InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hersenvliesontsteking behandeling, gevolgen en besmetting

Hersenvliesontsteking behandeling, gevolgen en besmetting

Hersenvliesontsteking behandeling, gevolgen en besmetting Hersenvliesontsteking, ook wel meningitis of soms nekkramp genoemd, is een ontsteking van de vliezen rondom de hersenen en het ruggenmerg en kan veroorzaakt worden door een virus, bacterie, schimmel of gist. Een hersenvliesontsteking steekt plots de kop op en kan levensbedreigend zijn. De mogelijke symptomen van een hersenvliesontsteking zijn hoge koorts, een vlekkerige huid, een stijve nek, frequent braken, flinke hoofdpijn en sufheid. Het is belangrijk om direct je huisarts te bellen als je kind deze verschijnselen heeft. Bij vermoeden van een hersenvliesontsteking, wordt je kind meteen naar het ziekenhuis overgebracht ter behandeling.

Hersenvliesontsteking behandeling, gevolgen en besmetting


Wat is hersenvliesontsteking?

Hersenvliesontsteking is een infectie van de vliezen die de hersenen en het ruggenmerg omgeven en kan worden veroorzaakt door een virus, bacterie, schimmel of gist. De medische benaming van hersenvliesontsteking is meningitis. De hersenen en het ruggenmerg wordt omhuld door drie vliezen en daartussen bevindt zich het hersenvocht, waarin in geval van bacteriële hersenvliesontsteking bacteriën zich snel kunnen vermeerderen en verspreiden. De vliezen worden in het Latijn 'meningen' genoemd, vandaar de benaming 'meningitis'. In de volksmond wordt hersenvliesontsteking ook wel 'nekkramp' genoemd, wat verwijst naar de houding van kinderen met hersenvliesontsteking die hun hoofd zeer gespannen naar achteren houden. Virale hersenvliesontsteking komt het meeste voor en gaat meestal binnen vier tot tien dagen vanzelf over. Bacteriële hersenvliesontsteking kan een ernstig verloop hebben, soms zelfs met dodelijke afloop. Daarom is vroege herkenning en behandeling van acute hersenvliesontsteking van levensbelang. Vooral kinderen onder de vijf jaar en pubers krijgen hersenvliesontsteking.

Oorzaak hersenvliesontsteking

Een hersenvliesontsteking kan worden veroorzaakt door de volgende ziekteverwekkers:
  • bacterie;
  • virus;
  • gist; of
  • schimmel.

Bacteriële boosdoeners

In principe kunnen alle bacteriën een hersenvliesontsteking veroorzaken, maar sommige groepen bacteriën doen dit vaker. Bacteriën die meningitis veroorzaken zijn bijvoorbeeld:

Tegen sommige bacteriën word je ingeënt. Sinds 1992 worden alle zuigelingen ingeënt tegen Hib en vanaf 2002 zijn alle jongeren ingeënt tegen de meningokok type C.

Waar komen deze bacteriën voor?

De bacteriën die hersenvliesontsteking kunnen veroorzaken, bevinden zich overal. Via contact met andere mensen of besmette voorwerpen komen de boosdoeners achter in de neus of keel. De ziekmakende bacteriën kunnen bijvoorbeeld door een verzwakt immuunsysteem hun kans schoon zien om zich in de neusmondkeelholte te vermenigvuldigen en ter plaatse een keelontsteking of middenoorontsteking veroorzaken. Een enkele keer slagen de ziekmakende bacteriën erin om door het slijmvlies heen een weg te banen naar de bloedbaan. Via de bloedbaan kunnen de boosdoeners in het hersenvocht terechtkomen, waar ze zich kunnen vermenigvuldigen en een hersenvliesontsteking kunnen veroorzaken. Al met al krijgen maar weinig kinderen die in contact komen met ziekmakende bacteriën een hersenvliesontsteking. Vaak slaagt het lichaam erin om deze boosdoeners voortijdig te elimineren. Geen van de ziekmakende bacteriën is erg uitzonderlijk. Waarom desondanks een enkeling een hersenvliesontsteking krijgt, is niet duidelijk. Factoren als verminderde weerstand, vermoeidheid, maar ook pech spelen ongetwijfeld een rol.

Virale boosdoeners

Er zijn verschillende soorten virussen die een hersenvliesontsteking kunnen veroorzaken. Voorbeelden van virussen die hersenvliesontsteking kunnen veroorzaken, zijn:
  • het ECHO-virus (voluit Enteric Cytopathogenic Human Orphan Virus);
  • de bof; en
  • Herpes simplex (meestal het type dat ook de koortslip veroorzaakt).

