Pijn aan stuitje: symptomen en oorzaken van gekneusd stuitje
Pijn aan het stuitje is een vervelende klacht met meerder mogelijke oorzaken. Pijn aan het stuitje na een val of trauma of een pijnlijk stuitje na bevalling of afvallen? Pijn aan het stuitje kent veel mogelijke oorzaken. Het stuitje (of stuitbeen, staartbot, staartbeen of officieel 'os coccygis') zijn de laatste vier onderling vergroeide wervels en bevindt zich direct boven de bilspleet. Het staartbeen stabiliseert het lichaam bij het zitten. Pijn aan stuitje wordt ook wel ‘coccygodynie’ genoemd. Pijn aam het stuitje komt relatief vaak voor, vooral pijn aan stuitje na val of bevalling. De pijn kan verergeren bij plotselinge bewegingen als niezen en hoesten. Pijn ter hoogte van het stuitje kan vooral pijnlijk zijn bij zitten en fietsen. Coccodynia komt van het Grieks en betekent letterlijk ‘pijn in de staart’. Behandelingen voor coccydynia zijn meestal niet-invasief en lokaal. In uitzonderlijke gevallen kan het staartbeen operatief worden verwijderd.
Wat is pijn aan het stuitje?
Coccygodynie
Pijn aan stuitje wordt ook wel ‘coccygodynie’ genoemd. Het is niet precies duidelijk welke delen van de anatomie pijn in het stuitje veroorzaakt. In veel gevallen is de precieze oorzaak van de
pijn niet bekend. Dit wordt wel idiopathische coccygodynie genoemd. Idiopathisch betekent zonder bekende oorzaak. In deze gevallen worden alleen de symptomen behandeld.
Ongeval of overmatige druk
In het algemeen kan de pijn worden veroorzaakt door een ongeval of overmatige druk, waardoor de botten buiten hun normale zeer beperkte bereik bewegen, wat resulteert in een ontsteking en gelokaliseerde pijn. Als gevolg van overmatige druk of een val, kan ook het botvlies dat het
staartbeen beschermt geïrriteerd of ontstoken raken. In zeldzame gevallen kan er sprake zijn van een fractuur. In zeer zeldzame gevallen is een tumor of een infectie in het stuitbeen de primaire oorzaak van pijn in het stuitbeen.
Druk op het bot
Op het staartbeen hechten pezen van de rugspier en gewrichtsbanden van de wervelkolom aan, welke druk uitoefenen op het bot. Ook hierdoor kan pijn ontstaan.
Epidemiologie van stuitpijn (coccygodynie)
Stuitpijn, ook wel coccygodynie genoemd, is een aandoening die een aanzienlijke invloed kan hebben op de kwaliteit van leven. Het komt wereldwijd voor, al zijn er verschillen in frequentie en oorzaak tussen landen en bevolkingsgroepen. In totaal ervaart naar schatting 1 tot 2% van de bevolking in zijn of haar leven stuitpijn, waarbij het vrouwen vaker treft dan mannen. In Nederland worden jaarlijks duizenden mensen getroffen door coccygodynie, vooral volwassenen tussen de 30 en 50 jaar.
Leeftijds- en geslachtsverschillen
Stuitpijn komt significant vaker voor bij vrouwen dan bij mannen, met een verhouding van ongeveer 5:1. Vrouwen hebben een breder en beweeglijker bekken, waardoor het stuitje meer risico loopt op pijnklachten. Zwangerschap en bevalling vormen belangrijke risicofactoren, omdat tijdens de bevalling het stuitje naar achteren kan bewegen en beschadigd kan raken. Ongeveer 25% van de vrouwen ervaart enige mate van stuitpijn in de weken na de bevalling.
Stuitpijn treft voornamelijk volwassenen; de piekleeftijd ligt tussen de 30 en 50 jaar. Bij oudere volwassenen kan degeneratie van het sacrococcygeale gewricht leiden tot pijn, terwijl bij jongeren en kinderen stuitpijn vaker voorkomt door trauma, zoals een val. Bij jongeren komt coccygodynie relatief zelden voor en is het meestal tijdelijk.

Overgewicht /
Bron: Kurhan/Shutterstock.com Stuitpijn in Nederland en zes andere gebieden
- Nederland: In Nederland wordt stuitpijn bij ongeveer 1 tot 1,5% van de bevolking gerapporteerd. Vooral onder vrouwen tussen de 30 en 50 jaar komt coccygodynie vaak voor. Veelvoorkomende oorzaken zijn langdurig zitten op harde oppervlakken, trauma en zwangerschap. Fietsen, een populaire activiteit in Nederland, kan soms bijdragen aan stuitpijn, vooral bij gebruik van een slecht zadel.
- Verenigde Staten: In de Verenigde Staten heeft naar schatting 1% van de volwassenen ooit last van stuitpijn gehad. Overgewicht en langdurig zitten worden vaak genoemd als risicofactoren. De prevalentie ligt iets hoger in stedelijke gebieden door een sedentaire levensstijl.
- Verenigd Koninkrijk: In het Verenigd Koninkrijk komt stuitpijn voor bij ongeveer 1% van de bevolking. Vooral zwangerschap en bevalling zijn belangrijke oorzaken. Ook langdurig zitten, bijvoorbeeld door werk op kantoor, verhoogt de kans op klachten.
- Duitsland: In Duitsland zijn de cijfers vergelijkbaar met die van Nederland, met ongeveer 1,5% van de volwassenen die op enig moment stuitpijn ervaart. Vooral onder mensen met zittend werk komt coccygodynie vaak voor.
- Zweden: Zweden heeft naar schatting 0,8 tot 1% prevalentie van stuitpijn. Veelvoorkomende oorzaken zijn vallen tijdens sporten zoals skiën en langdurig zitten. De medische zorg richt zich vaak op pijnbestrijding en fysiotherapie.
- India: In India wordt stuitpijn minder vaak gemeld, met een prevalentie van ongeveer 0,5%. Dit kan komen door een andere meldingscultuur of minder aandacht voor stuitpijn. Trauma door vallen is de meest gemelde oorzaak.
- Japan: In Japan komt coccygodynie voor bij minder dan 1% van de bevolking. Vooral onder oudere volwassenen wordt het gemeld, vaak als gevolg van degeneratieve aandoeningen en valincidenten.
Risicofactoren
Er zijn verschillende factoren die de kans op stuitpijn vergroten:
- Geslacht: Vrouwen hebben vijf keer meer kans op stuitpijn dan mannen door hun anatomie en hormonale veranderingen.
- Leeftijd: Mensen tussen de 30 en 50 jaar hebben de meeste kans op stuitpijn.
- Obesitas: Mensen met overgewicht hebben vaker stuitpijn, doordat verhoogd lichaamsgewicht extra druk uitoefent op het stuitje. In Nederland komt stuitpijn bij mensen met obesitas bijna twee keer zo vaak voor als bij mensen met een normaal gewicht.
- Ondergewicht: Ook mensen met ondergewicht hebben meer kans op stuitpijn, doordat er minder vetweefsel is om het stuitje te beschermen.
- Langdurig zitten: Mensen die langdurig op harde of ongelijke oppervlakken zitten, zoals kantoorwerkers, hebben een verhoogde kans op stuitpijn. In Nederland heeft naar schatting 20% van de mensen met stuitpijn een zittend beroep.
- Trauma: Een directe val op het stuitje is een veelvoorkomende oorzaak van coccygodynie. In Nederland wordt 15% van de gevallen veroorzaakt door een val.
- Zwangerschap en bevalling: Tijdens zwangerschap en bevalling wordt het stuitje onder druk gezet, wat kan leiden tot pijn. Ongeveer 25% van de vrouwen in Nederland ervaart stuitpijn na de bevalling.
Internationale verschillen
De prevalentie van stuitpijn varieert wereldwijd. In Westerse landen zoals Nederland, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk wordt stuitpijn vaker gerapporteerd, waarschijnlijk door een hogere mate van bewustwording en beschikbaarheid van gezondheidszorg. In India en Japan worden minder gevallen gemeld, mogelijk door culturele verschillen in het bespreken van dergelijke klachten of beperkte toegang tot gezondheidszorg.
Prognose en beloop
De meeste mensen met stuitpijn herstellen binnen enkele weken tot maanden. Vroege interventie, zoals het vermijden van druk op het stuitje en het gebruik van speciale zitkussens, helpt vaak om de klachten te verminderen. Ongeveer 5 tot 10% van de mensen ontwikkelt echter chronische coccygodynie, waarbij de pijn langer dan drie maanden aanhoudt. Bij chronische klachten wordt vaak fysiotherapie ingezet, soms in combinatie met pijnstillende injecties of andere medische behandelingen.
Cijfers en weetjes
- Vrouwen hebben vijf keer meer kans op stuitpijn dan mannen.
