InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Malabsorptie: Problemen met de opname van voedingsstoffen

Malabsorptie: Problemen met de opname van voedingsstoffen

Malabsorptie: Problemen met de opname van voedingsstoffen Wanneer voedsel in de dunne darm terechtkomt, absorbeert de darm normaal gesproken de voedingsstoffen uit het voedsel. Soms is er een probleem met het verteringsproces en lukt het niet om deze voedingsstoffen op te nemen, waardoor sprake is van malabsorptie. De patiënt heeft hierdoor moeite met het absorberen van koolhydraten, vetten, mineralen, eiwitten of vitaminen. Enkele bekende aandoeningen die malabsorptie veroorzaken zijn lactose-intolerantie en coeliakie, maar vele andere aandoeningen en omgevingsfactoren zijn bekend voor deze aandoening. Chronische diarree, ontlastingsafwijkingen, gewichtsverlies en winderigheid zijn enkele symptomen van een patiënt die moeite heeft met het opnemen van bepaalde voedingsstoffen. Een snelle diagnose en behandeling is nodig om ondervoeding en andere complicaties te voorkomen.

Oorzaken: Probleem met verteringsproces

Bij malabsorptie werkt ten minste één van de volgende drie processen in het verteringsproces niet goed:
  • enzymen breken vetten, eiwitten en koolhydraten in de voeding af
  • extra enzymen zetten sommige voedingsstoffen om in actieve vormen die het lichaam vervolgens absorbeert.
  • het lymfatisch systeem transporteert deze opgenomen voedingsstoffen naar verschillende lichaamsdelen

De spijsvertering begint wanneer de enzymen in het speeksel van een patiënt voedsel beginnen af te breken in kleinere delen die het lichaam kan opnemen. Enzymen blijven het voedsel afbreken terwijl het door de slokdarm, de maag en de dikke en dunne darm gaat voordat dit het lichaam als afvalproducten verlaat. Malabsorptie verschijnt wanneer een patiënt niet genoeg spijsverteringsenzymen, bacteriën of andere vreemde indringers heeft, of wanneer de beweging in de dunne of dikke darm sneller is dan normaal. Er zijn veel verschillende malabsorptiestoornissen, die elk een verschillende onderliggende oorzaak hebben.

Aandoeningen en problemen met de opname van voedingsstoffen

Diverse ziekten leiden mogelijk tot het malabsorptiesyndroom.

Cardiovasculaire aandoeningen

Congestief hartfalen, constrictieve pericarditis (ontsteking van het hartzakje) en mesenteriale vasculaire insufficiëntie veroorzaken mogelijk malabsorptie.

Enzymdeficiënties

Lactose-intolerantie, sucrose-intolerantie, intestinale disaccharidase-deficiëntie en intestinale enteropeptidase deficiëntie leiden mogelijk tot het malabsorptiesyndroom.

Kortedarmsyndroom

aangeboren
Als de patiënt een probleem heeft met de dunne darm als gevolg van aangeboren afwijkingen, een ziekte of een verwonding, is mogelijk een operatie nodig. De lengte van de darm is hierdoor mogelijk ingekort. Door kortere darmen kan de patiënt minder voedingsstoffen opnemen.

Infecties

De ziekte van Whipple is een zeer zeldzame spijsverteringsaandoening veroorzaakt door een bacteriële infectie. De darmen kunnen hierdoor vetten, eiwitten en koolhydraten niet goed verwerken en absorberen. Acute infectieuze enteritis, buikgriep, parasitaire infecties (zoals giardia, reizigersdiarree, een worminfectie), hiv en tropische spruw veroorzaken soms ook moeite met het opnemen van voldoende voedingsstoffen.

