Kaposisarcoom: Tumor op de huid, in slijmvliezen en organen

Kaposisarcoom: Tumor op de huid, in slijmvliezen en organen Kanker ontstaat door een ongecontroleerde groei van cellen in het lichaam. Een Kaposi-sarcoom is een kankerachtige tumor die ontstaat uit de cellen die lymfe- of bloedvaten bekleden. De tumor kan de huid, longen, het maagdarmkanaal en andere organen aantasten. Deze tumoren verspreiden zich naar de lymfeklieren, slijmvliezen en ingewanden. Vaak gaat het Kaposi-sarcoom gepaard met een slecht gecontroleerde of ernstige HIV-infectie, immuunverzwakte patiënten en patiënten die genetisch kwetsbaar zijn voor de tumor. Behandeling is mogelijk, maar de eventueel onderliggende aandoening geneest hierdoor niet.

Epidemiologie

Kaposisarcoom is een zeldzame vorm van kanker die zich ontwikkelt in het endotheel van bloedvaten en lymfevaten. De incidentie varieert aanzienlijk wereldwijd, met hogere prevalentie in endemische regio’s zoals Sub-Saharisch Afrika. Het wordt sterk geassocieerd met een infectie door humaan herpesvirus 8 (HHV-8) en komt vooral voor bij patiënten met een verzwakt immuunsysteem, zoals mensen met hiv/aids.

Geografische spreiding
De hoogste incidentie van Kaposisarcoom wordt gerapporteerd in gebieden met een hoge prevalentie van HHV-8, zoals delen van Afrika en het Middellandse Zeegebied. Endemisch Kaposisarcoom is hier relatief vaak aanwezig, zelfs bij mensen zonder immuunsuppressie. In Noord-Amerika en Europa is de aandoening zeldzamer, maar de incidentie steeg aanzienlijk tijdens de hiv/aids-epidemie in de jaren 80.

Demografische kenmerken
Kaposisarcoom treft vaker mannen dan vrouwen, met name in groepen met hiv-infectie. Bij klassieke Kaposisarcoom, dat voornamelijk voorkomt bij ouderen van Mediterrane of Joodse afkomst, is er een duidelijke leeftijdsgebonden toename, meestal bij patiënten ouder dan 50 jaar.

Mechanisme

Kaposisarcoom ontstaat door een combinatie van virale infectie met HHV-8 en verstoring van het immuunsysteem, wat leidt tot ongeremde proliferatie van endotheelcellen en de vorming van tumoren.

Rol van HHV-8
Het humaan herpesvirus 8 speelt een centrale rol bij de pathogenese. Het virus produceert eiwitten die celproliferatie stimuleren, apoptose remmen en angiogenese bevorderen. Dit resulteert in de karakteristieke vasculaire laesies van Kaposisarcoom.

Immunologische factoren
Bij immuungecompromitteerde patiënten, zoals hiv-positieve individuen of mensen die immunosuppressiva gebruiken na een orgaantransplantatie, kan het immuunsysteem de proliferatie van HHV-8-geïnfecteerde cellen niet onder controle houden. Dit verklaart waarom Kaposisarcoom voornamelijk voorkomt bij deze risicogroepen.

Oorzaken, Epidemiologie en soorten Kaposi-sarcoom

AIDS-gerelateerd Kaposi-sarcoom
Dit is de meest voorkomende vorm van het Kaposi-sarcoom. Patiënten die het hiv-virus met zich meedragen, hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van een Kaposi-sarcoom. Het sarcoom (kanker in bindweefsel) treedt minder vaak op dan vroeger dankzij hoogactieve antiretrovirale therapie (HAART), maar soms ontwikkelen patiënten het sarcoom ondanks een HAART-behandeling. De kanker ontwikkelt zich bij aidspatiënten snel in tegenstelling tot andere vormen.

Transplantatiegerelateerd Kaposi-sarcoom
Ook patiënten die een niertransplantatie of andere orgaantransplantaties hebben ondergaan, lopen risico op het ontwikkelen van een Kaposi-sarcoom. Zij hebben namelijk een verzwakt immuunsysteem.

Endemisch Afrikaans Kaposi-sarcoom
Het Afrikaanse Kaposi-sarcoom komt vrij vaak voor in bepaalde gebieden in Afrika. Vooral jonge volwassen mannen die in de buurt van de evenaar leven, zijn aangetast. Een andere vorm van het Kaposi-sarcoom komt voor bij jonge Afrikaanse kinderen. Malaria, ondervoeding en andere chronische infecties dragen vermoedelijk bij aan een verzwakt immuunsysteem.

