InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Ondergewicht: symptomen, oorzaken, gevolgen en behandeling

Ondergewicht: symptomen, oorzaken, gevolgen en behandeling

Ondergewicht: symptomen, oorzaken, gevolgen en behandeling Men spreekt van ondergewicht als iemand minder weegt dan goed is voor zijn of haar gezondheid. Ondergewicht brengt risico’s met zich mee, zoals vermoeidheid en verminderde geestelijke en lichamelijke conditie. Iemand met ondergewicht voelt zich sneller moe en futloos. Bij mensen met ondergewicht is de kans groter op botontkalking en als gevolg daarvan botbreuken. Ondergewicht kan allerlei oorzaken hebben. In de behandeling van ondergewicht zal allereerst de oorzaak weggenomen moeten worden, deze kan bijvoorbeeld lichamelijk of psychisch zijn. Samen met een diëtiste kan vervolgens een passende manier gevonden worden om (weer) een gezond en voedzaam eetpatroon op te bouwen.
Wat is ondergewicht? / Bron: Istock.com/VladimirFLoydWat is ondergewicht? / Bron: Istock.com/VladimirFLoyd

Wat is ondergewicht?

Definitie

Men spreekt van ondergewicht bij een lichaamsgewicht dat geringer is dan op grond van de lichaamslengte als gezond kan worden beschouwd. Dat klinkt vrij subjectief, maar er is een algemeen aanvaarde norm om te bepalen of iemands gewicht gezond is: je BMI.

BMI

De Body Mass Index (BMI), ook wel Quetelet-index (QI) genoemd, is een index voor het gewicht in verhouding tot lichaamslengte en geeft een schatting van het gezondheidsrisico van het lichaamsgewicht. Het gewicht in kilo's moet gedeeld worden door de lengte in meters in het kwadraat. Wanneer de uitkomst onder de 18,5 komt, dan spreekt men van ondergewicht. In dat geval weegt iemand minder dan gezien zijn lengte gezond voor hem is.

Berekening ondergewicht

Het lichaamsgewicht wordt -zoals hierboven reeds opgemerkt- berekend met behulp van de Quetelet-index, waarbij het lichaamsgewicht (bijvoorbeeld 90 kg) wordt gedeeld door het kwadraat van de lichaamslengte (bijv. 1,90 x 1,90 m). De Quetelet-index is in dit geval 90 gedeeld door 3,61 is 24,9. Een Quetelet-index van 18,5 tot 25 wordt voor zowel vrouwen als mannen als normaal beschouwd. De BMI is ingedeeld in de categorieën ondergewicht, overgewicht en ernstig overgewicht:

CategorieBMI (kg/m2), grenswaarden
Ondergewicht <18,5
ernstig ondergewicht<16,0
gemiddeld ondergewicht16,0 - 16,99
matig ondergewicht17,0 - 18,49
Normaal gewicht 18,50 - 24,99
Overgewicht ≥25,0
matig overgewicht25,0 - 29,99
Ernstig overgewicht (obesitas) ≥30,0
niveau 130,0 - 34,9
niveau 235,0 - 39,9
niveau 3≥40,0

Ondergewicht volgens BMI (witte gedeelte duidt op ondergewicht) / Bron: Created by InvictaHOG using gnuplot and Adobe Illustrator 92306, released into public domain, Wikimedia Commons (Publiek domein)Ondergewicht volgens BMI (witte gedeelte duidt op ondergewicht) / Bron: Created by InvictaHOG using gnuplot and Adobe Illustrator 92306, released into public domain, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Symptomen en verschijnselen van ondergewicht

Iemand die lijdt aan ondergewicht, zal moeite krijgen om goed te functioneren. Zijn lichamelijke en geestelijke conditie en uithoudingsvermogen gaat achteruit en hij kan duizelig worden. Ook vindt er afbraak van eigen lichaamsweefsels vindt. Eerst teert het lichaam in op de vetreserves en dan de overige weefsels, zoals spieren, lever, nieren, hart, zenuwweefsel. Er treedt vermagering op en de huid wordt dun, droog en voelt koud aan. Het haar voelt ook droog aan en kan uitvallen. Hartkloppingen en slaapproblemen kunnen ook optreden bij ondergewicht. Voorts verdwijnen de seksuele verlangens. Daarnaast worden de darmen 'lui', waardoor de stoelgang moeizaam en langzaam verloopt. De persoon heeft uitstekende botten en bij zeer ernstig overgewicht worden de orgaanfuncties aangetast. Iemand kan er zelfs aan overlijden.

