InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hardnekkige slikstoornissen (dysfagie)

Hardnekkige slikstoornissen (dysfagie)

Hardnekkige slikstoornissen (dysfagie) Iedereen verslikt zich wel eens. Daar kijkt niemand van op als het (zeer) incidenteel blijft. Aanvankelijk blijven slikstoornissen vaak beperkt tot een hinderlijke sensatie tijdens het slikken, wat echter niet pijnlijk hoeft te zijn. Ook gaan de klachten soms gepaard met verslikken. Te vaak wacht men met naar de huisarts gaan tot de slikstoornis hardnekkig wordt en er ook andere symptomen optreden, zoals vermagering. Afhankelijk van de bevindingen van de huisarts komt men uiteindelijk bij de kno-arts, neuroloog of radioloog terecht. De oorzaken van slikstoornissen zijn talrijk, variërend van een incidentele droge mond tot slokdarmcarcinoom.

Inhoud


De slikreflex... een ingewikkeld samenspel van spieren en zenuwen

De samenstelling van speeksel is wisselend. Bij droge voeding bevat het veel water en slijm en bij zure voeding veel eiwit (neutralisatie). Speeksel vergemakkelijkt het kauwen, waarbij het verteringsproces al in de mond op gang komt met onder andere het enzym amylase dat nodig is voor de koolhydraatvertering.

Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Strotklepje
De wegen van voedsel en lucht kruisen elkaar in de keelholte. Zodra het voedsel of speeksel zich voor in de keelholte bevindt, maakt men automatisch een slikbeweging. Daarbij sluit het strotklepje (epiglottis) reflexmatig het strottenhoofd terwijl het zachte gehemelte met de huig de neusholte blokkeert. Dit voorkomt dat voedsel in de luchtpijp en neusholte terechtkomt.

De slokdarm

Aldus staat er voor het voedsel maar één weg open... de slokdarm, die zich achter het strottenhoofd bevindt. Zodra er in dat min of meer automatische proces iets misgaat, verslikt men zich. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren bij lachen of praten onder het eten. Dan komt het voedsel letterlijk in 'het verkeerde keelgat'. Hoesten of niezen is het gevolg. Dit zijn eveneens reflexen maar ditmaal om te beschermen tegen als alles misgaat een wisse dood door verstikking.

Reflex
Een reflex is een complex samenspel van spieren en zenuwen, een respons of reactie op een prikkel vóórdat of zonder dat men zich daarvan bewust is. Men onderscheidt de ruggenmergreflex, zoals de kniepeesreactie, en de hersenreflex, waaronder de slik- en pupilreflex.

Slikstoornis (dysfagie)

Een slikstoornis wil zeggen dat slikken problemen oplevert. Dat kan vrij onschuldig zijn, bijvoorbeeld door een droge mond. Het kan ook een bijwerking zijn van bepaalde medicijnen. Keelpijn als gevolg van verkoudheid geeft dikwijls eveneens aanleiding tot slikstoornissen. Moeizaam slikken is dan te herleiden tot vanzelfsprekende oorzaken, waarbij het transport van vast en vloeibaar voedsel of alleen speeksel van de mond via de slokdarm naar de maag niet moeiteloos en reflexmatig soepel verloopt met als gevolg een hinderlijk gevoel tijdens het slikken.

Pijn
Dit hoeft niet gepaard te gaan met pijn. Slikken kan echter pijn doen in bijvoorbeeld de hals, in de rug, achter het borstbeen of tussen de schouderbladen. Overigens kan deze pijn ook optreden zonder dat er sprake is van dysfagie, ofwel moeizaam slikken.

Bron: Mysid, Wikimedia Commons (Publiek domein)Bron: Mysid, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Als sikken steeds moeilijker gaat...

Vaak wordt een slikstoornis verward met een 'brok in de keel' of globusgevoel, waarbij het transport van voedsel naar de maag niet in het gedrang is. Bij de minder onschuldige oorzaken van slikstoornissen kunnen de klachten oropharyngeaal of oesophageaal zijn. In het eerste geval wordt na de slikreflex de voeding moeizaam in de slokdarm (oesophagus) gedrukt. Doorgaans bestaan de klachten uit hoesten na het slikken en voedsel, al dan niet vast of vloeibaar, dat in de neusholte terechtkomt. In dat geval is de oorzaak vaak neurologisch, zoals bij de ziekte van Parkinson en multiple sclerose. Bij oesophageale stoornissen komt de passage door de slokdarm in het gedrang, zoals bij slokdarmkanker (tumor) en een aneurysma van de aorta.