Middellandse Zee Kaposi-sarcoom
Deze vorm, ook bekend als het klassieke Kaposi-sarcoom, treft voornamelijk mannen van middelbare leeftijd of ouder van Mediterrane of Ashkenazisch-Joodse afkomst. Voor de aidsepidemie kwam het relatief veel voor bij oudere Italiaanse en Joodse mannen, en af en toe ook bij oudere vrouwen. De tumoren ontwikkelden zich hierbij vrij langzaam, waardoor onmiddellijke behandeling niet altijd nodig was.

Risicofactoren

Kaposisarcoom wordt beïnvloed door een reeks risicofactoren, waaronder virale infecties, immuunsuppressie en genetische predispositie.

Hiv-infectie
Hiv-infectie is de belangrijkste risicofactor voor het ontwikkelen van epidemisch Kaposisarcoom. De combinatie van een verzwakt immuunsysteem en een verhoogde reactivatie van HHV-8 leidt tot een groter risico.

Immunosuppressie
Patiënten die immunosuppressieve therapie ondergaan, bijvoorbeeld na orgaantransplantatie, lopen een verhoogd risico. De verminderde immuunfunctie maakt het lichaam minder in staat om HHV-8 te onderdrukken.

Risicogroepen

Kaposisarcoom komt vooral voor in specifieke populaties en onder bepaalde medische omstandigheden.

Patiënten met hiv/aids
De ziekte treft met name hiv-positieve patiënten in het aids-stadium, vooral wanneer antiretrovirale therapie (ART) niet of onvoldoende effectief is. Dit benadrukt de noodzaak van vroege diagnose en behandeling van hiv.

Ouderen en transplantatiepatiënten
Klassieke Kaposisarcoom komt vooral voor bij ouderen van Mediterrane of Joodse afkomst. Transplantatiepatiënten lopen risico door het langdurig gebruik van immunosuppressiva, wat de afweer tegen HHV-8 beperkt.

Symptomen: Tumoren op de Huid, in slijmvliezen en organen

Op het lichaam
De tumoren zijn rijk aan bloedvaten, waardoor de patiënt paarsrode knobbelige voelbare huidgezwellen heeft. Deze komen meestal voor op de huid, met name op de voeten, enkels en benen, en variëren in grootte van enkele millimeters tot enkele centimeters. Hoewel ze er lelijk uitzien, veroorzaken ze zelden symptomen bij de patiënt, al kan hij af en toe pijnlijke gezwollen benen en gezwollen voeten hebben. Ook kunnen tumoren voorkomen in de slijmvliezen, met name in het mondslijmvlies (gehemelte, tandvlees) en het oogbindvlies (conjunctiva).

Pijn op de borst komt voor bij een Kaposi-sarcoom / Bron: Pexels, PixabayPijn op de borst komt voor bij een Kaposi-sarcoom / Bron: Pexels, Pixabay
In het lichaam
De tumoren kunnen zich ook in de organen bevinden, zoals in de longen of het maagdarmkanaal. Dit kan bij sommige patiënten leiden tot bloedingen, misselijkheid, braken, buikpijn, bloed ophoesten, een pijnlijk gevoel achter het borstbeen tijdens het eten, zwarte ontlasting door de aanwezigheid van bloed (melaena) en een darmobstructie. Tumoren in de longen kunnen leiden tot bloederig sputum (slijm), hoesten, pijn op de borst en kortademigheid.

Alarmsymptomen

Het herkennen van vroege tekenen van Kaposisarcoom is essentieel voor tijdige diagnose en behandeling.

Huid- en slijmvliesafwijkingen
Karakteristieke symptomen zijn rode, paarse of bruine vlekken of knobbels op de huid of slijmvliezen. Deze kunnen in omvang toenemen en samenvloeien tot grotere laesies.

Systemische symptomen
Bij gevorderde Kaposisarcoom kunnen systemische symptomen zoals lymfoedeem, gastro-intestinale bloedingen of ademhalingsproblemen optreden, afhankelijk van de betrokken organen.

Diagnose en onderzoeken

Diagnostisch onderzoek
Voor het bevestigen van de diagnose Kaposi-sarcoom zijn de volgende onderzoeken nodig: een bronchoscopie, een CT-scan, een endoscopie (inwendig kijkonderzoek van de binnenkant van het lichaam) en een huidbiopsie. Om gastro-intestinale letsels op te sporen, is een gastroscopie (inwendig kijkonderzoek van de maag) of een colonoscopie nodig.

