InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Agorafobie: Angst voor drukke situaties en plaatsen

Agorafobie: Angst voor drukke situaties en plaatsen

Agorafobie: Angst voor drukke situaties en plaatsen Ongeveer 2% van de bevolking heeft ooit in het leven wel eens een paniekaanval. Ongeveer één derde daarvan ontwikkelt agorafobie, de medische term voor “pleinvrees” of “straatvrees”. Dit is een angststoornis waarbij een persoon intense angst heeft om aanwezig te zijn op een plaats of terecht te komen in een situatie waaruit ontsnappen moeilijk is of geen hulp te verwachten valt. Hierdoor ontwikkelt de persoon zowel mentale als fysieke symptomen. Het is belangrijk dat personen dit tijdig melden alsook uitgebreid bespreken met de arts, want dankzij enkele zelfzorgtips, een goede begeleiding en/of eventueel medicatie, verbeteren bij de meeste mensen de symptomen of is een volledig herstel zelfs mogelijk. In sommige gevallen heeft pleinvrees echter een grote en blijvende invloed op de kwaliteit van leven van de persoon die hieraan lijdt.

Epidemiologie angststoornis

De meeste personen ontwikkelen agorafobie tussen de leeftijd van 15 en 35 jaar. Twee tot vier keer meer vrouwen dan mannen lijden aan pleinvrees. Circa 4% van de Nederlandse bevolking lijdt aan straatvrees. Het grootste deel van mensen die voor het eerst lijden aan straatvrees, hebben recent een dierbare verloren.

Oorzaken agorafobie

Agorafobie ontwikkelt zich meestal als een complicatie van paniekstoornis, een angststoornis met paniekaanvallen en momenten van intense angst. Een persoon die deze paniekaanval gehad heeft, vreest dan dat deze situatie opnieuw zal plaatsvinden en daarom wil hij de plaats of situatie waarin dit eerder gebeurd is, vermijden. Een minderheid van de mensen met agorafobie heeft geen geschiedenis van paniekaanvallen. In deze gevallen ontstaat de pleinvrees als gevolg van angst voor criminaliteit, terrorisme, ziekte of een ongeval. Traumatische gebeurtenissen, zoals een sterfgeval, dragen bij aan straatvrees, evenals bepaalde overgeërfde genen.

Symptomen: Angst voor drukke situaties en plaatsen

Personen met agorafobie hebben angst op bepaalde plekken of in bepaalde situaties omdat ze zich niet veilig voelen in de openbare ruimte. De angst is erger op drukke plaatsen. De symptomen van pleinvrees zijn zowel mentaal als fysiek gerelateerd.

Mentaal

Mentale symptomen van agorafobie omvatten:
  • angst dat mensen te veel gaan staren naar de persoon met straatvrees
  • angst om alleen van huis te gaan / een langere tijd in huis verblijven
  • angst om de tijd alleen door te brengen
  • angst om te sterven
  • angst op plaatsen waar het moeilijk is om te ontsnappen (plein, bus, lift, alleen buitenshuis, in een rij staan, in een winkelcentrum, op een feestje, op een brug staan e.d.): Hierdoor gebeuren boodschappen online en ontstaat “vermijdingsgedrag”.
  • angst voor het verlies van controle in een openbare plaats
  • een depressie: Veel patiënten met agorafobie hebben eveneens een depressie.
  • een ongewoon humeur hebben of agitatie (opwinding) vertonen
  • het gevoel hebben dat het lichaam en de omgeving niet echt is
  • suïcidale gedachten (gedachten over zelfmoord)
  • zelfverminking
  • zich gescheiden voelen van anderen
  • zich hulpeloos voelen
  • zich schamen of dom voelen in het bijzijn van andere mensen

Pijn op de borst is één van de mogelijke symptomen van pleinvrees / Bron: Pexels, PixabayPijn op de borst is één van de mogelijke symptomen van pleinvrees / Bron: Pexels, Pixabay
Fysiek
Lichamelijke klachten zijn:

Diagnose en onderzoeken

De arts bevraagt de patiënt over zijn mentale en fysieke symptomen. Zo vraagt hij de patiënt of hij problemen heeft om het huis alleen te verlaten, of hij bepaalde situaties of plaatsen vermijdt alsook of hij bepaalde vermijdingsstrategieën heeft om de symptomen voor zichzelf te bestrijden, zoals iemand anders zoeken die boodschappen voor hem doet. Soms vindt de patiënt het moeilijk om gevoelens en emoties te uiten, en te vertellen over het persoonlijk leven. Dit is begrijpelijk, maar niettemin belangrijk. Op deze manier vergaart de arts zoveel mogelijk informatie om een correcte en snelle diagnose te stellen. De arts noteert daarnaast de fysieke symptomen. De opsomming van mentale en fysieke klachten wijzen veelal in de richting van pleinvrees.

