InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > EHBO bij een hersenschudding en hersenkneuzing

EHBO bij een hersenschudding en hersenkneuzing

EHBO bij een hersenschudding en hersenkneuzing Geheugenverlies en bewusteloosheid zijn twee kenmerkende symptomen die verschijnen bij een patiënt met een hersenschudding of hersenkneuzing. Deze stoornissen, waarbij de hersenen als het ware door elkaar geschud zijn, veroorzaken kortstondige neurologische problemen zonder dat de hersenstructuren zelf aangetast zijn. Een hersenkneuzing is vaak iets ernstiger dan een hersenschudding. Een helper dient in deze situatie de eerste zorgen toe zodat de patiënt zo veilig mogelijk naar het ziekenhuis kan. Een regelmatige observatie en evaluatie van het bewustzijn van de patiënt, speelt bij deze medische noodsituatie een belangrijke rol.

Hersenschudding

Oorzaken

Een hersenschudding is in medische termen gekend als “commotio cerebri” of “concussio cerebri”. Door bijvoorbeeld een slag van een stomp voorwerp tegen het hoofd, een stoot tegen een vrij groot oppervlak van de schedel, of een klap op de kaak, ontstaat een acute functiestoornis van de hersenen zonder aantoonbare beschadigingen van het hersenweefsel. De hersenen zijn namelijk letterlijk geschud als gevolg van het uitwendig geweld. Hierbij ontstaat een soort schok met trillingen in de hersenen. Deze trillingen in de hersenen zijn niet enkel het gevolg van schade aan het hoofd of de schedel. Dit treedt mogelijk ook op door een val op de stuit of een val op de voeten, waarbij de trillingen via de wervelkolom naar de schedel gaan.

Symptomen

Bewusteloos
Een patiënt met een hersenschudding is gedurende enkele seconden tot minuten bewusteloos. De patiënt ligt hierbij soms bewegingsloos en slap. Soms is sprake van een kortdurende bewustzijnsdaling waarbij de patiënt zich min of meer staande houdt. Dit treedt bijvoorbeeld op bij een bokser die zich net nog staande houdt. De patiënt is voorts dikwijls onrustig en soms eveneens nog lichtjes gedesoriënteerd na het bijkomen.

Geheugenverlies
De patiënt verliest het geheugen. Wanneer dit voor een periode voor het ongeval plaatsvindt, is sprake van een “anterograde amnesie”. Is het geheugenverlies aanwezig voor de periode vanaf het ongeval, dan is dit gekend als “retrograde amnesie”. Van “posttraumatische amnesie” is ten slotte sprake wanneer het geheugenverlies is opgetreden nadat het bewustzijn is teruggekeerd.

Dubbelzien is één van de mogelijke symptomen van een hersenschudding / Bron: Frankieleon, Flickr (CC BY-2.0)Dubbelzien is één van de mogelijke symptomen van een hersenschudding / Bron: Frankieleon, Flickr (CC BY-2.0)
Andere symptomen
Bijkomende symptomen omvatten:

Een patiënt die na een val bewusteloos geweest is en nadien weer fit en gezond is, heeft wellicht geen hersenschudding.

Hersenkneuzing

Verklaring

“Contusio cerebri” of “contusie” zijn de medische termen voor een kneuzing van de hersenen. Het verschil tussen een hersenschudding en een hersenkneuzing is niet altijd makkelijk te verklaren. Bij een kneuzing van de hersenen zijn vaak uitgebreide bloedingen van de haarvaten (kleinste vaten van de bloedsomloop) aanwezig. Soms is hierbij schade aan de hersenschors opgetreden, maar dat bemerkt de arts tijdens een neurologisch onderzoek.

Symptomen

Net als bij een hersenschudding, treedt bewusteloosheid op. Soms treedt het bewustzijn weer op na enkele minuten, maar meestal duurt de stoornis veel langer dan bij een hersenschudding. Tevens kent het geheugenverlies doorgaans een langere tijdsduur dan bij een hersenschudding. De pupilreacties zijn zwak aanwezig of afwezig, en vaak is sprake van een ongelijke pupil (anisocorie). Dit is het gevolg van druk op de oogspierzenuw en wijst op een mogelijke bloeding tussen de hersenen en de schedel. Een patiënt met deze symptomen heeft dringend medische hulp nodig. Bovendien verstijven soms de pupillen aan beide ogen, wat mogelijk wijst op het stoppen van de hersenfunctie. De ademhaling is schokkerig en overmatig diep. Dit is soms het teken van een dreigende inklemming van de hersenmassa ter hoogte van het achterhoofdsgat. De pols en bloeddruk zijn daarnaast sterk wisselend. Daarnaast wijst een snelle temperatuurstijging op hersenoedeem (zwelling van de hersenen). Soms treedt incontinentie of retentie van de urine op. Troebele ogen, een overgevoeligheid voor licht (fotofobie), steeds wegdraaiende ogen, slaperigheid, overmatig geeuwen, spiertrekkingen, toenemende misselijkheid en steeds kortstondig het bewustzijn verliezen, zijn tekenen van een ernstig hersenletsel.

