Zwarte ontlasting: oorzaken kleverige en teerachtige poep
Zwarte ontlasting komt voor bij zowel kinderen als volwassenen. Er zijn veel mogelijke oorzaken dat je ontlasting of poep een zwarte kleur heeft. Een zwarte, kleverige, teerachtige ontlasting, met een kenmerkende geur, wordt melena genoemd en wordt veroorzaakt door een bloeding in de slokdarm, maag of de dunne darm. Doch het eten van bepaalde voedingsmiddelen of het nemen van ijzersupplementen, kan ook zwarte ontlasting veroorzaken. Als je bijvoorbeeld een grote hoeveelheid drop in één keer naar binnen werkt, kan dit ook zwarte poep geven. Een bloeding hoog in het spijsverteringskanaal, bijvoorbeeld in de maag of het eerste deel van de dunne darm, geeft zwarte teerachtige ontlasting. Bloed in de maag, bijvoorbeeld door een maagbloeding, verkleurt zwart bij blootstelling aan maagzuur en enzymen. Een eenmalige, ernstige bloeding kan wel een week lang zwarte poep veroorzaken. Aanhoudende zwarte ontlasting betekent dus niet per se dat er sprake is van een aanhoudende bloeding.

Zwarte ontlasting en buikpijn /
Bron: Leszek Glasner/Shutterstock.comBijkomende symptomen
Zwarte ontlasting of poep gaat vaak gepaard met andere symptomen, zoals:
- bloedbraken
- bloed in de poep of veranderingen in de kleur van de ontlasting
- buikpijn of pijn in de onderbuik
- obstipatie
- diarree
- duizeligheid
- een brandend gevoel bij de anus (brandende anus)
- een opgeblazen gevoel
- een gebrek van eetlust
- een zwelling van de buik (ascites)
- flauwvallen (alarmsymptoom)
- koorts
- overmatig gas en winderigheid
- stinkende ontlasting
- stinkende winden
- pijn

Donkergekleurde ontlasting door rode wijn /
Bron: Istock.com/karelnoppeZwarte ontlasting door voedingsmiddelen
Rode wijn en drop
Bepaalde voeding of voedingsmiddelen kan zwarte ontlasting tot gevolg hebben. Bekend is dat rode wijn en drop zwarte of
donkergekleurde ontlasting kan geven. Voedingsmiddelen en andere stoffen die donkerblauw, zwart of groen zijn van kleur, kunnen leiden tot zwarte ontlasting. Voorbeelden hiervan zijn:
- zwarte drop, zoals trekdrop;
- bosbessen;
- ijzersupplementen;
- koolstoftabletten tegen diarree (Norit e.a.);
- rode wijn.

Bosbessen /
Bron: Couleur, PixabayIJzersuplementen
Donkergekleurde ontlasting kan er op duiden dat je te veel alcohol hebt gedronken. Ook
ijzergebruik kan de kleur van de ontlasting veranderen (zwartachtig). IJzerhoudende preparaten of voedingssupplementen kunnen zwarte ontlasting geven doordat ijzerionen deze zwart kleuren. Door inname van ijzertabletten en overmatig gebruik van Roosvicee Ferro (ijzerhoudend), kan er extra ijzer in het lichaam komen. Tijdens de zwangerschap wordt aanbevolen om gezond en gevarieerd te eten met ijzerrijke voeding. Sommige zwangere vrouwen hebben extra
ijzer nodig in de vorm van ijzerpillen. Wanneer je ijzer gebruikt tijdens de zwangerschap, kan je ontlasting donker kleuren. Wanneer je geen klachten hebt als buikpijn of overgeven, kan het geen kwaad.
Oorzaken van zwarte, kleverige, teerachtige ontlasting
De medische term voor zwarte, kleverige en teerachtige ontlasting die smerig ruikt, is melena. Dit duidt op de aanwezigheid van een bloeding in de slokdarm, maag of de dunne darm. Uitzondering hierop is een hevige bloeding vanuit maag of dunne darm, waarbij de passage van het bloed zo snel verloopt dat er geen melena wordt gevormd. Wat zijn de mogelijke oorzaken van melena?
Zwarte stoelgang door een bloedende maagzweer
Een
maagzweer is een soort wondje in het slijmvlies van de maag of aan het begin van de twaalfvingerige darm. Een bloedende maagzweer kan melena veroorzaken. Een 'druppel' zal niet zichtbaar zijn, maar een maagzweer kan ook in hevige mate en levensbedreigend bloeden. Symptomen van een maagzweer zijn:
Oorzaken
Een maagzweer kan worden veroorzaakt door:
- een infectie met Helicobacter pylori (kortweg: H. pylori);
- anti-inflammatoire (ontstekingsremmende) geneesmiddelen - waaronder aspirine; en
- sommige virus infecties;
Zwarte poep door maagslijmvliesontsteking
Gastritis duidt op een ontsteking van het maagslijmvlies. Deze ontsteking kan veroorzaakt worden door overmatig alcoholgebruik, gekruid voedsel, roken, infectie met bacteriën of door langdurig gebruik van NSAID's (afkorting van non-steroidal anti-inflammatory drugs, niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen). Symptomen maagslijmvliesontsteking zijn:
- een opgeblazen gevoel;
- buikpijn of een vervelend of zeurderig gevoel in de bovenbuik of maagstreek;
- misselijkheid en braken;
- singultus (hik);
- verminderde eetlust;
- bloedbraken;
- zwarte, teerachtige ontlasting.
Slokdarmspataderen (slokdarmvarices)
Slokdarmspataderen zijn sterk uitgezette aderen in de slokdarm. Deze afwijkingen kunnen ontstaan bij een verhoogde bloeddruk in de leverpoortader (
portale hypertensie). Wanneer deze aders scheuren, kunnen zij bloedingen veroorzaken, wat aanleiding kan geven tot bloed de ontlasting of braaksel. Oesofageale varices is een ernstige complicatie als gevolg van portale hypertensie (hoge bloeddruk), veelal veroorzaakt door
levercirrose.

