Anti-angstmedicatie: Medicijnen voor behandeling van angst
Angst is een veel voorkomende aandoening die veel patiënten treft. Verschillende soorten medicijnen behandelen angst en angstgevoelens. Deze medicijnen staan in medische termen bekend als ‘anxiolytica’. Deze zijn vooral nuttig in combinatie met cognitieve therapie en andere therapieën. Meestal zet de arts een antidepressivum in, maar ook andere klassen van geneesmiddelen worden gebruikt voor de behandeling van angststoornissen en angstproblemen. Patiënten met een angststoornis werken nauw samen met de arts om een individueel behandelplan te vinden dat het beste past. Ervaart een patiënt bijwerkingen door de medicatie, dan raadplegen ze best hun arts en stoppen ze niet zelfstandig met de medicijnen.
Anti-angstmedicatie: Werking en effectiviteit
Werkingsmechanisme van anti-angstmedicatie
Anti-angstmedicatie beïnvloedt de werking van neurotransmitters in de hersenen, die een belangrijke rol spelen bij het reguleren van emoties en het verminderen van angstgevoelens. Angststoornissen zijn vaak het gevolg van een verstoring in de balans van deze chemische boodschappers, zoals serotonine, dopamine en gamma-aminoboterzuur (GABA). Door het verhogen of stabiliseren van deze stoffen kan de activiteit in bepaalde hersengebieden worden gereguleerd, wat resulteert in een vermindering van angstklachten. De precieze werking verschilt per medicijngroep, maar het uiteindelijke doel is altijd om de prikkelbaarheid van het zenuwstelsel te verminderen en een gevoel van kalmte te herstellen.
Effectiviteit van medicatie bij verschillende angststoornissen
De effectiviteit van anti-angstmedicatie hangt af van het type angststoornis en de individuele reactie van de patiënt op de behandeling. Bij gegeneraliseerde angststoornissen, sociale angststoornissen en paniekstoornissen worden bepaalde medicijngroepen zoals antidepressiva en benzodiazepines vaak succesvol ingezet. Voor specifieke fobieën kunnen medicijnen soms als aanvullende behandeling worden voorgeschreven, hoewel therapieën zoals gedragstherapie hier doorgaans effectiever zijn. Het duurt meestal enkele weken voordat sommige medicijnen, zoals antidepressiva, hun volledige effect bereiken. Het is daarom essentieel dat patiënten de behandeling onder medische opvolging voortzetten, zelfs wanneer de verbetering niet onmiddellijk merkbaar is.
Bijwerkingen van anti-angstmedicatie
De arts zet vaak
antidepressiva en andere geneesmiddelen in tegen angst. Deze medicijnen veroorzaken bij sommige patiënten bijwerkingen. Deze verdwijnen vaak na een paar weken, maar het is van cruciaal belang om een arts te raadplegen als deze ondraaglijk zijn of niet verdwijnen. Sommige artsen adviseren om de anti-angstmedicatie met voedsel in te nemen om bijwerkingen te minimaliseren of om deze voor het slapengaan in te nemen, zodat het medicijn de slaap niet verstoort. De bijwerkingen die een patiënt ervaart, variëren en hangen af van het type medicatie. Om bijwerkingen te verlichten, past de arts geleidelijk de dosering aan of schrijft hij een ander medicijn of een andere vorm van therapie voor. Het is essentieel om nooit te stoppen met het nemen van medicatie zonder medisch toezicht, omdat dit mogelijk ontwenningsverschijnselen veroorzaakt.
Benzodiazepines
Werking
Benzodiazepines zijn een soort sedativum dat de fysieke symptomen van
angst vermindert, zoals spierspanning. Deze
medicijnen stimuleren ook ontspanning. Hun effecten treden meestal binnen enkele minuten op. Sommige patiënten gebruiken benzodiazepines om acute angst op korte termijn te beheersen, zoals bij
vliegangst of tijdens een paniekaanval. In sommige gevallen worden benzodiazepines gebruikt naast een SSRI gedurende enkele weken, totdat de SSRI effectief begint te werken.
