoeningen: symptomen, diagnose, behandeling. Terra Lannoo BV, Arnhem, 2009.
  • Prof. dr. D.H. Ford, prof. dr. J.P. Schadé, dr. J. Tomson (hoofdredactie). Het grote medische handboek. Rebo Productions, Lisse, 2009.
  • www.apotheek.nl
  • www.nhg.org
  • www.thuisarts.nl
  • www.gelreziekenhuizen.nl/Gelreziekenhuizen/Patientenfolders-Zutphen-Neurologie/Spanningshoofdpijn-(NEUR-5091).pdf (voor de laatste keer geraadpleegd op 08-12-2014)
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/Martinan
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/monkeybusinessimages
  • Afbeelding bron 3: Martin Sulman
  • Afbeelding bron 4: Istock.com/BartekSzewczyk
  • Afbeelding bron 5: Istock.com/PuwanaiSomwan

Reageer op het artikel "Hoofdpijn: tips, soorten en hoofdpijn oorzaken en symptomen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 02-11-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hoofdpijn & migraine
Bronnen en referenties: 13
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!