Bij jonge mensen kan ondergewicht osteoporose (botontkalking) veroorzaken. Bij vrouwen kan het leiden tot amenorroe (afwezigheid van ten minste 3 menstruele perioden in de vruchtbare leeftijd) en complicaties tijdens de zwangerschap.

Oorzaken van ondergewicht

Mogelijke oorzaken van ondergewicht zijn onder meer:

Verhongering

Ondervoeding door inname van onvoldoende voedsel (verhongeren).

Lichamelijke aandoeningen

lLchamelijke aandoeningen, zoals uiteenlopend van maagdarminfecties, COPD, uitputtende chronische infectieziekten, uitgezaaide kanker, beroerte, ernstige brandwonden, chronische diarree, hyperthyreoïdie (te snel werkende schildklier).

Ondergewicht door intensief te sporten / Bron: Istock.com/MartinanOndergewicht door intensief te sporten / Bron: Istock.com/Martinan

Frequente lichaamsbeweging

Sporters of mensen die veel lichaamsbeweging hebben, zoals hardlopers, kunnen aanzienlijke hoeveelheden calorieën verbranden wat resulteert in een laag lichaamsgewicht.

Psychische aandoeningen

psychische aandoeningen, waaronder de eetstoornis Anorexia nervosa, dementie, persoonlijkheidsstoornissen waarbij iemand zich verwaarloost.

Familiegeschiedenis

Sommige mensen hebben een van nature lage BMI vanwege fysieke kenmerken die in hun familie voorkomen.

Een hoog metabolisme

Als je een hoog metabolisme hebt, dan kom je vaak moeilijk aan, zelfs niet bij het eten van energierijk voedsel.

Gevolgen van ondergewicht

Ondergewicht kan gezondheidsproblemen veroorzaken, net zoals overgewicht dat kan doen. Niet alle mensen met ondergewicht ondervinden nadelige gevolgen. Sommige mensen ervaren echter één of meer van de volgende klachten in verband met ondergewicht:

Proces van botontkalking / Bron: Blausen.com, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Proces van botontkalking / Bron: Blausen.com, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Osteoporose

Ondergewicht vergroot het risico van een vrouw op osteoporose (botontlalking), en daardoor zijn de botten broos en meer vatbaar voor breuken.

Huid-, haar- of tandproblemen

Als je niet voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt via de dagelijkse voeding, kun je last krijgen van een dunner wordende huid, haarverlies, een droge huid of een gebrekkige tandgezondheid.

Regelmatig ziek worden

Als je niet genoeg energie uit je voeding haalt om een ​​gezond lichaamsgewicht te behouden, krijg je mogelijk ook niet genoeg voedingsstoffen binnen om effectief infecties te bestrijden. Dientengevolge kan je vaker ziek worden, en veelvoorkomende ziekten, zoals verkoudheid, kunnen langer duren dan normaal.

Constant moe voelen

Als je niet genoeg calorieën binnenkrijgt om een ​​gezond gewicht te behouden, kun je je constant vermoeid voelen.

Hoofdpijn door bloedarmoede en ondergewicht / Bron: Andresr/Shutterstock.comHoofdpijn door bloedarmoede en ondergewicht / Bron: Andresr/Shutterstock.com

Bloedarmoede

Een persoon met een te laag lichaamsgewicht heeft meer kans op een laag aantal bloedcellen, bekend als bloedarmoede, wat duizeligheid, hoofdpijn en vermoeidheid veroorzaakt.