- Ongeveer 1 tot 1,5% van de Nederlandse bevolking ervaart in zijn of haar leven stuitpijn.
- 25% van de vrouwen ervaart stuitpijn na de bevalling.
- In Nederland is bij 20% van de mensen met stuitpijn een zittend beroep de oorzaak.
- Fietsen op een slecht zadel kan bijdragen aan stuitpijn, vooral bij veelvuldig gebruik.
Anatomie van het stuitje
Het stuitje, ook wel bekend als het staartbeen of coccyx, is een klein maar bijzonder deel van ons skelet. Het bevindt zich aan het uiteinde van de wervelkolom, onderaan de ruggengraat, en vormt het laatste segment. Vaak gezien als een overblijfsel van onze evolutionaire voorouders met een staart, speelt het stuitje nog steeds een belangrijke rol in de stabiliteit en mobiliteit van het bekkengebied.
Het stuitje bestaat uit drie tot vijf samengevoegde of gedeeltelijk vergroeide wervels (coccygeale wervels). Het aantal wervels verschilt per persoon, wat kan verklaren waarom sommigen vatbaarder zijn voor stuitpijn. Deze wervels zijn klein en bewegen beperkt, maar die kleine mate van beweging zorgt ervoor dat het stuitje schokken kan opvangen wanneer we zitten of opstaan.
Het staartbeen heeft de vorm van een omgekeerde piramide, met een smalle top die naar beneden en iets naar voren wijst. Bovenaan vormt het stuitje een gewricht met het heiligbeen (sacrum), het sacrococcygeale gewricht. Dit gewricht is met ligamenten verbonden en heeft een beperkte bewegingsmogelijkheid, zoals tijdens de geboorte, waarbij het stuitje iets naar achteren beweegt.
Bindweefsel en spieren rondom het stuitje
Rondom het stuitje bevinden zich diverse spieren, pezen en ligamenten die bijdragen aan de stabiliteit van het bekken en het staartbeen. Belangrijke spieren zijn de levator ani-spieren, die samen de bekkenbodem vormen. Deze spieren ondersteunen de bekkenorganen, zoals de blaas, baarmoeder en darmen, en zijn betrokken bij functies zoals urineren en ontlasting. Daarnaast zorgen ligamenten, zoals het anococcygeale ligament, voor fixatie van het stuitje, wat gevoelig kan zijn bij overbelasting of letsel.
De spieren en ligamenten rondom het stuitje werken samen met andere bekkenbodemspieren om een stabiele basis voor het lichaam te vormen en bijdragen aan dagelijkse bewegingen zoals zitten, opstaan en lopen. Ook spieren zoals de gluteus maximus (de grote bilspier) zijn aan het stuitje bevestigd en ondersteunen bewegingen van de heup en het bekken.
Relatie met stuitpijn (coccygodynie)
Stuitpijn, of coccygodynie, ontstaat wanneer het stuitje of de omliggende weefsels geïrriteerd, ontstoken of beschadigd raken. De oorzaken van stuitpijn zijn uiteenlopend en kunnen variëren van acute trauma's, zoals een val op het stuitje, tot langdurige druk door vaak zitten op harde ondergronden. Ook herhaalde microtrauma's, bijvoorbeeld door fietsen of paardrijden, kunnen chronische pijn veroorzaken.
Tijdens het zitten rust een groot deel van het lichaamsgewicht op het stuitje, vooral bij een slechte houding of langdurig achterover leunen. Dit kan leiden tot overmatige druk op het stuitje en irritatie van de ligamenten en spieren. Mensen met overgewicht lopen een verhoogd risico op coccygodynie door de verhoogde druk op het stuitje, terwijl ondergewicht kan leiden tot onvoldoende bescherming van het stuitje, waardoor irritatie sneller optreedt.
Ook veranderingen in de beweeglijkheid van het sacrococcygeale gewricht dragen bij aan pijnklachten. Bij sommige mensen is het stuitje juist te beweeglijk, terwijl bij anderen het stuitje vastzit, wat beide tot irritatie kan leiden.
Oorzaken van stuitpijn
- Trauma: Een directe val op de bilstreek is een van de meest voorkomende oorzaken van stuitpijn en kan resulteren in een blauwe plek, verstuiking of zelfs een breuk.
- Zwangerschap en bevalling: Tijdens de zwangerschap beweegt het lichaam van een vrouw om ruimte te maken voor de baby. Het stuitje kan tijdens de bevalling naar achteren kantelen, wat kan leiden tot irritatie en pijn.
- Langdurig zitten: Zitten op harde of ongelijke oppervlakken kan de druk op het stuitje verhogen, wat pijn veroorzaakt.
- Degeneratieve veranderingen: Met het ouder worden kunnen er degeneratieve veranderingen optreden in het gewricht en de ligamenten rondom het stuitje, wat tot chronische pijn kan leiden.
Functie van het stuitje
Het stuitje wordt vaak gezien als een rudimentair lichaamsdeel, maar het heeft een belangrijke functie in ons bewegingsapparaat. Het stuitje dient als aanhechtingspunt voor verschillende spieren, ligamenten en pezen die de bekkenbodem ondersteunen. Het draagt ook bij aan de verdeling van krachten tijdens zitten en opstaan, en speelt daardoor indirect een rol bij het ondersteunen van de bekkenorganen en het behouden van een goede houding.
Het begrijpen van de anatomie van het stuitje helpt om inzicht te krijgen in de oorzaken van stuitpijn. Het is een samenspel van botstructuren, gewrichten, ligamenten en spieren dat zorgt voor stabiliteit, maar dat ook gevoelig is voor pijn en irritatie wanneer er verstoring optreedt.
Synoniemen
Pijn aan het stuitje stata ook bekend als:
- coccygodynie
- coccyalgie
- coccydynie
- coccygeale pijn
- coccyx-pijn
- pijn aan het staartbeen
- staartbeenpijn
- stuitpijn
Symptomen: pijn aan stuitje bij zitten
Je ervaart milde tot ernstige pijn aan het staartbeentje zelf. Deze pijn is niet voelbaar in de onderste ledematen of het bekkengebied (
bekkenpijn). Je kunt constant ongemak of pijn rond het stuitje ervaren, maar het is ook mogelijk dat je pas wat voelt bij een beweging of bij het uitoefenen van druk, bijvoorbeeld tijdens het persen bij poepen of pijn aan het stuitje bij
hoesten of niezen. Tijdens de geslachtsgemeenschap ervaren sommige mensen toegenomen pijn ana het staartbeen. Sommige mensen hebben last van pijn wanneer ze zitten of achteroverleunen. De pijn kan ook verergeren bij het zitten op een harde ondergrond of het leunen tegen een muur. Sommige mensen ervaren pijn aan het stuitje wanneer ze gaan staan vanuit een zittende positie, maar andersom kan ook.
Ontstaansmechanisme
Pijn aan het stuitje, ook wel coccygodynie genoemd, is een vaak onderschatte klacht die kan voortkomen uit diverse biomechanische, neurologische en inflammatoire processen. Het stuitje, dat anatomisch bekendstaat als het staartbeen of os coccygis, is een klein, driehoekig botstructuur aan het uiteinde van de wervelkolom. Hoewel het klein lijkt, speelt het een belangrijke rol als steunpunt voor ligamenten, spieren en zelfs de bekkenbodem. Wanneer deze structuren worden verstoord of overbelast, kan dit een cascade van pijn veroorzaken. Hier volgt een uitgebreide analyse van het ontstaansmechanisme.
Biomechanische factoren: druk en impact
Het stuitje is een cruciaal contactpunt bij zitten en kan aanzienlijke druk ervaren, vooral op harde oppervlakken. Langdurige of herhaalde belasting kan leiden tot kleine microtrauma’s aan het kraakbeen dat de botsegmenten verbindt. Een val op het stuitje, bijvoorbeeld tijdens een fietsongeval of door een glijpartij, kan resulteren in een kneuzing, scheur, of zelfs een breuk. Bij vrouwen kan de bevalling een extra risicofactor zijn, waarbij het stuitje wordt belast door de passage van de baby door het bekkenkanaal, soms met langdurige schade tot gevolg.
Ontsteking en irritatie van omliggende weefsels
Het stuitje is omgeven door ligamenten en spieren, waaronder de bekkenbodemspieren. Irritatie of ontsteking van deze structuren, bijvoorbeeld door overbelasting of verkeerde lichaamshouding, kan leiden tot pijn die direct op het stuitje wordt gevoeld. Chronische spanning in de bekkenbodemspieren, vaak door stress of een verkeerde zithouding, kan ook bijdragen aan aanhoudende pijn.