Lymfatische obstructie

Een verstopping in het lymfesysteem leidt mogelijk ook tot een probleem met de absorptie van voedingsstoffen:

Slijmvliesafwijkingen

Malabsorptie resulteert uit diverse slijmvliesafwijkingen:
  • amyloïdose (afzettingen van amyloïde in weefsels en organen)
  • coeliakie (glutenintolerantie)
  • cystinurie (cystinestenen in nieren, urineleider en blaas)
  • eosinofiele enteritis
  • fructosemalabsorptie
  • koemelkintolerantie
  • sojamelkintolerantie
  • ziekte van Crohn (aandoening met diarree en buikpijn)

Verminderde galzoutconcentratie

Door een verminderde galzoutconcentratie ontstaat soms malabsorptie:

Andere oorzaken

Af en toe is malabsorptie gekoppeld aan:

Het gebruik van bepaalde medicijnen leidt sneller tot malabsorptie / Bron: Stevepb, PixabayHet gebruik van bepaalde medicijnen leidt sneller tot malabsorptie / Bron: Stevepb, Pixabay

Omgevingsfactoren die leiden tot een slechte opname van voedingsstoffen

Een slechte darmgezondheid of een slecht voedingspatroon leiden vaak tot malabsorptie. Nog enkele andere omgevingsfactoren veroorzaken mogelijk malabsorptie. Sommige medicijnen veroorzaken problemen met de verwerking en absorptie van specifieke voedingsstoffen. Langdurig antibioticagebruik en laxeermiddelen zijn bijvoorbeeld gekoppeld aan het malabsorptiesyndroom. Tot slot is het reizen naar plaatsen waar darmparasieten aanwezig zijn, een andere risicofactor voor malabsorptie.

Symptomen: Diarree en gewichtsverlies

De tekenen van het malabsorptiesyndroom zijn geassocieerd met diverse voedingstekorten. De symptomen zijn soms heel subtiel en hangen af van welke specifieke voedingsstoffen het lichaam niet op de juiste manier opneemt. Daarnaast treden soms bijkomende symptomen op die toe te schrijven zijn aan een onderliggende ziekte.

Volgende symptomen komen mogelijk voor:

Malabsorptie van eiwitten

Is het lichaam niet in staat om voldoende eiwitten op te nemen, dan heeft de patiënt last van haaruitval, een huiduitslag, een droge huid of vochtretentie.

Malabsorptie van koolhydraten

Wanneer de patiënt bepaalde koolhydraten niet opneemt (zoals fructosemalabsorptie), ervaart hij diarree, winderigheid of een opgeblazen gevoel.

Malabsorptie van vet

De ontlasting is vet, lichtgekleurd, drijft gemakkelijk (drijvende ontlasting) of is plakkerig en erg zacht wanneer de patiënt geen vetten kan opnemen.

Alarmsymptomen

Hoewel vrijwel iedereen wel eens te maken krijgt met een opgeblazen gevoel, misselijkheid en diarree, moeten alle patiënten met een aanhoudend patroon van maagklachten de arts bezoeken. Onmiddellijke medische hulp is nodig bij bloed in de ontlasting of bloed ophoesten.

Andere symptomen die een bezoek aan de arts rechtvaardigen, zijn:
  • een aanhoudend opgeblazen gevoel
  • een pijnlijke tong
  • frequente diarree
  • gewichtsverlies
  • vermoeidheid
  • zwakte

Een bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, Pixabay

Diagnose en onderzoeken

De arts bevraagt de patiënt over de symptomen en de medische geschiedenis. Vervolgens is een bloedonderzoek en ontlastingsonderzoek nodig. Een bloedonderzoek onthult tekorten aan voedingsstoffen en vitaminen en elektrolytenstoornissen. Het ontlastingsonderzoek spoort tekenen van onverteerd voedsel en tekenen van overtollig vet op. Wanneer zich veel vet in de ontlasting bevindt, betekent dit dat de patiënt het vet uit de voeding niet goed opneemt. Af en toe is een biopsie vereist om het weefsel in de dunne darm te onderzoeken. Verder is het mogelijk om lactose-intolerantie op te sporen met een waterstofademtest. De darmen produceren namelijk overtollig waterstofgas als ze lactose niet correct kunnen absorberen. Een zweettest diagnosticeert mucoviscidose. Om de darmen inwendig te bekijken, voert de arts tot slot een colonoscopie uit.

Behandeling

Onderliggende oorzaak

De arts kijkt naar de onderliggende oorzaak van het malabsorptiesyndroom en behandelt dit probleem. Soms is het makkelijk om het onderliggend probleem te verhelpen, bijvoorbeeld antibiotica bij een bacteriële infectie of medicatie wijzigen of verwijderen als dit bijdraagt aan malabsorptie. Af en toe is het onderliggend probleem niet te verhelpen, bijvoorbeeld wanneer de arts de darm heeft ingekort vanwege een operatie of bij een chronische aandoening zoals lactose-intolerantie. Veranderingen in de voeding zijn dan nodig, bijvoorbeeld een lactosevrij dieet bij lactose-intolerantie. Stress verminderen is tot slot steeds nodig.

