InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Kaliumtekort: symptomen en behandeling van tekort aan kalium

Kaliumtekort: symptomen en behandeling van tekort aan kalium

Kaliumtekort: symptomen en behandeling van tekort aan kalium De medische benaming van een kaliumtekort is hypokaliëmie. Een kaliumtekort kan vooral optreden als je veel moet braken en/of last hebt van diarree, bijvoorbeeld als je buikgriep hebt. Door het gebruik van bepaalde plaspillen kan ook een kaliumtekort optreden. Een kaliumtekort aanvullen door kaliumtabletten te gebruiken, wordt alleen aangeraden wanneer je dat in overleg met de arts doet. Mensen die het advies krijgen om veel kalium te gebruiken, kunnen dit doen door dagelijks aardappelen, groente en fruit te eten. In deze voedingsmiddelen zit veel kalium.

Kaliumtekort


Waar heb je kalium voor nodig?

Kalium is een mineraal (elektrolyt) dat het lichaam nodig heeft voor de normale werking van cellen, zenuwen en spieren. Samen met natrium speelt kalium een rol bij de vochthuishouding en het doorgeven van prikkels in het zenuwstelsel. Kalium zorgt ervoor dat de spieren in het lichaam zich samentrekken en dat zenuwprikkels goed geleid worden. Kalium heeft samen met natrium ook een rol in het reguleren van de bloeddruk. Bijna 98% van het kalium wordt aangetroffen in de cellen. Kleine veranderingen in het kaliumgehalte buiten de cellen, kan ernstige effecten hebben op het hart, zenuwen en spieren. De nier is het belangrijkste orgaan dat het kaliumgehalte in het lichaam regelt. Bij overmaat wordt kalium via de nieren uitgescheiden. De nieren zijn zo ontworpen dat ze in staat zijn tot snelle adaptatie van hun vermogen om kalium te re-absorberen of uit te scheiden.

Kaliumtekort oorzaken

Het menselijk lichaam is meestal in staat om voor de juiste hoeveelheid kalium te zorgen, maar soms lukt dat niet door bepaalde omstandigheden. Het zijn de nieren die de hoeveelheid kalium in het lichaam constant houdt. Een kaliumtekort ontstaat door een onbalans tussen opname en uitscheiding van kalium. Zelden wordt dat veroorzaakt doordat het lichaam te weinig kalium uit de voeding opneemt. Een kaliumtekort ontstaat vaak door hevig braken, ernstige diarree of door het gebruik van bepaalde plaspillen. Een tekort aan kalium in het dieet is ongebruikelijk, omdat kalium in heel veel voedingsmiddelen aanwezig is.

Vermoeidheid door een kaliumtekort / Bron: Istock.com/BartekSzewczykVermoeidheid door een kaliumtekort / Bron: Istock.com/BartekSzewczyk

Kaliumtekort symptomen en gevolgen

De referentiewaarden van kalium zijn 3,5 - 5,0 mmol/l. Een te laag kaliumgehalte ligt dan onder 3,5 mmol/l. De verschijnselen van een kaliumtekort zijn:

Huisarts met patiënt / Bron: Istock.com/monkeybusinessimagesHuisarts met patiënt / Bron: Istock.com/monkeybusinessimages

Wanneer een arts raadplegen?

Als je bij jezelf symptomen bemerkt die kunnen wijzen op een laag kaliumgehalte, raadpleeg dan je huisarts. Als je last hebt van spierkrampen, gevoel van zwakte of hartkloppingen, zoek dan medische hulp. Zonder symptomen weet je niet dat je een te laag kaliumniveau hebt totdat bloedonderzoek dit uitwijst.

Onderzoek en diagnose

Soms is de oorzaak van een kaliumtekort niet duidelijk. Je arts kan bepaalde onderzoeken uitvoeren om andere aandoeningen uit te sluiten, zoals renale tubulaire acidose (een aandoening van de nieren), ziekte van Conn (primair hyperaldosteronisme) en hypocalciëmie (verlaagd calcium in bloed).
Afname van bloed voor onderzoek / Bron: Istock.com/JovanmandicAfname van bloed voor onderzoek / Bron: Istock.com/Jovanmandic
Bloedonderzoek
Bloedonderzoek kan gedaan worden om te controleren op kaliumgehalte, nierfunctie, glucose, magnesium, calcium en fosfor, indien een verstoring van de elektrolytbalans wordt vermoed.

Beeldvormend onderzoek

ECG (hartfilmpje) wordt uitgevoerd om elektrische veranderingen in het hart te detecteren en bepaalde soorten onregelmatige hartritmes die kunnen worden veroorzaakt door een te laag kaliumgehalte, op te sporen.