Voorbeelden
Voorbeelden van benzodiazepines zijn:
- alprazolam (Xanax)
- chloordiazepoxide (Librium)
- diazepam (Valium)
- lorazepam (Ativan)

Hoofdpijn is een van de bijwerkingen van benzodiazepines /
Bron: Geralt, Pixabay Bijwerkingen
Hoewel deze geneesmiddelen zeer effectief zijn op korte termijn, schrijven artsen benzodiazepines zelden langdurig voor, omdat ze na verloop van tijd minder effectief worden en een risico op
medicatieverslaving met zich meebrengen. Benzodiazepines zijn daarom niet aanbevolen voor gebruik langer dan één maand. Andere mogelijke bijwerkingen zijn:
Onttrekking
Onttrekking van benzodiazepinen kan leiden tot:
Selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI's)
Werking
Selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI's) zijn een type antidepressivum dat artsen vaak voorschrijven aan patiënten met angststoornissen en
obsessief-compulsieve stoornissen (OCS). SSRI’s verlichten symptomen door de heropname van serotonine door bepaalde zenuwcellen in de
hersenen te blokkeren. Serotonine speelt een cruciale rol bij het reguleren van de stemming. SSRI's zijn ‘selectief’ omdat ze voornamelijk invloed hebben op serotonine en niet op andere neurotransmitters. Deze medicijnen beginnen meestal binnen twee tot zes weken te werken, maar ze werken niet voor iedereen even goed. Patiënten nemen deze medicijnen vaak gedurende twaalf maanden om angst te behandelen, waarna de dosering geleidelijk wordt afgebouwd. SSRI's zijn niet verslavend.
Voorbeelden
Voorbeelden van SSRI's voor angst zijn:
- citalopram (Celexa)
- escitalopram (Lexapro)
- fluoxetine (Prozac)
- fluvoxamine (Luvox)
- paroxetine (Paxil, Pexeva)
- sertraline (Zoloft)

Vermoeidheid is een van de mogelijke bijwerkingen van selectieve serotonineheropnameremmers /
Bron: Concord90, Pixabay Bijwerkingen
De bijwerkingen van SSRI's kunnen onder meer bestaan uit:
Serotonine-norepinefrineheropnameremmers (SNRI's)
Werking
Serotonine-norepinefrineheropnameremmers (SNRI's) vormen een andere klasse van antidepressiva die worden gebruikt voor de behandeling van depressie en angst. Artsen schrijven ze ook voor bij bepaalde chronische
pijnaandoeningen. Deze medicijnen werken door de heropname van serotonine en norepinefrine te remmen, wat zorgt voor verhoogde niveaus van deze neurotransmitters in de hersenen. De effecten van SNRI's treden meestal op na enkele weken.
Voorbeelden
Voorbeelden van SNRI's die worden gebruikt voor de behandeling van angst zijn:
- duloxetine (Cymbalta)
- venlafaxine (Effexor XR)
Bijwerkingen
De bijwerkingen van SNRI's zijn vergelijkbaar met die van SSRI's en kunnen onder andere bestaan uit:
- constipatie
- droge mond
- duizeligheid
- gewichtstoename
- verhoogde bloeddruk
- verlies van eetlust
- hoofdpijn
- maagpijn
- misselijkheid
- overmatig zweten (hyperhidrose)
- seksuele problemen of erectiestoornissen
- slaapproblemen
- slaperigheid of vermoeidheid
Tricyclische antidepressiva (TCA's)
Werking
Tricyclische antidepressiva (TCA's) behoren tot de oudere klasse van antidepressiva. Hoewel ze effectief kunnen zijn bij de behandeling van depressie en angst, kiezen artsen tegenwoordig vaker voor SSRI's vanwege hun gunstiger bijwerkingenprofiel. TCA's blijven echter nuttig voor bepaalde patiënten, vooral wanneer andere medicaties geen verlichting bieden. TCA's werken door de heropname van neurotransmitters zoals norepinefrine en serotonine te remmen, waardoor de beschikbaarheid van deze stoffen in de hersenen toeneemt en zo de stemming verbetert.