Differentiële diagnose
De arts kan het Kaposi-sarcoom verwarren met bacillaire angiomatose.

Behandeling van kwaadaardig gezwel

De arts beoordeelt het aantal en de locatie van de tumoren, de ernst en uitgebreidheid van de symptomen, en de mate waarin het immuunsysteem is aangetast. Deze factoren bepalen de geschikte behandeling. HAART (hoogactieve antiretrovirale therapie) tegen HIV is een mogelijke behandeling. Daarnaast zijn combinaties van chemotherapie, cryotherapie (tumoren bevriezen), lasertherapie en radiotherapie behandelingsopties. Soms is chirurgische excisie nodig om de tumor te verwijderen.

Prognose van deze vorm van kanker

De prognose hangt af van de immuunstatus van de patiënt en de hoeveelheid HIV-virus in het bloed (virale last). De verkleurde huidknobbeltjes krimpen en vervagen meestal, maar verdwijnen zelden volledig na behandeling. De onderliggende aandoening AIDS verbetert niet door de behandeling van het Kaposi-sarcoom. Dankzij behandeling kan het sarcoom echter jarenlang onder controle worden gehouden. Het Kaposi-sarcoom is ernstig wanneer de tumoren de longen, lever of het spijsverteringskanaal aantasten. Ademhalingsproblemen en bloedingen zijn enkele levensbedreigende symptomen. Verder kan de tumor soms terugkomen.

Complicaties van de tumoren

De armen en benen kunnen gezwollen en pijnlijk zijn (lymfoedeem). Infecties kunnen optreden wanneer de ziekte zich verspreidt naar de lymfeklieren. Ook kan de patiënt longgerelateerde symptomen krijgen, zoals hoesten, bloed ophoesten en kortademigheid. De botten en vitale organen kunnen soms worden aangetast door de verspreiding van de tumor. De tumoren kunnen na behandeling terugkeren. Een aidspatiënt kan soms overlijden aan een Kaposi-sarcoom.

Preventieve maatregelen en onderzoek

Het voorkomen van Kaposisarcoom richt zich voornamelijk op het verminderen van blootstelling aan risicofactoren en het versterken van het immuunsysteem.

Hiv-preventie en behandeling
Het voorkomen van hiv-infectie en het vroeg starten van ART bij hiv-positieve patiënten zijn de belangrijkste preventieve maatregelen tegen epidemisch Kaposisarcoom.

Verminderen van immunosuppressie
Bij transplantatiepatiënten kan het minimaliseren van immunosuppressieve therapie, waar mogelijk, het risico op Kaposisarcoom verlagen. Regelmatige medische controle helpt bij het vroegtijdig detecteren van HHV-8-gerelateerde aandoeningen.

Praktische tips voor het leven met / omgaan met Kaposisarcoom

Kaposisarcoom is een zeldzame vorm van kanker die meestal begint als tumoren op de huid, maar zich ook kan verspreiden naar andere organen zoals de longen, darmen, en de lever. Deze tumoren kunnen pijn, zwelling en andere symptomen veroorzaken. Omdat het een complexe aandoening is die verschillende delen van het lichaam kan beïnvloeden, is het essentieel om een aantal belangrijke stappen te volgen om zowel de behandeling als het dagelijks leven te ondersteunen.

Volg je behandelingsplan nauwkeurig

Kaposisarcoom kan vaak worden behandeld met chemotherapie, immunotherapie of bestraling. Het is belangrijk om het behandelingsplan dat je arts heeft voorgeschreven strikt te volgen. Als je enige bijwerkingen ervaart of als er veranderingen optreden in je symptomen, bespreek dit dan altijd met je arts. Regelmatige controleafspraken zijn cruciaal om te monitoren hoe goed je lichaam reageert op de therapie.

Let goed op veranderingen in de huid

Kaposisarcoom kan zich manifesteren als paarse, blauwe of rode vlekken op de huid. Het is belangrijk om deze veranderingen goed in de gaten te houden. Als je nieuwe tumoren opmerkt of als bestaande tumoren groter worden, is het belangrijk om dit direct met je arts te bespreken. Het kan nodig zijn om aanvullende behandelingen te overwegen als de tumoren zich verspreiden of de symptomen verergeren.