Schimmels die hersenvliesontsteking veroorzaken

Hersenvliesontsteking kan door verschillende schimmels worden veroorzaakt. Cryptococcus Neoformans is de meest bekende. Hersenvliesontsteking ten gevolge van een schimmel komt echter nauwelijks voor. De schimmel Cryptococcus Neoformans veroorzaakte in 2008 nog geen 10 ziektegevallen. Soms veroorzaakt de Candida-gist een hersenvliesontsteking, maar ook dit is een zeldzaamheid.

Besmetting

De meeste verwekkers van hersenvliesontsteking, zoals pneumokokken, meningokokken, Haemophilus influenzae, streptokokken, stafylokokken en virussen, leven als tijdelijke bewoners in de neus-keelholte van de mens. Iemand die zon ziekteverwekker bij zich draagt, wordt 'drager' genoemd en kan andere mensen besmetten. De boosdoeners kunnen worden overgedragen door druppeltjes door te hoesten of te niezen of lichamelijk contact. Er zijn ook ziekteverwekkers die in het maag-darmkanaal van mensen leven, zoals de E. coli en groep B streptokokken (GBS). Deze kunnen worden overgedragen via uitwerpselen en slechte hygiëne, zoals geen handen wassen na een toiletbezoek waardoor ze terechtkomen op deurknoppen en andere voorwerpen.

Bloed-hersenbarrière

Een drager wordt veelal niet ziek. Mensen bouwen afweer op en de verwekker verdwijnt na enige tijd uit het lichaam. Slechts zeer sporadisch weet de boosdoener door de slijmvliezen in de bloedbaan te dringen en de bloed-hersenbarrière (of BHB), welke letterlijk een grens is tussen het bloed en de hersenen, te passeren. De bloed-hersenbarrière kan worden beschouwd als een poortwachter, die selectief de voor de hersenen noodzakelijke stoffen doorlaat en schadelijke stoffen en ziekteverwekkers niet. Hoe het komt dat ziekteverwekkers bij de meeste mensen niet de BHB weet te passeren en bij een aantal mensen wel, is niet bekend.

Besmetting

De verwekker is kortom vaak besmettelijk, maar of je ziek wordt (en bijvoorbeeld een keelontsteking of middenoorontsteking krijgt), is afhankelijk van zowel de verwekker als jouw omstandigheden op dat moment. Een aantal verwekkers zoals GBS en het herpesvirus raakt je nooit meer kwijt, maar ook voor deze verwekkers geldt dat slechts een gering aantal dragers hersenvliesontsteking zal ontwikkelen.

Symptomen hersenvliesontsteking

Een hersenvliesontsteking kan verschillende klachten veroorzaken, maar bij een kind zullen nooit alle symptomen voorkomen. De symptomen van bacteriële hersenvliesontsteking zijn:
  • plotselinge hoge koorts, boven de 39 graden Celsius;
  • hoofdpijn, vaak heftige hoofdpijn in het hele hoofd;
  • sufheid, niet goed reageren op de omgeving;
  • verwardheid, niet goed weten waar je bent of wat er aan de hand is;
  • lichtschuwheid en overgevoeligheid voor geluid;
  • misselijkheid en braken;
  • aanhoudend hikken;
  • nekstijfheid, een pijnlijke en stijve nek bij het vooroverbuigen van het hoofd waar het karakteristiek is dat de kin niet op de borst kan worden gebracht;
  • luierpijn, wat inhoudt dat baby's gaan huilen als ze bij het verschonen opgetild worden aan hun beentjes;
  • rugpijn, en pijn in armen en benen;
  • epilepsieaanvallen (bij één op de drie kinderen);
  • soms ontstaat bloedvergiftiging (sepsis), onder meer herkenbaar aan puntbloedinkjes in de huid (niet wegdrukbare bloedinkjes ter grootte van een speldenknop).

Verloop hersenvliesontsteking

Het verloop van bacteriële hersenvliesontsteking is meestal ernstig van aard. Een hersenvliesontsteking door een virus verloopt door de bank genomen veel minder ernstig. De symptomen van een virale hersenvliesontsteking zijn onder meer:
  • algemeen ziek-zijn;
  • koorts'
  • spierpijn;
  • hoofdpijn;
  • misselijkheid en braken;
  • lichtschuwheid;
  • nekstijfheid; en
  • luierpijn.

