InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Pijn aan stuitje: symptomen en oorzaken van gekneusd stuitje

Pijn aan stuitje: symptomen en oorzaken van gekneusd stuitje

Pijn aan stuitje: symptomen en oorzaken van gekneusd stuitje Pijn aan het stuitje is een vervelende klacht met meerder mogelijke oorzaken. Pijn aan het stuitje na een val of trauma of een pijnlijk stuitje na bevalling of afvallen? Pijn aan het stuitje kent veel mogelijke oorzaken. Het stuitje (of stuitbeen, staartbot, staartbeen of officieel 'os coccygis') zijn de laatste vier onderling vergroeide wervels en bevindt zich direct boven de bilspleet. Het staartbeen stabiliseert het lichaam bij het zitten. Pijn aan stuitje wordt ook wel ‘coccygodynie’ genoemd. Pijn aam het stuitje komt relatief vaak voor, vooral pijn aan stuitje na val of bevalling. De pijn kan verergeren bij plotselinge bewegingen als niezen en hoesten. Pijn ter hoogte van het stuitje kan vooral pijnlijk zijn bij zitten en fietsen. Coccodynia komt van het Grieks en betekent letterlijk ‘pijn in de staart’. Behandelingen voor coccydynia zijn meestal niet-invasief en lokaal. In uitzonderlijke gevallen kan het staartbeen operatief worden verwijderd.
Heiligbeen en stuitje / Bron: OpenStax College, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Heiligbeen en stuitje / Bron: OpenStax College, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Wat is pijn aan het stuitje?

Pijn aan stuitje wordt ook wel ‘coccygodynie’ genoemd. Het is niet precies duidelijk welke delen van de anatomie pijn in het stuitje veroorzaakt. In veel gevallen is de precieze oorzaak van de pijn niet bekend. Dit wordt wel idiopathische coccygodynie genoemd. Idiopathisch betekent zonder bekende oorzaak. In deze gevallen worden alleen de symptomen behandeld.

Ongeval of overmatige druk
In het algemeen kan de pijn worden veroorzaakt door een ongeval of overmatige druk, waardoor de botten buiten hun normale zeer beperkte bereik bewegen, wat resulteert in een ontsteking en gelokaliseerde pijn. Als gevolg van overmatige druk of een val, kan ook het botvlies dat het staartbeen beschermt geïrriteerd of ontstoken raken. In zeldzame gevallen kan er sprake zijn van een fractuur. In zeer zeldzame gevallen is een tumor of een infectie in het stuitbeen de primaire oorzaak van pijn in het stuitbeen.

Druk op het bot
Op het staartbeen hechten pezen van de rugspier en gewrichtsbanden van de wervelkolom aan, welke druk uitoefenen op het bot. Ook hierdoor kan pijn ontstaan.

Synoniemen

Pijn aan het stuitje stata ook bekend als:
  • coccygodynie
  • coccyalgie
  • coccydynie
  • coccygeale pijn
  • coccyx-pijn
  • pijn aan het staartbeen
  • staartbeenpijn
  • stuitpijn

Symptomen: pijn aan stuitje bij zitten

Je ervaart milde tot ernstige pijn aan het staartbeentje zelf. Deze pijn is niet voelbaar in de onderste ledematen of het bekkengebied (bekkenpijn). Je kunt constant ongemak of pijn rond het stuitje ervaren, maar het is ook mogelijk dat je pas wat voelt bij een beweging of bij het uitoefenen van druk, bijvoorbeeld tijdens het persen bij poepen of pijn aan het stuitje bij hoesten of niezen. Tijdens de geslachtsgemeenschap ervaren sommige mensen toegenomen pijn ana het staartbeen. Sommige mensen hebben last van pijn wanneer ze zitten of achteroverleunen. De pijn kan ook verergeren bij het zitten op een harde ondergrond of het leunen tegen een muur. Sommige mensen ervaren pijn aan het stuitje wanneer ze gaan staan vanuit een zittende positie, maar andersom kan ook.

