InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hypothyreoïdie: Onvoldoende werking van schildklier

Hypothyreoïdie: Onvoldoende werking van schildklier

Hypothyreoïdie: Onvoldoende werking van schildklier Hypothyreoïdie (hypothyroïdie), een te traag werkende schildklier, is een aandoening waarbij de schildklier onvoldoende schildklierhormoon maakt. Hypothyreoïdie verstoort de normale balans van chemische reacties in het lichaam. In de beginfase ontstaan zelden symptomen maar na verloop van tijd leidt onbehandelde hypothyreoïdie tot een aantal gezondheidsproblemen, zoals zwaarlijvigheid, gewrichtspijn, onvruchtbaarheid en hartziekten. De onvoldoende werking van de schildklier komt tot stand bij tal van medische aandoeningen en behandelingen. Het behandelen van deze schildklieraandoening verloopt eenvoudig via vervangende schildklierhormonen die de patiënt veelal levenslang inneemt. De schildklierziekte brengt tot slot heel wat potentieel levensgevaarlijke complicaties met zich mee.

Epidemiologie trage werking van schildklier: Vooral bij vrouwen

Primaire hypothyreoïdie is één van de meest voorkomende endocriene aandoeningen met een totale prevalentie van meer dan 1% bij vrouwen, maar minder dan 0,1% bij mannen. De gemiddelde leeftijd bij de diagnose bedraagt ongeveer zestig jaar. Hypothyreoïdie komt vaker voor bij vrouwen. Mensen met een blanke huidskleur en mensen van Aziatische afkomst zijn tot slot vaker getroffen door een onvoldoende werking van de schildklier.

Oorzaken van onvoldoende werking van schildklier

Drie hoofdoorzaken zijn bekend voor de te traag werkende schildklier met name een auto-immuunreactie van het lichaam, een ontsteking van de schildklier en de ziekte van Hashimoto. Tal van onderliggende oorzaken veroorzaken deze problemen met de schildklier.

Auto-immuun hypothyreoïdie

Atrofische (auto) hypothyreoïdie is de meest voorkomende oorzaak van hypothyreoïdie en gaat gepaard met antithyroïde autoantilichamen waardoor uiteindelijk atrofie (afsterven) en fibrose (verbindweefseling) van de schildklier optreedt. Dit komt zes keer vaker voor bij vrouwen en de incidentie neemt toe met de leeftijd. De schildklieraandoening gaat gepaard met andere auto-immuunziekten zoals:

Na de zwangerschap treedt mogelijk een schildklierontsteking op hetgeen leidt tot een te traag werkende schildklier / Bron: PublicDomainPictures / PixabayNa de zwangerschap treedt mogelijk een schildklierontsteking op hetgeen leidt tot een te traag werkende schildklier / Bron: PublicDomainPictures / Pixabay
Postpartum thyroïditis
Een ontsteking en zwelling van de schildklier (thyroïditis) is meestal een voorbijgaand fenomeen dat optreedt na de zwangerschap. Na de bevalling ontstaat hyperthyreoïdie (overmatig actieve schildklier) en/of hypothyreoïdie. Dit is wellicht het gevolg van de wijzigingen aan het immuunsysteem die noodzakelijk zijn voor de zwangerschap. Meestal herstelt de patiënte spontaan van deze schildklieraandoening, al leidt dit bij sommige vrouwen tot permanente hypothyreoïdie. Postpartum thyroïditis verwart de arts soms met een postnatale depressie, waardoor een schildklierfunctieonderzoek zeker nodig is bij deze situatie.

Ziekte van Hashimoto

Deze vorm van een te traag werkende schildklier presenteert zich eveneens vaker bij vrouwen, meestal op een late middelbare leeftijd. Bij de ziekte van Hashimoto ontstaat een bij de meeste patiënten een kropgezwel. De klier is meestal stevig en rubberachtig, maar varieert van zacht naar hard. Patiënten hebben een slecht werkende maar soms ook een goed werkende schildklier bij deze ziekte. Medicatie verkleint het kropgezwel.