Onregelmatige menstruatie

Vrouwen met ondergewicht hebben mogelijk geen regelmatige menstruatie, de menstruatie kan helemaal stoppen of de eerste periode van een tienermeisje kan worden uitgesteld of geheel afwezig blijven. Onregelmatige of afwezige menstruatie kan onvruchtbaarheid veroorzaken.

Vroeggeboorte

Een vrouw die zwanger is en te licht is in gewicht, loopt een hoger risico op een vroegtijdige bevalling, wat betekent dat ze vóór 37 weken zwangerschap bevalt van haar baby.

Langzame of verminderde groei

Jongeren hebben voedingsstoffen nodig om te groeien en gezonde botten te ontwikkelen. Ondergewicht en het binnenkrijgen van onvoldoende calorieën, zou kunnen betekenen dat iemand zich niet goed ontwikkelt.

Verhoogd risico op overlijden

Ondergewicht wordt geassocieerd met een verhoogd risico op mortaliteit in vergelijking met mensen met een gemiddelde BMI. Ondergewicht is namelijk van invloed op de genezingsprocessen na een ongeval of trauma.

Huisarts inschakelen bij ondergewicht / Bron: Syda Productions/Shutterstock.comHuisarts inschakelen bij ondergewicht / Bron: Syda Productions/Shutterstock.com

Wanneer huisarts inschakelen?

Raadpleeg je huisarts als je geprobeerd hebt om aan te komen maar daar niet in geslaagd bent. Iedereen die in meer of mindere mate de negatieve gevolgen van ondergewicht ondervindt omdat hij niet in staat is om aan te komen, zoals gemiste menstruatie of onvruchtbaarheid of andere gezondheidsklachten, doet er verstandig aan de huisarts te bezoeken.

Als je worstelt met een psychische aandoening of een eetstoornis, is het belangrijk dat je daarvoor professionele hulp krijgt. Helaas herkent een persoon niet altijd dat zijn gedrag een probleem is. Enkele van de symptomen die gepaard gaan met eetstoornissen zijn onder andere:
  • geheimzinnig gedrag
  • plotseling, onverklaard gewichtsverlies
  • weigering om familie- of sociale evenementen bij te wonen
  • altijd vermoeid overkomen
  • weigeren te eten i het bijzijn van anderen

Als een persoon deze symptomen vertoont, moeten zijn vrienden of familieleden hem of haar aanmoedigen om professionele hulp te zoeken bij zijn huisarts. Deze kan hem of haar verwijzen naar een instelling voor geestelijke gezondheidszorg.

Behandeling ondergewicht

Onderliggende oorzaak behandelen

Om ondergewicht adequaat te behandelen, is het allereerst van belang om te achterhalen wat de oorzaak is. Bij een lichamelijke of psychische oorzaak, zal de behandeling zich daarop richten. Iemand met ondergewicht kan verder bijgestaan worden door een diëtist.

Gezonde voeding bereiden / Bron: Gpointstudio/Shutterstock.comGezonde voeding bereiden / Bron: Gpointstudio/Shutterstock.com

Voedingsplan

Iemand met ondergewicht moet proberen de dagelijkse aanbevolen hoeveelheden van voeding aan te houden. Voor vrouwen geldt een minimale calorie-inname van 2300 Kcal. en voor mannen 2500. Mensen met ondergewicht kunnen hun lichaamsgewicht verhogen door vaker een gezond tussendoortje te nemen tussen de drie hoofdmaaltijden door. Hierbij kan gedacht worden aan een schaaltje yoghurt met fruit, een boterham met mager beleg of een fruitsalade. Andere verantwoorde tussendoortjes zijn groentesoep, een mueslibol, appel-rozijnenkoeken en mueslirepen.

Regelmatig eten

Bij het beheren en aankomen van gewicht is regelmaat van essentieel belang. Eet op gezette tijden (drie maaltijden per dag) en neem de tijd om te eten; doe dit vooral niet gehaast. Eet en kauw rustig en zorg voor voldoende rust en ontspanning. Ook moet men niet vette producten gaan eten om aan te komen. Het is belangrijk dat ook iemand met ondergewicht de juiste voedingsstoffen binnenkrijgt. Zorg voor voldoende eiwitten, vitamines en mineralen. Het kan helpen om een half uur voor de maaltijd een kopje bouillon of tomatensap te nemen, aangezien dit de eetlust bevordert.

