InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Zwelling of bult in vagina: oorzaken van vaginale zwelling

Zwelling of bult in vagina: oorzaken van vaginale zwelling

Zwelling of bult in vagina: oorzaken van vaginale zwelling Last van een zwelling in de vagina, een bult (bobbel) in de vagina of een vaginagezwel? Mogelijk heb je last van een cyste of een vleesboom. De vagina is een verbindingskanaal tussen de baarmoedermond en de vulva. In de vagina kunnen zich cysten of goedaardige gezwellen bevinden. De volgende cysten en goedaardige gezwellen van de vagina kunnen worden onderscheiden: cysten van Gartner; inclusiecysten; endometriosecysten; cysten of divertikels in het traject van de urethra (urinebuis); myoom (vleesboom); lipoom. Aan de ingang van de vagina kan zich een Bartholin cyste ontwikkelen. In de vagina kunnen soms ook kwaadaardige cellen gaan woekeren. Dat wordt vaginakanker of vaginacarcinoom genoemd. Vaginakanker is zeldzaam en komt vooral voor bij vrouwen van 60 jaar en ouder. Er kan ook een seksueel overdraagbare aandoening (soa) in het spel zijn. Bij genitale wratten treden er bij vrouwen vooral op of rond de schaamlippen, bij de ingang van de vagina of in de vagina, wratten op.

Oorzaken van vaginale zwelling of bult

Vaginale zwelling kan het gevolg zijn van één van de volgende oorzaken:
  • Vaginale schimmelinfectie door een gist die bekend staat als Candida albicans.
  • Bacteriële vaginose, een infectie van de vagina veroorzaakt door bacteriën.
  • Chemische irritatie door het gebruik van bepaalde geparfumeerde producten in de genitale regio.
  • Irritatie van een spermicide (zaaddodend middel) of condoom.
  • Wassen of spoelen van de vagina om het te 'reinigen', met behulp van een douche of anderszins.
  • Seksueel overdraagbare aandoeningen zoals chlamydia, genitale herpes of trichomoniasis.
  • Soms kan atrofische vaginitis optreden, een ontsteking van de vagina (en het buitenste deel van de urinewegen) als gevolg van het slinken en dunner worden van de vaginawand en het droger worden van de vagina, wat jeuk en zwelling kan veroorzaken.

Waar liggen de eierstokken? / Bron: Marochkina Anastasiia/Shutterstock.comWaar liggen de eierstokken? / Bron: Marochkina Anastasiia/Shutterstock.com

Vaginale zwelling door vleesbomen (myomen)

Een vleesboom of myoom is een (vaak ronde) knobbel die is opgebouwd uit spiervezels. De grootte van een myoom kan zeer sterk verschillen. Normaal gesproken tref je ze aan bij of in de baarmoeder, daar waar spiervezels zitten. Een vleesboom kan aan de buitenkant van de baarmoeder zitten, maar in de spierwand van de baarmoeder komen ze het meeste voor. Een enkele keer zit het myoom in de wand van de vagina. Dat wordt een 'vaginaal myoom' genoemd. Een myoom is een goedaardige zwelling en het komt hoogstzelden voor dat ze kwaadaardig worden. Vleesbomen groeien onder invloed van oestrogenen en deze vrouwelijke geslachtshormonen worden door de eierstokken aangemaakt tijdens de vruchtbare levensfase.

Bult of bobbel in vagina door cysten

Een cyste van de gang van Gartner

De gang van Gartner is een overblijfsel van een structuur die de gang van Wolff of oernierbuis wordt genoemd. Deze wordt aangetroffen in de foetus tijdens zijn ontwikkeling in de baarmoeder. Uit de buis van Wolff ontstaat bij de man de zaadleider, terwijl deze bij de vrouw verdwijnt waarbij de restanten als de gang van Gartner overblijven. In sommige gevallen kunnen uit de gang van Gartner cysten ontstaan, dat zijn abnormale, met vocht gevulde zakjes. Deze worden cysten van de gang van Gartner of Gartner-cysten genoemd. Meestal worden deze cysten aangetroffen langs de zijwanden van de vagina onder het slijmvlies dat de vagina bekleedt. Meestal geeft het geen klachten, maar wat grotere cysten geven soms problemen bij het inbrengen van tampons. Ook kunnen ze pijn veroorzaken bij geslachtsgemeenschap of problemen geven tijdens de bevalling.