Supplementen met spijsverteringsenzymen

Spijsverteringsenzymen zijn werkzame stoffen die het lichaam helpen om specifieke voedingsstoffen af te breken. Hierdoor heeft het lichaam meer toegang tot de belangrijkste voedingsstoffen in het voedsel. Voor de absorptie van koolhydraten zijn volgende enzymen nuttig amylase, cellulase, lactase (ideaal voor patiënten met een lactoseprobleem), maltase en sucrase. Voor de absorptie van eiwitten zijn bromelaïne en papaïne aanbevolen. Voor de vertering van vet is lipase aangewezen.

Voedingsaanpassingen

De patiënt volgt onder toezicht van een arts en geregistreerde diëtist een aangepast dieet waarbij het lichaam extra vitaminen, mineralen, koolhydraten, eiwitten en vetten krijgt. Sommige patiënten krijgen ook het advies om supplementen in te nemen, zodat de patiënt meer binnenkrijgt van de specifieke voedingsstof die hij niet absorbeert.

Prognose van malabsorptie

Het malabsorptiesyndromen heeft mogelijk een dramatisch effect op het leven van een patiënt. Een snelle behandeling vermindert het risico op ongewenst gewichtsverlies en andere complicaties.

Complicaties van aandoening

Als de patiënt vitaminetekorten en mineralentekorten heeft, lijdt hij sneller aan:

Preventie van onvoldoende absorptie van voedingsstoffen

Ziekten zoals coeliakie zijn niet echt te vermijden, maar de patiënt volgt best alle adviezen van de arts en/of voedingsdeskundige om alle voedingsstoffen binnen te krijgen die hij nodig heeft. Tot slot vermijdt de patiënt het overmatig gebruik van laxeermiddelen of alcohol.

Lees verder

© 2018 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Tropische spruw: Darmaandoening in tropische gebiedenTropische spruw: Darmaandoening in tropische gebiedenTropische spruw is een zeldzame verworven spijsverteringsaandoening waarbij de patiënt diarree in combinatie met malabso…
Spijsvertering; opname van waterWater is een zeer belangrijke voedingsstof. Water levert geen energie, maar is noodzakelijk om bijna alle processen die…
Kortedarmsyndroom: symptomen, oorzaak en behandelingKortedarmsyndroom: symptomen, oorzaak en behandelingHet kortedarmsyndroom is een aandoening die mensen treft van wie een groot deel van de dunne darm operatief is verwijder…
Vetdiarree: dunne, vettige en plakkerige ontlastingVetdiarree: dunne, vettige en plakkerige ontlastingIedereen heeft wel eens diarree. Een vervelende klacht, zeker wanneer je voortdurend naar het toilet moet en daarbij hev…
Bacteriële overgroei in dunne darm: DarmproblemenBacteriële overgroei in dunne darm: DarmproblemenBacteriële overgroei in de dunne darm is een aandoening waarbij zeer grote aantallen bacteriën in de dunne darm groeien.…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 16 augustus 2018:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Malabsorption and IBS, https://www.verywellhealth.com/malabsorption-and-ibs-1945309
  • Malabsorption Syndrome (+ 5 Natural Ways to Get the Nutrients Your Body Needs), https://draxe.com/malabsorption-syndrome/
  • Malabsorption Syndrome and Nutrition Problems, https://www.verywellfit.com/malabsorption-syndrome-and-nutrition-problems-2507150
  • Malabsorption syndrome, https://medlineplus.gov/malabsorptionsyndromes.html
  • What causes malabsorption?, https://www.medicalnewstoday.com/articles/322467.php
  • What is Malabsorption Syndrome?, https://www.webmd.com/digestive-disorders/malabsorption-syndrome#1
  • Afbeelding bron 1: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Frolicsomepl, Pixabay

Reageer op het artikel "Malabsorptie: Problemen met de opname van voedingsstoffen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 10-01-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Darmproblemen
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!