Pancolitis: Ontsteking van gehele dikke darm met diarree

Pancolitis: Ontsteking van gehele dikke darm met diarree Pancolitis is een vorm van colitis ulcerosa, hetgeen een chronische inflammatoire darmaandoening (ontstekingsziekte) is. Bij pancolitis is de gehele dikke darm chronisch ontstoken. De precieze oorzaak van pancolitis is niet gekend. De symptomen zijn variabel in ernst, en ontstaan uit onder andere diarree, buikpijn en koorts. De ontsteking van de gehele dikke darm is te behandelen met medicijnen, maar soms is een operatie noodzakelijk. Pancolitis leidt mogelijk tot dikkedarmkanker indien de symptomen onbehandeld blijven en verergeren, en daarnaast zijn nog andere complicaties mogelijk.

Synoniemen van aandoening

De volledige naam van pancolitis is ‘pancolitis ulcerosa’. Soms is de ziekte bekend als ‘totale colitis’ of ‘universele colitis’.

Epidemiologie van chronische darmaandoening

Mensen tussen de leeftijd van vijftien tot dertigjaar oud zijn het vaakst door pancolitis, al komt de aandoening mogelijk bij iedereen tot stand. Mannen en vrouwen zijn even vaak getroffen. Verder is de prevalentie van de ziekte hoger in Noordwest-Europa en Amerika dan in andere geografische locaties. In Azië zijn het minste aantal patiënten gerapporteerd, vermoedelijk door de betere voeding die mensen daar consumeren. Exacte incidentie- of prevalentiecijfers zijn tot slot niet gevonden in de geraadpleegde literatuur.

Oorzaken van vorm van colitis ulcerosa

Colitis ulcerosa is een chronische auto-immuunziekte waarbij een ontsteking aanwezig is van het slijmvlies van de dikke darm (colon) en de endeldarm (rectum). Het lichaam bestrijdt hierbij het eigen gezond weefsel in plaats van vreemde indringers. Aan het einde van de dikke darm bevindt zich de endeldarm, die ontlasting opslaat voordat deze het lichaam verlaat. Bij colitis ulcerosa ontstaan kleine zweren op de bekleding van de dikke darm die in staat zijn om pus en slijm te produceren. Dit leidt tot buikpijn, diarree en rectaal bloedverlies. Circa één op de vijf patiënten met colitis ulcerosa, lijdt aan pancolitis. Bij pancolitis is de gehele binnenwand van de dikke darm ontstoken, in tegenstelling tot colitis ulcerosa, waarbij enkel de bekleding van de dikke darm aangetast is.

Risicofactoren van darmziekte

De exacte oorzaak van colitis ulcerosa is niet bekend, maar wetenschappers vermoeden dat sprake is van een combinatie van factoren: aandoeningen, een genetische aanleg en omgevingsfactoren.

Aandoeningen
Diverse aandoeningen verhogen mogelijk de kans op

Roken is een risicofactor voor pancolitis / Bron: Geralt, PixabayRoken is een risicofactor voor pancolitis / Bron: Geralt, Pixabay
Omgevingsfactoren
Pancolitis ontstaat daarnaast mogelijk sneller bij volgende omgevingsfactoren:
  • bepaalde diëten
  • het gebruik van bepaalde medicijnen zoals corticosteroïden (krachtige ontstekingsremmers) of immunosuppressiva (medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken), een griepvaccinatie
  • luchtvervuiling
  • roken
  • sanitaire voorzieningen en hygiëne
  • stress en angst (deze verergeren vaak ook de klachten)
  • voeding zoals:
    • alcohol
    • bessen en vijgen
    • cafeïne
    • droge vruchten
    • gebakken producten en vet voedsel
    • koolzuurhoudende dranken
    • pickles
    • pittig eten en pittige sauzen
    • popcorn
    • verwerkt vlees
    • vezelrijk voedsel (zoals bonen, zemelen, noten en zaden) en vitamine B6
    • zuivelproducten

Patiënten met pancolitis zijn chronisch vermoeid / Bron: Unsplash, PixabayPatiënten met pancolitis zijn chronisch vermoeid / Bron: Unsplash, Pixabay

Symptomen: Buikpijn en diarree

Bij pancolitis ervaren patiënten mogelijk symptomen met tussenperioden. Vaak verdwijnen de klachten met een behandeling, maar opflakkeringen komen voor. De belangrijkste symptomen van pancolitis zijn:

Diagnose en wanneer een arts bezoeken

Lichamelijk onderzoek
Bij het diagnosticeren van pancolitis bevraagt de arts de patiënt over de aanwezige klachten, de algemene gezondheid en de medische geschiedenis. De arts voert daarna een lichamelijk onderzoek uit om deze tekenen en eventuele andere symptomen op te sporen. Verder is een ontlastingsstaaltje nodig, omdat de arts wil weten of sprake is van een onderliggende infectie of ontsteking.