Voorbeelden
Voorbeelden van TCA's die worden voorgeschreven voor de behandeling van angst zijn:
- amitriptyline (Elavil)
- imipramine (Tofranil)
- nortriptyline (Pamelor)
Bijwerkingen
De bijwerkingen van TCA's kunnen variëren, afhankelijk van het specifieke medicijn en de individuele reactie van de patiënt. Mogelijke bijwerkingen zijn onder andere:
Bètablokkers en behandeling van angststoornissen
Werking
Bètablokkers zijn vooral bekend als medicijnen voor de behandeling van
hoge bloeddruk en
hartproblemen. Ze worden echter soms ook gebruikt om de fysieke symptomen van angst, zoals snelle hartslag en trillende handen, te verminderen. Bètablokkers werken door het blokkeren van de effecten van norepinefrine, een stresshormoon dat betrokken is bij de ‘vecht-of-vluchtreactie’. Hierdoor worden de lichamelijke symptomen van angst verminderd, hoewel ze niet direct de onderliggende angst aanpakken.
Voorbeelden
Enkele voorbeelden van bètablokkers die worden gebruikt bij angst zijn:
- atenolol (Tenormin)
- propranolol (Inderal)
Bijwerkingen
De bijwerkingen van bètablokkers kunnen onder andere omvatten:
Patiënten met
astma of andere
luchtwegaandoeningen moeten voorzichtig zijn met het gebruik van bètablokkers, omdat deze medicijnen hun symptomen kunnen verergeren. Mensen met
diabetes dienen ook hun arts te raadplegen voordat ze bètablokkers gebruiken, aangezien deze medicijnen de symptomen van een lage bloedsuiker kunnen maskeren.
Buspirone en verlichten van angst
Werking
Buspirone (BuSpar) is een anti-angst medicijn dat effectief is voor de behandeling van zowel acute als chronische angststoornissen. In tegenstelling tot benzodiazepines werkt buspirone langzamer, waardoor het minder geschikt is voor acute angstaanvallen. Het biedt echter voordelen op lange termijn met minder risico op afhankelijkheid en tolerantie. Buspirone beïnvloedt serotonine- en dopamine-receptoren, wat bijdraagt aan de vermindering van angstgevoelens.

Wazig gezichtsvermogen is een mogelijke bijwerking van buspirone /
Bron: Nufkin, Flickr (CC BY-2.0) Bijwerkingen
De mogelijke bijwerkingen van buspirone omvatten:
- wazig gezichtsvermogen
- diarree
- duizeligheid
- slaperigheid
- een droge mond
- vermoeidheid
- hoofdpijn
- spierpijn
- misselijkheid
- concentratieproblemen
- rusteloosheid of nervositeit
- slaapproblemen
- zweten
- zwakte
Monoamine oxidase-remmers en verminderen van angstgevoelens
Werking
Monoamine-oxidase-remmers (MAO-remmers) behoren tot de eerste soorten antidepressiva die ontwikkeld werden. Ze zijn effectief bij de behandeling van angststoornissen zoals
paniekstoornissen en sociale
fobie. Deze medicijnen werken door het blokkeren van de werking van monoamine-oxidase, een enzym dat de afbraak van neurotransmitters zoals serotonine en dopamine reguleert. Hierdoor blijven deze neurotransmitters langer actief in de hersenen, wat kan helpen om de stemming te verbeteren en angst te verminderen.