Onderliggende aandoeningen en behandelingen van de schildklieraandoeningen zijn:
  • aangeboren afwijkingen zoals het GAPO-syndroom (afwijkingen van groei, gezicht, tanden en ogen) en het Alström-syndroom (symptomen van zwaarlijvigheid, diabetes, netvliesdegeneratie en gehoorverlies)
  • de chirurgische verwijdering van een deel van de schildklier of de volledige schildklier
  • een hypofysetumor zoals bij de aandoening gigantisme, of een operatie aan de hypofyse
  • het carpaal tunnel syndroom (tintelingen en/of zwakte in de hand)
  • het gebruik van bepaalde geneesmiddelen zoals lithium, interferon en amiodaron
  • het Sheehan-syndroom (een aandoening bij een vrouw die tijdens de zwangerschap of bevalling ernstig bloedt)
  • primaire biliaire cholangitis (schade aan galwegen in lever)
  • radioactief jodium voor de behandeling van een overactieve schildklier (hyperthyreoïdie) zoals bij de ziekte van Graves (overproductie van schildklierhormonen)
  • radiotherapie aan de hals of de hersenen voor verschillende vormen van kanker
  • virale infecties (verkoudheid) of andere luchtweginfecties

Symptomen van te traag werkende schildklier

Volgende veelal niet-specifieke symptomen komen voor bij hypothyreoïdie:
  • abnormale reflexen
  • anorexia
  • apathie (gebrek aan motivatie in het leven)
  • bleekheid of een droge huid
  • coördinatie- en evenwichtsproblemen (ataxie)
  • dun, broos haar en nagels
  • dunner wordende wenkbrauwen
  • een bleke of droge huid, die koel aanvoelt
  • een diepe stem
  • een droge huid rond de ogen
  • een droge mond (xerostomie)
  • een gewichtstoename
  • een grote tong (macroglossie)
  • een opgezette buik (ascites) (soms)
  • een lage lichaamstemperatuur
  • een langzame spraak
  • een trage hartslag (bradycardie)
  • een verdikte huid
  • een verhoogde gevoeligheid voor lage temperatuur
  • een verlies van geur
  • een verminderd bewegingsbereik
  • een verminderd geheugen
  • een witte tepelafscheiding
  • geelzucht (icterus)
  • gewrichtspijn
  • gezwollen gezicht, handen en voeten
  • grove kenmerken van het gezicht
  • harde ontlasting of constipatie
  • heesheid
  • onvrijwillige spiertrekkingen aan de wenkbrauw
  • oogproblemen
  • overmatig geeuwen
  • slaapzucht (overdag abnormaal slaperig)
  • smaakverlies
  • spierpijn, spierstijfheid en spierzwakte
  • wallen onder de ogen
  • verdriet of depressie
  • verminderd zweten
  • vermoeidheid of een vertraagd gevoel
  • zwaardere en onregelmatige menstruatie
  • zwakte
  • zwelling van de armen en benen

Diagnose en onderzoeken schildklieraandoening

Lichamelijk en diagnostisch onderzoek

De arts vindt bij het lichamelijk onderzoek een vergrote schildklier, al is deze soms normaal of zelfs kleiner dan normaal. Verder bemerkt hij de mogelijke vele zichtbare symptomen waaraan de patiënt lijdt. Een uitgebreid bloedonderzoek is nodig om de schildklierhormonen te meten; dit onthult een lager ACE-niveau (converterend enzym), anemie (bloedarmoede), hyponatriëmie (verlaagd natriumgehalte in het bloed) en soms ook verhoogde vetten in het bloed (hyperlipidemie) of hypermagnesiëmie (verhoogd magnesiumgehalte in het bloed). Ook een schildklierscan is een mogelijk beeldvormend onderzoek voor het opsporen van hypothyreoïdie.