Inclusiecysten

Inclusiecysten of epidermale cysten bevatten epitheelweefsel, ook wel 'dekweefsel' genoemd. Dit weefsel bevat geen bloedvaten. Deze cysten kunnen ontstaan ten gevolge van een trauma, bijvoorbeeld door laceratie (weefselbeschadiging) of episiotomie (een operatieve incisie waarmee de vaginaopening tijdens de bevalling wordt vergroot). Door het trauma komt epitheelweefsel onder het oppervlak te liggen. Een inclusiecyste kan tevens spontaan ontstaan. Een dergelijke cyste ontstaat door afsluiting van een klieruitgang. Een niet-geïnfecteerde cyste geeft vaak geen klachten. Een enkele keer kunnen ze irritatie geven. Vaak is een inclusiecyste wit of geel van kleur en de grootte is vaak < 1 cm. Geïnfecteerde cysten zijn vaak rood en pijnlijk en kunnen pijn bij het vrijen veroorzaken.

Bult nabij de vagina-ingang door Bartholin cyste

De klier van Bartholin is een slijmklier waar iedere vrouw twee van heeft en welke zijn gelegen aan weerszijden van de ingang van de vagina op 5 en 7 uur. Deze kliertjes zijn klein en niet zichtbaar of voelbaar en hebben als functie om de vagina tijdens de geslachtsgemeenschap te bevochtigen. In een klier die afgesloten raakt kan zich een holte met vloeibare inhoud vormen, een cyste. Als er een ontsteking ontstaat, vult de holte zich met pus. Er vormt zich dan een abces. Een Bartholin cyste veroorzaakt vaak zwelling en roodheid van de schaamlippen. Vaak is het niet erg pijnlijk. Een abces kan daarentegen hevige pijn veroorzaken.

Vaginagezwel door lipoom

Een lipoom is een goedaardig, niet-pijnlijk gezwel van het vetweefsel: een goedaardige vetbult. Een lipoom is in feite een vetophoping (bolletje) dat net onder de huid zit.

Zwelling van de vagina en bultjes door een soa

Genitale wratten

Genitale wratten is een veelvoorkomende seksueel overdraagbare aandoening (soa). Het wordt gekenmerkt door zachte, wratachtige gezwellen op de geslachtsdelen en/of rond de anus. De boosdoener is het humaan papilloma virus (HPV). Symptomen die kunnen optreden zijn jeuk of een branderig gevoel en soms pijn. Bij vrouwen treden er vooral op of rond de schaamlippen, bij de ingang van de vagina of rond de anus wratten op. Het kan ook voorkomen dat wratten ontstaan in de vagina of op de baarmoedermond.

Genitale herpes

Genitale herpes wordt veroorzaakt door het herpes simplex-virus (HSV), en is een van de meest voorkomende soa's in Nederland. Vrouwen die genitale herpes hebben, hoeven geen symptomen te voelen. Het virus slaapt. Wanneer het virus actief wordt, komt er pas een herpesuitbraak bestaande uit clusters van kleine, pijnlijke blaren. Deze blaren hebben de neiging open te gaan en ze kunnen een heldere vloeistof afscheiden. Nadat ze zijn opengebarsten ontstaan er pijnlijke wonden en het kan minstens een week duren voordat het is genezen.

Tijdens de zwangerschap kan je last krijgen van vaginale zwelling / Bron: Zerocool, PixabayTijdens de zwangerschap kan je last krijgen van vaginale zwelling / Bron: Zerocool, Pixabay

Vaginale zwelling en zwangerschap

Zwangerschap verandert veel over het lichaam van een vrouw. Naarmate het ongeboren kindje groeit, ontstaat er meer druk op het bekkengebied en de nabijgelegen spieren en bloedvaten. Dit zorgt voor een verhoogde bloedtoevoer naar het vaginale gebied en verzwakte spieren rond de vagina waardoor sneller een zwelling maar ook jeuk, pijn en/of ongemak ontstaat. Een koud kompres verlicht de zwelling en jeuk van de schaamlippen.

