InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Pompholyx (blaasjeseczeem): blaasjes & blaren handen-voeten

Pompholyx (blaasjeseczeem): blaasjes & blaren handen-voeten

Pompholyx (blaasjeseczeem): blaasjes & blaren handen-voeten Pompholyx is een vorm van blaasjeseczeem, die zich op de de handpalmen en voetzolen manifesteert en waarbij blaasjes en blaren ontstaan. De blaren kunnen jeuken of een branderig gevoel geven. Soms zijn kleine blaren samengesmolten tot een grotere plek. Als de blaren beginnen te genezen, drogen de blaren in en ontstaat een schilferend eczeem. Het komt vooral voor bij mensen onder de 40 jaar. De behandeling van pompholyx bestaat uit het vermijden van uitlokkende factoren, het aanbrengen van corticosteroïdcrèmes of -zalven en eventueel een stootkuur prednisolon. Er zijn ook een aantal andere mogelijke behandelvormen voor blaasjeseczeem. De huidaandoening kent een variabel verloop, met soms opflakkeringen van de ziekte.

Pompholyx (blaasjeseczeem)


Pompholyx op de voet / Bron: Chalco, Wikimedia Commons (GFDL)Pompholyx op de voet / Bron: Chalco, Wikimedia Commons (GFDL)

Wat is pompholyx?

Pompholyx is een vorm van eczeem die zich op de de handpalmen en voetzolen manifesteert. Het kenmerkt zich door de aanwezigheid van blaasjes en blaren. Het is de meest ernstige (en acute) vorm van het courante acrovesiculeus eczeem of blaasjeseczeem. 'Acra' staat voor handen en voeten en 'vesikels' voor blaasjes. Vroeger 'dyshidrotisch eczeem' genoemd, maar dit is een verouderde en achterhaalde term. Deze benaming wordt niet meer gebruikt, omdat men weet dat het eczeem niet wordt veroorzaakt door een stoornis van de zweetklieren.

Vóórkomen

Pompholyx komt meer voor in de lente en zomer en in landen met een warmer klimaat. Het komt vooral voor bij mensen onder de 40 jaar. Uit een Portugese studie blijkt dat pompholyx de derde meest voorkomende type handeczeem is.¹

Oorzaken van pompholyx

De precieze oorzaak is anno 2017 nog niet bekend. Er lijken echter een aantal factoren te zijn die de aandoening kunnen uitlokken, zoals:
  • Metalen zoals nikkel of kobalt (hetzij op de huid, of in levensmiddelen);
  • Het antibioticum 'neomycine' (dit middel wordt niet vaak voorgeschreven).
  • Bepaalde chemische stoffen (bijvoorbeeld parfum).
  • Schimmelinfectie van de huid.
  • Transpireren van handen en voeten.
  • Emotionele stress en spanning.

Factoren die pompholyx kunnen verergeren

Pompholyx kan worden verergerd door alles wat de huid kan irriteren, zoals wasmiddelen, chemische stoffen en water (bij frequent of langdurig contact met water). Erfelijkheid speelt geen rol van betekenis, uitzonderingen daargelaten.

Wie krijgt pompholyx?

Pompholyx treft meestal jongvolwassenen. Het komt vaker voor bij vrouwen dan mannen. Veel van hen rapporteren palmaire hyperhidrosis, ofwel overmatig zweten van de handen. Er is een persoonlijke of familiegeschiedenis van atopisch eczeem in 50% van de gevallen.

Pompholyx op de hand / Bron: Chalco, Wikimedia Commons (GFDL)Pompholyx op de hand / Bron: Chalco, Wikimedia Commons (GFDL)

Symptomen: blaasjes en blaren op handen en voeten

In eerste instantie ontstaan er kleine met helder vocht gevulde blaasjes op de huid van de handen of voeten, met vaak een symmetrisch beeld. De blaasjes hebben de omvang van een speldenknop, maar kunnen langzaamaan groter worden. Ze bevinden zich op de handpalmen of de (zijkanten van de) vingers en op de voetzolen of tenen. De blaasjes en blaren kunnen jeuken of een branderig gevoel geven. Soms zijn kleine blaren samengesmolten tot grotere blaren. Als de blaren beginnen te genezen, drogen ze in en ontstaat een schilferend eczeem. Bij ernstige blaasjeseczeem bij de nagels kunnen de nagels worden aangedaan. De nagels kunnen randen krijgen of er kan een zwelling ontstaan aan het begin van de nagel: de nagelriem of de nagelwal (paronychia).