Bescherm je huid tegen verdere schade

De huid kan kwetsbaar zijn door de tumoren en de behandelingen die je ondergaat. Het is belangrijk om je huid goed te verzorgen om infecties en irritaties te voorkomen. Gebruik een milde, hydraterende lotion en bescherm je huid tegen zonlicht met een zonnebrandcrème van hoge bescherming. Vermijd het dragen van strak of schurend materiaal dat de huid kan irriteren.

Zorg voor een evenwichtig voedingspatroon

Een evenwichtig voedingspatroon is essentieel om je immuunsysteem te ondersteunen en je energie op peil te houden. Focus op een voedingspatroon dat rijk is aan groenten, fruit, volle granen, en gezonde vetten. Het is ook belangrijk om voldoende eiwitten binnen te krijgen om je herstel te bevorderen, vooral als je chemotherapie of bestraling ondergaat, die het lichaam kunnen verzwakken. Bespreek altijd met je arts of een diëtist of er specifieke voedingsaanpassingen nodig zijn. evenwichtig voedingspatroon is hierbij van belang.

Ondersteun je mentale gezondheid

Het omgaan met een diagnose van Kaposisarcoom kan emotioneel uitdagend zijn. Het is belangrijk om aandacht te besteden aan je mentale gezondheid. Praat met een psychotherapeut of begeleider als je je angstig of depressief voelt. Er zijn ook ondersteuningsgroepen voor mensen die met kanker leven, die je kunnen helpen om gevoelens van isolatie te verminderen en nuttige copingstrategieën te ontwikkelen. mentale gezondheid is een belangrijk aspect van de zorg voor jezelf.

Houd rekening met mogelijke complicaties

Kaposisarcoom kan zich in verschillende stadia ontwikkelen en zich mogelijk verspreiden naar andere organen, zoals de longen of het spijsverteringsstelsel. Het is belangrijk om alert te blijven op nieuwe symptomen zoals ademhalingsproblemen, buikpijn, of onverklaarbare gewichtsverlies, aangezien dit kan wijzen op complicaties van de ziekte. Het kan nodig zijn om aanvullende medische tests uit te voeren om de verspreiding van de ziekte te controleren. Longen kunnen betrokken zijn bij de complicaties van Kaposisarcoom.

Neem de tijd voor herstel

De behandeling van Kaposisarcoom kan vermoeiend zijn, vooral als je chemotherapie of bestraling ondergaat. Gun jezelf voldoende tijd om te herstellen en luister naar je lichaam. Het kan zijn dat je energie in de eerste weken na de behandeling lager is, en het is belangrijk om jezelf niet te overbelasten. Het nemen van voldoende rust en het vermijden van stress helpt je lichaam om zich beter voor te bereiden op de volgende fasen van de behandeling.

Houd je arts op de hoogte van je voortgang

Zorg ervoor dat je regelmatig je voortgang met je arts bespreekt, vooral als je merkt dat er veranderingen in je symptomen optreden. Dit kan helpen om het behandelingsplan indien nodig aan te passen en om complicaties vroegtijdig op te sporen. Regelmatige medische controles zijn essentieel voor het beheer van Kaposisarcoom.

Misvattingen rond kaposisarcoom

Kaposisarcoom is een zeldzame vorm van kanker die vaak wordt geassocieerd met een verzwakt immuunsysteem, zoals bij hiv-patiënten. Er zijn echter verschillende misvattingen over de ziekte die de diagnose en behandeling kunnen belemmeren. Hieronder worden de meest voorkomende misverstanden besproken.

Kaposisarcoom komt alleen voor bij hiv-patiënten

Hoewel kaposisarcoom vaak voorkomt bij hiv-patiënten, is het niet exclusief voor deze groep. Kaposisarcoom kan ook optreden bij mensen zonder hiv, vooral bij oudere volwassenen of mensen met een andere immuunstoornis. Het virus dat vaak wordt geassocieerd met de aandoening, het humaan herpesvirus 8 (HHV-8), kan in veel gevallen aanwezig zijn zonder dat het tot kanker leidt.

Kaposisarcoom veroorzaakt altijd zichtbare tumoren op de huid

Kaposisarcoom kan zich niet alleen uiten in tumoren op de huid, maar kan ook intern optreden, bijvoorbeeld in de longen, darmen of andere organen. Het is belangrijk te begrijpen dat de tumoren soms diep in het lichaam kunnen zitten en zonder medische beeldvorming niet altijd zichtbaar zijn.