Voorbeelden
Enkele bekende MAO-remmers zijn:
- isocarboxazid (Marplan)
- phenelzine (Nardil)
- selegiline (Emsam)
- tranylcypromine (Parnate)
Bijwerkingen
De mogelijke bijwerkingen van MAO-remmers zijn onder andere:
- constipatie
- diarree
- duizeligheid
- een droge mond
- gewichtstoename
- lage bloeddruk
- hoofdpijn
- misselijkheid
- moeite met plassen
- seksuele disfunctie
- slaapproblemen
- slaperigheid
- zweten
MAO-remmers kunnen gevaarlijke interacties hebben met bepaalde andere medicijnen, voedingsmiddelen en dranken die tyramine bevatten, zoals oude kazen, gerookt vlees, en rode wijn. Daarom is het belangrijk dat patiënten die deze medicijnen gebruiken hun dieet en andere medicatie zorgvuldig bespreken met hun arts.
Anti-angstmedicatie: Duur van behandeling en opvolging
Duur van medicamenteuze behandeling
De duur van een behandeling met anti-angstmedicatie kan variëren afhankelijk van de ernst en het type angststoornis. Bij kortdurende angstklachten, bijvoorbeeld veroorzaakt door acute stress, kan een tijdelijke behandeling met benzodiazepines voldoende zijn. Langdurige of chronische angststoornissen vereisen echter vaak een behandeling over een periode van maanden tot jaren. Antidepressiva zoals SSRI's worden vaak voorgeschreven voor langdurig gebruik, omdat ze minder kans op verslaving geven dan sommige andere medicijngroepen. De duur van de behandeling wordt in samenspraak met de arts vastgesteld en regelmatig geëvalueerd om te bepalen of de medicatie nog noodzakelijk is.
Het belang van medische opvolging bij medicijngebruik
Medische opvolging is van cruciaal belang bij het gebruik van anti-angstmedicatie. Regelmatige controle bij de arts helpt om de effectiviteit van de behandeling te beoordelen en bijwerkingen tijdig op te sporen. Bij sommige medicijnen, zoals benzodiazepines, bestaat het risico op afhankelijkheid, vooral bij langdurig gebruik. Artsen houden deze risico’s nauwlettend in de gaten en passen de behandeling aan wanneer dat nodig is. Daarnaast kunnen bijwerkingen, zoals slaperigheid, gewichtstoename of seksuele disfunctie, de therapietrouw beïnvloeden. Door open communicatie met de arts kunnen patiënten hun klachten bespreken en samen zoeken naar oplossingen of alternatieve behandelingen.
Anti-angstmedicatie: Risico's en uitdagingen
Risico op afhankelijkheid en ontwenningsverschijnselen
Een belangrijk risico bij bepaalde anti-angstmedicatie, zoals benzodiazepines, is de ontwikkeling van afhankelijkheid. Deze medicijnen werken snel en effectief, maar bij langdurig gebruik kunnen patiënten zowel fysieke als psychische afhankelijkheid ontwikkelen. Wanneer het lichaam gewend raakt aan de medicatie, kunnen hogere doses nodig zijn om hetzelfde effect te bereiken. Stoppen met de medicatie kan dan leiden tot ontwenningsverschijnselen zoals rusteloosheid, slapeloosheid en prikkelbaarheid. Om dit te voorkomen, wordt de dosis meestal geleidelijk afgebouwd onder toezicht van een arts.
Bijwerkingen en invloed op dagelijkse activiteiten
Anti-angstmedicatie kan bijwerkingen veroorzaken die de dagelijkse activiteiten beïnvloeden. Slaperigheid, verminderde concentratie en duizeligheid zijn veelvoorkomende klachten bij patiënten die benzodiazepines gebruiken. Antidepressiva kunnen andere bijwerkingen geven, zoals maagklachten, gewichtstoename en een verminderde libido. Deze bijwerkingen kunnen de kwaliteit van leven aantasten en leiden tot frustratie bij patiënten. Het is belangrijk dat patiënten zich bewust zijn van mogelijke bijwerkingen en deze bespreken met hun arts om de juiste balans tussen effectiviteit en levenskwaliteit te vinden.
