Balanitis van Zoon: symptomen, oorzaak en behandeling

Balanitis van Zoon: symptomen, oorzaak en behandeling Balanitis is de medische term voor eikelontsteking. Balanitis van Zoon, ook wel balanitis plasmocellularis of balanitis circumscripta chronica, is een een zeldzame, goedaardige penisaandoening, waarbij de eikel (glanspenis) en/of de binnenzijde van de voorhuid ontstoken is. Het is te herkennen aan rode afwijkingen op de eikel en voorhuid. De precieze oorzaak van balanitis van Zoon is anno 2022 onbekend. Balanitis komt (vrijwel) alleen voor bij onbesneden mannen. In het beginstadium reageert het goed op een combinatiecrème waarin zowel een corticosteroid als een antibioticum in aanwezig is.

Balanitis plasmocellularis (van Zoon)


Wat is balanitis van Zoon?

Balanitis plasmocellularis, balanitis circumscripta chronica of de ziekte van Zoon is een een idiopathische (= van onbekende oorzaak), zeldzame, goedaardige penisaandoening, waarbij de eikel (glanspenis) en/of de binnenzijde van de voorhuid ontstoken is. In de jaren 50 van de vorige eeuw is deze ziekte voor het eerst beschreven door de Nederlandse hoogleraar dermatologie J.J. Zoon, vandaar dat de aandoening ook wel de ziekte van Zoon wordt genoemd.

Wie krijgen het?

Bij besneden mannen komt de aandoening (vrijwel) niet voor. Het komt overwegend voor bij mannen van middelbare leeftijd en oudere mannen. Er zijn gevallen gerapporteerd van mannen tussen 20 en 88 jaar.

Symptomen balanitis van Zoon

Het betreft vaak een solitaire, enigszins glanzende, fel rood-oranje plaque op de eikel of de voorhuid van een onbesneden man. De plek is scherp begrensd. Bij 58,92% van de patiënten zijn de voorhuid en de eikel aangedaan, bij slechts 23,21% van de patiënten alleen de voorhuid en in 17,85% van de gevallen alleen de eikel.[1] Ook kunnen de regionale lymfeklieren gezwollen zijn.

Oorzaak

De precieze oorzaak is anno 2022 niet bekend. Het komt (vrijwel) alleen voor bij onbesneden mannen. Men vermoedt dat er een verband is tussen chronische irritatie of ontsteking aan het kwetsbare slijmvlies als gevolg van ophoping van zweet, druppels urine, zeepresten, en smegma (een mengeling van epitheelcellen, huidafscheiding en vocht) onder de voorhuid. Dit leidt tot irritatie en ontsteking van de voorhuid en de glanspenis of eikel. Balanitis van Zoon wordt niet veroorzaakt door een infectie, en kan niet worden doorgegeven aan een seksuele partner. Het is géén seksueel overdraagbare aandoening (soa). Een soortgelijke aandoening is ook beschreven bij vrouwen, waarbij het de vulva beïnvloedt (vulvitis van Zoon). Balanitis van Zoon kan op zichzelf aanwezig zijn, maar het kan ook een teken zijn van een onderliggende (huid)aandoening zoals lichen sclerosus. Lichen sclerosus kan de voorhuid strakker maken, waardoor je deze moeilijker over de eikel kan schuiven.

Risicofactoren

Risicofactoren zijn slechte voorhuidhygiëne en roken.

Onderzoek en diagnose

Klinisch beeld

Op basis van de verschijnselen wordt de diagnose gesteld. Eventueel wordt ter bevestiging een biopt genomen om deze door de patholoog te laten onderzoeken.

Differentiaaldiagnose

Qua uiterlijke verschijningsvorm moet de aandoening niet verward worden met:

Behandeling van balanitis van Zoon

Medische interventie

In het beginstadium reageert de eikelontsteking goed op een combinatiecrème waarin zowel een corticosteroïd als een antibioticum in aanwezig is. Het is bekend dat de aandoening vaak bijzonder hardnekkig is en het komt vaak voor dat na stoppen met smeren de ontsteking weer de kop opsteekt. Bij hardnekkig recidiverende balanitis van Zoon is een circumcisie (besnijdenis) te overwegen. Vrijwel altijd leidt dit tot het verdwijnen van de klachten.[2]

Zelfzorg

De huid van de glanspenis moet een of twee keer per dag gewassen worden, waarbij de voorhuid volledig teruggetrokken wordt. Er wordt ten zeerste afgeraden om zeep te gebruiken. Alleen afspoelen met lauw water.