Het is altijd een dodelijke ziekte

Kaposisarcoom is een agressieve kanker, maar niet altijd dodelijk. Bij veel patiënten, vooral degenen die hiv-behandeling krijgen, kan de ziekte goed worden gecontroleerd. De vooruitzichten zijn sterk afhankelijk van het stadium van de kanker en de algehele gezondheid van de patiënt. Bij vroege opsporing en goede behandeling kunnen mensen met kaposisarcoom een normaal leven leiden.

Er is geen behandeling voor kaposisarcoom

Hoewel kaposisarcoom een uitdagende aandoening is, zijn er behandelingsopties beschikbaar. De behandeling varieert afhankelijk van het stadium van de ziekte en de algehele gezondheid van de patiënt. Mogelijke behandelingen zijn chemotherapie, bestraling, antivirale medicijnen en, in sommige gevallen, immuuntherapie.

Bestraling is de enige behandeling voor kaposisarcoom

Hoewel bestraling effectief kan zijn voor bepaalde gevallen van kaposisarcoom, is het niet de enige behandelingsoptie. Afhankelijk van het type en de locatie van de tumoren, kan chemotherapie of antivirale therapie ook worden toegepast. Elke behandeling wordt op maat gemaakt voor de patiënt en het stadium van de ziekte.

Kaposisarcoom wordt altijd veroorzaakt door hiv

Hoewel hiv een risicofactor is voor het ontwikkelen van kaposisarcoom, wordt de ziekte niet altijd veroorzaakt door hiv. Het humaan herpesvirus 8 is de primaire oorzaak, en hoewel hiv het immuunsysteem verzwakt, is het niet de enige manier waarop het virus zich kan ontwikkelen. Ook mensen zonder hiv kunnen kaposisarcoom ontwikkelen.

Mensen met kaposisarcoom hoeven zich niet druk te maken over hun voedingspatroon

Het handhaven van een gezond evenwichtig voedingspatroon is belangrijk voor mensen met kaposisarcoom. Goed eten kan helpen bij het behouden van een sterk immuunsysteem, het ondersteunen van de algehele gezondheid en het verbeteren van de tolerantie voor behandelingen zoals chemotherapie. Voedingsaanpassingen kunnen helpen bij het verlichten van bijwerkingen van behandelingen en het bevorderen van herstel.

Lees verder

© 2016 - 2025 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Tumoren, oftewel kankerTumoren, oftewel kankerTegenwoordig hoor je veel om je heen over mensen die kanker hebben (gehad). Het woord ‘kanker’ heeft dezelfde werking al…
Kaposi-sarcoom, huidkankerKaposi-sarcoom, huidkankerHuidkanker is een vorm van kanker die steeds vaker voorkomt. In tien jaar tijd is het aantal mensen met huidkanker toege…
Kanker: HuidkankerHuidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker. Vooral mensen met een blanke huid lopen het risico op huidkanker. De…
Sarcoom. Wat is weke delen kanker?Sarcoom. Wat is weke delen kanker?Sarcomen, of kanker van de weke delen, is kanker die zich in de zachte weefsels van het lichaam bevinden. Het zijn de we…

Keratoconus: Bolling van het hoornvlies in het oogKeratoconus: Bolling van het hoornvlies in het oogKeratoconus is een oogziekte waarbij de structuur van het hoornvlies is aangetast. Het hoornvlies is het doorzichtige we…
Natuurlijke middelen bij bindvliesontstekingNatuurlijke middelen bij bindvliesontstekingIrritaties aan de ogen, die niet goed of snel behandeld worden kunnen blijvende schade aanrichten aan de ogen. Een bindv…
Bronnen en referenties
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 10 mei 2016
  • Kaposi Sarcoma – Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/279734-differential, geraadpleegd op 10 mei 2016
  • Kaposi Sarcoma – Overview, http://emedicine.medscape.com/article/279734-overview, geraadpleegd op 10 mei 2016
  • Kaposi sarcoma, https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000661.htm, geraadpleegd op 10 mei 2016
  • Kaposi’s sarcoma, http://www.nhs.uk/conditions/Kaposis-sarcoma/Pages/Introduction.aspx, geraadpleegd op 10 mei 2016
  • What is Kaposi sarcoma?, http://www.cancer.org/cancer/kaposisarcoma/detailedguide/kaposi-sarcoma-what-is-kaposi-sarcoma, geraadpleegd op 10 mei 2016
  • Afbeelding bron 1: Pexels, Pixabay
Miske (4.039 artikelen)
Laatste update: 02-03-2025
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 7
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.