Neurologische prikkeling: zenuwpijn als boosdoener
Het stuitje is rijkelijk voorzien van zenuwen, waaronder takken van de sacrale plexus. Irritatie of compressie van deze zenuwen, bijvoorbeeld door een ontsteking of zwelling, kan leiden tot scherpe of brandende pijn die naar de omliggende gebieden uitstraalt. In sommige gevallen kan een hernia in het onderste deel van de wervelkolom (lumbosacraal gebied) druk uitoefenen op zenuwen die pijnsignalen naar het stuitje doorsturen, wat het gevoel van pijn verergert.
Degeneratieve processen en anatomische afwijkingen
Bij oudere mensen kan slijtage van het kraakbeen tussen de botsegmenten van het stuitje leiden tot pijnlijke wrijving en ontsteking. Anatomische variaties, zoals een abnormale kromming van het stuitje, maken sommige mensen gevoeliger voor coccygodynie. Deze afwijkingen kunnen aangeboren zijn of zich ontwikkelen door trauma of chronische overbelasting.
Rol van systemische en inflammatoire aandoeningen
Systemische aandoeningen zoals artritis kunnen het kraakbeen en de gewrichten rond het stuitje aantasten. Bij mensen met auto-immuunziekten, zoals spondylitis ankylosans, kan ontsteking in het bekkengebied zich uitbreiden naar het stuitje, wat pijn en stijfheid veroorzaakt. Zelfs infecties, zoals een pilonidaal abces (een cyste in de buurt van het stuitje), kunnen lokale druk en ontsteking veroorzaken.
Psychische en psychosomatische factoren
Bij sommige mensen speelt stress een indirecte rol in coccygodynie. Chronische spanning kan leiden tot verhoogde spierspanning in de bekkenbodem, wat een vicieuze cirkel van pijn en discomfort in stand houdt. Bovendien kan pijn rond het stuitje bij stressgevoelige individuen langer aanhouden door centrale sensitisatie, waarbij het zenuwstelsel overgevoelig wordt voor pijnprikkels.
Oorzaken van een pijnlijk stuitje
Een pijnlijk stuitje kan worden veroorzaakt door onder meer één van de volgende onderliggende oorzaken:
- na lokaal trauma;
- na een bevalling;
- tijdens de zwangerschap;
- na overmatige druk;
- na afvallen;
- door tumor of infectie; en
- door gewrichtsaandoening of spieraandoening.
Stuitpijn wordt vaak veroorzaakt door een scheefstand van het staartbeen (stuitje), bijvoorbeeld na een lokaal trauma.
Pijn aan stuitje na een val (gekneusd stuitje)
Lokaal trauma - vaak door een val op het stuitje - is waarschijnlijk de meest voorkomende oorzaak van pijn aan het stuitje. Het staartbeen kan na een val gekneusd of
gebroken zijn.
Na afvallen
Als je te snel veel gewicht verliest, kan je last krijgen van pijn aan het stuitje doordat je de beschermlaag verliest van je staartbeen waardoor je meer kans hebt om het te verwonden. Het is daarom belangrijk om langzaamaan gewicht te verliezen door gezond te eten en meer te bewegen; een crashdieet wordt afgeraden.

Pijn aan het stuitje door overgewicht of ondergewicht /
Bron: Istock.com/VladimirFLoydOndergewicht of overgewicht
Overgewicht of obesitas kan een overmatige druk uitoefenen op je stuitbeen als je gaat zitten. Dit kan pijn aan het stuitje veroorzaken of reeds bestaande pijn verergeren. Ook krijgen mensen met
ondergewicht sneller te maken met pijn aan het stuitje. Zij hebben namelijk onvoldoende vet op de billen, wat bij het zitten zorgt voor wrijving tegen het weefsel rond het staartbeen, wat pijn veroorzaakt.
Ouder worden
Naarmate je ouder wordt, kunnen de kleine schijfjes raakbeen (een taai, flexibel weefsel) die het stuitje op zijn plaats te houden, slijten, wat leidt tot pijn.
Slechte houding
Lang in een ongemakkelijke houding zitten, zoals op het werk of tijdens het autorijden, kan te veel druk uitoefenen op je stuitbeen. Dit veroorzaakt pijn en ongemak dat erger wordt naarmate je langer in deze positie blijft.
Pijn aan stuitje na bevalling
Tijdens de bevalling passeert het hoofd van de baby over de bovenkant van het stuitbeen. Hierbij ontstaat druk tegen het stuitbeen. Dit kan soms leiden tot schade aan de stuitbeenstructuren. Slechts zelden leidt de druk tot een breuk in het stuitbeen.

Pijn aan het stuitje tijdens de zwangerschap /
Bron: Greyerbaby, PixabayPijn aan stuitje tijdens zwangerschap
De bekkenbodem is een soort kommetje van spieren die het bekken van onder afsluit. De voorzijde wordt begrensd door het
schaambeen en de achterzijde door het stuitje. Het is de basis waar alle bekkenorganen, de blaas,
darmen en baarmoeder, op rusten. Daarnaast is het een actieve ondersteuner van de werking van de bekkenorganen. De bekkenbodem speelt een belangrijke rol bij poepen, plassen en vrijen. Bekkenklachten kunnen zowel voor als na de bevalling ontstaand oor verweking van het kapsel-bandenapparaat in het bekkengebied. Dit gebeurt onder invloed van het zwangerschapshormoon relaxine. Bij een verkeerde houding en/of overbelasting kan in het reeds verzwakte bekkengebied
bekkenpijn ontstaan.
Pijnlijk stuitje na overmatige druk
Bepaalde activiteiten die langdurige (en overmatige) druk op het stuitje uitoefenen, zoals paardrijden en na zitten op een hard oppervlak voor langere tijd, kunnen pijn in het stuitbeen veroorzaken. Soms kan deze pijn chronische vormen aannemen.
Tumor (kanker)
Slechts in zeldzame gevallen is een pijnlijk stuitje te wijten aan een tumor of infectie in het stuitbeengebied. Bijvoorbeeld botkanker of
botmetastasen (uitzaaiingen van kanker in het bot).
Infectie
Pijn aan het stuitje kan ook komen door een infectie in het stuitbeengebied. Bij een sinus pilonidalis of
haarnestcyste kan ook pijn in je staartbeen ontstaan.
Gewrichtsaandoening of spieraandoening
Pijn aan het stuitje kan ook gerelateerd zijn aan een gewrichts- of spieraandoening, zoals
reuma,
artrose, bekkeninstabiliteit, verzwakking van de bekkenbodemspieren, een
beknelde zenuw,
ziekte van Bechterew en
fibromyalgie.
Pijn aan het stuitje uit het niets: als je staartbeen je plotseling in de steek laat
Je hebt het vast weleens meegemaakt: je zit lekker op de bank, staat op, en BAM, daar is het – een scherpe, zeurende pijn onderaan je rug. Het voelt alsof je stuitje, normaal zo onopvallend aanwezig, ineens besluit om alle aandacht op zich te vestigen. Pijn aan het stuitje, ook wel coccygodynie genoemd, kan zomaar uit het niets de kop opsteken, zonder dat je er iets geks voor hebt gedaan. Hoe kan dat nou? Laten we duiken in het mysterie van deze spontane stuitpijn.
Het mysterie van plotselinge stuitpijn
Je vraagt je misschien af hoe zo’n pijn aan je stuitje zomaar kan opduiken. Je hebt niet hard gevallen, geen marathon gefietst en zelfs die ene pilatespose waar je een haat-liefdeverhouding mee hebt, heb je deze week gelaten voor wat het is. Toch is daar die pijn, onverwacht en onaangenaam. Vaak speelt er een combinatie van factoren die samen voor deze spontane coccygodynie zorgen: spieren die wat meer gespannen zijn dan je denkt, een houding die misschien niet ideaal is geweest, of simpelweg de stress van het alledaagse leven die doorwerkt tot in de puntjes van je lichaam.
Oorzaken van pijn aan het stuitje uit het niets
Als pijn aan het stuitje uit het niets opkomt, kunnen er verschillende verborgen oorzaken spelen. Hier zijn enkele van de meest voorkomende:
- Spierverkramping en spanning: Je denkt er misschien niet altijd aan, maar de spieren rond je stuitje – zoals de bekkenbodemspieren en de grote bilspier (gluteus maximus) – kunnen soms flink gespannen raken. Dat gebeurt bijvoorbeeld door een lange dag achter je bureau, stress of simpelweg een verkeerde beweging. Zo’n verkramping kan druk uitoefenen op het stuitje, en voilà, daar is die onverwachte pijn.
- Onopgemerkte microtrauma’s: Dagelijkse activiteiten kunnen soms kleine verstoringen veroorzaken. Denk aan het telkens weer op- en afstappen van je fiets, een stoeipartij met de kinderen, of misschien een potje sporten waarin je nét iets te fanatiek werd. Deze kleine herhaalde belasting kan leiden tot irritatie van het stuitje die ineens voor pijnklachten zorgt, alsof het zonder reden gebeurt.