Anti-angstmedicatie: Alternatieve behandelingsmogelijkheden
Combinatie van medicatie en therapie
Anti-angstmedicatie is vaak het meest effectief wanneer het wordt gecombineerd met andere behandelingen, zoals cognitieve gedragstherapie (CGT). CGT helpt patiënten om negatieve denkpatronen en gedragingen die bijdragen aan hun angststoornis te herkennen en te veranderen. Terwijl medicatie de fysieke symptomen van angst, zoals hartkloppingen en spierspanning, kan verminderen, richt therapie zich op het aanpakken van de onderliggende oorzaken van angstgevoelens. Een combinatiebehandeling biedt daarom vaak de beste langetermijnresultaten.
Niet-medicamenteuze alternatieven bij angststoornissen
Sommige patiënten geven de voorkeur aan niet-medicamenteuze behandelingen of zoeken naar aanvullende opties naast hun medicatie. Ontspanningstechnieken, zoals meditatie, yoga en ademhalingsoefeningen, kunnen helpen om de symptomen van angst te verminderen. Regelmatige lichaamsbeweging heeft eveneens een positief effect op angstgevoelens, omdat het de aanmaak van endorfines stimuleert en stress verlaagt. Daarnaast kan een evenwichtig voedingspatroon en voldoende slaap bijdragen aan het herstel van het lichaam en de geest. Hoewel deze alternatieven niet altijd een volledige vervanging voor medicatie zijn, vormen ze een waardevolle aanvulling op de behandeling van angststoornissen.
Anti-angstmedicatie
ChatGPT zei:
ChatGPT
Praktische tips voor het leven met / omgaan met anti-angstmedicatie
Het gebruik van
geneesmiddelen zoals anti-angstmedicatie kan een essentieel onderdeel zijn van de behandeling van angststoornissen. Het is belangrijk om bewust en verantwoord om te gaan met deze medicatie om het meeste uit de behandeling te halen en mogelijke bijwerkingen te minimaliseren. Hieronder vind je praktische tips om dit te doen.
Volg altijd het advies van je arts
Het is cruciaal dat je de anti-angstmedicatie precies inneemt zoals voorgeschreven door je arts. Verander de dosering niet op eigen initiatief, ook niet als je je beter voelt of minder last lijkt te hebben van angst. Abrupt stoppen met sommige soorten medicatie kan ontwenningsverschijnselen veroorzaken en je klachten verergeren. Bespreek eventuele vragen of twijfels altijd met je arts.
Let op bijwerkingen en meld deze
Anti-angstmedicatie kan bijwerkingen veroorzaken, zoals slaperigheid, duizeligheid of een droge mond. Houd een dagboek bij van hoe je je voelt nadat je met de medicatie bent begonnen. Dit kan je arts helpen om de behandeling indien nodig aan te passen. Meld ernstige of aanhoudende bijwerkingen onmiddellijk aan je arts, zodat er een passende oplossing kan worden gezocht.
Combineer medicatie met therapie
Medicatie alleen is vaak niet voldoende om angststoornissen effectief te behandelen. Overweeg aanvullende
therapie, zoals cognitieve gedragstherapie, om te leren omgaan met triggers en je copingvaardigheden te verbeteren. De combinatie van medicatie en therapie kan leiden tot betere en langdurige resultaten.
Wees voorzichtig met alcohol en andere middelen
Alcohol en bepaalde recreatieve drugs kunnen de werking van anti-angstmedicatie beïnvloeden of de bijwerkingen versterken. Vermijd deze middelen volledig, tenzij je arts expliciet heeft aangegeven dat dit veilig is. Zorg er ook voor dat je medicatie niet combineert met andere geneesmiddelen zonder overleg, omdat dit onbedoelde interacties kan veroorzaken.
Zorg voor een gezond dagelijks ritme
Naast het gebruik van medicatie is het belangrijk om een gezond en evenwichtig
voedingspatroon, regelmatige lichaamsbeweging en voldoende slaap te waarborgen. Een stabiele levensstijl kan je mentale welzijn verbeteren en de effectiviteit van de medicatie ondersteunen.
