InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Inflammatoire darmziekte: Ontstekingsaandoening van darm

Inflammatoire darmziekte: Ontstekingsaandoening van darm

Inflammatoire darmziekte: Ontstekingsaandoening van darm Een inflammatoire darmziekte (inflammatory bowel disease) is een groep ontstekingsaandoeningen van de dikke darm en de dunne darm. Twee belangrijke soorten inflammatoire darmaandoeningen zijn colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn. Colitis ulcerosa is beperkt tot de dikke darm. Bij de ziekte van Crohn is elk deel van het maagdarmkanaal mogelijk getroffen (van de mond tot de anus). Meestal zijn echter het laatste deel van de dunne darm en/of de dikke darm aangetast. Ook andere ziekten behoren nog tot de ontstekingsaandoeningen van de darm. Aanhoudende diarree, buikpijn, bloed in de ontlasting, gewichtsverlies en vermoeidheid zijn enkele mogelijke tekenen van een inflammatoire darmaandoening. Voedingsaanpassingen, medicijnen en chirurgie behandelen een ontstekingsaandoening van de darm. Hoewel de ziekte mogelijk slopend is, is er dankzij de diverse behandelingen meestal goed te leven met de ziekte. Soms ontstaan echter wel ernstige complicaties.

Soorten van inflammatoire darmaandoening

De belangrijkste soorten inflammatoire darmziekten zijn de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Andere vormen van een inflammatoire darmziekte die niet altijd worden geclassificeerd als een typische inflammatoire darmziekte omvatten

Oorzaken

De exacte oorzaak van een inflammatoire darmziekte is onbekend anno oktober 2019, maar een inflammatoire darmaandoening is het resultaat van een defect immuunsysteem. Een goed functionerend immuunsysteem valt vreemde organismen, zoals virussen en bacteriën, aan om het lichaam te beschermen. Bij een ontstekingsaandoening van de darm reageert het immuunsysteem onjuist op uitlokkende factoren in de omgeving, wat resulteert in een ontsteking van het maagdarmkanaal. Verder spelen ook genetische componenten een rol en zijn ook andere risicofactoren bekend die leiden tot deze ongepaste immuunreactie.

Risicofactoren

Darmflora
Veranderingen in het darmmicrobioom dragen mogelijk bij aan inflammatoire darmziekten. Bij een deel van de patiënten is de biodiversiteit van commensale bacteriën in de darmen verminderd. De darmbacteriën veranderen mogelijk door omgevingsfactoren, zoals geconcentreerde melkvetten (een veelgebruikt ingrediënt van bewerkte voedingsmiddelen en zoetwaren) of via de mond ingenomen medicijnen zoals antibiotica en ijzerpreparaten.

Genetica en familiegeschiedenis
Wanneer naaste familieleden (ouder, broer of zus) bekend zijn met een inflammatoire darmaandoening, verhoogt het risico om ook deze ontstekingsaandoening te krijgen.

Leeftijd
De meeste patiënten met een inflammatoire darmaandoening krijgen de diagnose voor dertigjarige leeftijd, al ontstaat de ziekte af en toe pas na vijftigjarige of zestigjarige leeftijd.

Sommige medicijnen verhogen de kans op een inflammatoire darmziekte / Bron: Stevepb, PixabaySommige medicijnen verhogen de kans op een inflammatoire darmziekte / Bron: Stevepb, Pixabay
Medicatiegebruik
Niet-steroïde ontstekingsremmende medicijnen (NSAIDís) zoals ibuprofen (Advil, Motrin IB, anderen), natrium naproxen (Aleve), natrium diclofenac (Voltaren) en anderen, verhogen de kans op een inflammatoire darmaandoening of verergeren de symptomen bij patiënten die reeds lijden aan deze darmziekte.

Ras
Mensen van Joodse afkomst en mensen met een blanke huidskleur lijden vaker aan een inflammatoire darmaandoening, al kampt iedereen hier mogelijk mee.