Diagnostisch onderzoek
Als de arts vermoedt dat de patiënt lijdt aan een inflammatoire darmaandoening (ontstekingsaandoening van de darm), bestelt hij nog andere diagnostische onderzoeken waaronder:
  • een bloedonderzoek om te kijken naar celaantallen en inflammatoire markers.
  • een colonoscopie (inwendig kijkonderzoek van de dikke darm) met een biopsie (stukje verdacht weefsel wegnemen en microscopisch laten onderzoeken)
  • een CT-scan van de buik om ernstige complicaties in de buik uit te sluiten als de patiënt andere symptomen heeft
  • een röntgenfoto van de buik

Behandeling via medicatie en chirurgie

De behandeling van pancolitis hangt af van de ernst van de aandoening is alsook de levenskwaliteit van de patiënt. Voor pancolitis bestaat geen genezing, maar de arts is wel in staat om de symptomen te verminderen zodat de patiënt in remissie is. De twee soorten behandelingen die anno 2020 beschikbaar zijn voor pancolitis zijn medicatie en chirurgie. Daarnaast is een andere voedings- en levensstijl in veel gevallen aanbevolen.

Diverse medicijnen bieden soelaas voor de chronische darmziekte / Bron: Stevepb, PixabayDiverse medicijnen bieden soelaas voor de chronische darmziekte / Bron: Stevepb, Pixabay

Medicatie

De vier belangrijkste vormen van medicatie die de arts voorschrijft voor de behandeling van pancolitis zijn:
  • aminosalicylaten (ASA's): Deze geneesmiddelen verminderen ontstekingen. Het geneesmiddel is verkrijgbaar als een tablet of capsule, als zetpil in het rectum of als een klysma. De arts schrijft deze medicatie voor bij patiënten met milde of matige klachten. Aminosalicylaten veroorzaken zelden bijwerkingen.
  • biologische medicijnen: Biologische medicijnen richten zich op specifieke componenten van het immuunsysteem die bij ontstekingen betrokken zijn. De toediening van deze geneesmiddelen gebeurt via een intraveneuze (via een ader) infusie of een injectie.
  • corticosteroïden: Corticosteroïden zijn krachtige ontstekingsremmende medicijnen die via de mond of via een klysma toe te dienen zijn. De arts zet deze medicijnen niet in voor een langdurige behandeling, omdat corticosteroïden mogelijk ernstige bijwerkingen veroorzaken, zoals osteoporose en cataract (oogziekte met vertroebeling van de ooglens).
  • immunomodulatoren: Immunomodulatoren, ook gekend als immunosuppressiva, verminderen de activiteit van het immuunsysteem. Ze zijn in te nemen als een tablet en behandelen milde of gematigde opflakkeringen (terugkeer van symptomen). Omdat het immuunsysteem hierdoor minder goed werkt, zijn de patiënten wel meer kwetsbaar voor infecties en voor bloedarmoede (anemie).

Chirurgie

Als opflakkeringen een ernstige invloed hebben op de kwaliteit van leven van een patiënt, of de patiënt reageert niet op medicijnen, dan voert de arts mogelijk een operatie uit. De arts verwijdert de dikke darm dan volledig (colectomie). Op deze manier treedt colitis ulcerosa niet meer op. Wel zijn enkele consequenties verbonden aan deze operatie. Nadat de dikke darm is verwijderd, verlaat het afval het lichaam via een gat in de buik uit de dunne darm. Het afval gaat over in een speciale zak, bekend als een ileostoma (stoma). Op een later tijdstip voert de arts een tweede operatie uit om een inwendig zakje (ileoanale zak) te maken. Dit zakje verbindt de dunne darm met de anus, waardoor ontlasting normaal kan passeren.

Een gezonde voeding is nodig / Bron: Jill111, PixabayEen gezonde voeding is nodig / Bron: Jill111, Pixabay

Voedings- en levensstijl

Sommige patiënten veranderen daarnaast hun voedings- en levensstijl voor het ondersteunen van de medische behandeling, zoals meer lichaamsbeweging, het verbeteren van de slaapkwaliteit, het verminderen van stress, een gezonde voeding consumeren, minder alcohol drinken, … Mogelijk zou een Ayurveda-behandeling bij een aantal patiënten soelaas kunnen bieden, maar in de medische literatuur zijn anno november 2017 geen bewijzen van effectiviteit gevonden van deze alternatieve behandeling.

