InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Orale mucositis: Oorzaken van mondslijmvliesontsteking

Orale mucositis: Oorzaken van mondslijmvliesontsteking

Orale mucositis: Oorzaken van mondslijmvliesontsteking Patiënten die (hoge doses) chemotherapie, gerichte therapie en/of radiotherapie krijgen voor de behandeling van kanker, krijgen mogelijk te maken met een mondslijmvliesontsteking (orale mucositis, orale ulceratieve mucositis). Ook andere oorzaken zijn bekend voor deze aandoening, zoals bijvoorbeeld mondspruw. Dit type ontsteking van het slijmvlies van de mond veroorzaakt mondzweren en andere letsels in de mond. Dit resulteert uiteindelijk in onder andere keelpijn en problemen bij het eten, praten, slikken en kauwen. Diverse behandelingen zijn beschikbaar voor het verlichten van de mondproblemen. De prognose is voorts variabel van de oorzaak van de mondslijmvliesontsteking. Enkele tips helpen tot slot bij het voorkomen van orale mucositis.

Oorzaken

Het slijmvlies van de mond is een belangrijke locatie voor schade door kankerbehandelingen vanwege de snelle celvernieuwingssnelheid. Chemotherapie en radiotherapie veroorzaken directe celschade aan basale epitheelcellen, waardoor de cellen niet meer goed kunnen vernieuwen.

Risicogroepen

Vooral patiënten die een behandeling van kanker krijgen aan het hoofd, de nek of de slokdarm met (hoge doses) radiotherapie, gerichte therapie en/of chemotherapie (medicijnen voor het behandelen van kanker), lijden sneller aan een mondslijmvliesontsteking. Ook bij een beenmergtransplantatie komt orale mucositis mogelijk als complicatie tot uiting.

Risicofactoren van mondslijmvliesontsteking voor kankerpatiënten

Aandoeningen

Patiënten die een behandeling voor kanker krijgen lopen een hoger risico wanneer ze lijden aan volgende aandoeningen:

Het drinken van alcohol verhoogt de kans op een mondslijmvliesontsteking bij patiënten die een kankerbehandeling ondergaan / Bron: Jarmoluk, PixabayHet drinken van alcohol verhoogt de kans op een mondslijmvliesontsteking bij patiënten die een kankerbehandeling ondergaan / Bron: Jarmoluk, Pixabay

Omgevingsfactoren

Ook enkele omgevingsfactoren verhogen de kans op een mondslijmvliesontsteking bij patiënten die een kankerbehandeling ondergaan:
  • alcohol drinken
  • geslacht: vrouwen zijn vaker dan mannen getroffen
  • kinderen en jongvolwassenen (maar ze herstellen wel sneller dan ouderen omdat ze sneller nieuwe cellen afstoten en aanmaken)
  • tabak roken of kauwen

Andere risicofactoren van ontsteking slijmvlies van mond

Hand-, voet- en mondziekte

Het coxsackievirus veroorzaakt de zeer besmettelijke infectie hand-, voet- en mondziekte. De virale infectie treft voornamelijk kinderen jonger dan vijf jaar. Patiënten met deze ziekte ervaren zweertjes in de mond en een huiduitslag op de handen en voeten.

Mondspruw (orale candidiasis)

Mondspruw staat voor een schimmelinfectie in de mond. De schimmelaandoening komt tot uiting door een overgroei van gist Candida in de mond en op de tong. Patiënten met mondspruw hebben doorgaans kleine witte bultjes op de tong (tongbultjes) alsook in de mond.

Stomatitis

Stomatitis duidt op elke ontstekingsaandoening van de mondweefsels. Stomatitis omvat bijvoorbeeld mondzweren, een droge mond, een veranderde smaak in de mond en smaakverlies, een gevoeligheid van de mond, en mondpijn, met of zonder klinisch aanwezige letsels. Twee belangrijke vormen van stomatitis zijn een koortslip en aften. Het herpesvirus veroorzaakt stomatitis.