Vaginakanker

Vaginakanker of vaginacarcinoom duidt op de woekering van kwaadaardige cellen in de vagina. Primaire tumoren van de vagina (dat is kanker die in de vagina is ontstaan) zijn zeldzaam. Ze zijn verantwoordelijk voor slechts 2% van alle gynaecologische kankergevallen. Het wordt vooral gezien bij vrouwen die ouder zijn dan 60 jaar. Bij vaginakanker kunnen symptomen lange tijd uitblijven. Op een gegeven ogenblik kun je last krijgen van waterige afscheiding uit de vagina en bloedverlies na geslachtsgemeenschap, tussen de menstruaties of na de menopauze. Dit bloedverlies ontstaat doordat in het vaginaslijmvlies zweertjes zijn ontstaan die kunnen bloeden. Bruine afscheiding kan echter veel oorzaken hebben.

Ruwe geslachtsgemeenschap of ander vaginaal trauma

Als de vagina tijdens geslachtsgemeenschap niet voldoende vochtig is, kan de wrijving tijdens de seks ongemak, zwelling en pijn veroorzaken. Evenzo kan trauma door verkrachting vaginale zwelling, pijn en irritatie veroorzaken. Vaginale weefsels kunnen beschadigd raken, waardoor een vrouw sneller een infectie oploopt. Het gebruik van een glijmiddel of meer tijd besteden aan het voorspel kunnen helpen om wrijving en pijn aan het vaginale gebied te voorkomen tijdens de geslachtsgemeenschap.

Vaginagazwelling en infecties

Bacteriële vaginose

Bacteriële vaginose is een van de meest voorkomende oorzaken van vaginale infecties bij vrouwen in de leeftijd van 15-45 jaar. Bij bacteriële vaginose overheersen bepaalde bacteriën. Soms groeien de slechte bacteriën te snel en overtreffen ze de goede bacteriën. Dit geeft veel en onaangenaam ruikende afscheiding. Je kunt daarnaast last krijgen van:

Het bacteriële evenwicht kan zichzelf op natuurlijke wijze herstellen; dit neemt meestal een paar weken in beslag. Spoel de vagina alleen met lauw water af en gebruik geen zeep. Als je veel klachten ervaart, kun je metronidazol-tabletten slikken.

Vaginale schimmelinfectie

Een vaginale schimmelinfectie is een veel voorkomende aandoening bij vrouwen. Schimmelinfecties worden vaak veroorzaakt door de gistachtige schimmel Candida albicans. Drie van de vier vrouwen heeft ten minste één keer in hun leven last van een schimmelinfectie. Naast zwelling kan een schimmelinfectie de volgende klachten veroorzaken:

Vaak gaat een vaginale schimmelinfectie vanzelf over. Als je last hebt van veel klachten (zoals jeuk en afscheiding), kan een vaginale schimmelinfectie behandeld worden met schimmeldodende medicijnen.

Baarmoederhalsontsteking (cervicitis)

Een ontstoken baarmoederhals (cervicitis) is vaak het gevolg van een seksueel overdraagbare aandoening (soa) Het wordt vaak veroorzaakt door soa's zoals chlamydia, genitale herpes en gonorroe. Niet iedereen die cervicitis ontwikkelt, heeft echter een soa of een ander type infectie. Sommige vrouwen hebben mogelijk cervicitis en vertonen helemaal geen symptomen. Naast zwelling kan cervicitis ook andere klachten veroorzaken, zoals::

Wanneer huisarts raadplegen?

