InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Anuspijn: Oorzaken en behandeling van rectale pijn

Anuspijn: Oorzaken en behandeling van rectale pijn

Anuspijn: Oorzaken en behandeling van rectale pijn Rectale pijn (rectumpijn, anale pijn, anuspijn) duidt op pijn of ongemak in het onderste deel van het maagdarmkanaal. Dit is het gevolg van aandoeningen zoals bijvoorbeeld aambeien of anale kloven. De meeste oorzaken zijn niet ernstig en zijn goed thuis te behandelen. Bij ernstigere rectale pijn, bloedingen of zich verspreidende pijn, is medische hulp nodig. De anale pijn treedt voorts voor, tijdens of na het passeren van stoelgang op. Naast de rectumpijn treden vaak nog andere symptomen op, zoals bloed in de ontlasting, druk of koorts.

Aambeien en rectale pijn

Een patiënt met aambeien heeft een pijnlijke zwelling van een ader of aderen aan de anus. Meestal is deze aandoening het gevolg van inspanning tijdens het passeren van stoelgang. Zwaar tillen en een bevalling zijn ook veel voorkomende oorzaken. Aambeien veroorzaken ongemak tijdens het gaan zitten (druk op de aambeien). Meestal is de pijn mild maar wanneer het bloed in de aambei stolt, is de pijn ernstig van aard. De ondraaglijke, kloppende of stekende pijn ontstaat plotseling en houdt een aantal dagen aan. Zitten in een bad met erg warm water (niet warm genoeg om te verbranden) gedurende twintig minuten en dit meermaals per dag verlicht de pijn. Crèmes met hydrocortison zijn ook aanbevolen. Patiënten met diabetes mellitus (suikerziekte) overleggen best met de arts of apotheker welke medicijnen geschikt zijn omdat sommige aambeicrèmes interageren met bepaalde diabetesmedicijnen. Ontlastingsverzachters en extra vezels innemen vermindert eveneens de pijn bij de stoelgang. Soms is een chirurgische procedure nodig voor het verwijderen van aambeien.

Anale abcessen en fistels

Een abces is een geïnfecteerde holte gevuld met pus in de buurt van de anus of het rectum. In de meeste gevallen voert de pus van een abces af via een operatie (drainage: pus afvoeren). Een fistel is een tunnel die zich onder de huid vormt en de verstopte, geïnfecteerde klieren verbindt met het abces en met de huid dichtbij de anus. Vaak is een operatie nodig om een anale fistel te genezen. Soms zijn deze operaties eenvoudig, maar af en toe zijn meerdere operaties nodig om het probleem te verhelpen.

Anale kloven en anuspijn

Een anale kloof is een kleine scheur in de huid bij de opening van het rectum. Dit ontstaat bij het passeren van een grote, harde stoelgang waarbij de anus overmatig wordt uitgerekt. Wanneer de anale sluitspier niet kan ontspannen om de ontlasting te passeren, verschijnen ook anale kloven. Zowel voor als na een stoelgang ontstaat scheurende of knagende rectumpijn wanneer deze voor het eerst optreedt. De pijn verandert in een doffe pijn die uren aanhoudt. Doordat de huid scheurt, ontstaat ook een kleine bloeding. Elke stoelgang irriteert de gewonde huid en veroorzaakt scherpe pijn. De pijn is soms zo hevig dat de meeste patiënten proberen een stoelgang te vertragen of geen stoelgang willen passeren, wat de pijn nog verergert. De arts schrijft crèmes voor om de anale spier te doen ontspannen. Een injectie van botulinumtoxine (botox) in de anale sluitspier biedt een verlichting van de symptomen bij patiënten met chronische anale kloven. Als de kloof niet geneest (slechte wondgenezing), is mogelijk een sfincterotomie nodig. De arts maakt bij deze medische procedure een kleine inkeping in de anale sluitspier om de spierspanning te verminderen.

Anuskanker

Meestal is anale pijn niet veroorzaakt door kanker. Tumoren veroorzaken echter mogelijk bloedingen, een massa en veranderingen in het stoelgangpatroon, evenals anuspijn die na verloop van tijd verergert. Anale pijn of een anale bloeding die niet verdwijnt of verergert, vereist een bezoek aan de arts. De behandeling van anale kanker of andere anale tumoren bestaat uit chemotherapie, radiotherapie en/of een operatie.