Oorzaken van een pijnlijk stuitje

Een pijnlijk stuitje kan worden veroorzaakt door onder meer één van de volgende onderliggende oorzaken:
  • na lokaal trauma;
  • na een bevalling;
  • tijdens de zwangerschap;
  • na overmatige druk;
  • na afvallen;
  • door tumor of infectie; en
  • door gewrichtsaandoening of spieraandoening.

Pijn aan stuitje na een val (gekneusd stuitje)

Lokaal trauma - vaak door een val op het stuitje - is waarschijnlijk de meest voorkomende oorzaak van pijn aan het stuitje. Het staartbeen kan na een val gekneusd of gebroken zijn.

Na afvallen

Als je te snel veel gewicht verliest, kan je last krijgen van pijn aan het stuitje doordat je de beschermlaag verliest van je staartbeen waardoor je meer kans hebt om het te verwonden. Het is daarom belangrijk om langzaamaan gewicht te verliezen door gezond te eten en meer te bewegen; een crashdieet wordt afgeraden.

Pijn aan het stuitje door overgewicht of ondergewicht / Bron: Istock.com/VladimirFLoydPijn aan het stuitje door overgewicht of ondergewicht / Bron: Istock.com/VladimirFLoyd

Ondergewicht of overgewicht

Overgewicht of obesitas kan een overmatige druk uitoefenen op je stuitbeen als je gaat zitten. Dit kan pijn aan het stuitje veroorzaken of reeds bestaande pijn verergeren. Ook krijgen mensen met ondergewicht sneller te maken met pijn aan het stuitje. Zij hebben namelijk onvoldoende vet op de billen, wat bij het zitten zorgt voor wrijving tegen het weefsel rond het staartbeen, wat pijn veroorzaakt.

Ouder worden

Naarmate je ouder wordt, kunnen de kleine schijfjes raakbeen (een taai, flexibel weefsel) die het stuitje op zijn plaats te houden, slijten, wat leidt tot pijn.

Slechte houding

Lang in een ongemakkelijke houding zitten, zoals op het werk of tijdens het autorijden, kan te veel druk uitoefenen op je stuitbeen. Dit veroorzaakt pijn en ongemak dat erger wordt naarmate je langer in deze positie blijft.

Pijn aan stuitje na bevalling

Tijdens de bevalling passeert het hoofd van de baby over de bovenkant van het stuitbeen. Hierbij ontstaat druk tegen het stuitbeen. Dit kan soms leiden tot schade aan de stuitbeenstructuren. Slechts zelden leidt de druk tot een breuk in het stuitbeen.

Pijn aan het stuitje tijdens de zwangerschap / Bron: Greyerbaby, PixabayPijn aan het stuitje tijdens de zwangerschap / Bron: Greyerbaby, Pixabay

Pijn aan stuitje tijdens zwangerschap

De bekkenbodem is een soort kommetje van spieren die het bekken van onder afsluit. De voorzijde wordt begrensd door het schaambeen en de achterzijde door het stuitje. Het is de basis waar alle bekkenorganen, de blaas, darmen en baarmoeder, op rusten. Daarnaast is het een actieve ondersteuner van de werking van de bekkenorganen. De bekkenbodem speelt een belangrijke rol bij poepen, plassen en vrijen. Bekkenklachten kunnen zowel voor als na de bevalling ontstaand oor verweking van het kapsel-bandenapparaat in het bekkengebied. Dit gebeurt onder invloed van het zwangerschapshormoon relaxine. Bij een verkeerde houding en/of overbelasting kan in het reeds verzwakte bekkengebied bekkenpijn ontstaan.

Pijnlijk stuitje na overmatige druk

Bepaalde activiteiten die langdurige (en overmatige) druk op het stuitje uitoefenen, zoals paardrijden en na zitten op een hard oppervlak voor langere tijd, kunnen pijn in het stuitbeen veroorzaken. Soms kan deze pijn chronische vormen aannemen.