Symptomen

Orale mucositis veroorzaakt rode, bloedende en/of zwerende letsels van de slijmvlieswand van de mondholte. De letsels kenmerken zich door een niet-uniforme vorm en diepte. Verder is er een vezelig pseudomembraan aanwezig. De mondzweren ontstaan mogelijk overal in de mond zoals de binnenkant van de wangen of zijkanten van de mond, de tong, het binnenste gedeelte van de lippen, het gehemelte of het tandvlees.

Mild tot matig stadium

Milde tot matige orale mucositis veroorzaakt verder mogelijk:
  • bloed in de mond / mondbloeding
  • dikker slijm en speeksel
  • een gezwollen, rode of glanzende mond en rood tandvlees of glanzend tandvlees
  • een slechte smaak in de mond
  • keelpijn
  • moeite met praten
  • ongemak of een branderig gevoel
  • pijn in de mond
  • problemen met eten, drinken, en proeven (gevoel van droogheid, milde verbranding of pijn bij het eten van voedsel)
  • problemen met kauwen
  • slikproblemen
  • witte vlekken of pus in de mond
  • zweervorming: mondzweren, tongzweren, tandvleeszweren

Ernstig stadium

Sommige patiënten kampen met zeer ernstige orale mucositis, hetgeen in medische termen bekend staat als confluente mucositis. Zij ervaren hierdoor:
  • dood weefsel in sommige delen van de mond
  • een dikke witte coating in de mond
  • een mondinfectie
  • een slechte voeding en gewichtsverlies

Een goede mond- en tandhygiëne is noodzakelijk / Bron: Photo Mix, PixabayEen goede mond- en tandhygiëne is noodzakelijk / Bron: Photo Mix, Pixabay

Behandeling van orale mucositis

De arts zet één of meer behandelingen in voor de behandeling van een slijmvliesontsteking van de mond zoals:
  • antibiotica
  • antischimmelmiddelen
  • cryotherapie (behandeling via bevriezing)
  • keratinocyt groeifactor
  • kunstmatig speeksel
  • lasertherapie
  • mondwater: alcoholvrij mondwater, morfine mondwater of ander medicinaal mondwater
  • ontstekingsremmend mondwater
  • pijnbestrijdende zalven of gels in de mond
  • roodlichttherapie
  • verdovende gels

Een voedingsdeskundige of diëtist geeft informatie over het voedsel dat de patiënt best kan eten wanneer hij mondzweren of andere problemen heeft door de orale mucositis. Verder is het belangrijk om een goede mond- en tandhygiëne te hanteren waarbij de patiënt twee keer per dag de tanden moet poetsen met een zachte tandenborstel en moet flossen. De arts kan andere behandelingen of een combinatie van behandelingen voor orale mucositis aanbevelen.

Prognose

Radiotherapie

Door straling veroorzaakte orale mucositis is ernstiger en van langere duur in vergelijking met door chemotherapie veroorzaakte orale mucositis. De symptomen verschijnen meestal na ongeveer twee weken radiotherapie, en bereiken een piek aan het einde van de radiotherapie (de piek houdt soms tot twee weken na voltooiing van de behandeling aan) en houdt vervolgens tot twaalf weken aan.

Radiotherapie en chemotherapie

Patiënten die zowel radiotherapie als chemotherapie krijgen, krijgen sneller te maken met symptomen. De gelijktijdige behandeling verergert ook de ernst en verlengt de duur van de mondslijmvliesontsteking.

Beenmergtransplantatie

Orale mucositis verschijnt na circa vijf dagen nadat een beenmergtransplantatie is gebeurd. De symptomen houden meestal twee tot drie weken aan na voltooiing van de behandeling.

Chemotherapie

Een patiënt die chemotherapie krijgt voor de behandeling van kanker, krijgt meestal twee tot drie weken vanaf het begin van de chemotherapie te maken met symptomen van orale mucositis.

