InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Anale kloven: Schade aan slijmvlies, vaak door obstipatie

Anale kloven: Schade aan slijmvlies, vaak door obstipatie

Anale kloven: Schade aan slijmvlies, vaak door obstipatie Het anale kanaal is een korte buis, omgeven door spieren aan het eind van de endeldarm. De endeldarm is het onderste deel van de dikke darm. Een anale kloof is een klein hardnekkig spleetvormig zweertje (barstje, spleetje of scheurtje) in de plooien om de anus. Deze aandoening is meestal goedaardig, maar dit veroorzaakt wel zeer scherpe pijn voor de patiënt als gevolg van het grote aantal zenuwen op deze plaats. Ook bloedingen komen voor. Meestal zijn anale kloven het gevolg van harde ontlasting die door de anus passeert en vervolgens schade veroorzaakt aan het slijmvlies, maar anale fissuren kennen daarnaast nog andere oorzaken. De patiënt herstelt meestal spontaan binnen enkele weken. Enkele zelfzorgtips helpen tijdens het herstel. Helpen deze adviezen niet, dan is de patiënt gebaat met medicijnen en/of chirurgie.

Synoniemen anale kloven

Anale kloven zijn eveneens gekend onder deze synoniemen
  • Aarskloven / Aarskloof
  • Anaalfissuren
  • Anaalkloven / Anaalkloof
  • Anale fissuren / Anusfissuur
  • Anusfissuren
  • Fissura ani

Epidemiologie anale fissuur

Anale kloven komen veel voor bij kinderen, maar deze zijn op elke leeftijd mogelijk. De snelheid van het verschijnen van anale kloven daalt met de leeftijd. Anale fissuren komen veel minder vaak voor bij schoolgaande kinderen dan bij zuigelingen. Mannen en vrouwen zijn in gelijke aantallen getroffen door anale kloven.

Oorzaken: Schade aan het slijmvlies, vaak door obstipatie

Bij volwassenen ontstaan anaalfissuren wanneer grote, harde ontlasting of diarree langdurig passeert door de anus. Bij ouderen ontstaat soms door de veroudering een verminderde bloedtoevoer naar het rectale gebied wat resulteert in het ontstaan van kloofjes. Teveel spanning in de sluitspieren die de anus besturen is ook een mogelijke oorzaak. Tot slot leidt het inbrengen van een rectale thermometer, een endoscoop of een ultrasone sonde (voor de behandeling van de prostaat) af en toe tot een trauma waardoor een anale kloof ontstaat. Zodra een anale fissuur ontstaat, leidt dit tot herhaalde verwondingen. De blootgestelde interne sluitspier die zich onder de kloof bevindt, veroorzaakt krampen. Dit veroorzaakt ernstige pijn. Het spasme trekt ook de randen van de spleet uit elkaar, wat de wondgenezing bemoeilijkt. De spasmen leiden vervolgens tot het verder scheuren van het slijmvlies bij het maken van stoelgang. Deze cyclus leidt tot de ontwikkeling van chronische anale fissuren bij ongeveer 40% van de patiënten.

Risicofactoren

Risicofactoren van anale kloven omvatten:
  • anale seks
  • chirurgie of andere medische behandelingen die de stoelgang of anus beïnvloeden
  • een klein trauma, vooral een letsel veroorzaakt door mountainbiken
  • een vaginale bevalling
  • het eten van vezelarme voeding
  • langdurige diarree
  • obstipatie waarbij de patiënt perst om harde ontlasting te laten passeren
  • recent gewichtsverlies chirurgie (bariatrische chirurgie), omdat dit leidt tot frequente diarree
  • ruw of overmatig afvegen van de anus

Anale kloven komen tevens vaker voor bij vrouwen na de bevalling en bij patiënten met volgende ziekten:

Symptomen: Scherpe pijn met bloedingen

De symptomen ontstaan plotseling bij een aantal patiënten, maar bij anderen ontwikkelen ze zich geleidelijk. De symptomen zijn verder acuut waarbij ze binnen de zes weken verdwijnen, maar bij een aantal patiënten houden deze langer aan dan zes weken en dan is sprake van chronische anale kloven.