- Slechte houding: Misschien ben je in slaap gesukkeld in een verkeerde positie of heb je een hele avond op een harde stoel gezeten zonder het te beseffen. Een slechte zithouding kan er ongemerkt voor zorgen dat je stuitje wat overbelast raakt, waardoor het ineens protesteert.
- Stress en spanning: Stress kan meer invloed hebben op je lichaam dan je denkt. Het zet zich vaak vast op plekken waar je het niet verwacht. De spieren rondom je stuitje kunnen door stress verkrampen, en ook dat kan ineens pijn veroorzaken. Zonder dat je het in de gaten hebt, kun je de spanning van een drukke dag letterlijk meedragen tot in je stuitje.
- Oud letsel dat weer opspeelt: Misschien heb je ooit een keer een val gemaakt die je al lang vergeten bent. Een eerder trauma aan het stuitje kan na verloop van tijd voor terugkerende klachten zorgen, ook al lijkt de pijn 'uit het niets' te komen.
- Bekkeninstabiliteit: Zeker na een zwangerschap kunnen bekken en stuitje gevoeliger zijn voor pijn. Soms kan, door lichte instabiliteit of verzwakte spieren in het bekkengebied, de pijn plotseling optreden.
Hoe voelt stuitpijn die uit het niets opkomt?
Pijn aan het stuitje uit het niets kan variëren van een doffe, zeurende pijn tot een scherpe, stekende sensatie. Het lijkt vaak erger te worden als je van houding verandert – bijvoorbeeld als je van zitten naar staan gaat – of als je te lang in dezelfde positie blijft zitten. Voor sommigen straalt de pijn zelfs uit naar de onderrug, de billen of de benen. Het is een pijn die je vaak verrast, precies op de momenten dat je net even dacht te kunnen ontspannen.
Wat kun je doen tegen plotselinge stuitpijn?
Ook al lijkt de pijn uit het niets te komen, er zijn gelukkig manieren om verlichting te vinden:
- Verander je zithouding: Vermijd harde oppervlakken en kies voor een zachtere ondergrond of een speciaal kussen met een uitsparing. Dit zorgt ervoor dat de druk op je stuitje vermindert, waardoor de pijn kan afnemen.
- Warmte of kou: Een warm kompres kan helpen om gespannen spieren te ontspannen, terwijl een koude ijszak kan helpen om acute pijn of ontsteking te verminderen. Het is een eenvoudige maar effectieve manier om de pijn te verlichten.
- Zachte rekoefeningen: Je bekkenbodem en de omliggende spieren spelen een grote rol bij stuitpijn. Door lichte rekoefeningen te doen kun je de spanning in dit gebied helpen verminderen. Een beetje pilates kan ook goed werken – vooral de houdingen die gericht zijn op bekken en onderrug.
- Vermijd pijnlijke activiteiten: Activiteiten zoals fietsen of lange periodes zitten kunnen de pijn verergeren. Probeer deze activiteiten een tijdje te vermijden om je lichaam rust te geven en de klachten te verminderen.
- Fysiotherapie: Een fysiotherapeut kan helpen om de oorzaak van je pijn te achterhalen en je begeleiden met specifieke oefeningen. Vaak gaat het om het versterken van je bekkenbodemspieren en verbeteren van je houding.
- Ontspanning tegen stress: Als stress een mogelijke factor is, probeer dan wat ontspanningstechnieken of ademhalingsoefeningen. Deze kunnen helpen om je spieren – en ook je stuitje – wat meer te laten ontspannen.
Wanneer moet je naar de dokter?
In de meeste gevallen is plotselinge pijn aan het stuitje niet ernstig en gaat het vanzelf over. Maar als de pijn aanhoudt, erger wordt of gepaard gaat met symptomen zoals gevoelloosheid of tintelingen, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts. Een arts kan je helpen om onderliggende oorzaken uit te sluiten en eventueel een behandeling op maat te adviseren.
Risicogroepen en risicofactoren voor pijn aan het stuitje
Pijn aan het stuitje, of coccydynie, komt voor bij verschillende groepen mensen en kan door uiteenlopende factoren worden veroorzaakt. Sommige mensen lopen meer risico op het ontwikkelen van deze klacht vanwege hun levensstijl, gezondheidstoestand of specifieke omstandigheden. Hieronder bespreken we de belangrijkste risicogroepen en -factoren.
Risicogroepen
Vrouwen
Vrouwen lopen vijf keer zoveel risico op het ontwikkelen van pijn aan het stuitje als mannen. Dit komt voornamelijk door de anatomische verschillen in het bekken. Tijdens de zwangerschap en bevalling wordt het stuitbeen onder druk gezet, wat kan leiden tot coccydynie. Na de bevalling kan deze pijn vaak nog enige tijd aanhouden.
- Feit: Pijn aan het stuitje komt in ongeveer 70% van de gevallen voor bij vrouwen, vooral na de zwangerschap.
Zwangere vrouwen en vrouwen na de bevalling
Zwangere vrouwen lopen een groter risico op pijn aan het stuitje door de toenemende druk op de onderrug en het stuitje naarmate de zwangerschap vordert. Tijdens de bevalling kan het stuitje zelfs worden verschoven of gekneusd, wat pijn veroorzaakt. Na de bevalling kan herstel langzaam gaan, waarbij de klachten soms enkele maanden aanhouden.
Mensen met een zittende levensstijl of zittend beroep
Personen die veel zitten, zoals kantoormedewerkers, chauffeurs, en mensen met zittende beroepen, lopen een hoger risico op coccydynie. Langdurig zitten kan het stuitbeen belasten, vooral als de stoel of zitplek hard of slecht ondersteunend is.
Sporters met vallen of druk op het staartbeen
Sporters die betrokken zijn bij sporten waar vallen of druk op het stuitbeen veel voorkomt, zoals wielrennen, skaters, paardrijden, skiën, en schaatsen, kunnen een verhoogd risico hebben op stuitpijn door direct letsel of herhaalde belasting.
- Voorbeeld: Paardrijden kan stuitklachten verergeren doordat de ruiter langere tijd zit en het stuitje belast bij sprongen of hobbels.
Mensen met overgewicht of obesitas
Overgewicht zorgt voor extra druk op het stuitbeen, vooral tijdens zitten. Dit kan leiden tot pijn en ongemak, vooral als het gewicht niet goed verdeeld is over het lichaam of als de zithouding slecht is.
- Feitje: Mensen met obesitas hebben vaker last van stuitpijn, omdat het extra gewicht meer druk uitoefent op het stuitje bij zitten.
Mensen met rugklachten of degeneratieve aandoeningen
Personen met chronische rugklachten, artrose, of andere degeneratieve aandoeningen aan de wervelkolom hebben een verhoogd risico op coccydynie. De degeneratie van de gewrichten kan de druk op het stuitbeen verhogen, wat pijn veroorzaakt.
Mensen die vaak zitten
Mensen die werk verrichten waarbij ze lang achter een bureau zitten, zoals kantoormedewerkers of chauffeurs, lopen meer risico op het ontwikkelen van stuitpijn door de constante druk op het stuitbeen.
Postoperatieve patiënten
Na operaties in het bekkengebied of wervelkolom kunnen mensen vatbaarder zijn voor pijn aan het stuitje als gevolg van verlittekening of veranderde anatomische structuren.
Risicofactoren
Trauma of letsel
Vallen op het stuitje of een harde stoot kan het stuitbeen direct beschadigen, waardoor het gebroken, gekneusd of verschoven raakt. Dit leidt vaak tot acute pijn, die zonder behandeling weken tot maanden kan aanhouden.
- Voorbeeld: Een val op een gladde ijsbaan kan resulteren in een gekneusd of gebroken stuitje, wat langdurige pijn bij zitten of bewegen veroorzaakt.
Langdurig zitten op harde oppervlakken
Lang zitten op harde, oncomfortabele oppervlakken, zoals houten stoelen of beton, kan het stuitbeen irriteren en overbelasten. Dit kan leiden tot coccydynie, vooral als de zithouding niet optimaal is.
Lichamelijke afwijkingen
Bij sommige mensen is de hoek van het stuitbeen afwijkend, wat het risico op coccydynie verhoogt. Dit kan aangeboren zijn of zich ontwikkelen door letsel of degeneratie van het kraakbeen rond het stuitje.
Postoperatieve complicaties
Mensen die operaties hebben ondergaan in het gebied van de onderrug of het bekken, zoals rug- of heupoperaties, kunnen een verhoogd risico hebben op pijn in het stuitje. Operaties kunnen het omliggende weefsel verzwakken of zenuwen irriteren, wat tot pijn leidt.