Prognose

De meeste mannen met balanitis herstellen met adequate behandeling. Bij mannen die niet besneden zijn, komt balanitis vaak terug na de behandeling. Het risico daarop neemt toe wanneer je geen goede hygiëne toepast, zoals dagelijks je eikel onder de voorhuid schoonmaken met lauw water. Hiermee voorkom je een ophoping van smegma, hetgeen irritaties kan veroorzaken.

Preventie

Het voorkomen van balanitis begint met het dagelijks toepassen van goede hygiëne. Om balanitis te voorkomen, moet je dagelijks de urineresten en talg onder de voorhuid van je jongeheer vandaan wassen om hem schoon en verzorgd te houden. Neem de tijd om je voorhuid naar achteren te trekken om goed onder je eikel te kunnen schoonmaken.

Noten:
  1. Kumar B, Narang T, Dass Radotra B, Gupta S. Plasma cell balanitis: clinicopathologic study of 112 cases and treatment modalities. J Cutan Med Surg. Jan-Feb 2006;10(1):11-5.
  2. Sonnex TS, Dawber RP, Ryan TJ, Ralfs IG. Zoon's (plasma-cell) balanitis: treatment by circumcision. Br J Dermatol. May 1982;106(5):585-8.

Lees verder

© 2011 - 2022 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Balanitis en balanoposthitis: Ontsteking eikel en voorhuidBalanitis en balanoposthitis: Ontsteking eikel en voorhuidBij balanitis is de eikel, ook gekend als glans penis, ontstoken. Wanneer ook de voorhuid ontstoken is, is sprake van ee…
Erythroplasie van Queyrat: symptomen, oorzaak en behandelingErythroplasie van Queyrat: symptomen, oorzaak en behandelingErythroplasie van Queyrat, ook wel peniele intra-epidermale neoplasie (PIN) genoemd, is een vroeg stadium van huidkanker…
Candida balanitis: Schimmelinfectie aan penis bij mannenCandida balanitis: Schimmelinfectie aan penis bij mannenCandidiasis (spruw) is een veel voorkomende schimmelinfectie die vooral vrouwen aantast. Vaginale schimmelinfecties zijn…
Brandende voorhuid en eikel: oorzaken branderige penisBrandende voorhuid en eikel: oorzaken branderige penisEen brandende voorhuid en eikel is een vervelende klacht waar veel jongens of mannen wel eens mee te kampen hebben (geha…

Psoriasis pustulosa: symptomen, oorzaken en behandelingPsoriasis pustulosa: symptomen, oorzaken en behandelingPsoriasis pustulosa is een vorm van psoriasis die zelden voorkomt. Het wordt gekenmerkt door steriele pustels (puisten),…
Eetbuistoornis: Binge eating DisorderEetbuistoornis: Binge eating DisorderEetbuiten: voorkomen, overwinnen, stoppen en onder controle. Een eetbuistoornis lijkt sterk op boulimia nervosa. Een eet…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/takasuu
  • Cleveland Clinic. Balanitis. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21186-balanitis (ingezien op 26-1-2022)
  • Erasmus MC. Balanitis van Zoon. https://patientenfolders.erasmusmc.nl/folders/balanitis-van-zoon.html (ingezien op 26-1-2022)
  • Kumar B, Narang T, Dass Radotra B, Gupta S. Plasma cell balanitis: clinicopathologic study of 112 cases and treatment modalities. J Cutan Med Surg. Jan-Feb 2006;10(1):11-5.
  • Sonnex TS, Dawber RP, Ryan TJ, Ralfs IG. Zoon's (plasma-cell) balanitis: treatment by circumcision. Br J Dermatol. May 1982;106(5):585-8.
Tartuffel (2.976 artikelen)
Laatste update: 26-01-2022
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 5
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.