Behandeling straatvrees met medicatie en therapie

De patiënt krijgt cognitieve gedragstherapie (vorm van psychotherapie) zodat de persoon werkt aan zijn gedachtepatroon, leert omgaan met stress en ontspanningstechnieken (waaronder traag en diep ademhalen en creatieve visualisatie) toepast. Hierbij is het belangrijk dat hij toegeeft dat hij een ziekte heeft, hierover correcte informatie verzamelt, en zelfhulptechnieken toepast. Na verloop van tijd gaat de patiënt ook drukke plaatsen en uitlokkende situaties opzoeken om de angst te overwinnen. Daarnaast neemt hij een antidepressivum. Soms zet de arts eveneens andere anti-angstmedicatie in. Een gezonde levensstijl met voldoende lichaamsbeweging, voldoende rust en gezonde en evenwichtige voeding zonder cafeïne (thee, koffie, cola) en alcohol zijn ook nuttig bij de behandeling van agorafobie.

Prognose is meestal goed

De meeste patiënten herstellen goed dankzij medicijnen en/of gedragstherapie. Ongeveer één op de drie patiënten herstelt volledig en blijft vrij van symptomen. Bij ongeveer de helft van de patiënten verbeteren de symptomen maar soms flakkeren weer moeilijke periodes met pleinvrees op (bijvoorbeeld bij stress). Ongeveer 20% van de patiënten behoudt ondanks een behandeling toch nog symptomen van agorafobie. Zonder vroege en effectieve hulp is de aandoening moeilijker te behandelen.

Complicaties pleinvrees

Sommige mensen met straatvrees lijden aan één of meer complicaties. Soms gebruiken ze alcohol of andere medicijnen in de hoop zichzelf te kunnen genezen, maar soms verergeren de symptomen hierdoor. Agorafobie is af en toe dermate ernstig dat mensen niet (goed) functioneren op het werk of in sociale situaties. De personen voelen zich tot slot snel geïsoleerd, eenzaam, depressief, of suïcidaal (zelfmoordgedachten).

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Ruimtevrees, pleinvrees en straatvreesRuimtevrees, pleinvrees en straatvreesRuimtevrees noemen we ook wel agorafobie. Het is een angststoornis met of zonder paniekaanval. Ruim de helft van alle me…
Wat is agorafobie?Wat is agorafobie?Agorafobie, ook wel pleinvrees of straatvrees genoemd, is een vorm van een angststoornis waarbij iemand bang is in een v…
Agorafobie / pleinvreesPleinvrees is een psychische aandoening die het functioneren van het dagelijkse leven ernstig belemmert. Men heeft angst…
Agorafobie (pleinvrees) zonder paniekstoornisAgorafobie (pleinvrees) zonder paniekstoornisAgorafobie (pleinvrees) zonder paniekstoornis is één van de twaalf angststoornissen die door de DSM-IV worden onderschei…
Angst: definitie, soorten en behandelingAngst is een emotie die gekenmerkt word door gevoelens als: je niet op je gemak voelen, onrust en paniek. Er zijn nog ee…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hunter McGinnis, Flickr (CC BY-2.0)
  • Agoraphobia, https://medlineplus.gov/ency/article/000923.htm, geraadpleegd op 26 november 2016
  • Agoraphobia, https://www.barendspsychology.com/agoraphobia-treatment/, geraadpleegd op 26 november 2016
  • Agoraphobia, https://www.drugs.com/enc/agoraphobia.html, geraadpleegd op 26 november 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 26 november 2016
  • Overview, http://www.nhs.uk/Conditions/Agoraphobia/Pages/Introduction.aspx, geraadpleegd op 26 november 2016
  • Some Unknown Facts on Agoraphobia, https://www.inlifehealthcare.com/blog/some-unknown-facts-on-agoraphobia/#.WDnfU7LhD0c, geraadpleegd op 26 november 2016
  • Symptoms, http://www.nhs.uk/Conditions/Agoraphobia/Pages/Symptoms.aspx, geraadpleegd op 26 november 2016
  • Treatment, http://www.nhs.uk/Conditions/Agoraphobia/Pages/Treatment.aspx, geraadpleegd op 26 november 2016
  • Afbeelding bron 1: Pexels, Pixabay

Reageer op het artikel "Agorafobie: Angst voor drukke situaties en plaatsen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 09-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Psychische stoornissen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!