Plan regelmatige controleafspraken
Plan controles met je arts om je vooruitgang en eventuele bijwerkingen te bespreken. Tijdens deze afspraken kan je arts beoordelen of de medicatie nog steeds effectief is en of de dosering aangepast moet worden.
Wees geduldig met resultaten
Anti-angstmedicatie kan enkele weken nodig hebben om volledig effect te bereiken. Blijf de medicatie gebruiken zoals voorgeschreven, ook als je in het begin weinig verandering merkt. Geduld en consistentie zijn belangrijk bij deze behandeling.
Door zorgvuldig om te gaan met anti-angstmedicatie en de begeleiding van je arts op te volgen, kun je stappen zetten naar een beter beheer van je angststoornis.
Misvattingen rond anti-angstmedicatie
Anti-angstmedicatie wordt vaak voorgeschreven bij de behandeling van angststoornissen, maar er bestaan verschillende misvattingen over het gebruik en de effectiviteit van deze medicijnen. Het is belangrijk om duidelijkheid te krijgen over de waarheid achter deze misverstanden.
Anti-angstmedicatie is een onmiddellijke oplossing voor angst
Veel mensen denken dat anti-angstmedicatie snel resultaten zal opleveren, maar in werkelijkheid kan het enige tijd duren voordat de effecten merkbaar zijn. Dit komt omdat veel anti-angstmedicijnen, zoals benzodiazepinen of
medicijnen voor angst, het zenuwstelsel subtiel beïnvloeden, wat tijd kost om de gewenste effecten te bereiken. Geduld en vaak een combinatie van therapieën zijn nodig voor langdurige resultaten.
Anti-angstmedicatie leidt altijd tot verslaving
Hoewel sommige anti-angstmedicijnen zoals benzodiazepinen verslavend kunnen zijn als ze langdurig of in grote hoeveelheden worden gebruikt, geldt dit niet voor alle anti-angstmedicatie. Er zijn andere medicijnen, zoals selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s), die minder risico op verslaving met zich meebrengen en die vaak langdurig kunnen worden gebruikt zonder verslavingsgevaar. Het is cruciaal dat artsen het gebruik van medicatie zorgvuldig monitoren.
Anti-angstmedicatie kan angst volledig genezen
Anti-angstmedicatie kan zeker helpen bij het verlichten van symptomen van angst, maar het is geen genezing voor de onderliggende aandoeningen. De medicatie behandelt vaak alleen de symptomen, terwijl psychotherapie, veranderingen in levensstijl en copingstrategieën essentieel kunnen zijn om de oorzaak van angst aan te pakken. Een holistische benadering is vaak nodig om duurzame resultaten te behalen.
Alleen therapie kan effectief zijn zonder medicatie
Hoewel therapieën zoals cognitieve gedragstherapie (CGT) effectief kunnen zijn voor het behandelen van angststoornissen, kan het voor sommige mensen moeilijk zijn om zonder medicatie vooruitgang te boeken. Anti-angstmedicatie kan in sommige gevallen de therapie ondersteunen door de symptomen tijdelijk te verlichten, zodat patiënten zich beter kunnen concentreren op hun behandeling.
Anti-angstmedicatie is alleen effectief voor angststoornissen
Veel mensen denken dat anti-angstmedicatie alleen nuttig is voor angststoornissen, maar deze medicatie wordt ook vaak voorgeschreven voor andere aandoeningen, zoals depressie of
mentale gezondheidstoornissen. Soms worden medicijnen zoals SSRI’s en SNRIs gebruikt om zowel angst als depressieve symptomen te behandelen, omdat de twee vaak hand in hand gaan.
Je kunt stoppen met anti-angstmedicatie zonder gevolgen
Het stoppen met anti-angstmedicatie moet altijd onder begeleiding van een arts gebeuren. Plotseling stoppen kan leiden tot ontwenningsverschijnselen, vooral bij medicatie zoals benzodiazepinen. Het is belangrijk om afbouwschema’s te volgen en medisch advies in te winnen om het risico op bijwerkingen en terugval in angst te minimaliseren.
Lees verder