Raadpleeg in de volgende gevallen je huisarts:
  • de zwelling gaat gepaard gaat met andere symptomen, zoals koorts, koude rillingen of koud zweet
  • de zwelling wordt te pijnlijk
  • aanhoudende symptomen
  • abnormale vaginale afscheiding
  • bij vermoeden van een soa
  • vaginale jeuk

Onderzoek en diagnose

De arts kan een bekkenonderzoek uitvoeren om de oorzaak te vinden van de vaginale zwelling. Ook bloedonderzoek of een weefselmonster kan nodig zijn. Soms zal de arts het nodig vinden om beeldvormend onderzoek uit te voeren.

Voorkomen van vaginale zwelling

Voorkomen is beter dan genezen en dat geldt ook voor vaginale klachten. Hieronder staan enkele gemakkelijk te volgen hygiënevoorschriften waarmee je het risico op een zwelling van de vagina kunt verkleinen:
  • Was je vagina nooit met vaginale reinigingsproducten. Deze kunnen de gevoelige huid in het genitale gebied irriteren. Je kunt je vagina prima met gewoon water wassen.
  • Draag altijd ondergoed dat niet te strak zit. Zorg ervoor dat je broek, jeans en shorts ook los zitten.
  • Draag ondergoed van natuurlijke en ademende materialen, zoals katoen of linnen.
  • Draag schone kleding en ondergoed. Vaak je kleding (vooral ondergoed) verschonen kan helpen voorkomen dat bacteriën en zweet een voedingsbodem voor infectie vormen.
  • In geval van condoomgerelateerde vaginale irritatie, kun je overstappen naar een ander merk en een ongeparfumeerde variant. Dat zou moeten helpen.
  • Gebruik geen geparfumeerd toiletpapier en maandverband, aangezien parfums vaak chemicaliën en geuren bevatten waar je allergisch of gevoelig voor kunt zijn.
  • Bacteriën van je ontlasting kunnen per ongeluk van je anus in de vaginale regio terechtkomen. Daarom moet je ervoor zorgen dat je altijd van voor naar achteren je billen afveegt.
  • Gebruik maandverband in plaats van tampons.

Knoflook / Bron: Istock.com/MallivanKnoflook / Bron: Istock.com/Mallivan

Zelfzorg van vaginale zwelling

De volgende zelfzorgmaatregelen kunnen soms helpen, maar raadpleeg bij klachten altijd eerst de huisarts.

Knoflook

De antischimmel- en antibacteriële eigenschappen van knoflook maken het een formidabel middel tegen vaginale schimmelinfecties. Dagelijks veel (verse) knoflook eten of knoflooksupplementen slikken, wordt aanbevolen.

Honing en yoghurt

Een lokale behandeling van honing en yoghurt is voorgesteld om vaginale candidiasis of spruw te behandelen, een schimmelinfectie die ervoor zorgt dat het vaginale gebied opzwelt. Honing en yoghurt fungeren als lokale antischimmelmiddelen en zijn een goed alternatief op momenten dat sterkere geneesmiddelen niet kunnen worden gegeven, zoals in het geval van zwangerschap.

Probiotische voedingsmiddelen

Het vaginale kanaal en de urinewegen herbergen samen ongeveer 50 bacteriestammen die in perfecte balans leven. Hiervan moeten lactobacillen domineren. Dit is het soort dat wordt aangetroffen in yoghurt en gefermenteerd voedsel. Je voeding, hormonale niveaus, hygiëne, gebruik van anticonceptie en antibioticagebruik kunnen de balans echter verstoren, waardoor je vatbaarder wordt voor schimmelinfecties. Dagelijks een schaaltje yoghurt met lactobacillen kan vrouwen met terugkerende vaginale klachten in sommige gevallen van hun klachten afhelpen.

Appelazijn

Een schimmel is verzot op suiker en absorbeert deze via glucose (vorm van suiker). Zodra je suikers eet via je voeding wordt deze omgezet van suikers naar glucose. Daarom lopen vrouwen met diabetes een hoog risico op het ontwikkelen van terugkerende schimmelinfecties. Als je diabetes of hoge bloedglucosespiegels hebt als gevolg van insulinegevoeligheid, kun je baat hebben bij het nemen van azijn. Het kan gemakkelijk worden toegevoegd aan salades als een dressing of gewoon worden ingenomen of worden gemengd met lauw water. Appelazijn helpt ook. Appelazijn is anti-schimmel, anti-virus en anti-bacterieel. Het verlaagt de bloedsuikerspiegel en maakt de omgeving in de vagina minder gastvrij voor schimmels.