Veranderingen door veroudering
Naarmate mensen ouder worden, neemt de kans op coccydynie toe door de natuurlijke degeneratie van kraakbeen en botten. Het kraakbeen in de gewrichten van het stuitbeen kan dunner worden, waardoor het stuitje kwetsbaarder wordt voor druk en letsel.
- Feitje: Ouderen lopen vaker risico op pijn aan het stuitje door degeneratie van het kraakbeen en botten in de wervelkolom.
Onderzoek en diagnose
Wanneer je last hebt van pijn aan het stuitje (coccydynie), kan het een flinke impact hebben op je dagelijkse leven. De pijn kan variëren van mild ongemak tot scherpe, stekende pijn, vooral bij het zitten of het uitvoeren van bepaalde bewegingen. Om de juiste diagnose te stellen, zal de arts een aantal stappen ondernemen om de oorzaak van de klachten te achterhalen. Hieronder een overzicht van hoe het onderzoek en de diagnose van pijn aan het stuitje doorgaans verloopt, ondersteund met een praktijkvoorbeeld.
Anamnese (het gesprek met de arts)
De eerste stap in de diagnose van stuitpijn is een uitgebreid gesprek met de arts, waarbij je klachten en medische geschiedenis worden besproken. De arts zal vragen stellen zoals:
- Wanneer begon de pijn aan het stuitje?
- Is er sprake geweest van een trauma, zoals een val of een harde stoot tegen het stuitje?
- Verergert de pijn bij specifieke activiteiten, zoals zitten, lopen of opstaan?
- Zijn er andere symptomen, zoals tintelingen, gevoelloosheid of uitstralende pijn naar de benen?
Dit gesprek helpt de arts om een beeld te krijgen van mogelijke oorzaken en kan ook duidelijk maken of verdere onderzoeken nodig zijn.
- Sophie, een 35-jarige vrouw, bezoekt haar huisarts vanwege aanhoudende pijn aan het stuitje. Ze vertelt dat de klachten begonnen na een val tijdens het schaatsen enkele weken geleden. De pijn is het ergst bij het zitten, vooral op harde stoelen, en verergert tijdens het opstaan uit een zittende positie. Tijdens het gesprek geeft ze aan dat ze geen eerdere rugklachten heeft gehad.
Lichamelijk onderzoek
Na de anamnese zal de arts een lichamelijk onderzoek uitvoeren. Dit bestaat uit:
- Palpatie (aftasten) van het stuitje: De arts voelt voorzichtig aan het gebied rond het stuitje om te controleren op pijn, zwelling of abnormale beweeglijkheid van het stuitbeen. Bij ernstige pijn kan dit onderzoek onaangenaam zijn, maar het geeft waardevolle informatie over de ernst van het probleem.
- Bewegingsonderzoek: De arts zal je vragen om bepaalde bewegingen uit te voeren, zoals vooroverbuigen of opstaan uit een stoel, om te zien of dit de pijn verergert.
- Bij Sophie voert de arts een lichamelijk onderzoek uit waarbij lichte druk op het stuitje hevige pijn veroorzaakt. Verder onderzoek wordt aanbevolen om te bepalen of er sprake is van een breuk of kneuzing.

CT-scan /
Bron: IStock.com/Pavel Losevsky Beeldvormend onderzoek
Als de arts vermoedt dat er sprake is van een breuk of andere schade aan het stuitje, kan hij beeldvormende onderzoeken aanvragen. Deze onderzoeken helpen om interne structuren te visualiseren en de juiste diagnose te stellen.
- Röntgenfoto: Een röntgenfoto kan worden gebruikt om een fractuur in het stuitje uit te sluiten of te bevestigen. Dit is vooral nuttig bij patiënten die een val hebben meegemaakt of een trauma aan het stuitje hebben opgelopen.
- MRI-scan: In sommige gevallen, vooral wanneer de oorzaak niet duidelijk is, kan een MRI-scan nodig zijn. Dit onderzoek geeft een gedetailleerd beeld van de weke delen rond het stuitje, zoals spieren, ligamenten en kraakbeen. Een MRI kan ook helpen bij het opsporen van tumoren of ontstekingen die pijn aan het stuitje kunnen veroorzaken.
- CT-scan: Een CT-scan wordt zelden gebruikt, maar kan nuttig zijn als er verdenking is op complexe botbreuken of andere aandoeningen die moeilijk te zien zijn op een röntgenfoto.
Feitje: Hoewel röntgenfoto's in veel gevallen voldoende zijn om een breuk in het stuitje op te sporen, wordt bij langdurige pijn die niet reageert op behandeling vaak een MRI-scan aangevraagd. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 10-20% van de patiënten met chronische coccydynie een onderliggende weke-delenaandoening heeft.
Zenuwtesten of injecties
Bij vermoeden van
zenuwpijn, bijvoorbeeld door beknelling, kan de arts besluiten om een diagnostische injectie met een verdovend middel toe te dienen in het pijnlijke gebied. Als de pijn tijdelijk vermindert, kan dit erop wijzen dat de zenuwen betrokken zijn bij de klachten. Dit kan ook helpen bij het lokaliseren van de exacte plek van de pijn.
- Na de röntgenfoto blijkt dat Sophie geen breuk heeft, maar wel een gekneusd stuitje. De arts bespreekt met haar de volgende stappen en stelt pijnstilling en fysiotherapie voor om haar klachten te verlichten.
Bloedonderzoek
In sommige gevallen kan bloedonderzoek worden uitgevoerd om eventuele onderliggende oorzaken van coccydynie, zoals infecties of auto-immuunziekten, op te sporen. Dit wordt vooral gedaan wanneer er sprake is van onverklaarbare zwelling, roodheid of warmte in het gebied van het stuitje.
Behandeling coccygodynie
Behandelingen voor coccygodynie zijn meestal niet-invasief en lokaal. Onder niet-invasief worden behandelingen verstaan die niet als belastend voor de patiënt kunnen worden beschouwd. De behandeling kan onder meer bestaan uit:
NSAID's
Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's). Deze middelen dragen bij aan het verminderen van de ontsteking rond het stuitbeen, dat meestal de oorzaak is van de pijn.

Bewegen is goed is goed voor de bloedcirculatie, ademhaling, spieren, gewrichten en botten /
Bron: Goodluz/Shutterstock.comVermijd lang zitten
Vermijden dat de patiënt langere perioden achter elkaar moet zitten en het zo veel mogelijk voorkomen van druk in de omgeving van het staartbeen. Meer
bewegen is verstandig.
Aangepaste kussen
Een aangepaste kussen kan helpen de druk op de stuit te verminderen bij het zitten. Gebruik bij voorkeur een schuimrubber kussen in een U-vorm of V-vorm is, waarbij de rug open is, zodat niets het stuitbeen raakt. Elk type kussen of zithouding die bijdraagt aan vermindering van de stuit, is ideaal.
Laxeermiddelen
Als pijn in het stuitje wordt veroorzaakt of toeneemt door of tijdens de stoelgang of
obstipatie, dan worden zachtmakende laxeermiddelen (emollientia) en een verhoogde inname van
vezels en water aanbevolen.

Fysiotherapie bij pijn aan het stuitje /
Bron: Istock.com/KatarzynaBialasiewiczFysiotherapie (NIMOC-methode)
Fysiotherapie kan zinvol zijn bij pijn aan het stuitje en kan bij veel mensen effect sorteren. Fysiotherapeutische technieken kunnen toegepast worden om het stuitje de eigen natuurlijke positie terug te geven. Het gaat hierbij om de NIMOC-methode. NIMOC is de afkorting van Non-Invasive Mobilization of the Coccyx. Dit betekent een uitwendige behandeling van het stuitje waarbij de afwijkende stand wordt hersteld. De gebruikte technieken zijn eenvoudig, pijnvrij en zeer effectief: al na de eerste behandeling zakt de pijn tot een acceptabel niveau en reeds binnen een paar maanden wordt de pijn volledig onder controle gebracht en verdwijnt in veel gevallen volledig.
Injecties
Bij aanhoudende of ernstige pijn kunnen injecties met steroïden en lokaal anaestheticum pijnverlichting geven. Sommige patiënten vinden verlichting van de pijn door een chiropractische of fysiotherapeutische behandeling.
Chirurgische behandeling
Bij chronische pijn die niet verlicht of goed gecontroleerd kan worden met niet-chirurgische behandeling en activiteiten, is chirurgische verwijdering van (een deel van) het stuitbeen (coccygectomy) een optie. Deze operatie wordt zelden uitgevoerd. Herstel van de operatie is een langdurig en ongemakkelijk proces voor de patiënt.