Roken
Sigaretten roken is geassocieerd met het ontstaan van de ziekte van Crohn. Bij colitis ulcerosa zijn vooral niet-rokers getroffen.

Stress
Stress verergert de symptomen of doet de symptomen opflakkeren.

Voeding
Voedingspatronen zijn geassocieerd met een risico op colitis ulcerosa. Glutengevoeligheid komt veel voor bij patiënten met een inflammatoire darmziekte en is geassocieerd met opflakkeringen. Een dieet rijk aan (dierlijke) eiwitten verhoogt verder het risico op een inflammatoire darmziekte en recidieven.

Woonplaats
Patiënten die in een geïndustrialiseerd land en in noordelijke klimaten wonen, zijn vaker getroffen door een ontstekingsaandoening van de darm.

Vermoeidheid is één van de mogelijke tekenen van inflammatoire darmaandoeningen / Bron: Unsplash, PixabayVermoeidheid is één van de mogelijke tekenen van inflammatoire darmaandoeningen / Bron: Unsplash, Pixabay

Symptomen

Gemeenschappelijke klachten

De ziekte van Crohn tast de dunne darm en dikke darm, evenals de mond, slokdarm, maag en anus aan, terwijl colitis ulcerosa vooral de dikke darm en het rectum treft. De symptomen komen in opflakkeringen tot stand; dus patiënten hebben regelmatig rustigere perioden waarin geen of mildere tekenen aanwezig zijn. Zowel de ziekte van Crohn als colitis ulcerosa veroorzaken mogelijk één of meer van de volgende symptomen:

Colitis ulcerosa

Colitis ulcerosa treft enkel de dikke darm en het rectum. Microscopisch is colitis ulcerosa beperkt tot het slijmvlies (epitheelwand van de darm). Patiënten met colitis ulcerosa ervaren vaak slijm in de ontlasting en bloed in de ontlasting. Tenesmen zijn vaak aanwezig. Wanneer koorts aanwezig is, zijn patiënten gewoonlijk ernstig ziek. Fistelvorming en gewichtsverlies komen hierbij minder tot uiting dan bij de ziekte van Crohn.

Ziekte van Crohn

Bij de ziekte van Crohn is elk deel van het maagdarmkanaal mogelijk getroffen, van mond tot anus, hoewel de meeste gevallen beginnen in het terminale ileum (laatste deel van dunne darm). De ontlasting bij patiënten met de ziekte van Crohn is vaak papachtig, al is soms ook sprake van steatorree (vettige, stinkende ontlasting). Tenesmen komen af en toe tot stand maar minder vaak dan bij colitis ulcerosa. Koorts, fistelvorming en gewichtsverlies zijn andere vaak voorkomende tekenen van de ziekte van Crohn.

Sommige patiënten kampen ook met een oogontsteking / Bron: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Sommige patiënten kampen ook met een oogontsteking / Bron: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Bijkomende tekenen buiten darmen

Bijbehorende klachten of ziekten die mogelijk verschijnen bij inflammatoire aandoeningen omvatten
artritis (gewrichtsontsteking met gewrichtspijn, gezwollen gewrichten en gewrichtsstijfheid)
bloedarmoede door ijzertekort (ferriprieve anemie): Dit is de meest voorkomende complicatie van inflammatoire darmaandoeningen buiten de darmen.

Diagnose en onderzoeken

Vraaggesprek en lichamelijk onderzoek
De arts heeft eerst informatie nodig van de patiënt: de aanwezige symptomen (duur, ernst, frequentie, Ö), en een medische en familiale geschiedenis. Verder is een grondig lichamelijk onderzoek vereist.