Kaliumtekort behandeling

Er is sprake van hypokaliëmie als een serum kalium concentratie lager is dan of gelijk is aan 3,5 mmol/l, waarbij vaak onderscheid wordt gemaakt tussen milde en ernstige hypokaliëmie. Bij ernstige hypokaliëmie is er sprake is van een serum kalium concentratie van 2,5 mmol/l of lager.
Hartfilmpje / Bron: Martin SulmanHartfilmpje / Bron: Martin Sulman
Wanneer er geen sprake is van een levensbedreigende complicatie of van ECG-afwijkingen (ECG = hartfilmpje), dan zal het kaliumtekort worden opgeheven middels orale behandeling. Kaliumchloride in een dosering van 40 tot 100 mmol/dag, is behandeling eerste keuze. Soms is intraveneuze toediening aangewezen bij patiënten met ernstige symptomatische hypokaliëmie en voor patiënten met een opnamestoornis. Het primaire doel van de behandeling is om zo snel als mogelijk bedreigende symptomen te bestrijden. De moeilijkheid hierbij is om een juiste hoeveelheid kalium in de juiste tijdsperiode te geven, zonder door te schieten en hyperkaliëmie (een teveel aan kalium) te veroorzaken.

Aanvullende test

Soms is de oorzaak van het kaliumtekort niet duidelijk. De arts kan bepaalde tests uitvoeren om onderliggende aandoeningen uit te sluiten. Bepaalde hormonale stoornissen, zoals de ziekte van Conn, kunnen namelijk een kaliumtekort veroorzaken. In dat geval zal ook de onderliggende oorzaak van het kaliumtekort behandeld moeten worden.

Zelfzorgmaatregelen

Als je last hebt van een laag kaliumgehalte, vermijd dan langdurige fysieke activiteiten. Verlies van kalium kan optreden bij zweten. Als voedingssupplementen, kruidensupplementen of laxeermiddelen de lage kaliumniveaus veroorzaken, moet je deze producten vermijden en medisch advies inwinnen bij de huisarts. Stop nooit met door de arts voorgeschreven medicatie zonder dit eerst met de arts besproken te hebben.
Bananen zitten vol met het mineraal kalium / Bron: StockSnap, PixabayBananen zitten vol met het mineraal kalium / Bron: StockSnap, Pixabay

Kalium in voeding

Een verandering in dieet kan worden aanbevolen bij een laag kaliumgehalte. Voorbeelden van voedingsmiddelen die veel kalium bevatten, zijn onder meer:
  • Bananen
  • Tomaten;
  • Sinaasappels
  • Kantaloepmeloenen;
  • Perziken.

Kalium is vooral aanwezig in melk(producten), groente, fruit(sappen), aardappelen, koffie en ook in brood en noten.

Prognose

Een laag kaliumgehalte is op zich goed behandelbaar. De reden voor het lage kaliumniveau moet worden vastgesteld, anders is de kans op herhaling groot. Met de juiste behandeling zijn er gewoonlijk geen verdere problemen.

Lees verder

© 2015 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Kalium: tekort of teveelKalium: tekort of teveelKalium is een mineraal dat het lichaam nodig heeft om de vochtbalans op peil te houden. Een tekort, maar ook een teveel…
Kalium, goed voor hersenen, spieren en zenuwenKalium is een bijzonder mineraal. Het zit in allerlei voeding. Kalium is nodig voor een goede werking van de hersenen. K…
Bumetanide: plasmiddel tegen vochtophopingBumetanide: plasmiddel tegen vochtophopingAls er vocht achter de longen ontstaat, kan dit tot ernstige benauwdheid leiden. Ook bij hartfalen, oedeem en sommige ni…
Kleurloze urine: oorzaken van doorzichtige urine of plasKleurloze urine: oorzaken van doorzichtige urine of plasLast van waterige of kleurloze urine? Normaal gesproken is je urine helder en lichtgeel van kleur, som felgeel. Dit geld…
Syndroom van (De Toni-)FanconiSyndroom van (De Toni-)FanconiHet syndroom van Fanconi wordt gekenmerkt door een aantal stoffen zoals Kalium, fosfaat, en Magnesium, die door de niere…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Voedingscentrum. Alles over vitamines, mineralen en supplementen. Den Haag, 2009.
  • Martin Sulman. Kalium www.symptomen-behandeling.nl/1/kalium_418168.html (ingezien op 3-7-2017)
  • WebMD. Low potassium (hypokalaemia). http://www.webmd.boots.com/a-to-z-guides/low-potassium-hypokalaemia en http://www.webmd.boots.com/a-to-z-guides/low-potassium-hypokalaemia?page=2 (ingezien op 3-7-2017)
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/BartekSzewczyk
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/monkeybusinessimages
  • Afbeelding bron 3: Istock.com/Jovanmandic
  • Afbeelding bron 4: Martin Sulman
  • Afbeelding bron 5: StockSnap, Pixabay

Reageer op het artikel "Kaliumtekort: symptomen en behandeling van tekort aan kalium"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Gina, 18-05-2017 12:09 #5
Ik lees net op de verpakking van dadels dat daar 650 GRAM ja echt gram geen miligram Kalium in zit per 100 gram.

