InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Tong: Afwijkingen aan de kleur, vorm en textuur

Tong: Afwijkingen aan de kleur, vorm en textuur

Tong: Afwijkingen aan de kleur, vorm en textuur De tong, die bedekt is met slijmvlies, is voornamelijk samengesteld uit spieren. Kleine oneffenheden (papillen) bedekken het bovenoppervlak van de tong. Tussen de papillen bevinden zich de smaakpapillen, waardoor iemand kan proeven. De tong heeft enkele belangrijke taken. Via de tong is kauwen en doorslikken van voedsel mogelijk, en daarnaast is het vormen van woorden ook mogelijk met de tong. Veranderingen in de functie en het uiterlijk van de tong kennen diverse redenen.

Bevingen van de tong

Mogelijke oorzaken van tongtremoren omvatten een neurologische aandoening of een overactieve schildklier (hyperthyreoïdie)

Gekleurde tong

Geel of oranje

Soms ontstaat een gele tot oranje kleur op het tongoppervlak door het gebruik van een mondverzorgingsproduct. Dit geldt vooral voor mondwater met oxidatiemiddelen, zoals peroxide of adstringerende middelen, zoals hamamelis of menthol. Soms treedt een gele tong ook op door geelzucht (icterus). Een dik geel beslag op de achterkant van de tong wijst af en toe op een infectie van de urinewegen. Wanneer dit dik geel beslag zich op de voorkant van de tong bevindt, is dit mogelijk een teken van een bovenste luchtweginfectie, zoals een verkoudheid (milde infectie met symptomen aan neus en keel). Het is daarnaast gebruikelijk dat de tong een gele film krijgt na een antibioticakuur (amoxicilline, ampicilline, doxycycline monohydraat, ). Uitdroging, koorts, een droge mond (xerostomie), gastro-oesofageale reflux (brandend maagzuur door maaginhoud die terugvloeit naar slokdarm), een mondademhaling, overmatig gebruik van tabak, koffie en thee, het drinken van veel te hete dranken, een keelontsteking, een slechte mondhygiëne en het eten van te veel zacht voedsel zijn tot slot ook risicofactoren voor het krijgen van een geel beslag op de tong.

Paars of blauw

Bij een tong die paars of blauw is, zijn er mogelijk problemen met de bloedcirculatie. Een slechte emotionele gezondheid gaat hiermee ook vaak gepaard. Daarnaast hebben patiënten met een hoog cholesterolgehalte en daaropvolgende hartproblemen, alsook chronische bronchitis (ontsteking van de luchtpijpvertakkingen) vaak een blauwe of paarse tong. De patiënt gebruikt best geen koude voedingsmiddelen zoals citroen, meloen of komkommer, maar hij gebruikt wel meer warme ingrediënten, zoals knoflook, gember en koriander.

Rood-roze

Kleurveranderingen treden op wanneer de tong ontstoken is (glossitis). De papillen (bulten op de tong) verdwijnen, waardoor de tong glad is. Een landkaarttong is een fragmentarische vorm van glossitis waarbij de plaats van ontsteking en het uiterlijk van de tong dagelijks wijzigen. Meestal gaat een landkaarttong gepaard met rode, ronde vlekken op de tong. Glossitis en een landkaarttong zijn met ontstekingsremmers te verhelpen. Een rood-roze tong ontstaat eveneens bij foliumzuurdeficiëntie en een vitamine B12-tekort, het Plummer-Vinson syndroom (Paterson-Kelly-syndroom: Slikproblemen en ijzergebrek), pellagra (vorm van ondervoeding met tekort aan niacine), pernicieuze anemie (falen van absorptie vitamine B12 met symptomen van bloedarmoede en neurologische tekenen) en mondspruw (orale candidiasis: schimmelinfectie door gist Candida). Een rode tong is daarnaast mogelijk een symptoom van de ziekte van Kawasaki.

Wit

Een witte tong is dan weer het gevolg van een plaatselijke irritatie, roken en (overmatig) alcoholgebruik. Tevens ontstaat een geelachtige of witte laag of film op de tong en ontwikkelt de patiënt rode bulten op de tong door de aandoening roodvonk (bacteriële infectie met keelpijn en huiduitslag). Hierbij heeft de patiënt eveneens een ruwe of grove uitslag op verschillende delen van het lichaam. Een overmatige groei van bacteriën in de mond zorgt voor een wit beslag en een slechte adem (halitose). Dit hangt nauw samen met een haartong.