Huidaandoeningen

Huidaandoeningen die andere lichaamsdelen treffen, zoals psoriasis (chronische huidziekte met droge huid en schilfers) en wratten, tasten soms de huid rond de anus aan. Anale jeuk, bloedingen en anuspijn komen en gaan in deze gevallen. Soms een huidbiopsie nodig. De behandeling is gekoppeld aan de resultaten van de huidbiopsie en/of het lichamelijk onderzoek. Een vroegtijdige diagnose is van cruciaal belang, zodat de arts de behandeling zo snel mogelijk kan inzetten.

Vrij verkrijgbare medicijnen verlichten de pijn bij het levator ani-syndroom / Bron: Stevepb, PixabayVrij verkrijgbare medicijnen verlichten de pijn bij het levator ani-syndroom / Bron: Stevepb, Pixabay

Levator ani-syndroom en anale pijn

Levator ani zijn een groep spieren die de anus omgeven en ondersteunen. Wanneer krampen ontstaan aan deze spieren, resulteert dit in rectale pijn. De constante pijn van het levator ani-syndroom is dof en is in het hogere gedeelte van het rectum voelbaar. Gaan zitten verergert de pijn terwijl de pijn verbetert bij het lopen of staan. De rectale pijn duurt meestal ongeveer twintig minuten en verschijnt regelmatig opnieuw. Gaan zitten in een bad met warm water en de levator ani-spieren masseren om de spierspasmen te verlichten zijn enkele zelfzorgmaatregelen. Voorts zijn vrij verkrijgbare, ontstekingsremmende medicijnen zoals ibuprofen of naproxen beschikbaar voor pijnverlichting. De arts schrijft soms een ontstekingsremmend medicijn of een spierverslapper voor als de thuismiddeltjes onvoldoende effectief zijn.

Proctalgia fugax

Proctalgia fugax is een aandoening die vooral vrouwen en patiënten jonger dan 45 jaar treft. De exacte oorzaak van de tijdelijke maar intense rectale pijn die plots ontstaat is niet bekend anno augustus 2018, maar vermoedelijk liggen spasmen (krampen) van de anale sluitspier aan de basis van de pijnklachten. De pijn houdt meestal slechts minder dan één minuut aan, maar af en toe houden de spierspasmen nog één uur aan. De pijn is scherp, stekend of krampachtig en is voelbaar aan de anale opening. Door de rectumpijn ontwaakt de patiënt mogelijk uit een gezonde slaap. De aanvallen vinden plaats in clusters, verschijnen dagelijks en verdwijnen dan weken of maanden lang. Door de kortstondige pijn is er geen behandeling om een aanval te doen stoppen. Albuterol (Salbutamol), een inhalator die de arts inzet voor de behandeling van astma (chronische ontsteking van de luchtwegen in de longen) is nuttig wanneer de patiënt meer frequente of langdurige aanvallen heeft. Ook andere medicijnen en zalven verlichten de tijdelijke pijnaanvallen.

Schimmelinfectie of seksueel overdraagbare aandoeningen

Patiënten met schimmelinfecties of infecties veroorzaakt door seksueel overdraagbare aandoeningen ervaren milde tot ernstige anale of rectale pijn. Bekende soa’s zijn onder meer gonorroe, chlamydia, genitale herpes, syfilis, HPV, … De pijn is niet altijd gekoppeld aan het passeren van stoelgang. Andere symptomen bestaan uit lichte anale bloedingen, een afscheiding of jeuk. De behandeling bestaat uit topische (op de huid aangebrachte) of orale (via de mond ingenomen) antibiotica en antischimmelmedicijnen.