Moeilijkheden bij het stellen van de diagnose

In bepaalde omstandigheden is het stellen van de diagnose van hypothyreoïdie moeilijk voor de arts. Kinderen met hypothyreoïdie vertonen niet altijd klassieke kenmerken, maar hebben vaak een vertraagde groei, slechte schoolprestaties en soms een gestopte puberale ontwikkeling. Bij jonge vrouwen met hypothyreoïdie zijn vaak geen duidelijke tekenen aanwezig. Hypothyreoïdie moet de arts zeker uitsluiten bij oligomenorroe (zeldzaam optredende menstruatie) / amenorroe (gestopte menstruatie), menorragie (hevig bloedverlies bij de menstruatie), onvruchtbaarheid of hyperprolactinemie (te veel prolactine in het bloed). Bij ouderen bemerkt de arts een groot aantal klinische kenmerken die moeilijk te onderscheiden zijn van de normale veroudering.

Differentiële diagnose

Omdat de meest voorkomende presentatie van de symptomen van hypothyreoïdie niet specifiek is, is de lijst van differentiële diagnoses lang:
  • anovulatie
  • chronisch megacolon
  • constipatie
  • de ziekte van Addison
  • dysmenorroe
  • een craniofaryngioom
  • een depressie
  • een harttamponade
  • eosinofilie
  • eosinofilie-myalgie Syndroom
  • erectiestoornissen
  • familiaire hypercholesterolemie
  • fibromyalgie (chronische aandoening met pijn en vermoeidheid)
  • geriatrische slaapstoornis
  • het chronisch vermoeidheidssyndroom
  • hypoalbuminemie
  • hypochondrie
  • hypofyse macroadenomen
  • hypopituïtarisme (panhypopituïtarisme)
  • hypothermie (onderkoeling)
  • ileus
  • jodiumdeficiëntie
  • klierkoorts
  • lithium nefropathie
  • mannelijke onvruchtbaarheid
  • menopauze
  • myxoedeem coma of crisis
  • niet-toxische goiter
  • obstructief slaapapneusyndroom (slaapstoornis met tijdelijk gestopte ademhaling)
  • onvruchtbaarheid
  • ovariële insufficiëntie
  • pericardeffusie
  • polygene hypercholesterolemie
  • prolactinedeficiëntie
  • Riedel thyroïditis
  • schildklier lymfoom
  • slaapproblemen
  • struma
  • subacute granulomateuze thryreoïditis
  • syndroom van inadequate secretie van antidiuretisch hormoon
  • thyroïditis, subacuut
  • thyroxine globuline deficiëntie
  • type I polyglandulaire auto-immuun syndroom type I, II en III
  • zeldzame tumoren van het mediastinum
  • zwaarlijvigheid

Elektrocardiografie (hartfilmpje) / Bron: CardioNetworks / Wikimedia CommonsElektrocardiografie (hartfilmpje) / Bron: CardioNetworks / Wikimedia Commons

Behandeling met schildklierhormonen

De behandeling is gericht op het vervangen van het missende schildklierhormoon. Levothyroxine is de meest gebruikte geneesmiddel. De patiënt krijgt de laagst mogelijke dosis zodat de symptomen verdwijnen en de bloedhormoonspiegels weer normaliseren. Zeker bij patiënten met een hartaandoening of bij ouderen is een erg lage startdosis nodig. De meeste patiënten met een traagwerkende schildklier nemen levenslang dit geneesmiddel. De arts controleert in het begin de patiënt nog wel regelmatig via een bloedonderzoek nadat de patiënt gestart is met het medicijn. Daarna is een jaarlijkse controle van de schildklierhormonen via een bloedonderzoek en een elektrocardiografie (hartfilmpje) vereist.

Prognose schildklierziekte

In de meeste gevallen normaliseren de schildklierhormoonwaarden weer dankzij de juiste behandeling. De meeste patiënten nemen wel levenslang deze medicijnen.