Een bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, Pixabay
Diagnostisch onderzoek
De diagnose van een inflammatoire darmaandoening gebeurt meestal op basis van de beoordeling van inflammatoire markers in de ontlasting (ontlastingsonderzoek), gevolgd door een colonoscopie (inwendig kijkonderzoek van de dikke darm) met een biopsie van verdachte letsels. Een uitgebreid bloedonderzoek is daarnaast nodig. Patiënten met een vermoeden van de ziekte van Crohn krijgen sporadisch ook een bariumklysma (röntgenfoto van de dikke darm en het rectum). Andere beeldvormende onderzoeken zoals een CT-scan, een magnetische resonantiebeeldvorming (MRI-scan) en een echografie zijn ook inzetbaar bij de diagnose van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Soms voert de arts nog andere onderzoeken uit zoals een sigmoïdoscopie (inwendig kijkonderzoek van het laatste gedeelte van de dikke darm), een gastroscopie (inwendig kijkonderzoek van de maag, bij misselijkheid en braken) en een videoapsule-endoscopie.

Differentiële diagnose
Colitis ulcerosa
Aandoeningen met vergelijkbare symptomen als colitis ulcerosa omvatten:

Ziekte van Crohn
Aandoeningen met vergelijkbare symptomen van de ziekte van Crohn omvatten:
  • coeliakie (maag- en darmproblemen door het eten van gluten)
  • colitis ulcerosa
  • de ziekte van Behcet (aandoening met o.a. zweren en uveitis)
  • het prikkelbare darmsyndroom
  • intestinale tuberculose
  • niet-steroïde ontstekingsremmende enteropathie.

Behandeling van ontstekingsaandoening van darm

De zieke van Crohn en colitis ulcerosa zijn chronische ontstekingsziekten die niet te genezen zijn anno oktober 2019.

Chirurgie

Chirurgie geneest de ziekte van Crohn niet, maar is soms nodig om complicaties zoals abcessen of fistels te behandelen. In ernstige gevallen is een operatie vereist. De arts verwijdert dan de ergste ontstoken segmenten van de darm en verbindt dan de gezonde gebieden. Dit geneest of elimineert echter de darmziekte echter niet. De ziekte tast mogelijk na de operatie gezonde darmgebieden aan.

Medicatie

De keuze van medicatie en de toedieningswijze is individueel bepaald. Dit hangt onder andere af van factoren zoals het type, de verdeling en de ernst van de ziekte, evenals andere historische en biochemische prognostische factoren en de voorkeuren van de patiënt. De arts zet meestal immunosuppressiva (medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken) in om de symptomen onder controle te krijgen. Steroïden, zoals glucocorticoïde prednison, bestrijden opflakkeringen van de ziekte. Biologische therapie voor inflammatoire darmaandoeningen, vooral TNF-remmers, zijn inzetbaar bij patiënten met ernstigere of resistente symptomen van de ziekte van Crohn en soms ook bij colitis ulcerosa. Meestal zet de arts eerst hoge doses ontstekingsremmende medicijnen in. Wanneer dit succesvol is, schrijft de arts een ander medicijn voor om de ziekte in remissie te houden.

Stoppen met roken is belangrijk / Bron: Geralt, PixabayStoppen met roken is belangrijk / Bron: Geralt, Pixabay

Omgevingsfactoren

Omgevingsfactoren die symptomen doen verergeren of opflakkeren, pakt de patiënt best aan zoals roken en stress.

Voeding

Voedingstekorten spelen een prominente rol bij een inflammatoire darmziekte. Malabsorptie (problemen met de opname van voedingsstoffen), diarree en bloedverlies zijn veel voorkomende kenmerken van een inflammatoire darmziekte. Tekorten aan B-vitaminen, in vet oplosbare vitaminen, essentiële vetzuren en belangrijke mineralen zoals magnesium, zink en selenium komen zeer vaak voor. Hiervoor zet de arts vervangende therapie in. Verder zijn aanpassingen in de voeding nodig. Hiervoor kan een patiënt advies inwinnen van een arts of voedingsdeskundige.