Aangeraden wordt om 7 dadels per dag te eten en je gehele gezondheid verbetert omdat er ook vele andere mineralen en B1 en B2 vitamines inzitten. Let er wel op dat je geen dadels koopt waar suiker of glucose-stroop opzit. Bij Turkse en Marokkaanse winkels hebben ze de wat betere dadels te koop voor een leuke prijs! Succes!

Tooswestra@gmail Com, 17-04-2017 16:58 #4
Wat doet gebruik van drop bij kaliumtekort? Reactie infoteur, 01-05-2017
De nieren scheiden te veel kalium uit bij mensen die grote hoeveelheden drop eten.

Rina, 11-08-2016 11:35 #3
Heb regelmatig kalium tekort (plas tabletten kunnen de oorzaak zijn) heb zwaar hartritmestoring dus controle is echt nodig. En tomaten en bananen zijn inderdaad een goede oplossing, is bij ook altijd zichtbaar met bloedonderzoek. Maar de klachten zijn niet fijn: oververmoeid, spierkrampen, darmen van slag. Of verstopping of diarree. Opgeblazen gevoel alsof je buik onder je keel zit en je niet voor uit komt, geen stap kan verzetten en een pan nog te zwaar is. Regelmatig bloedonderzoek is belangrijk. Reactie infoteur, 12-08-2016
Bij een kaliumtekort kan de arts eventueel kaliumtabletten voorschrijven. U kunt dit met uw arts bespreken. U kunt ook uw voeding aanpassen, zoals uzelf ook al aangeeft. Hier vindt u een folder van het St. Antonius ziekenhuis te Utrecht ('Dieetadvies bij een kaliumtekort'): http://goo.gl/zIxgnm.

Ida Tuininga, 10-08-2016 11:56 #2
Ik kreeg van familie advies tomaten te eten. Ben onder behandeling van hartfalenunit van de VU te Amsterdam. Als ik over voeding begin krijg ik te horen dat dit geen invloed heeft.
Graag uw reactie Reactie infoteur, 12-08-2016
Onderzoek van de Universiteit van Alabama in Birmingham geeft aan dat patiënten met hartfalen die een laag kaliumgehalte in het bloed hebben, een verhoogd risico lopen om te overlijden. Het onderzoek werd in juni 2007 gepubliceerd in het European Heart Journal en het is de eerste studie dat primair de lange termijn effecten van lage kaliumspiegels bij patiënten met hartfalen onder de loep heeft genomen.

Bij een kaliumtekort is het belangrijk alleen kaliumtabletten te gebruiken in overleg met de arts. Dieetadvies bij een kaliumtekort wordt ook gegeven. Hier vindt u een folder van het St. Antonius ziekenhuis ('Dieetadvies bij een kaliumtekort'): http://goo.gl/zIxgnm.

Hier enkele producten met veel kalium op een rijtje: aardappelen, appelstroop, cacao, fruit, gedroogde vruchten, groenten, groentesap, koffie, melk en melkproducten, natriumarme dieetproducten, noten, peulvruchten zoals witte/bruine bonen, kapucijners en linzen, tomaat, tomatensap en vruchtensap. Lees hier verder: http://goo.gl/qJTsUw.

H. Scholten, 12-03-2016 11:08 #1
Ik heb dit artikel opgezocht omdat ik vaak spierkrampwn heb, veel s'nachts wakker wordt met kramp. Ik heb al een periode(half jaar) magnesium geslikt, dit helpt echter niet. Er werd mij verteld dat een tekort aan kalium een oorzaak zou kunnen zijn. Ik heb verder geen van de andere verschijnselen zoals diarree enz. Kan ik zo kaliumtabletten gaan slikken zonder dat dit verdere nadelige gevolgen heeft voor mijn lichaam?
Vr groet Hubertine Reactie infoteur, 01-04-2016
Het is niet aan te raden om supplementen te slikken omdat je een (kalium)tekort vermoedt. Het is goed mogelijk dat uw klachten door iets anders veroorzaakt wordt. U kunt het beste een afspraak maken met uw huisarts.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 21-04-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Mineralen
Bronnen en referenties: 9
Reacties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!