Badje met epsom zout bij een pijnlijk stuitje /
Bron: Martin SulmanZelfzorg
De volgende zelfzorgmaatregelen kunnen pijn aan het stuitje helpen verlichten:
- Het toepassen van warmte of koude op het getroffen gebied verlicht pijnklachten. Doe dit dagelijks gedurende twintig minuten per keer.
- Zorg voor zitplaats met een kussen.
- Neem bovendien regelmatig pauzes zodat je niet te lang achter elkaar op een stoel zit (of ga werken achter een zit-sta-bureau).
- Masseer twee keer per dag het pijnlijke deel gedurende tien tot vijftien met massageolie.
- Dagelijks gedurende tien tot vijftien minuten in warm water met Epsom Zout baden.
- Pijnstillers en ontstekingsremmers kunnen de pijn verlichten. Vaak helpt een paracetamol al.
Praktische tips voor het omgaan met een pijnlijk of gekneusd stuitje
Heb je ooit het gevoel gehad dat je letterlijk niet lekker in je vel zit, of beter gezegd: op je stoel? Een pijnlijke stuit kan je dag behoorlijk in de war schoppen. Of het nu komt door een verkeerde val, te lang zitten of gewoon een ongelukkige houding, de impact is groter dan je misschien denkt. Zelfs de simpelste dingen, zoals een avondje ontspannen op de bank, voelen ineens als een uitdaging. Maar hé, geen paniek! Er zijn genoeg praktische oplossingen om die vervelende pijn te verlichten.
Stel je voor: je stuitje voelt weer normaal, je kunt comfortabel zitten en je hoeft niet constant je houding te veranderen alsof je in een onzichtbare dansroutine zit. Klinkt goed, toch? Het mooie is dat je geen ingewikkelde of dure behandelingen nodig hebt om je beter te voelen. Vaak zit de oplossing in kleine aanpassingen in je dagelijkse routine, van hoe je zit tot wat voor matras je gebruikt. Het zijn die kleine veranderingen die een groot verschil maken.
En weet je wat het beste is? Je staat er niet alleen voor. Mensen zoals jij en ik hebben deze tips uitgeprobeerd en merken dagelijks verbetering. Of je nu een drukke ouder bent, een sportliefhebber of een workaholic achter je bureau, er is altijd een oplossing die past bij jouw situatie. Klaar om je stuitje wat liefde te geven? Lees snel verder en ontdek hoe je afscheid neemt van die vervelende pijn!
Gebruik een zitkussen met uitsparing voor het stuitje
Ah, daar zit je dan, letterlijk met je stuitje in de knoop. Wat te doen? Een simpel hulpmiddel, zoals een donutvormig zitkussen, kan een wereld van verschil maken. Neem bijvoorbeeld Carmen, een drukke verpleegkundige die urenlang op harde stoelen zat tijdens vergaderingen. Haar stuitje schreeuwde om genade! Na het kopen van zo’n speciaal kussen had ze eindelijk het gevoel dat ze een "zachte landing" maakte, zelfs na een hectische dag. Zo’n kussen zorgt ervoor dat je stuitje vrij blijft van directe druk, wat essentieel is om de pijn te verminderen. Ze zei zelfs dat het voelde alsof ze een klein wolkje met zich meedroeg.
Een leuke bijkomstigheid? Deze kussens zijn vaak ook ergonomisch ontworpen en kunnen de zithouding verbeteren, wat weer rugklachten voorkomt. Waarom moeilijk doen als het ook zacht kan?
Beweging blijft wel belangrijk, want uren stilzitten is nooit goed voor je lijf.
Vermijd langdurig zitten op harde oppervlakken
Harde stoelen zijn echt de vijand van je stuitje. Vraag maar aan Mark, die als vrachtwagenchauffeur hele dagen achter het stuur zat. Zijn motto: "Geen rit zonder pijn." Na wat speurwerk ontdekte hij dat het geheim simpel was: vaker pauzes nemen en harde oppervlakken vermijden. Hij begon met zachte onderlagen voor zijn stoel en stond elk uur even op om wat te rekken. Wat bleek? Die kleine aanpassingen gaven zijn stuitje de broodnodige rust.
Lang zitten op harde oppervlakken kan druk uitoefenen op het gebied rond je stuitje, waardoor de pijn alleen maar erger wordt. Wissel af, blijf bewegen, en voorkom dat je stuitje letterlijk en figuurlijk de dupe wordt. Combineer dit eventueel met een
vitamine C-rijk dieet om het herstel van zachte weefsels te ondersteunen.
Pas een goede zithouding toe met rechte rug
Een slappe zithouding kan ervoor zorgen dat je stuitje overbelast raakt, en dat is precies wat je niet wilt. Een voorbeeld? Sophie, een kantoormedewerker, zat constant onderuitgezakt in haar stoel. Resultaat: een stijve rug en een overbelast stuitje. Toen ze leerde om met haar voeten stevig op de grond te zitten, haar rug recht te houden en haar scherm op ooghoogte te plaatsen, merkte ze dat de pijn afnam.
Wat maakt een goede houding zo belangrijk? Het verdeelt de druk beter over je wervelkolom en voorkomt dat al die spanning op één plek terechtkomt. Kleine truc: stel een alarm in om je eraan te herinneren rechtop te zitten. En voor wie denkt dat dit wat stijfjes klinkt: je zult merken dat je je energieker voelt met een goede houding. Probeer het eens!
Wissel regelmatig van houding
Altijd in dezelfde houding blijven zitten, daar wordt niemand blij van, en je stuitje al helemaal niet. Neem bijvoorbeeld Pieter, een student die uren achter zijn laptop zat zonder te bewegen. Zijn stuitje voelde aan alsof hij op een baksteen zat! Wat hij deed? Hij begon elk halfuur van houding te wisselen: even staan, wat stappen, of zelfs een paar squats. Klinkt simpel, maar het gaf z’n lichaam de broodnodige doorbloeding.
Een leuke tip: stel een timer in die je eraan herinnert om op te staan of van houding te veranderen. Ook
gezonde leefstijl-keuzes kunnen bijdragen aan een soepel lichaam, zoals regelmatig bewegen en een goede hydratatie. Maak van je dag een beweegfeestje, al is het maar met kleine stapjes!

Warme kruik kan helpen /
Bron: Absolutimages/shutterstockGebruik een warmtekussen of kruik
Ken je het gevoel van een koude winteravond waarop je eindelijk dat warme dekentje om je heen slaat? Dat comfort is precies wat een warmtekussen of kruik kan bieden voor je pijnlijke stuitje. Neem Lisa, een docent die uren achter haar laptop zat en door de pijn bijna niet meer rechtop kon staan. Haar oplossing? Een eenvoudig warmtekussen dat ze elke avond op haar stuitje legde. Binnen een paar dagen merkte ze dat de pijn minder scherp werd.
Warmte stimuleert de doorbloeding in het gebied rond je stuitje, waardoor stijve spieren ontspannen en de pijn verzacht wordt. Heb je geen warmtekussen? Een fles gevuld met heet water werkt net zo goed. Lisa combineerde dit met een goede
beweging-routine, en voilà, ze zat er weer als een vorstin bij!
Masseer de omgeving van het stuitje voorzichtig
Massages zijn niet alleen voor luxe spa-dagen. Sterker nog, een lichte massage kan wonderen doen voor een gespannen stuitje. Denk aan Bas, een fanatieke wielrenner die van de ene pijnlijke rit in de andere gleed. Hij ontdekte dat een zachte massage met wat
kokosolie de spanning rond zijn stuitje verlichtte.
Belangrijk is om de massage subtiel te houden. Geen fan van zelf prutsen? Vraag je partner of bezoek een professionele masseur. Het helpt niet alleen tegen de pijn, maar ook tegen stijfheid en ongemak. Bas zegt het zo: "Een simpele massage heeft mijn fietsplezier gered."
Doe strek- en ontspanningsoefeningen gericht op de onderrug en bekken
Stel je voor dat je je stuitje wat extra liefde geeft met zachte rek- en strekoefeningen. Marijke, een yogi in hart en nieren, zweert erbij. Ze doet elke ochtend een paar simpele bewegingen zoals de "kat-koe" stretch en de "child’s pose". Het resultaat? Een flexibeler lichaam en minder last van haar stuitje.
Deze oefeningen helpen niet alleen om de pijn te verlichten, maar voorkomen ook dat de spieren rond je stuitje stijf worden. Bonus: je voelt je alerter en energieker. Als je dit combineert met een goede
gezonde leefstijl, krijg je een lichaam dat soepel aanvoelt, net als Marijke.
Draag loszittende kleding om druk te vermijden
Mode is leuk, maar comfort komt eerst, vooral als je last hebt van je stuitje. Strakke broeken of leggings kunnen extra druk veroorzaken op een plek die al gevoelig is. Karin, een jurist die vaak in formele kleding moest werken, ruilde haar strakke kantoorbroeken in voor loszittende alternatieven. Het verschil? "Ik voelde meteen minder spanning."