Complicaties hypothyreoïdie

Myxoedeem coma, de meest ernstige vorm van hypothyreoïdie, is zeldzaam. Het treedt op wanneer de schildklierhormoonwaarden erg laag zijn. Een infectie, een ziekte, de blootstelling aan kou of bepaalde geneesmiddelen veroorzaken deze complicatie bij patiënten met onbehandelde hypothyreoïdie. Myxoedeem coma is een medische noodsituatie waarvoor een ziekenhuisopname vereist is. Sommige patiënten krijgen zuurstof (eventueel via een machine), vocht en intensive-care verpleging.

Symptomen en tekenen van myxoedeem coma zijn onder meer:
  • bewusteloosheid
  • coma
  • een lage bloeddruk (hypotensie)
  • een lage bloedsuikerspiegel (hypoglykemie)
  • een verlaagde temperatuur
  • ongepaste of ongebruikelijk stemmingen
  • verminderde ademhaling
  • verwardheid

Myxoedeem coma leidt onbehandeld tot de dood.

Zwaarlijvigheid is een mogelijke complicatie van hypothyreoïdie / Bron: Tobyotter / FlickrZwaarlijvigheid is een mogelijke complicatie van hypothyreoïdie / Bron: Tobyotter / Flickr
Patiënten met een onbehandelde hypothyreoïdie hebben een verhoogd risico van:

Lees verder

© 2017 Miske, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Behandeling van de ziekte van Graves (schildklierziekte)Behandeling van de ziekte van Graves (schildklierziekte)Graves is een veelvoorkomende schildklierziekte. Aanvankelijk is er hyperthyreoïdie en in het eindstadium kan er hypothy…
Hypothyreoïdie: symptomen, oorzaken en behandelingHypothyreoïdie: symptomen, oorzaken en behandelingHypothyreoïdie wil zeggen dat de schildklier te langzaam werkt, en dus te weinig hormonen aanmaakt. Het kan door allerle…
Snel of traag werkende schildklier: symptomen, behandelingSnel of traag werkende schildklier: symptomen, behandelingDe schildklier, een orgaan in de vorm van een vlinder, bevindt zich onderin de hals. De schildklier maakt hormonen die b…
Ziekte van Graves: Auto-immuunziekte van de schildklierDe ziekte van Graves is een auto-immuunziekte, waarbij de schildklier te snel werkt. Doordat het immuunsysteem de eigen…
Oververmoeidheid: Trage of overactieve schildklierEen verkeerd werkende schildklier kan nare klachten zoals extreme vermoeidheid opleveren. Een te traag werkende schildkl…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 21 februari 2017:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/122393-differential
  • Hypothyroidism (Underactive Thyroid), http://www.webmd.com/women/hypothyroidism-underactive-thyroid-symptoms-causes-treatments#1, http://www.webmd.com/women/hypothyroidism-underactive-thyroid-symptoms-causes-treatments#2 en http://www.webmd.com/women/hypothyroidism-underactive-thyroid-symptoms-causes-treatments#3
  • Hypothyroidism (Underactive), http://www.thyroid.org/hypothyroidism/
  • HYPOTHYROIDISM, boek: Clinical Medicine, Door: Parveen Kumar, Michael Clark, Uitgever: Elsevier, ISBN: 9780702029936, blz. 985-987
  • Hypothyroidism, https://medlineplus.gov/ency/article/000353.htm
  • Hypothyroidism, https://medlineplus.gov/hypothyroidism.html
  • Overview, http://emedicine.medscape.com/article/122393-overview#showall
  • Symptoms & Causes, http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/hypothyroidism/symptoms-causes/dxc-20155382
  • Afbeelding bron 1: PublicDomainPictures / Pixabay
  • Afbeelding bron 2: CardioNetworks / Wikimedia Commons
  • Afbeelding bron 3: Tobyotter / Flickr

Reageer op het artikel "Hypothyreoïdie: Onvoldoende werking van schildklier"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Miske
Laatste update: 18-09-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Schildklieraandoeningen
Bronnen en referenties: 13
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!