Anale kloven veroorzaken scherpe pijn tijdens of na de stoelgang die soms enkele uren aanhoudt. De pijn is soms dermate ernstig dat zelfs plasproblemen ontstaan zoals pijn bij het plassen (dysurie), vaak moeten plassen (pollakisurie), of het onvermogen om te plassen (anurie). Daarnaast ontstaan helderrode bloedingen tijdens of na de stoelgang. Zo bemerkt de patiënt bloed aan de buitenkant van de ontlasting, of anders op het toiletpapier (of op babydoekjes) nadat de patiënt stoelgang gemaakt heeft. Andere symptomen omvatten constipatie (obstipatie), een spleet in de anale huid die zichtbaar is wanneer het gebied enigszins gerekt is (de spleet bevindt zich bijna altijd in het midden) en soms ook een groene ontlasting. Op de huid in de buurt van de anale spleet is eveneens een klein huidletsel te zien. Tot slot zijn jeuk, irritatie, een branderig gevoel en een stinkende afscheiding tekenen die mogelijk wijzen op een anale fissuur.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk en diagnostisch onderzoek

De arts voert een grondig lichamelijk onderzoek uit en bekijkt het anale weefsel door middel van een digitaal rectaal onderzoek en een anoscopie. Wanneer dit te pijnlijk is, inspecteert hij grondig het anale gebied met het blote oog. Hij luistert tevens naar de aanwezige symptomen van de patiënt. De arts voert mogelijk nog bijkomende onderzoeken uit want bloed in de ontlasting kent mogelijk tal van oorzaken. Zo zijn een colonoscopie (inwendig kijkonderzoek van de dikke darm) en sigmoïdoscopie (onderzoek van het laatste gedeelte van de dikke darm) soms aanbevolen om andere ziekten uit te sluiten.

Differentiële diagnose

De arts verwart anale kloven soms met aambeien (gezwollen aderen in anus en/of rectum met rectale bloedingen). Aambeien zijn echter ontstoken bloedvaten in of net buiten de anus. Zowel kloven als aambeien zijn echter vaak het gevolg van het passeren van harde ontlasting.

Behandeling

Zelfzorg

De meeste kloven genezen spontaan binnen de vier tot zes weken waardoor de patiënt geen behandeling nodig heeft. Enkele zelfzorgtips helpen bij het verminderen van de symptomen.

Een vezelrijke voeding voorkomt obstipatie en anale kloven / Bron: Jill111, PixabayEen vezelrijke voeding voorkomt obstipatie en anale kloven / Bron: Jill111, Pixabay
Pijn verminderen
De patiënt maakt zich mogelijk zorgen over de stoelgang maar hij mag dit niet vermijden. Hierdoor verhardt de ontlasting nog meer, wat de anale kloven verergert. Harde ontlasting en constipatie voorkomen doet de patiënt door het hanteren van volgende tips:
  • Direct stoelgang aanmaken wanneer de aandrang aanwezig is en dit niet uitstellen want dit verergert de pijn
  • Meer vloeistoffen en vooral water drinken
  • Vezelsupplementen nemen waardoor de ontlasting zachter is
  • Voedingsaanpassingen waarbij de patiënt meer vezels eet zoals groenten, fruit en granen. Minstens 18 gram vezels per dag zijn aanbevolen voor volwassenen. Anderzijds nuttigt hij geen kruidig voedsel want dit verergert de symptomen. Bovendien zijn noten, popcorn en tortillachips afgeraden want dit zijn vrij moeilijk verteerbare voedingsproducten.
  • Voldoende lichaamsbeweging: minstens 150 minuten per week lichaamsbeweging is nodig om de obstipatie te voorkomen.

Daarnaast kalmeert de huid door het toepassen van vaseline, verdovende crème (indien de pijn interfereert met de normale stoelgang), zinkoxide en 1% hydrocortison crème.

Reinigen van anale gebied
Bij zuigelingen is het belangrijk om de luier zo vaak mogelijk te veranderen alsook om het gebied voorzichtig te reinigen. Het reinigen en bevorderen van het herstel van anale kloven bij volwassenen is ook mogelijk door het nemen van een zitbad met warm water gedurende maximaal twintig minuten per dag alsook door het telkens douchen of reinigen van het anale gebied na elke stoelgang.