Dagelijks de tanden poetsen is nodig / Bron: Photo Mix, PixabayDagelijks de tanden poetsen is nodig / Bron: Photo Mix, Pixabay
Zwart of bruin
Soms is het bovenoppervlak van de tong zwart of bruin van kleur. Dit is een vreemde kleurafwijking, maar het is niet schadelijk. Dankzij een gezonde en evenwichtige voeding en een goede mondhygiëne inclusief flossen en de tong schrapen is de zwarte tong veelal te voorkomen. Af en toe wijst een tong met een zwarte kleur op een verbrande tong. en bruine vlek wijst dan mogelijk weer op een melanoom, een vorm van huidkanker.

Gevoelloosheid of tintelend gevoel van de tong

Als de tong verdoofd is of als de patiënt tintelingen voelt, wijst dit mogelijk op schade aan het zenuwstelsel of een reactie na een kaakchirurgie, zoals een wortelkanaalbehandeling of een tandextractie. Patiënten met een beroerte (onvoldoende bloedtoevoer naar de hersenen met mentale en lichamelijke symptomen) ervaren ook gevoelloosheid van de tong.

Gladde tong

Een gladde tong ontstaat door anemie, glossitis en bij een vitamine B12-tekort.

Grote tong

Macroglossie is de medische term voor een grotere tong dan normaal. Dit symptoom is meestal het gevolg van een toename van de hoeveelheid weefsel op de tong en niet door een groei, zoals een tumor. Macroglossie komt voor bij een erfelijke of aangeboren afwijking zoals:

Harige tong / Haartong / Trichoglossie

Een haartong is een onschuldige aandoening waarbij de tong het uiterlijk heeft van een behaarde of harige tong. De aandoening valt meestal te voorkomen dankzij een goede mondhygiëne en een goed gebalanceerde voeding. De behaarde tong verdwijnt meestal met antibiotica. Oorzaken hiervan zijn:
  • aids
  • bestraling van het hoofd en de nek
  • chronische aandoeningen
  • het drinken van koffie
  • het gebruik van bepaalde antibiotica
  • het gebruik van tabak
  • kleurstoffen in medicijnen en voedsel
  • overmatig gebruik van mondwater dat oxiderende ingrediënten bevat

Pijn in de tong

Infecties of irritaties zijn de meest voorkomende oorzaak van tongpijn. Een letsel, zoals een beet in de tong, veroorzaakt mogelijk pijnlijke zweren. Zwaar roken irriteert de tong en maakt dit eveneens pijnlijk. Medicatie verlicht in veel gevallen de pijn. Een virale zweer op de tong of elders in de mond komt veel voor. Dit is gekend als een aft en verschijnt zonder bekende reden. Aften verdwijnen meestal spontaan. Het drinken van koude dranken en het eten van zacht, niet te kruidig en niet te warm voedsel helpen bij de wondgenezing. De mond spoelen met warm zout water of een mengsel van warm water en soda zijn ook nuttig.

Aandoeningen met tongpijn

Tongpijn treedt op bij volgende aandoeningen:

Oorzaken van tongpijn


Problemen met het bewegen van de tong

Tongbewegingsproblemen zijn meestal het gevolg van zenuwbeschadiging. De arts behandelt deze aandoening en ook is hierbij logopedie nodig om te helpen bij de spraak- en slikproblemen. Dankzij een effectieve behandeling verbeteren deze symptomen. Ook de aandoening ankyloglossie leidt tot bewegingsproblemen van de tong. Hierbij loopt het tongriempje door tot aan de tongpunt. Soms is hiervoor eveneens logopedie nuttig, al is een behandeling niet steeds vereist. Tongbewegingsstoornissen leiden tot borstvoedingsproblemen bij pasgeborenen, moeite met het bewegen van voedsel tijdens het kauwen en slikken en spraakproblemen.