Huisarts met patiënt /
Bron: Istock.com/monkeybusinessimagesMallory-Weiss-syndroom
Dit duidt op een scheur in het slijmvlies dat de slokdarm en de maag verbindt. Het wordt veroorzaakt door herhaaldelijk, heftig of overvloedig braken, wat kan leiden tot erosies van de slokdarm of kleine scheuren in de slokdarm. Als de scheur bloedt, kan dit resulteren in melena. Dit is een vrij zeldzaam verschijnsel en kan worden veroorzaakt door hevig braken, hoesten of epileptische
convulsies.
Geneesmiddelen Met Bismut
Geneesmiddelen voor maagklachten zoals bismutsubsalicylaat (bijvoorbeeld ter preventie van reizigersdiarree) bevatten bismut om je buik te kalmeren. Bismut kan je tong en poep zwart maken. In dit geval is dat volkomen onschadelijk. De zwartgekleurde ontlasting verdwijnt weer zodra je stopt met het innemen van het geneesmiddel.
Slokdarmkanker en maagkanker
Indien je een bloeding hebt in het bovenste deel van het maagdarmkanaal – de slokdarm, maag en twaalfvingerige darm – kun je zwarte, teerachtige ontlasting hebben die melena wordt genoemd. Het kan een teken zijn van slokdarm- en
maagkanker .
Enkele andere symptomen van
slokdarmkanker zijn:
- Slikklachten
- Gewichtsverlies terwijl je niet aan het lijnen bent
- Pijn in je borst
- Indigestie of brandend maagzuur
- Hoesten
Bij maagkanker kun je onder meer de volgende klachten hebben:
- Je moe voelen
- Een opgeblazen gevoel hebben na het eten
- Ernstig brandend maagzuur of indigestie
- Misselijkheid of braken
- Pijn in je buik
- Onverklaarbaar gewichtsverlies
Wanneer een arts raadplegen?
Een arts moet onmiddellijk worden geraadpleegd als zwarte ontlasting niet kan worden toegeschreven aan een goedaardige oorzaak, zoals een ijzersupplement of een levensmiddel. In dat geval kan er namelijk sprake zijn van een bloeding in het eerste deel van het spijsverteringskanaal: in de slokdarm, maag of de dunne darm. Het bloed is vermengd met de ontlasting en is geheel of gedeeltelijk verteerd, waardoor het niet meer herkenbaar is als bloed.

Bloedonderzoek /
Bron: WathanyuSowong/Shutterstock.comOnderzoek en diagnose
Vraaggesprek en lichamelijk onderzoek
Om de oorzaak van zwarte stoelgang te bepalen, wordt, naast een grondig vraaggesprek tussen arts en patiënt, een lichamelijk onderzoek uitgevoerd. Het onderzoek richt zich op de buikregio. Mogelijk stelt de arts vragen over je medicatiegebruik, de voeding, het inslikken van bepaalde voorwerpen, bijkomende symptomen, wanneer de klachten aanvingen, etc. Daarnaast zal de arts je medische geschiedenis in ogenschouw nemen. Waarschijnlijk zal tevens
bloedonderzoek en ontlastingsonderzoek uitgevoerd worden.
Vervolgonderzoek
Beeldvormingstests zoals een MRI-scan, röntgenfoto's en CT-scans kunnen zinvol zijn. Deze diagnostische hulpmiddelen kunnen eventuele blokkades onthullen die gastro-intestinale bloedingen kunnen veroorzaken. De arts kan een gastroscopie (een kijkonderzoek van de binnenkant van de slokdarm, maag en het eerste deel van de dunne darm) of colonoscopie (
darmonderzoek) plannen om de toestand van je darm te beoordelen. Een colonoscopie wordt vaak uitgevoerd terwijl je verdoofd bent. De arts brengt daarbij een dunne, flexibele buis met een camera aan het uiteinde via de anus naar binnen om de binnenkant van je dikke darm te bekijken en de oorzaak van de symptomen te achterhalen.
Behandeling van zwarte stoelgang
Indien zwarte stoelgang wordt veroorzaakt door een acute gastro-intestinale bloeding, dan zijn therapeutische maatregelen dringend vereist. Bloedingen in de maag, slokdarm of twaalfvingerige darm, kunnen vaak worden verholpen tijdens een gastroscopie met behulp van speciale procedures (zogenaamde endoscopische hemostase). Als deze behandeling niet aanslaat, kan een operatie noodzakelijk zijn. Zodra het bloeden is gestopt, moet de onderliggende ziekte onmiddellijk worden behandeld. Verschillende behandelingsmethoden zijn beschikbaar, afhankelijk van de verschillende oorzaken van zwarte stoelgang. Als bijvoorbeeld een infectie met Helicobacter pylori een
maagontsteking heeft ontwikkeld, worden antibiotica voorgeschreven. Zogenaamde zuurremmers (antacida) worden vaak gebruikt bij een
ontsteking van de slokdarm en maagslijmvliesinfecties om verdere irritatie van het weefsel door maagzuur te voorkomen.
De behandeling van deze slokdarmkanker en maagkanker hangt af van het stadium van de ziekte en hoe ver deze is verspreid. Behandeling kan bestaan uit chirurgie, chemotherapie of bestraling..
Lees verder