Geïnfecteerde blaasjes

De blaasjes kunnen geïnfecteerd raken. Als dat zo is, kan er pus (gele vloeistof) in de blaren zichtbaar zijn. Of er is sprake van toenemende roodheid, pijn, zwelling of korstvorming van de aangetaste huid. Raadpleeg in dat geval direct een arts.

Complicaties

De belangrijkste complicatie van pompholyx is het ongemak dat je ervan kunt hebben als gevolg van de jeuk en de pijn van de blaren. Dit kan soms zo ernstig worden tijdens een opflakkering dat je beperkt wordt in het gebruik van je handen en voeten. Je slaap kan verstoord raken als de jeuk of pijn ernstig is.

Cellulitis op het been / Bron: RafaelLopez, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Cellulitis op het been / Bron: RafaelLopez, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Secundaire bacteriële infectie
Er is ook de mogelijkheid dat er in deze gebieden een infectie ontstaat. Een secundaire bacteriële infectie van de blaasjes en blaren bij pompholyx kan in ernstige gevallen leiden tot cellulitis (een ontsteking van de dieper gelegen delen van het onderhuidse bindweefsel), lymfangitis (ontsteking van de lymfevaten) en sepsis (bloedvergiftiging).

Diagnose en onderzoek

De diagnose wordt op het oog gesteld. Bij twijfel over de juiste diagnose, kan een huidbiopsie worden afgenomen. Aanvullend onderzoek kan bestaan uit allergieonderzoek.

Differentiële diagnose

Bij het stellen van de diagnose moet blaasjeseczeem onderscheiden worden van de volgende aandoeningen:

Medicatie bij blaasjeseczeem / Bron: Jarmoluk, PixabayMedicatie bij blaasjeseczeem / Bron: Jarmoluk, Pixabay

Behandeling van blaasjeseczeem

Mogelijke behandelingen zijn:

Vermijden van uitlokkende factoren

Het is belangrijk om uitlokkende factoren te vermijden, zoals stress, zweten, etc. Stress kan tegengegaan worden middels ontspanningsoefeningen. Bij ernstigere symptomen aan handen en voeten is het verstandig om de handen en voeten te laten rusten.

Nagels kort houden

Houd je nagels kort zodat krabletsels niet optreden. Krabben kan zorgen voor krabeffecten en tevens kan door krabben sneller een secundaire bacteriële infectie optreden.

Kompressen of omslagen

Deze worden gebruikt bij heel nattend eczeem. Deze helpen om het eczeem te laten indrogen. Gebruik ze niet als de huid droog is.

Lokale middelen (zalf en crème)

Corticosteroïdcrèmes of –zalven gaan ontstekingen tegen, verminderen de irritatie en helpen de huid te genezen. Steroïden kunnen het beste niet al te lang worden gebruikt of in lage doses, om vervelende bijwerkingen te voorkomen.

Orale middelen (pillen)

Als er tekenen zijn van een infectie, kan een antibioticum helpen. Een stootkuur prednisolon kan uitkomst bieden bij veel klachten van pijn of zwelling of wanneer de behandeling weinig effect sorteert. Antihistaminca kunnen de jeukprikkel onderdrukken. Bij een eventuele schimmelinfectie, kan een antischimmel voorgeschreven worden.

Lokale lichttherapie

Lokale lichttherapie kan zinvol zijn bij personen die niet reageren op zalven. Alleen handen en voeten behoeven behandeld te worden.

Anti-zweetbehandeling

Mensen met pompholyx die tevens last hebben van overmatig zweten, kunnen baat hebben bij een behandeling die ook het zweten aanpakt.

Geneesmiddelen die het immuunsysteem beïnvloeden

Deze medicijnen werken door de lichaamsafweer te onderdrukken en ontstekingen te remmen. Voorbeelden zijn methotrexaat-, azathioprine- en dapsonetabletten. Een ander type medicijn is tacrolimus of pimecrolimus in zalfvorm. Al deze medicijnen kunnen ernstige bijwerkingen hebben, dus de voor- en nadelen van het gebruik ervan moeten tegen elkaar afgewogen worden.

Botulinumtoxine

Sommige gevallen van pompholyx verbeteren na botox-injecties in de huid. Het werkt in op de zenuweinden. Waarom botox precies werkt bij pompholyx, is anno 2017 nog niet bekend. Mogelijk werkt het door de zweetklieren te beïnvloeden, waardoor de aanwezigheid van zweet en vocht in de huid wordt verminderd.

Vooruitzichten van blaasjeseczeem

Het ziekteverloop van pompholyx varieert voor elk individu. Bij sommige mensen verdwijnen de plekken in ongeveer 3-4 weken en komt het niet meer terug. In andere gevallen kan het hardnekkiger zijn en zijn de klachten meer chronisch. Sommige mensen hebben terugkerende periodes van telkens een paar weken.