Complicaties van pancolitis

Pancolitis resulteert mogelijk in enkele zeer ernstige complicaties zoals:
  • bloedarmoede: Mogelijk ontstaat bloedarmoede in de vorm van een gebrek aan ijzer in het bloed (ferriprieve anemie), veroorzaakt door bloedverlies door de aandoening.
  • fulminante colitis: Een zeldzame maar ernstige complicatie van pancolitis is ‘fulminante colitis’. Symptomen zijn onder meer uitdroging, ernstige buikpijn, diarree met bloed en een shock.
  • kanker: Des te langer pancolitis aanwezig is, des te hoger de kansen zijn op het ontwikkelen van darmkanker. Patiënten met pancolitis krijgen bijgevolg regelmatig een colonoscopie om tijdig darmpoliepen (goedaardige gezwellen in de darm maar soms een voorloper van kanker) of andere mogelijke (voor)tekenen van darmkanker op te sporen.
  • toxisch megacolon: Wanneer de ontsteking zeer ernstig is, is de dikke darm verwijdt in grootte. De symptomen van een toxisch megacolon zijn onder meer koorts, buikpijn, uitdroging, ondervoeding en een darmperforatie (gat in darm). Een toxisch megacolon is een chirurgische noodsituatie.

Prognose van ontsteking van de gehele dikke darm

Pancolitis is een ongeneeslijke chronische aandoening. Sommige patiënten ervaren ernstige praktische en emotionele gevolgen door de darmziekte. Wanneer patiënten opflakkeringen ervaren, moeten ze mogelijk hun activiteiten beperken of wijzigen. Wanneer de klachten even verdwenen zijn (remissie), leiden de meeste patiënten een actief en gezond leven. Pancolitis tast bij een aantal patiënten relaties en werk aan, maar praten met en zoeken naar emotionele steun van familie, vrienden en professionals in de gezondheidszorg zijn nuttig.

Lees verder

© 2017 - 2020 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Gezondheid: De ziekte van Crohn en Colitis UlcerosaGezondheid: De ziekte van Crohn en Colitis UlcerosaDe ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa zijn aandoeningen die betrekking hebben op het spijsverteringskanaal. De darmwan…
De darmziekte collagene of microscopische colitisDe darmziekte collagene of microscopische colitisCollagene colitis (ook wel microscopische colitis of colitis collagenosa genoemd) is een weinig voorkomende ziekte die e…
Colitis ulcerosa: symptomen, diagnose, behandeling, oorzaakColitis ulcerosa: symptomen, diagnose, behandeling, oorzaakColitis ulcerosa (CU) is een ziekte waarbij het slijmvlies van de dikke darm chronisch in ontstoken. Deze ontsteking doe…
Colitis ulcerosa; symptomen, oorzaken en behandelingColitis ulcerosa; symptomen, oorzaken en behandelingColitis ulcerosa is een auto-immuunziekte die chronisch is. Het kenmerkt zich door het optreden van regelmatig terugkere…

Metastasen: Uitzaaiingen van kanker in andere lichaamsdelenMetastasen: Uitzaaiingen van kanker in andere lichaamsdelenBij kanker ontstaat een vermeerdering van abnormale en zieke cellen in één deel van het lichaam. Wanneer deze cellen zic…
Niercelcarcinoom (nierkanker): Tumor in nier met pijn in zijNiercelcarcinoom (nierkanker): Tumor in nier met pijn in zijEen niercelcarcinoom (niercelkanker) is een type nierkanker dat begint in de bekleding van zeer kleine buisjes (tubuli)…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipartVectors, Pixabay
  • Geraadpleegd op 19 november 2017:
  • Ayurvedic Treatment for Pancolitis - Symptoms, Causes & Complications | Ulcerative Colitis, http://www.alwaysayurveda.net/2017/05/pancolitis-ayurvedic-treatment-ulcerative-colitis.html
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010)
  • Pancolitis after influenza vaccination., https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14982531
  • Wat is pancolitis?, http://www.gezondheidziekte.com/Ziekten-Voorwaard/1003189973.html
  • What is pancolitis, https://www.ibdrelief.com/learn/what-is-ibd/what-is-ulcerative-colitis/pan-ulcerative-colitis
  • What Is Pancolitis? Diet Tips to Manage Universal Colitis, https://www.doctorshealthpress.com/food-and-nutrition-articles/diet-articles/what-is-pancolitis-diet-tips/
  • What is Pancolitis?, https://www.healthline.com/health/pancolitis
  • What you need to know about pancolitis, https://www.medicalnewstoday.com/articles/320064.php
  • Afbeelding bron 1: Geralt, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Unsplash, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 4: Jill111, Pixabay

Reageer op het artikel "Pancolitis: Ontsteking van gehele dikke darm met diarree"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 16-02-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Darmproblemen
Bronnen en referenties: 14
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!