Tumor (kanker)

Slechts in zeldzame gevallen is een pijnlijk stuitje te wijten aan een tumor of infectie in het stuitbeengebied. Bijvoorbeeld botkanker of botmetastasen (uitzaaiingen van kanker in het bot).

Infectie

Pijn aan het stuitje kan ook komen door een infectie in het stuitbeengebied. Bij een sinus pilonidalis of haarnestcyste kan ook pijn in je staartbeen ontstaan.

Gewrichtsaandoening of spieraandoening

Pijn aan het stuitje kan ook gerelateerd zijn aan een gewrichts- of spieraandoening, zoals reuma, artrose, bekkeninstabiliteit, verzwakking van de bekkenbodemspieren, een beknelde zenuw, ziekte van Bechterew en fibromyalgie.

CT-scan / Bron: IStock.com/Pavel LosevskyCT-scan / Bron: IStock.com/Pavel Losevsky

Onderzoek en diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van de klachten en grondig lichamelijk onderzoek. Ook kan gebruik gemaakt worden van röntgenonderzoek, een MRI-scan en soms een CT-scan.

Behandeling coccygodynie

Behandelingen voor coccygodynie zijn meestal niet-invasief en lokaal. Onder niet-invasief worden behandelingen verstaan die niet als belastend voor de patiënt kunnen worden beschouwd. De behandeling kan onder meer bestaan uit:

NSAID's

Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's). Deze middelen dragen bij aan het verminderen van de ontsteking rond het stuitbeen, dat meestal de oorzaak is van de pijn.

Vermijd lang zitten

Vermijden dat de patiënt langere perioden achter elkaar moet zitten en het zo veel mogelijk voorkomen van druk in de omgeving van het staartbeen. Meer bewegen is verstandig.

Aangepaste kussen

Een aangepaste kussen kan helpen de druk op de stuit te verminderen bij het zitten. Gebruik bij voorkeur een schuimrubber kussen in een U-vorm of V-vorm is, waarbij de rug open is, zodat niets het stuitbeen raakt. Elk type kussen of zithouding die bijdraagt aan vermindering van de stuit, is ideaal.

Laxeermiddelen

Als pijn in het stuitje wordt veroorzaakt of toeneemt door of tijdens de stoelgang of obstipatie, dan worden zachtmakende laxeermiddelen (emollientia) en een verhoogde inname van vezels en water aanbevolen.

Fysiotherapie bij pijn aan het stuitje / Bron: Istock.com/KatarzynaBialasiewiczFysiotherapie bij pijn aan het stuitje / Bron: Istock.com/KatarzynaBialasiewicz

Fysiotherapie

Fysiotherapie kan zinvol zijn bij pijn aan het stuitje en kan bij veel mensen effect sorteren. Fysiotherapeutische technieken kunnen toegepast worden om het stuitje de eigen natuurlijke positie terug te geven. De technieken zijn eenvoudig, pijnvrij en zeer effectief: al na de eerste behandeling zakt de pijn tot een acceptabel niveau en reeds binnen een paar maanden wordt de pijn volledig onder controle gebracht en verdwijnt in veel gevallen volledig.

Injecties

Bij aanhoudende of ernstige pijn kunnen injecties met steroïden en lokaal anaestheticum pijnverlichting geven. Sommige patiënten vinden verlichting van de pijn door een chiropractische of fysiotherapeutische behandeling.

Chirurgische behandeling

Bij chronische pijn die niet verlicht of goed gecontroleerd kan worden met niet-chirurgische behandeling en activiteiten, is chirurgische verwijdering van (een deel van) het stuitbeen (coccygectomy) een optie. Deze operatie wordt zelden uitgevoerd. Herstel van de operatie is een langdurig en ongemakkelijk proces voor de patiënt.