Huid droogdeppen met een schone, zachte handdoek / Bron: Pexels, PixabayHuid droogdeppen met een schone, zachte handdoek / Bron: Pexels, Pixabay

Preventie

Omdat de oorzaak van pompholyx niet bekend is, is er geen bewezen effectieve manier om deze aandoening te voorkomen. Je kan mogelijk deze vorm van blaasjeseczeem voorkomen door stress te managen en blootstelling aan metalen zouten, zoals kobalt en nikkel, te vermijden. Goede huidverzorging kan de huid beschermen:
  • Gebruik bij het afwassen, schoonmaken en andere activiteiten speciale handschoenen. Veelvoudig contact met water of schoonmaak middelen kan de huid uitdrogen. Je handen goed beschermen is een belangrijke preventieve maatregel:
    • Gebruik katoenen verbandhandschoenen bij droge werkzaamheden; en
    • Gebruik vinyl (dus latex-vrij) handschoenen bij natte werkzaamheden.
  • Was je handen in lauw water en met een niet irriterende cleanser. Zeep droogt de huid namelijk uit. Breng daarna een vette vochtinbrenger aan.
  • Na iedere contact met water, dien je eventuele zeepresten goed weg te wassen.
  • De huid na het wassen goed droogdeppen (niet wrijven!) met een schone, zachte handdoek.

Het dragen van zachte, loszittende kleding (van katoen of linnen) verzacht de klachten. Een luchtbevochtiger in koude en droge weersomstandigheden is zinvol om te voorkomen dat je minder snel of helemaal geen last krijgt van een droge huid of prikkende ogen.

Noot:
  1. Magina S, Barros MA, Ferreira JA, et al; Atopy, nickel sensitivity, occupation, and clinical patterns in different types of hand dermatitis. Am J Contact Dermat. 2003 Jun 14(2):63-8.

Lees verder

© 2011 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Blaasjes op voet (en hand): met en zonder jeuk + schilferingBlaasjes op voet (en hand): met en zonder jeuk + schilferingEen blaar is een ophoping van vocht in een holte tussen de opperhuid en de lederhuid als gevolg van abnormale wrijving,…
Eczeem 'dermatitis'Eczeem 'dermatitis'Eczeem is een ontstekingsreactie van de huid. Jonge kinderen hebben het vaak. Het kan vanaf de geboorte al ontstaan of o…
Jeukende handen en jeukende voeten: mogelijke oorzakenJeukende handen en jeukende voeten: mogelijke oorzakenJeukende handen en jeukende voeten kunnen een symptoom zijn van een huidaandoening of een andere onderliggende aandoenin…
Eczeem, wat is het?Eczeem, wat is het?Eczeem is huiduitslag waarbij er sprake is van jeuk, mogelijk zwelling, en de huid kan warm aanvoelen. Eczeem veroorzaak…
Erosio interdigitalis: schimmelinfectie tussen tenen/vingersErosio interdigitalis: schimmelinfectie tussen tenen/vingersHeb je last van een schimmelinfectie van de huid tussen de vingers of tenen? Mogelijk heb je last van erosio interdigita…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Chalco, Wikimedia Commons (GFDL)
  • DermNet New Zealand. Pompholyx. https://www.dermnetnz.org/topics/pompholyx/ (ingezien op 10-7-2017)
  • Healthline. Dyshidrotic Eczema. http://www.healthline.com/health/dyshidrotic-eczema#overview1 (ingezien op 10-7-2017)
  • Huidarts.com. Blaasjeseczeem / Acrovesiculeus eczeem. https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/blaasjeseczeem-acrovesiculeus-eczeem/ (ingezien op 10-7-2017)
  • Magina S, Barros MA, Ferreira JA, et al; Atopy, nickel sensitivity, occupation, and clinical patterns in different types of hand dermatitis. Am J Contact Dermat. 2003 Jun 14(2):63-8.
  • Mayo Clinic. Dyshidrosis: Self-management. http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dyshidrosis/manage/ptc-20202333 (ingezien op 10-7-2017)
  • Medscpae. Dyshidrotic Eczema Differential Diagnoses. http://emedicine.medscape.com/article/1122527-differential-diagnoses#showall (ingezien op 10-7-2017)
  • Patient1. Blaasjeseczeem. https://www.patient1.nl/encyclopedie/blaasjeseczeem (ingezien op 16-7-2017)
  • Patient.info. Pompholyx. https://patient.info/health/pompholyx-leaflet (ingezien op 10-7-2017)
  • Patient.info. Pompholyx. https://patient.info/doctor/pompholyx-pro#nav-0 (ingezien op 10-7-2017)
  • Afbeelding bron 1: Chalco, Wikimedia Commons (GFDL)
  • Afbeelding bron 2: Chalco, Wikimedia Commons (GFDL)
  • Afbeelding bron 3: RafaelLopez, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 4: Jarmoluk, Pixabay
  • Afbeelding bron 5: Pexels, Pixabay