Loszittende kleding, bij voorkeur van zachte en ademende stoffen, geeft je stuitje de ruimte om te herstellen. Bovendien is het vaak veel comfortabeler, en wie wil dat nou niet? Een goede tip: combineer dit met een vleugje
citroen in je dag voor een frisse mindset. Want comfort begint niet alleen bij kleding, maar ook bij hoe je je voelt.
Vermijd activiteiten die pijn verergeren, zoals fietsen of paardrijden
Sommige activiteiten lijken misschien onschuldig, maar kunnen een ware marteling zijn voor je stuitje. Vraag maar aan Martijn, een fanatieke mountainbiker die ondanks zijn klachten bleef doortrappen. "Ik dacht dat ik sterker was dan de pijn," zei hij, terwijl hij met een pijnlijk gezicht naar zijn fiets keek. Pas toen zijn fysiotherapeut hem streng toesprak, besloot hij zijn hobby even te parkeren.
Fietsen, paardrijden of zelfs te lang zitten op een harde stoel kunnen de druk op je stuitje flink vergroten. Probeer deze activiteiten tijdelijk te vermijden en kies voor alternatieven zoals wandelen of zwemmen. Martijn ontdekte uiteindelijk dat
beweging in de vorm van een dagelijkse wandeling niet alleen zijn pijn verlichtte, maar hem ook mentaal sterker maakte. Een win-winsituatie!
Neem bij hevige pijn een pijnstiller zoals paracetamol
Je kent het wel: die dagen waarop zelfs het idee om te zitten al pijnlijk klinkt. Dan is paracetamol een redder in nood. Neem bijvoorbeeld Annelies, een drukke moeder van drie die geen tijd had om bij de pakken neer te zitten. "Ik hield het eerst stoer vol zonder medicatie, maar op een gegeven moment kon ik niet meer," vertelde ze. Met een simpele dosis
paracetamol kreeg ze eindelijk wat verlichting, zodat ze haar dagelijkse taken weer aankon.
Hoewel pijnstillers geen permanente oplossing zijn, kunnen ze je net dat beetje ademruimte geven om andere tips uit te proberen. Combineer dit met voldoende rust en zachte oefeningen voor het beste resultaat.

Fysiotherapie /
Bron: Istock.com/KatarzynaBialasiewiczRaadpleeg een fysiotherapeut voor gerichte behandelingen
Als je blijft rondlopen met een pijnlijke stuit, is het misschien tijd om een professional in te schakelen. Dat dacht Eva ook, die na maanden pijn eindelijk de stap zette naar een fysiotherapeut. "Ik had het veel eerder moeten doen," zei ze, terwijl ze enthousiast vertelde over de oefeningen die ze leerde. Door specifieke behandelingen gericht op haar bekken en rug merkte ze al na een paar weken verbetering.
Een fysiotherapeut kan je niet alleen helpen met oefeningen, maar ook met praktische tips over houding en beweging. Wist je dat Eva tijdens haar herstelperiode ook baat had bij een dieet rijk aan
vitamine C om het herstelproces te ondersteunen? Soms is de oplossing een combinatie van aanpakken, en dat blijkt vaak effectiever dan je denkt.
Zorg voor een matras dat voldoende ondersteuning biedt
Heb je ooit wakker gelegen van de pijn in je stuitje, alleen maar omdat je matras te hard of te zacht was? Dat overkwam Jeroen, een softwareontwikkelaar die zijn nachten doorbracht op een versleten matras. Na wat research investeerde hij in een matras dat speciaal ontworpen was om zijn rug en stuitje te ondersteunen. "Het voelde alsof ik in een wolk sliep," grapte hij, terwijl hij uitlegde hoe zijn ochtenden sindsdien een stuk comfortabeler waren.
Een goed matras verdeelt de druk gelijkmatig over je lichaam, zodat je stuitje niet onnodig wordt belast. Combineer dit met een kussen tussen je knieën als je op je zij slaapt, of onder je knieën als je op je rug ligt. En vergeet niet: een goede nachtrust is essentieel voor herstel, zowel lichamelijk als mentaal. Misschien voel je je hierdoor ook energieker om die
gezonde leefstijl op te pakken die je altijd al wilde proberen.
Prognose
De prognose voor pijn aan het stuitje, ook bekend als coccygodynie, hangt af van verschillende factoren die samen de duur en ernst van de klachten beïnvloeden. Hier zijn de belangrijkste aspecten die een rol spelen bij het herstelproces en de prognose.
Onderliggende oorzaak
De aard van het probleem is vaak bepalend voor hoe snel en volledig herstel plaatsvindt. Bij een traumatische oorzaak, zoals een val op het stuitje of een directe impact, kan de prognose gunstig zijn als er geen sprake is van ernstige schade, zoals een breuk of dislocatie.
- Traumatisch letsel: Blauwe plekken en lichte kneuzingen genezen meestal binnen enkele weken met rust en symptomatische behandeling. Breuken of dislocaties kunnen echter een langere hersteltijd vergen, afhankelijk van de ernst.
- Niet-traumatische oorzaken: Wanneer de pijn te maken heeft met aandoeningen zoals artritis, een tumor, of een infectie, kan de prognose variëren afhankelijk van de behandelmogelijkheden en de onderliggende gezondheidstoestand.
Ernst van de verwonding
Bij traumatische letsels aan het stuitje speelt de ernst van de verwonding een grote rol.
- Milde verwondingen: Kneuzingen of kleine scheurtjes genezen meestal binnen 2-4 weken met minimale interventie, zoals pijnstilling en zitkussens.
- Complexe verwondingen: Bij breuken of dislocaties kan de hersteltijd oplopen tot enkele maanden. Een chirurgische ingreep kan soms nodig zijn als de pijn aanhoudt of het stuitje instabiel blijft.
Reactie op medische behandeling
Hoe goed je lichaam reageert op de voorgeschreven behandeling heeft een aanzienlijke invloed op de prognose.
- Conservatieve therapie: De meeste gevallen verbeteren met eenvoudige maatregelen zoals ontstekingsremmers, fysiotherapie en het vermijden van druk op het stuitje.
- Invasieve behandeling: Bij aanhoudende klachten kan een injectie met corticosteroïden of zelfs een chirurgische verwijdering van het stuitje (coccygectomie) nodig zijn. In dergelijke gevallen hangt de prognose af van het succes van de interventie.
Herstel- en genezingsvermogen
Ieder lichaam reageert anders op letsel en behandeling. Factoren zoals leeftijd, algehele gezondheid, en het vermogen van je lichaam om ontstekingen en schade te herstellen, spelen een cruciale rol.
- Jonge, gezonde individuen: Deze groep heeft doorgaans een sneller herstel door een betere doorbloeding en een effectiever regeneratievermogen.
- Ouderen of mensen met chronische aandoeningen: Bij deze groep kan het herstel langer duren, vooral als er sprake is van onderliggende aandoeningen zoals osteoporose of diabetes, die het genezingsproces vertragen.
Chronische pijnklachten
Ofschoon de meeste mensen met stuitpijn volledig herstellen, kan een klein percentage chronische klachten ontwikkelen.
- Oorzaken van chronische pijn: Langdurige coccygodynie kan worden veroorzaakt door littekenweefsel, zenuwbeschadiging of aanhoudende ontstekingen.
- Behandeling van chronische klachten: Multidisciplinaire therapie, zoals fysiotherapie, pijnbestrijding en psychologische ondersteuning, kan nodig zijn om de impact van chronische pijn te verminderen.
Preventie
De meeste staartbeenblessures zijn toevallig (zoals een val op het ijs bij het schaatsen) en kunnen daarom niet volledig worden vermeden. Draag de juiste beschermende kleding bij deelname aan contactsporten die mogelijk kunnen leiden tot letsel aan je stuitje. Zorg dat je een
gezond gewicht bereikt en handhaaft, niet te snel afvalt en voldoende beweegt en niet hele dagen zit.
Misvattingen over pijn aan je stuitje: fabels, feiten en frappante waarheden
Laten we eerlijk zijn: pijn aan je stuitje is nou niet bepaald het onderwerp waarmee je op een verjaardag de lachers op je hand krijgt. Toch gonst het overal van de wilde verhalen, halve waarheden en complete onzin. Tijd om dat stuitje eens flink onder de loep te nemen. Niet met saaie uitleg, maar met een paar pittige stellingen die jij ongetwijfeld óók ooit hebt gehoord. Zin in? Gaan we.