Professionele medische zorg

Wanneer de anale kloven na zes weken niet verdwijnen, is meestal een medische behandeling nodig omdat dan sprake is van de chronische vorm van anale fissuren. De professionele medische behandeling bestaat uit volgende behandelingsopties:
  • Botox-injecties die de arts injecteert in de spier in de anus (anale sluitspier)
  • Crèmes die de arts voorschrijft om de spieren te ontspannen en de kloven te doen genezen. Meestal zet de arts nitraten, corticosteroïden of calciumantagonisten in. Dit zijn topische geneesmiddelen die de patiënt toepast op het anaalgebied zelf.
  • Kleine chirurgische ingrepen die de chirurg uitvoert zodat de anale spieren ontspannen
  • Laxeermiddelen (geneesmiddelen bij obstipatie) die de ontlasting zachter maken

De bijwerkingen van botox-injecties en medicijnen gebruikt voor de behandeling van anale kloven zijn relatief mild. Complicaties van een operatie omvatten het risico op een infectie, bloedingen, aanhoudende winderigheid, fecale incontinentie (ongewild verlies van stoelgang), of een oncontroleerbare stoelgang.

Prognose

Anale kloven genezen meestal snel en zonder problemen. Patiënten die ooit te maken gehad hebben met kloven, hebben een verhoogd risico om deze in de toekomst opnieuw te ontwikkelen.

Complicaties

Complicaties die voorkomen bij anale fissuren zijn:
  • anale fistels: Abnormale verbindingsweg tussen het anale kanaal en de omliggende organen, meestal andere delen van de darm.
  • anale stenose: Het anale kanaal is abnormaal vernauwd hetzij als gevolg van spasmen van de anale sluitspier of als gevolg van een inkrimping van het resulterende littekenweefsel.
  • bloedstolling
  • een anale kloof die niet geneest
  • een oncontroleerbare stoelgang
  • een oncontroleerbare winderigheid
  • een verminderde levenskwaliteit
  • moeite met het maken van stoelgang: Veel patiënten durven niet naar toilet gaan als gevolg van de pijn en het ongemak, maar het is belangrijk om dit niet uit te stellen omdat de symptomen dan verergeren.
  • mogelijke herhaling zelfs na de behandeling
© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Steken in de anus, wat kan het zijn en wat doe je eraan?Het is een veelvoorkomend probleem. Dagelijks op onregelmatige momenten kun je er last van hebben: steken in de anus. De…
Scheurtjes of kloofjes in de anus: anusfissuur behandelenScheurtjes of kloofjes in de anus: anusfissuur behandelenEen scheurtje in de anus of kloofje in de anus is een vervelende klacht. Een anuskloofje is een zwerend kloofje in de hu…
Anale fissuur: pijnlijk, bloedend scheurtje in de anusAnale fissuur: pijnlijk, bloedend scheurtje in de anusEen anale fissuur is een scheurtje of wondje in de huid of het slijmvlies van de anus. Het is een onschuldige aandoening…
Anusfissuur: scheurtjes rondom de anusAnusfissuur: scheurtjes rondom de anusEen anusfissuur is een zeer vervelende en vooral pijnlijke aandoening. Wanneer je last hebt van een anusfissuur heb je l…
Pijn, jeuk en afscheiding uit de anus: oorzaken en symptomenPijn, jeuk en afscheiding uit de anus: oorzaken en symptomenIn dit artikel wordt onder anale klachten pijn, jeuk, afscheiding en een door een persoon gevoelde afwijking in en rondo…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Mufidpwt, Pixabay
  • Anal fissure, http://www.healthline.com/health/anal-fissure, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • Anal Fissure, http://www.medicinenet.com/anal_fissure/article.htm, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • Anal fissure, http://www.nhs.uk/Conditions/Anal-fissure/Pages/Introduction.aspx, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • Anal fissure, https://medlineplus.gov/ency/article/001130.htm, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • Anal fissure, https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/anal-fissure, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • Anal fissure, https://www.fascrs.org/patients/disease-condition/anal-fissure-0, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • Anal fissures, http://www.hopkinsmedicine.org/healthlibrary/conditions/adult/digestive_disorders/anal_fissures_134,174/, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • Diagnosis, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/anal-fissure/diagnosis-treatment/diagnosis/dxc-20168256, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • Symptoms and Causes, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/anal-fissure/symptoms-causes/dxc-20168232, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • What are the symptoms of anal fissures?, http://www.medicinenet.com/anal_fissure/page3.htm, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • What causes anal fissures?, http://www.medicinenet.com/anal_fissure/page2.htm, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • What is the treatment for anal fissures?, http://www.medicinenet.com/anal_fissure/page4.htm, geraadpleegd op 12 oktober 2016
  • Afbeelding bron 1: Jill111, Pixabay

Reageer op het artikel "Anale kloven: Schade aan slijmvlies, vaak door obstipatie"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 09-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 15
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!