Reageer op het artikel "Pompholyx (blaasjeseczeem): blaasjes & blaren handen-voeten"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Frans Pikker, 05-08-2017 11:33 #5
Zes weken geleden kreeg ik te maken met een extreme vorm van pompholyx. Mijn handen en voeten zijn nu vrij van het eczeem. Echter ik heb tot nu toe veel last van stijfheid in de handen/vingers, bovenarmen en knieën. Ook zijn de onderkanten van mijn voeten bedekt met schilfers. Hoort dit bij het normale genezingsproces van pompholyx?

Steven, 20-01-2016 20:51 #4
Beste mensen,
Ik heb dus ook pompholyx en bijna ten einde raad! Dit is bij mij begonnen 6 jaar geleden begonnen en komt ook met periodes op maar hoe langer ik het al heb hoe erger de opstoten worden! Heb door de wonden op mijn voeten die als maar erger worden al tweemaal een bacterie opgelopen dat hem doorzet tot wondroos in mijn been. Ik ben zelfstandig dus tijd voor thuis te zitten heb ik niet! Graag wil ik nog wat tips of mensen die ook van alles proberen wat toch beetje help. Alle tips heel erg welkom maar heb bijna alles al gedaan denk ik? Ik neem daar zware medicatie voor ledertrxat misschien gekend door jullie?

Els, 07-07-2015 08:49 #3
Ook ik heb dit jaar te maken gehad met pompholyx eczeem in mijn linkerhandpalm, de eerste keer in januari en een klein half jaar later stak het weer de kop op. Wat bij mij erg goed helpt is het sap van de aloë vera plant, te koop bij een (kamer)plantenzaak voor ca. € 5,--. Het sap uit het blad heeft een geleiachtige substantie. Een stukje blad van 3 á 5 cm afknippen en het sap eruit drukken en uitsmeren over de aangedane huid. Het trekt snel in en verzacht de jeuk en de brand. Ikzelf doe dit zo vaak mogelijk (minimaal 6x per dag), de huid komt tot rust en de jeuk en de pijn verdwijnt. Het duurt dan een dag of 4, 5 voordat er zich nieuwe huid heeft gevormd en met een week is de plek zo goed als genezen. En nu maar hopen dat het geen chronische aandoening wordt… Ik hoop dat jullie wat aan deze tip hebben. Succes!

Elisa, 11-09-2014 14:13 #2
Ongeveer 3 maanden geleden ben ik aan mijn voet geopereerd. De voet werd stevig ingepakt met gipsverband. Er zat een 'metalen' pin in mijn teen / voet. Na 6 weken werd die verwijderd. Daarna begon de ellende. Droog, jeuk, blaasjes. Volgens mijn huisarts een combi van eczeem en schimmel. Inmiddels doen mijn handpalmen ook mee. Heb er zalf voor gekregen. Helpt niet echt. Nooit eerder last gehad van dit soort dingen. Vraag me af wat de oorzaak is en hoe ik ervan af kom. Ik ben de smetvrees nabij.

Jeanne, 31-08-2014 17:52 #1
Herken alles in de uitleg over pompholyx. Heb hier al vanaf jonge leeftijd last van.
Vroeger, rond mijn zestiende of zeventiende begonnen op handpalmen en onder voetzolen. Lichtjes begonnen, maar heb periodes gehad dat ik niet naar mijn werk kon omdat de handen helemaal ingepakt waren met zalf en handschoenen.
Nu jaren later geen last meer in handpalmen maar des te meer op mijn voetzolen. Al verschillende allergietesten doorstaan, maar kwam nooit iets definitiefs uit. Teerzalf en prednison kuren gehad maar nooit gehoord van een arts wat t precies is en waardoor t komt. Toevallig een keertje bij een dermatoloog in Italië geweest. Deze adviseerde me om mijn voeten te koelen met ijswater en niet ermee in de zo'n te komen. En idd dit helpt me, aangezien t voelt als brand.
Fijn om nu dit artikel te zien waardoor ik eindelijk merk dat ik niet de enige ben met dit probleem en de kwaal ook nog een naam heeft. Graag wil ik meer contact met anderen die hiermee te maken hebben. Groetjes Jeanne Poels

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 14-08-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Eczeem
Bronnen en referenties: 15
Reacties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!