Prognose van inflammatoire darmziekte

Hoewel een inflammatoire darmziekte de kwaliteit van leven beperkt door pijn, braken, diarree en andere vervelende symptomen, is deze aandoening zelden fataal. Veel patiënten leiden een relatief normaal leven. Hoewel het leven met een inflammatoire darmziekte soms een uitdaging is, zijn er tal van middelen beschikbaar om patiënten en hun gezin te helpen bij het omgaan met een inflammatoire darmziekte.

Complicaties van colitis ulcerosa en ziekte van Crohn

Patiënten met een inflammatoire darmziekte (en dan vooral patiënten met colitis ulcerosa) hebben een verhoogd risico op dikkedarmkanker, al wordt bij hen vaak de ziekte in een eerder stadium gediagnosticeerd dan de algemene bevolking omdat ze de darmen regelmatig moeten laten onderzoeken via een colonoscopie. Daardoor hebben ze iets meer kans om de ziekte te overleven. Een inflammatoire darmziekte is mogelijk zeer slopend en leidt soms tot levensbedreigende complicaties. Zeer sporadisch komen patiënten als gevolg van inflammatoire darmaandoeningen te overlijden. Bijwerkingen van medicatie en chirurgische complicaties komen bij ontstekingsaandoeningen soms ook tot stand.

Colitis ulcerosa

Mogelijke complicaties van colitis ulcerosa omvatten:

Ziekte van Crohn

De ziekte van Crohn gaat gepaard met volgende mogelijke complicaties:

Lees verder

© 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Gezondheid: De ziekte van Crohn en Colitis UlcerosaGezondheid: De ziekte van Crohn en Colitis UlcerosaDe ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa zijn aandoeningen die betrekking hebben op het spijsverteringskanaal. De darmwan…
Chronische darmziekten bij kinderen: algemene beschouwingenNiet alleen bij volwassenen maar ook bij kinderen komen chronische darmaandoeningen(Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa…
Chronische darmziekten bij kinderen: verloop en symptomenSymptomen van chronische darmziekten verschillen nogals eens al naargelang de lokalisatie en de ernst van de ontsteking.…
Chronische darmontsteking: symptomen, oorzaak en behandelingChronische darmontsteking: symptomen, oorzaak en behandelingEen chronische darmontsteking is een ziekte gedurende langere tijd -vaak je hele leven- klachten veroorzaakt. De ernst e…
De darmziekte collagene of microscopische colitisDe darmziekte collagene of microscopische colitisCollagene colitis (ook wel microscopische colitis of colitis collagenosa genoemd) is een weinig voorkomende ziekte die e…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipartVectors, Pixabay
  • Geraadpleegd op 6 oktober 2019:
  • About Crohnís and Colitis, https://www.crohnsandcolitis.org.uk/about-crohns-and-colitis
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Diagnosis, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/inflammatory-bowel-disease/symptoms-causes/syc-20353315
  • Inflammatory Bowel Disease, https://utswmed.org/conditions-treatments/inflammatory-bowel-disease/
  • Inflammatory Bowel Disease, https://www.webmd.com/ibd-crohns-disease/inflammatory-bowel-syndrome#1
  • Overview, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/inflammatory-bowel-disease/symptoms-causes/syc-20353315
  • What is inflammatory bowel disease (IBD)?, https://www.cdc.gov/ibd/what-is-IBD.htm
  • WHAT IS INFLAMMATORY BOWEL DISEASE (IBD)?, https://www.crohnsandcolitis.com.au/inflammatory-bowel-disease/
  • What to know about inflammatory bowel disease, https://www.medicalnewstoday.com/articles/316395.php
  • Afbeelding bron 1: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Unsplash, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • Afbeelding bron 4: Frolicsomepl, Pixabay
  • Afbeelding bron 5: Geralt, Pixabay

Reageer op het artikel "Inflammatoire darmziekte: Ontstekingsaandoening van darm"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 10-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Darmproblemen
Bronnen en referenties: 16
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!