Sondevoeding

Bij ernstig ondergewicht kan het nodig zijn om iemand sondevoeding te geven. Dit is kunstmatige voeding die door een plastic slangetje via neus en keel direct in de maag wordt gebracht.

Prognose

Een persoon met ondergewicht heeft mogelijk een verhoogd risico op het ontwikkelen van complicaties, waaronder bot-, gebit- en vruchtbaarheidsproblemen. Je miet ernaar streven om een ​​gezonde BMI te behouden. Als je daar om wat voor reden dan ook niet in slaagt, schakel dan je huisarts in.

Ondergewicht bij kinderen

Er kunnen verschillende oorzaken zijn wanneer een kind ondergewicht heeft, zowel ernstige -een ziekte of een eetprobleem- als minder ernstige, zoals een lastige of een kleine eter zijn, veel lichamelijke activiteit, niets lusten en/of heel snel groeien. Een kind kan soms heel veel en gezond eten en desondanks ondergewicht hebben. Maar een kind kan ook slecht of ongezond eten of (veel) snoepen.

Een kind dat onvoldoende voedsel binnenkrijgt, zal sneller vermoeid zijn en minder energie hebben. Zijn conditie gaat achteruit en zijn weerstand verslechtert. Bij ernstig ondergewicht neemt ook de kans op botontkalking en botbreuken toe.

Zorg voor gezonde en voedzame maaltijden. Zorg er ook voor dat het kind regelmatig eet. Geef tussendoor bijvoorbeeld een extra boterham. Schakel eventueel een deskundige in (bijvoorbeeld de huisarts) om te kijken wat de mogelijkheden zijn om het kind in gewicht te laten aankomen.

Door TNO is er een speciale BMI-meter voor kinderen ontwikkeld, de LukaRotor. Aan de hand van de leeftijd, lengte, gewicht en geslacht van het kind, berekent de LukaRotor in welke BMI klasse het kind valt. Er zijn 7 BMI-klassen: twee voor ondergewicht, één voor normaal gewicht, één voor overgewicht, en drie voor obesitas.

Lees verder

© 2012 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Gevolgen van ondergewichtGevolgen van ondergewichtOvergewicht is een bekend verschijnsel: voor ondergewicht daarentegen is er veel minder aandacht. Wat is ondergewicht, w…
Ondergewicht: oorzaken en gevolgenOndergewicht: oorzaken en gevolgenOndergewicht brengt een aantal risico's met zich mee. Zo is er een verhoogde kans op osteoporose oftewel botontkalking.…
Aandoeningen bij overgewicht en ondergewichtWat kun je nu krijgen voor aandoeningen als je overgewicht hebt of ondergewicht. Maar het gaat nu ook eens over ondergew…
Reken je BMI uitReken je BMI uitVeel mensen hebben we het idee dat ze te zwaar zijn maar weten eigenlijk niet wat de 'norm' is. Ben je gewoon aan de zwa…
Ondergewicht kan ook ongezond zijnOndergewicht kan ook ongezond zijnVoor veel mensen is het op gezond gewicht blijven een groot probleem. Meestal omdat er een te groot overgewicht optreedt…
Bronnen en referenties
  • http://www.gezondheidsplein.nl
  • http://www.rightdiagnosis.com/
  • http://www.tno.nl
  • Medical News Today. What are the risks of being underweight? https://www.medicalnewstoday.com/articles/321612.php (ingezien op 21-1-2019)
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/VladimirFLoyd
  • Afbeelding bron 2: Created by InvictaHOG using gnuplot and Adobe Illustrator 92306, released into public domain, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Istock.com/Martinan
  • Afbeelding bron 4: Blausen.com, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 5: Andresr/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 6: Syda Productions/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 7: Gpointstudio/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Ondergewicht: symptomen, oorzaken, gevolgen en behandeling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 23-03-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!