Wanneer je een hersenvliesontsteking vermoedt, dien je direct een arts te raadplegen.

Behandeling hersenvliesontsteking en mogelijke gevolgen

Bacteriële hersenvliesontsteking

Bacteriële meningitis kan behandeld worden met (hoge doseringen) antibiotica die per infuus worden toegediend. Het succes van de behandeling hangt af van het stadium van de ziekte waarin de behandeling aanvangt. Bacteriële hersenvliesontsteking kan tot de dood lijden als deze niet goed of niet tijdig behandeld wordt. De hersenvliesontsteking heeft meestal geen gevolgen als je er tijdig bij bent, maar er kunnen na genezing restverschijnselen aanwezig blijven zoals:
  • blijvende aandoeningen, zoals doofheid of hersenbeschadigingen;
  • duizeligheid;
  • evenwichtsverlies;
  • geruis in de oren;
  • aanhoudende hoofdpijn;
  • gebrek aan coördinatie;
  • pijn en stijfheid in de gewrichten;
  • vermoeidheid;
  • depressie;
  • verlies van concentratievermogen;
  • rusteloosheid.

Virale hersenvliesontsteking

Virale hersenvliesontsteking gaat in het algemeen zonder behandeling over binnen één á twee weken. Een gezond persoon is in staat de ziekte zelf te overwinnen met behulp van het eigen afweersysteem. Meestal genees je zonder (ernstige) restverschijnselen, maar soms kun je nog enkele maanden last hebben van hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid als gevolg van de hersenvliesontsteking. Depressies komen soms ook voor.

Lees verder

© 2014 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Infectieziekten bij kinderen HersenvliesontstekingStel; een kindje heeft plotseling hoge koorts, hoofdpijn, is suf, misselijk en heeft een pijnlijke en stijve net. De kan…
Een hersenvliesontstekingEen hersenvliesontstekingIeder jaar sterven er in Nederland zo'n 60 mensen aan hersenvliesontsteking. Er is gelukkig een medicijn op de markt geb…
HersenvliesontstekingEen hersenvliesontsteking is een ontsteking aan het membraan rondom de hersenen en de ruggemerg. Dit kan veroorzaakt wor…
Symptomen hersenvliesontstekingSymptomen hersenvliesontstekingHet is erg belangrijk om de symptomen van hersenvliesontsteking vroegtijdig te herkennen. Vanwege de nabijheid van de he…
Hib- ziekten; snel en gevaarlijk!Hib- ziekten; snel en gevaarlijk!Hib- ziekten zijn ernstige ziekten die na besmetting vaak mild beginnen, maar binnen enkele uren kunnen uitmonden in bij…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Mikael Häggström, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Hans Koch & Peter van Druenen. Diagnosewijzer - 200 aandoeningen: symptomen, diagnose, behandeling. Terra Lannoo BV, Arnhem, 2009.
  • Prof. dr. D.H. Ford, prof. dr. J.P. Schadé, dr. J. Tomson (hoofdredactie). Het grote medische handboek. Rebo Productions, Lisse, 2009.
  • www.meningitis-stichting.nl
  • www.apotheek.nl
  • www.kinderneurologie.eu
  • www.gezondheidsplein.nl
  • www.ggd.groningen.nl
  • www.hersenstichting.nl

Reageer op het artikel "Hersenvliesontsteking behandeling, gevolgen en besmetting"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Marllen de Moor, 18-09-2018 15:06 #2
Beste, als ik 6 maand oud was liep ik een hersenvliesontsteking op ; heb dan 6 weken in het ziekenhuis gelegen, daarna kreeg ik regelmatig aanvallen van epilepsie, ondertussen ben ik 52 jaar en moet nog altijd medicatie nemen tegen epilepsie. is die epilepsie dan een gevolg van die hersenvliesontsteking? Graag antwoord aub Marleen Reactie infoteur, 19-09-2018
Epilepsie kán een gevolg zijn van een bacteriële hersenvliesontsteking.

Bierbooms, 01-07-2018 09:45 #1
Hoe lang is de incubatietijd voor virale hersenvliesontsteking? Ik bedoel, hoe lang duurt het tot men zeker is dat men het niet heeft overgekregen van een zieke? Reactie infoteur, 02-07-2018
Dat varieert en is afhankelijk van het virus.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 10-08-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 9
Reacties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!