Problemen met smaak

Smaakproblemen zijn het gevolg van:
  • schade aan de smaakpapillen
  • zenuwproblemen
  • bijwerkingen van sommige medicijnen
  • een infectie of een andere aandoening

Toegenomen omvang van de tong

Tongzwelling treedt op bij volgende aandoeningen:

De tong kan eveneens breder zijn bij patiënten die geen tanden hebben en geen kunstgebit dragen. Een plotselinge zwelling van de tong ontstaat als gevolg van een allergische reactie of als gevolg van een bijwerking van een geneesmiddel. Indien mogelijk vermijdt de patiënt dan ook dit voedingsmiddel of medicijn. Hij bespreekt de mogelijke wijziging of stopzetting van het medicatiegebruik wel steeds met de arts.

Diagnose en onderzoeken

Lichamelijk onderzoek

De arts wenst eerst informatie te weten over de symptomen van de patiënt:
  • de aanwezigheid van een huiduitslag, koorts, een allergie of ademhalingsproblemen
  • de aanwezigheid van een tongbloeding, tongpijn, tongzwelling, smaakveranderingen en tongbevingen
  • de mogelijk zelf gevonden oplossingen van het probleem
  • de mogelijk uitlokkende factoren
  • de mogelijkheid om goed te slikken, spreken of de tong te bewegen
  • een mogelijke geschiedenis van vergelijkbare symptomen
  • het dragen van een kunstgebit
  • het gebruik van alcohol en tabaksproducten
  • het medicatiegebruik
  • het start van de symptomen
  • problemen met de tanden, het tandvlees, de lippen of keel

Diagnostisch onderzoek

Een bloedonderzoek of een tongbiopsie is soms nodig om andere aandoeningen te diagnosticeren of uit te sluiten.

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Pijn aan de tong? Oorzaken en tips bij tongklachtenPijn aan de tong? Oorzaken en tips bij tongklachtenAls je problemen hebt aan de tong dan kan het moeilijker worden om eten te proeven, te slikken en zelfs te spreken. Dit…
Wat kan je tong je vertellen over je gezondheid?Wat kan je tong je vertellen over je gezondheid?Voor aanwijzingen van problemen in de mond, steek je tong uit en kijk in de spiegel. Een gezonde tong hoort roze te zijn…
Tongontsteking: symptomen, diagnose, behandeling en oorzakenTongontsteking: symptomen, diagnose, behandeling en oorzakenEen ontstoken tong is een vervelende aandoening, doordat de tong flink opzwelt en glad en rood wordt. Deze infectie staa…
Scheurtje of kloofje in de tongScheurtje of kloofje in de tongEen scheurtje in de tong komt vrij vaak voor. Het kan dan om één of meerdere scheurtjes of kloven gaan. Vaak is de oorza…
Glossitis (ontstoken tong): symptomen, oorzaak & behandelingGlossitis (ontstoken tong): symptomen, oorzaak & behandelingGlottitis is een ontstoken tong. Glottitis symptomen zijn een glad tongoppervlak en een gezwollen tong. De tongkleur is…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Kronawitter, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 16 juli 2016
  • Macroglossia, https://www.virginiamason.org/body.cfm?id=1215&action=detail&AEProductID=Adam2004_117&AEArticleID=002250&AEArticleType=SpecialTopic, geradpleegd op 16 juli 2016
  • Tongue color can reveal your health problems, http://www.belmarrahealth.com/tongue-color-can-reveal-your-health-problems/, geraadpleegd op 16 juli 2016
  • Tongue Problems, http://www.healthline.com/health/tongue-problems-2#Overzicht1, geraadpleegd op 16 juli 2016
  • Tongue problems, https://www.virginiamason.org/body.cfm?id=1215&action=detail&AEProductID=Adam2004_117&AEArticleID=003047&AEArticleType=Symptoms, geraadpleegd op 16 juli 2016
  • Why Is My Tongue Yellow, Meaning, Causes, Furry Coated Tongue and Treatment, http://health.knowfacts.org/tongue/coated-tongue/yellow-tongue-causes-meaning-furry-coating-sore-throat-spots-treatment-baby/, geraadpleegd op 16 juli 2016
  • Afbeelding bron 1: Photo Mix, Pixabay

Reageer op het artikel "Tong: Afwijkingen aan de kleur, vorm en textuur"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 26-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Mond- en kaakproblemen
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!