Badje met epsom zout bij een pijnlijk stuitje / Bron: Martin SulmanBadje met epsom zout bij een pijnlijk stuitje / Bron: Martin Sulman

Zelfzorg

De volgende zelfzorgmaatregelen kunnen pijn aan het stuitje helpen verlichten:
  • Het toepassen van warmte of koude op het getroffen gebied verlicht pijnklachten. Doe dit dagelijks gedurende twintig minuten per keer.
  • Zorg voor zitplaats met een kussen.
  • Neem bovendien regelmatig pauzes zodat je niet te lang achter elkaar op een stoel zit (of ga werken achter een zit-sta-bureau).
  • Masseer twee keer per dag het pijnlijke deel gedurende tien tot vijftien met massageolie.
  • Dagelijks gedurende tien tot vijftien minuten in warm water met Epsom Zout baden.
  • Pijnstillers en ontstekingsremmers kunnen de pijn verlichten. Vaak helpt een paracetamol al.

Prognose

De prognose voor pijn aan het stuitje hangt van veel factoren af, zoals:
  • Wat is de onderliggende oorzaak van het probleem (een val of ander trauma, tumor of infectie):
  • Indien traumatisch, wat is de ernst van de verwonding (een blauwe plek, breuk of dislocatie)?
  • Hoe reageer je op medische behandeling?
  • Wat is je natuurlijke vermogen om te herstellen en te genezen?

De meeste gevallen van een pijnlijk stuitje als gevolg van een trauma, is binnen enkele weken na de verwonding hersteld met de juiste medische behandeling. Soms is er sprake van chronische pijnklachten, ondanks de juiste medische behandeling.

Preventie

De meeste staartbeenblessures zijn toevallig (zoals een val op het ijs bij het schaatsen) en kunnen daarom niet volledig worden vermeden. Draag de juiste beschermende kleding bij deelname aan contactsporten die mogelijk kunnen leiden tot letsel aan je stuitje. Zorg dat je een gezond gewicht bereikt en handhaaft, niet te snel afvalt en voldoende beweegt en niet hele dagen zit.

Lees verder

© 2011 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Pijn aan het stuitje, zwanger en na bevallingPijn aan het stuitje, zwanger en na bevallingPijn aan het stuitje of staartbeen komt vaak voor tijdens de zwangerschap, maar ook na de bevalling. Een van de redenen…
Pijn aan stuitje of staartbeenPijn aan stuitje of staartbeenHet stuitje of staartbeen vinden we onderaan de wervelkolom. Boven de bilspleet is deze voelbaar. Bij het zitten onderst…
Gebroken stuitje: pijnlijk zitten, lopen, lastige ontlastingGebroken stuitje: pijnlijk zitten, lopen, lastige ontlastingOnderaan het bekken heeft ieder persoon een klein uitsteeksel zitten, in het verlengde van de ruggengraat. Het beentje b…
Pijn aan stuitje zonder val: oorzaken en behandelingPijn aan stuitje zonder val: oorzaken en behandelingPijn aan je stuitje zonder val. Pijn aan je stuitje is meestal het gevolg van een val of een ander trauma, maar dit hoef…
Uitwendige correctie scheef staand stuitje (os coccygis)Uitwendige correctie scheef staand stuitje (os coccygis)Wie zich met pijn in het stuitje naar de huisarts wendt krijgt vaak het advies het nog even aan te kijken met paracetamo…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: DBCLS, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.1)
  • Cure Joy. 5 Symptoms That Indicate You May Have Coccydynia (Tailbone Pain). https://www.curejoy.com/content/symptoms-of-coccydynia-tailbone-pain/ (ingezien op 2-2-2018)
  • J. Bender. Behandeling van coccygodynie. Ned Tijdschr Geneeskd. 1991;135:1238
  • Healthline. Understanding and Treating Tailbone Pain. https://www.healthline.com/health/back-pain/tailbone-pain (ingezien op 2-2-2018)
  • NHS. Coccydynia (tailbone pain). https://www.nhs.uk/conditions/tailbone-pain-coccydynia/causes/ (ingezien op 2-2-2018)
  • WebMD. Tailbone (Coccyx) Injury. https://www.webmd.com/fitness-exercise/tailbone-coccyx-injury#1 (ingezien op 2-2-2018)
  • www.fysiospecialist-sloothaak.nl/Bekkenfysiotherapie.php
  • www.verloskundigenpraktijkreitdiep.nl/zwanger/zwangerschapsklachten
  • Afbeelding bron 1: OpenStax College, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/VladimirFLoyd
  • Afbeelding bron 3: Greyerbaby, Pixabay
  • Afbeelding bron 4: IStock.com/Pavel Losevsky
  • Afbeelding bron 5: Istock.com/KatarzynaBialasiewicz
  • Afbeelding bron 6: Martin Sulman