Dagelijks voldoende drinken / Bron: Luminast/Shutterstock.comDagelijks voldoende drinken / Bron: Luminast/Shutterstock.com

Meer drinken

Goed gehydrateerd blijven kan helpen om je vaginale regio vochtig en 'goed gesmeerd' te houden, waardoor een deel van de irritatie wordt verminderd. Zorg ervoor dat je elke dag minimaal 6 tot 8 glazen water drinkt.

Gezonde voeding

Bepaalde voedingsstoffen zoals B-vitamines, vezels en antioxidanten zijn goed voor de algehele gezondheid, inclusief de vaginale regio. Ze kunnen je lichaam helpen bij het verwijderen van gifstoffen (vezels), het tegenhouden van infecties (antioxidanten) en het opbouwen van immuniteit (B-vitamines en antioxidanten). Voeg dus groene bladgroenten zoals spinazie en boerenkool, fruit zoals bosbessen en kersen, groenten zoals paprika of pompoen, vezelrijk voedsel zoals havermout en bonen toe aan je boodschappenlijstje.

Lees verder

© 2015 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
De vaginale douche, gezond of ongezond?De vaginale douche, gezond of ongezond?Veel vrouwen gebruiken de vaginale douche voor intieme hygiëne. Hoe belangrijk is het nemen van een vaginale douche en i…
Vaginale schimmelinfectieVaginale schimmelinfectieEen vaginale schimmelinfectie wordt ook wel een candida infectie genoemd. Er leven schimmels en bacteriën in de vagina,…
Is gardnerella een soa? - Bacteriële vaginoseIs gardnerella een soa? - Bacteriële vaginoseGardnerella, ook wel bacteriële vaginose, wordt vaak een soa's'genoemd, maar dat is het zeker niet. Gardnerellais een in…
Bacteriële vaginoseBacteriële vaginoseBacteriële vaginose is een aandoening die ontstaat wanneer de zuurtegraad in de vagina verstoord raakt. Normaal gesproke…
Wanneer ben je het meest vruchtbaar?Wanneer ben je het meest vruchtbaar?Er zijn diverse methoden om te bepalen wanneer je als vrouw het meest vruchtbaar bent. Ovulatietesten zijn hier goede hu…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/RicardoImagen
  • Curejoy. Vaginal Swelling: Causes, Treatments, And Preventive Care Tips. https://www.curejoy.com/content/vaginal-swelling-causes-treatment/ (ingezien op 28-3-2018)
  • Healthline. What Causes Vaginal Swelling and How Is It Treated? https://www.healthline.com/health/womens-health/vaginal-swelling (ingezien op 28-3-2018)
  • http://www.gynaecologie.nl/baarmoeder/vleesbomen
  • http://www.med-info.nl/Afwijking_GYNAECOLOGIE%20-%20Benigne%20-%20cyste%20van%20de%20vulva.html
  • http://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/vaginagezwel/item39021
  • Everdingen, J.J.E. van, Wiersma, Tjerk, Schobben, A.F.A.M. (Eds.). Diagnose en therapie 2015-2016. Bohn Stafleu van Loghum, Houten, 2014.
  • Prof. dr. C.J.H. van de Velde e.a. (red.). Oncologie. Bohn Stafleu van Loghum, Houten, achtste herziene druk, 2011.
  • Afbeelding bron 1: Marochkina Anastasiia/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 2: Zerocool, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Istock.com/Mallivan
  • Afbeelding bron 4: Luminast/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Zwelling of bult in vagina: oorzaken van vaginale zwelling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 16-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Vrouwelijke geslachtsorganen
Bronnen en referenties: 12
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!