Je stuitje doet alleen pijn als je erop bent gevallen
Ha! Was het maar zo simpel. Natuurlijk, een lompe smak op een gladde stoeptegel of die val van je fiets omdat je dacht dat je nog nét dat stoepje kon pakken, kan de boel flink beurs maken. Maar newsflash: een stuitje kan ook dwarsliggen zonder spectaculaire valpartij. Denk aan urenlang onderuitgezakt hangen op een bank die eigenlijk meer geschikt is voor martelpraktijken. Of jarenlang met een verkeerde houding achter je laptop kleven alsof je rug van beton is. En ja, zelfs een pittige bevalling kan de boel daarachter flink verstieren. Dus nee, het is niet exclusief voor stuntelende mensen.
Je kunt niks doen aan stuitpijn, je moet er gewoon mee leren leven
Nou, als we ergens allergisch voor zijn, dan is het wel deze dooddoener. Serieus, ‘er maar mee leren leven’ zeggen mensen meestal als ze geen zin hebben om verder na te denken. Terwijl er echt wel manieren zijn om dat eigenwijze staartbotje weer rustig te krijgen. Denk aan een goede fysio die je rechtop leert zitten alsof je auditie doet voor een koninklijke familie. Of een donutkussen – en nee, dat is niet alleen voor mensen op leeftijd. Zelfs dry needling (ja, dat is net zo prikkelend als het klinkt) kan soms helpen. Dus hup, weg met dat gelaten gezucht.
Alleen oude mensen hebben last van hun stuitje
Pardon? Waar komt deze grap vandaan? Als er íets is dat pijn aan het stuitje geen ruk interesseert, dan is het je geboortedatum. Of je nou 23 bent en fanatiek elke dag op je skateboard staat (lees: valt), of 67 en vooral fanatiek je breiwerk afmaakt – dat stuitje kan op elk moment dwars gaan liggen. En eerlijk is eerlijk, jonge mensen gaan er vaak vanuit dat het ‘wel weer overgaat’ en hobbelen vervolgens maanden door met pijn. Terwijl oma allang bij de huisarts heeft geregeld dat er iemand met verstand van zaken naar kijkt. Wie is hier nou de wijsneus?
Als je stuitje pijn doet, zit er vast iets scheef in je rug
Klinkt lekker logisch, hè? Alsof je lichaam een soort Jenga-toren is waarbij één blokje uit balans meteen de rest laat omvallen. Maar zo werkt het niet altijd. Natuurlijk kan scheefstand in je bekken of onderrug meespelen, maar stuitpijn heeft vaak een eigenwijze, individuele agenda. Soms komt het puur doordat die paar botjes onderaan je wervelkolom zelf geïrriteerd zijn, bijvoorbeeld na een klap of langdurige druk. En soms is het helemaal niet mechanisch, maar speelt er iets als stress mee, waardoor je ongemerkt constant gespannen zit. Het is dus niet altijd een kwestie van ‘de boel rechtzetten en klaar’. Sterker nog: soms is het eerder een kwestie van leren ontspannen dan van duwen en trekken.
Pijn aan je stuitje gaat vanzelf wel over als je maar lang genoeg wacht
Oh ja joh? En ondertussen gewoon een half jaar krom lopen als een vraagteken? Kijk, soms trekt het inderdaad vanzelf weg. Dat kán. Net zoals het ook kan dat je de loterij wint of dat je plant toch niet doodgaat na drie weken verwaarlozing. Maar eerlijk is eerlijk: stuitpijn die langer aanhoudt dan een paar weken verdient wat meer liefde dan alleen maar “even aankijken”. Want geloof me, tegen de tijd dat je het zat bent en alsnog hulp zoekt, zijn je rug, nek en humeur ook al helemaal klaar met die stuntelende zithouding van je. Dus nee, afwachten is niet altijd een briljant plan. Actie, mensen!
Als je stuitje pijn doet, moet je gewoon even rechtop zitten en klaar
Hahaha. Ja joh, en als je blaar hebt gewoon even wat harder doorlopen zeker? Kijk, rechtop zitten is altijd beter dan onderuit gezakt op een krakkemikkige barkruk hangen, maar als je stuitje écht geïrriteerd is, helpt een nette houding alleen niet. Dan zit je nog steeds op dat gevoelige puntje, hoe keurig je je rug ook in de plooi houdt. Soms draait het juist om afwisseling, bewegen, anders liggen, opstaan voordat Netflix je voor de derde keer vraagt of je nog leeft... Kortom: alleen braaf recht zitten is leuk bedacht, maar de realiteit is net even complexer dan dat.

Operatie /
Bron: Istock.com/kzenon Een operatie is de enige oplossing als het écht niet overgaat
Help, nee! Niet meteen dat horrorbeeld van scalpels en ziekenhuisbedden erbij halen. Een operatie aan het stuitje – dat heet dan coccygectomie, voor als je indruk wilt maken op verjaardagen – is echt het aller-, allerlaatste redmiddel. We hebben het over een oplossing die bij uitzondering wordt ingezet als werkelijk álles is geprobeerd en je stuitje maar blijft etteren. Denk aan maanden (soms jaren) van therapieën, kussens, houdingsadviezen en misschien zelfs injecties. Dus nee, geen paniek. De kans dat jij onder het mes moet vanwege dat dwarsliggende staartje is minuscuul. Eerst maar eens de basics fixen, oké?
Pijn aan je stuitje zit vooral tussen je oren
Oef. Kijk uit met deze opmerking, voor je een kussen naar je hoofd geslingerd krijgt. Tuurlijk, stress en spanning kunnen invloed hebben op hoe je pijn ervaart – dat geldt voor elke klacht. Maar daarmee zeggen dat stuitpijn “tussen de oren” zit, is wel heel kort door de bocht. Als jij met een blauwe bil en een beurs staartbotje op de bank ligt, is dat écht niet omdat je er toevallig teveel over nadenkt. Pijn is pijn. Punt. Wat wél waar is? Ontspanning kan soms helpen om de boel minder gevoelig te maken. Maar dat betekent dus juist goed voor jezelf zorgen, en niet jezelf wijs proberen te maken dat het allemaal maar verbeelding is. Geef dat stuitje maar gewoon de credits die het verdient.
Als je niks voelt bij het lopen, valt de pijn vast wel mee
Oh, bless your heart. Alsof we tegenwoordig alleen nog maar medische klachten erkennen als ze zich tijdens een marathon voordoen. Newsflash: stuitpijn speelt zijn eigen spelletje. Je kunt prima door de supermarkt sjokken zonder geklaag, maar zodra je gaat zitten voor dat welverdiende kopje koffie? Bam! Daar is-ie weer, alsof er een baksteen onder je geplakt zit. Het is een beetje als die ene vriend(in) die zich altijd precies op het verkeerde moment meldt. Dus nee, dat het met lopen wel te doen is, betekent niet dat je het verder moet negeren.
Een warm bad lost alles op
Kijk, als dat waar was, zaten we allemaal dagelijks uren in een bubbelbad met een cocktail in de hand en nul problemen. Begrijp me niet verkeerd, warmte kan héérlijk zijn voor gespannen spieren, en even dobberen is top voor de ontspanning. Maar je stuitje is niet per se onder de indruk van een beetje lauw water. Zeker als er een kneuzing, ontsteking of irritatie speelt, is warmte eerder een tijdelijke afleiding dan een oplossing. Dan stap je eruit, trek je je badjas aan... en floep, daar is de pijn gewoon weer. Dus lekker badderen? Zeker. Maar pin er niet ál je hoop op.
Als je stuitje echt stuk is, hoor je dat te voelen met je hand
Pardon? Alsof je even op zoek gaat naar een breukje alsof je knikkers telt? Nope. Je stuitje zit daar achteraan verstopt, ergens tussen “voor mijn gevoel kan ik erbij” en “oké, toch niet”. En tenzij je handen magische röntgenkwaliteiten hebben, voel je écht niet zomaar of er iets mis mee is. Het voelt sowieso al gevoelig als je er druk op zet, maar of dat nou een kneuzing, scheurtje of irritatie is? Daarvoor hebben we gelukkig artsen met scanners en verstand van zaken. Dus handen thuis, Sherlock.
Een zachte stoel voorkomt stuitpijn
Ah, de illusie van de wolkzachte zetel. Maar sorry hoor, dat is dus echt niet zaligmakend. Ja, die ultradikke bank lijkt in eerste instantie goddelijk. Totdat je er drie uur later met een stijve rug en protesterend stuitje uit opstaat, omdat je houding compleet ruk was. Ironisch genoeg kan een té zachte ondergrond ervoor zorgen dat je nog meer inzakt en dus juist extra druk op dat gebied krijgt. Soms is een stevigere stoel met goede ondersteuning véél vriendelijker voor je derrière. En eerlijk: dat donutkussen is er niet voor niks, hè. Zeg maar gerust de stuitversie van een VIP-behandeling.
Lees verder