Reageer op het artikel "Pijn aan stuitje: symptomen en oorzaken van gekneusd stuitje"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Henk, 15-03-2018 17:13 #9
Hoi! Ik ben 1.5 jaar geleden van een 'luchtkussen' geduwd. Ik heb er toen een week heel erg last van gehad, een jaar later ging ik 80 km fietsen en het deed heeel veel pijn. Toen is de pijn even weg gegaan, maar nu komt het soms weer terug als ik lang op een stoel zit… Wat kan ik hier aan doen? Moet ik naar een huisarts gaan? Reactie infoteur, 02-04-2018
Je kunt dit het beste laten beoordelen door je huisarts. De huisarts zal ook lichamelijk onderzoek verrichten.

J. Hardon, 31-03-2016 20:42 #8
Beste Maaike
Nu na 7 maanden na mijn operatie bij Orthopeed. Dr Wijffers in het groene hart ziekenhuis, heb ik nog steeds pijn bij het zitten.
Heel langzaam gaat het stukje bij beetje beter. Ik ben bang dat het heel lang gaat duren, maar heb hoop!
De pijn is nu hetzelfde als voor de operatie. Dr Wijffers heeft mij beloofd dat het weer goedkomt, daar moet ik op vertrouwen!
Alles wat jou moeder aan behandelingen heeft gehad, heb ik ook gedaan voor de operatie, maar niets heeft mij geholpen.
Ik had veel vertrouwen gehad bij deze orthopeed, daar ik veel goede berichten over hem gelezen had!
evt vraag een verwijzing van de huisarts voor een afspraak. Maar garantie heb je nergens, vooral als je op de forums leest, dat 80% na de operatie niet geholpen heeft! Maar dat is niet zeker, daar bijna niemand reageert als iemand genezen is! Helaas!
Succes
Jan

Maaike, 17-12-2015 13:32 #7
Goedemiddag Jan!
Ik ben op zoek naar andere alternatieven, mijn moeder heeft 10 jaar geleden haar stuitje gebroken en tot op de dag van vandaag er elke dag nog veel pijnklachten aan, kan niet fietsen niet makkelijke zitten altijd kussen mee. Ze heeft al van alles geprobeerd maar niets helpt (fysio, ergo, ortopeden, pijnbehandelingen injecties etc.) Nu lees ik dat u geopereerd ben, graag zou ik wat meer te weten komen over de operatie en hoe t nu met u gaat?
Vriendelijke groet,
Maaike Danen Reactie infoteur, 17-12-2015
Bedankt voor uw reactie. Ik heb de betreffende persoon in kennis gesteld van uw reactie en de vragen die u hebt. Ik hoop voor u dat hij hierop reageert.