Symptomen

Het is dus zaak om bij een slikstoornis niet te lang te wachten tot het overgaat. Een kleine greep uit de klachtenreeks:
  • Eten gaat steeds moeilijker...
  • ... en wordt soms ook pijnlijker.
  • Vaak verslikken.
  • Dikwijls de keel schrapen.
  • Kwijlen.
  • Gewichtsverlies.
  • Mogelijk pijn op de borst, tussen de schouderbladen, in de hals of achter het borstbeen tijdens het eten.
  • Vermoeidheid.
  • Heesheid.
  • Vaak hoesten tijdens het eten.
  • Zo langzaam eten dat iedereen al klaar is terwijl de persoon in kwestie het bord nog maar half leeg heeft.

Naar de huisarts

Slikklachten die niet herleidbaar zijn tot de gewone oorzaken, zoals een verkoudheid, zijn altijd reden om er snel mee naar de huisarts te gaan. Klachten die niet overgaan, hebben uiteindelijk altijd gevolgen voor wat het eetpatroon betreft. Doorgaans eet de persoon in kwestie minder, simpelweg omdat het pijn doet of het slikken steeds moeizamer gaat. Daardoor laat de voedingstoestand uiteindelijk te wensen over en treedt er gewichtsverlies op. Vaak verslikken kan ook leiden tot een longontsteking (aspiratie- of verslikpneumonie).

Bron: Mwooten, PixabayBron: Mwooten, Pixabay

Van stress, een droge mond tot slokdarmkanker

Slikstoornissen zijn van alle leeftijden, hoewel ouderen er relatief meer last van hebben. Zoals patiënten met de ziekte van Parkinson en ALS. Ook treden deze klachten wel eens op na een beroerte. Bij een verlamming van bepaalde hersenzenuwen, ontstaat het zogenaamde bulbaire syndroom. Het betreft vaak mensen op oudere leeftijd, die zich als gevolg daarvan opvallend vaak verslikken en vrijwel altijd een hese, zwakke stem hebben. De oorzaken van slikstoornissen kunnen talrijk zijn, maar ook onschuldig. Belangrijk is om er niet lang mee door te lopen.

Oorzaken
De huisarts zal de persoon in kwestie in veel gevallen doorsturen naar de specialist, zoals de kno-arts, de neuroloog of de radioloog voor nader onderzoek en een eventuele behandeling. In bepaalde gevallen, zoals bij chronische ziekten, kan de logopodist en eventueel de ergotherapeut helpen om het slikproces te vergemakkelijken. De oorzaken van slikproblemen zijn legio, variërend van een onschuldige droge mond tot keelpijn door een verkoudheid, stress, maar ook slokdarmcarcinoom, ALS, multiple sclerose, de ziekte van Huntington, een TIA of een schildklierstoornis.

Lees verder

© 2015 - 2019 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Slikklachten: Oorzaken en behandelingSlikklachten: Oorzaken en behandelingDysfagie ( Letterlijk moeilijk eten) komt meestal door een probleem in de slokdarm en minder vaak ligt de oorzaak in de…
Moeilijk slikken: oorzaken en behandeling slikproblemenMoeilijk slikken: oorzaken en behandeling slikproblemenSlikproblemen kunnen verschillende symptomen met zich meebrengen, zoals onder meer het hebben van een schorre keel en he…
Slokdarmdivertikels: symptomen, oorzaak, en behandelingSlokdarmdivertikels: symptomen, oorzaak, en behandelingWat zijn slokdarmdivertikels? Een slokdarmdivertikel is een zakvormige uitstulping die naar buiten steekt in een zwak de…
Hoe ontstaat keelpijn?Hoe ontstaat keelpijn?Keelpijn: iedereen heeft het weleens. In het ene geval heb je alleen een irritant en vervelend gevoel in je keel. Op and…
Heesheid: oorzaken en behandelingHeesheid: oorzaken en behandelingHeesheid is iets wat de meeste mensen wel eens of zelfs vrij vaak ervaren. Je kunt hees worden doordat je verkouden bent…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: DarkoStojanovic, Pixabay
  • 'Inwendige geneeskunde', M. Herben, Spruyt & Van Mantgem, Leiden
  • 'Biologie van de mens', H. Kreutzer, Spruyt & Van Mantgem, Leiden
  • Codex Medicus, 'KNO, H. Huizing
  • Codex Verpleegkunde, 'KNO-verpleging', H. Postma
  • Afbeelding bron 1: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Mysid, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Mwooten, Pixabay

Reageer op het artikel "Hardnekkige slikstoornissen (dysfagie)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Orion
Laatste update: 25-05-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Medische weetjes
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!