Complicaties

Het is belangrijk dat kankerpatiënten met tekenen van mucositis zo snel mogelijk naar een arts gaan want dankzij een snelle diagnose en behandeling, is het soms mogelijk om de ernst te beperken. De gevolgen van mucositis zijn mogelijk mild en vereisen dan weinig interventie, maar ze zijn soms ook zeer ernstig. Mogelijke complicaties omvatten hypovolemie (shock door onvoldoende bloed in het lichaam), elektrolytenafwijkingen, septikemie (bloedvergiftiging) bij patiënten met neutropenie (laag aantal neutrofielen = type witte bloedcellen), ondervoeding en soms resulteert orale mucositis zelfs in de dood.

Stoppen met roken is aangewezen / Bron: Geralt, PixabayStoppen met roken is aangewezen / Bron: Geralt, Pixabay

Preventie van ontsteking mondslijmvlies door kankerbehandeling

Niet altijd is het mogelijk om orale mucositis te voorkomen, maar enkele tips verlagen het risico. De patiënt kan contact opnemen met een arts of tandarts die zich bezighoudt met kankerpatiënten om hem mee op te volgen tijdens de behandeling. Als de patiënt een kunstgebit draagt, moet hij ervoor zorgen dat dit goed past. Verder moet een tandbehandeling minstens één maand voorafgaand aan de start van de kankerbehandeling voltooid zijn, zodat de mond volledig genezen is. Een goed mondverzorgingsregime voorkomt of vermindert mucositis en helpt ook bij het voorkomen van de ontwikkeling van infecties door zweren. Stoppen met roken en het beperken van het drinken van alcohol zijn tot slot aangewezen.

Lees verder

© 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Medicatie: Bijwerkingen aan de mond en tandenMedicatie: Bijwerkingen aan de mond en tandenAlle medicijnen hebben een risico op bijwerkingen. Zo veroorzaken talloze medicijnen mogelijk problemen met de mond. Med…
Keelkanker oorzaken, symptomen en behandelingKanker ontstaat wanneer cellen zich ongeremd delen en hun functie verliezen. Wanneer een kwaadaardige tumor zover groeit…
Schimmels op ons lichaamEr bestaan drie soorten schimmels die je op het lichaam kan terug vinden. Huidschimmels of dermatofyten, gisten en niet…
Xerostomie: Droge mond door aandoening of medicatieXerostomie: Droge mond door aandoening of medicatieHet is normaal om af en toe een droge mond te hebben wanneer je weinig drinkt en uitgedroogd bent, of wanneer je zenuwac…
Orale gonorroe: symptomen, oorzaak, behandeling en preventieOrale gonorroe: symptomen, oorzaak, behandeling en preventieWat is orale gonorroe, wat zijn de symptomen en hoe kan orale gonorroe behandeld worden? Gonorroe is een veel voorkomend…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Pixabay, Pexels
  • Geraadpleegd op 26 juni 2019:
  • About Oral Mucositis, https://www.healthline.com/health/oral-mucositis#high-risk
  • Coëlho, medisch zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Mucositis, https://en.wikipedia.org/wiki/Mucositis
  • Mucositis, https://oralcancerfoundation.org/complications/mucositis/
  • Oral mucositis - self-care, https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000047.htm
  • Oral mucositis and stomatitis, https://www.eviq.org.au/clinical-resources/side-effect-and-toxicity-management/oropharyngeal/210-oral-mucositis-and-stomatitis#patient-education
  • Oral Mucositis: understanding the pathology and management, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3738725/
  • Afbeelding bron 1: Jarmoluk, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Photo Mix, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Geralt, Pixabay

Reageer op het artikel "Orale mucositis: Oorzaken van mondslijmvliesontsteking"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 28-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Mond- en kaakproblemen
Bronnen en referenties: 12
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!