J. Hardon, 27-08-2015 11:51 #6
Ik heb zeker 6 jaar last van een gebroken stuitje. Ik heb alle behandelingen gehad waaronder therapie/rechtzetten stuitje/spuiten/medicatie. Helaas alles hielp voor korte duur. In april 2015 contact gezocht met Groene hart ziekenhuis Gouda, daar heb ik een goede reactie gehoord over DR Wijffels die al diversen mensen heeft geholpen met deze klachten. 10 aug. heeft hij het botweefsel van mijn stuitje verwijderd, en het omhulsel laten zitten, en verwacht wordt dat er geen klachten op langere termijn bestaan. Daar niet iedere arts mij wilde behandelen, ben ik blij deze arts gevonden te hebben! De operatie viel mij tegen, daar ik voor een ruggenprik koos. De operatie duurde 1 uur. maar de lighouding viel mij tegen, daar ik ongelukkig lag. Liever had ik algehele narcose gehad. Ik heb nu 17 dagen nadien heel veel pijn gehad, nu gebruik ik paracetamol en naproxen en als extra de laatste dagen tramadol. Nu is de pijn verdraagzaam.
Wat mij niet is verteld dat je na de behandeling een open wond overhoudt, en dat het lang kan duren voor deze genezen is, kan maanden duren volgens mijn huisarts, dus spoelen en schoonhouden is beslist noodzaak. Al met al geen kleinigheid deze operatie, maar ben hoopvol dat ik na jaren pijn er van afkom!
- Jan Reactie infoteur, 17-12-2015
Bedankt voor uw reactie. Er heeft iemand op gereageerd die wat vragen aan u heeft.

Henriette, 10-03-2014 18:06 #5
Ben 3 dagen geleden op mijn achterwerk gevallen. Na een paar uur ontstond er een flinke pijn aan of rondom mijn stuitje. Slapen was de eerste nacht onmogelijk. Heb Fenil-v retard-Diclofenac geslikt voor de pijn maar helpt niet. Nu na 3 dagen kan ik bijna niks van de pijn. Liggen, omdraaien, bukken en zeker opstaan is verschrikkelijk pijnlijk.
Zitten is nog om uit te houden, en lopen gaat me nog het beste af. Alleen een trapje oplopen is daar aan toe weer heel pijnlijk. Neem nu ibrubufen 600, vandaag voor de tweede keer. Maar verlicht de pijn tot op heden niet. Heb ik mijn stuitje flink gekneusd of misschien zelfs gebroken? Woon op Kaapverdie, en de medici zijn is niet de beste. Wat kan ik innemen om de pijn te verlichten, en hoelang zal het duren dat de pijn draagbaar wordt?
Weet hier iemand raad op?

Janny, 07-10-2013 12:36 #4
Zou graag de nieuwsbrief ontvangen.

Wilma, 19-02-2013 01:34 #3
Ben juli 2012 na aanrijding op mijn rug en stuitje gevallen. Stuitje was heel dik, heel pijnlijk en bont en blauw. Na bijna 3 mnd waren schaafwonden genezen, blauwe plekken weg maar dik en pijnlijk bleef het stuitje. Foto gemaakt niet gebroken. Nu 7 maanden verder. Stuitje is nog dik. Lijkt wel gevoelloos of slapend. Huid voelt veel kouder aan als de rest van lichaam zowel links als rechts van het stuitje. Het is een raar gezicht zo'n grote dikke stuit die eerst extreem lang heel pijnlijk bleef en daarna geen gevoel en koud aanvoelt. Wat kan dit zijn?

Bea van Til, 02-04-2012 09:11 #2
Na een val van de trap afgelopen zaterdag heb ik ontzettende last van mijn stuit, ik kan aanstaande donderdag pas bij mijn huisarts te recht. Wat kan ik doen om de pijn te verzachten? Ik heb het meeste last met opstaan of trap lopen als ik eenmaal in beweging ben is de pijn te hebben.

Jeanette Kuiper, 12-08-2011 12:45 #1
Zijn er pijnstillers die geen allergische reacties genereren en geen obstipatie veroorzaken? Reactie infoteur, 13-08-2011
Uw apotheek heeft verschillende soorten pijnstillers en kan u daarin adviseren.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 26-05-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Pijn in lichaam
Bronnen en referenties: 14
Reacties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!