Andere oorzaken van pijn in de anus

Minder frequente of secundaire oorzaken van rectale pijn (ongemak, druk) aan het rectum omvatten:

Alarmsymptomen bij rectumpijn

In een aantal gevallen is het verstandig om medische hulp in te roepen:
  • een bloeding (een rectale bloeding wijst sporadisch op een ernstiger probleem zoals darmkanker)
  • een gezwel dat niet verdwijnt
  • een rectale prolaps
  • een toenemende hoeveelheid rectaal bloedverlies of meer bloedingen
  • een vreemd lichaam in het rectum
  • ernstige pijn bij aambeien (een vroege behandeling vormt de sleutel tot verlichting van de pijn)
  • onvoldoende effectiviteit van de thuisbehandelingen
  • pijn die zich verspreidt naar de buik
  • rectale pijn die steeds verergert, vooral wanneer dit gepaard gaat met koorts, koude rillingen en een infectieuze afscheiding uit het rectum

Diagnose en onderzoeken

De arts inspecteert het rectum en is dan in staat om aambeien en anale kloven te diagnosticeren. De diagnose van proctalgia fugax gebeurt op basis van de geschiedenis van de patiënt. De arts voert een digitaal rectaal onderzoek uit bij de patiënt om andere oorzaken van de rectumpijn uit te sluiten. Een digitaal rectaal onderzoek bevestigt tevens de diagnose van het levator ani syndroom. Tijdens het onderzoek betast de arts de levator ani-spieren. De spieren voelen strak aan en veroorzaken pijn bij aanraking. Een anoscopie (inwendig kijkonderzoek van de anus) onthult eventuele abnormale gebieden. Hiermee is het tevens mogelijk om een biopsie van een tumor te nemen en dit microscopisch te laten onderzoeken.

Een vezelrijk dieet vermindert het risico op rectale pijn / Bron: Jill111, PixabayEen vezelrijk dieet vermindert het risico op rectale pijn / Bron: Jill111, Pixabay

Preventie van pijn aan het rectum

De beste manier om rectale pijn te voorkomen, is door een vezelrijk dieet te eten en veel water te drinken. Hierdoor krijgt de patiënt een zachte ontlasting die gemakkelijk te passeren is. Dit resulteert bovendien in minder trauma's in de anale passage.

Lees verder

© 2018 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Rectale pijn: oorzaken van pijn aan het rectum of endeldarmRectale pijn: oorzaken van pijn aan het rectum of endeldarmRectale pijn duidt op pijn in en rond het rectum of endeldarm. Rectale pijn is een veel voorkomende klacht. De meeste oo…
Anorectaal melanoom: Kanker aan anus en rectum met pijnAnorectaal melanoom: Kanker aan anus en rectum met pijnEen anorectaal melanoom (anorectaal mucosaal melanoom) is een zeldzame vorm van huidkanker die start in het gebied van h…
Proctitis: Ontsteking van de endeldarm (het rectum)Proctitis: Ontsteking van de endeldarm (het rectum)Bij proctitis is het slijmvlies van het rectum (de endeldarm) ontstoken. De endeldarm, die het uiterlijk heeft van een g…
Gezwollen rectum/anus: Oorzaken anale of rectale zwellingGezwollen rectum/anus: Oorzaken anale of rectale zwellingHet rectum is het laatste deel van de dikke darm. Hier wordt de ontlasting vastgehouden voordat het uit de anus komt. Ee…
Drukkend gevoel anus: oorzaken drukkende anus bij zittenDrukkend gevoel anus: oorzaken drukkende anus bij zittenEen drukkend gevoel in de anus kan vóór, tijdens of na een stoelgang optreden. Het kan variëren van een licht drukkend g…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 17 augustus 2018:
  • 7 Possible Causes for Anus Pain, https://www.healthline.com/health/anus-pain
  • 9 Rectal Pain Causes, Symptoms and Relief Options, https://www.buoyhealth.com/symptoms-a-z/rectal-pain/
  • Anal pain, https://www.fascrs.org/patients/disease-condition/anal-pain
  • Rectal Pain: Symptoms & Signs, https://www.medicinenet.com/rectal_pain/symptoms.htm
  • Rectal Pain Treatment, https://www.webmd.com/first-aid/rectal-pain-treatment
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Rectal pain, https://www.emedicinehealth.com/rectal_pain/article_em.htm#definition_of_and_facts_about_rectal_pain
  • Afbeelding bron 1: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Jill111, Pixabay

Reageer op het artikel "Anuspijn: Oorzaken en behandeling van rectale pijn"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 30-10-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Seksuele aandoeningen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!