Complicaties

Een hersenkneuzing is mogelijk ernstig wanneer hersenoedeem met inklemmingsverschijnselen optreedt. Mogelijk zijn de bloedvaten ingeklemd ter hoogte van het achterhoofdsgat, wat betekent dat de zuurstofvoorziening naar de hersenen in het gedrang komt. Een andere complicatie is hyperthermie. Dit is de medische term voor een snelle temperatuurstijging, boven 40°C binnen de zes uur. Hierdoor ontstaan stuiptrekkingen (oncontroleerbare fysieke bewegingen en veranderingen in het bewustzijn) en treedt mogelijk de dood op. Hyperthermie is vaak een teken van hersenoedeem.

Eerste hulp bij een hersenschudding en hersenkneuzing

Hulp toedienen

Nadat de hulpdiensten zijn verwittigd, zorgt de helper indien mogelijk voor een zo rustig mogelijke omgeving. Daarna laat hij de patiënt plat liggen. Hij plaatst hiervoor een dun kussen of trui onder het hoofd. Is de patiënt bewusteloos, dan plaatst de helper hem in een zijdelingse veiligheidshouding (stabiele zijligging). Daarna controleert de helper de patiënt op aanwezige wonden, builen of blauwe plekken. Indien een bloeding is opgetreden, is het van belang deze zo snel mogelijk te stelpen door hierop druk uit te oefenen. Bij de aanwezigheid van een blauwe plek of buil, plaatst de helper een nat kompres of een stevig stuk stof dat gedompeld is geweest in (ijs)koud water, op het hoofd. De helper vraagt indien mogelijk aan de patiënt om dit kompres op het hoofd te plaatsen, wat nuttig is om het bewustzijn te evalueren.

Bewustzijn controleren

Bij een trauma aan het hoofd is een regelmatig bewustzijnsonderzoek binnen 12 à 24 uur na het oplopen van een trauma noodzakelijk. Het is voorts belangrijk om het bewustzijn regelmatig te evalueren gedurende de eerste 12 à 24 uur na het trauma. Ook is een regelmatig onderzoek van de pupillen nodig om tijdig een dreigende inknelling op te sporen. Bovendien controleert hij regelmatig de pols en ademhaling. De patiënt moet zo snel mogelijk naar het ziekenhuis voor observatie en verdere onderzoeken via glijdend vervoer. De patiënt ligt hierbij in de auto, terwijl de helper zacht rijdt over verkeersdrempels of voorzichtig optrekt.

EHBO: Zeker niet doen

De patiënt mag nooit gaan zitten wanneer hij een hersenschudding of hersenkneuzing heeft. Bovendien mag de patiënt geen medicatie krijgen tegen hoofdpijn en/of misselijkheid wanneer de symptomen verergeren.

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Hersenkneuzing, wat zijn de verschijnselen?Hersenkneuzing, wat zijn de verschijnselen?Bij een hersenkneuzing, officieel contusio cerebri genaamd, is het weefsel van de hersenen beschadigd. Een hersenkneuzin…
Hersenschudding: symptomen en behandelingHersenschudding: symptomen en behandelingEen hersenschudding treedt vaak op na een ongeval, waarbij de hersenen gedurende korte tijd door elkaar geschud zijn. De…
Schedel- en hersenletsels: een overzichtSchedel- en hersenletsels: een overzichtDe hersenen zijn zowaar ons belangrijkste orgaan. Een mogelijke beschadiging ervan heeft voor ons dan ook verstrekkende…
Hersenschudding, symptomenHersenschudding, symptomenEen hersenschudding is snel opgelopen: een klap of stoot tegen het hoofd is de aanleiding. Kinderen lopen dit sneller op…
Hersenkneuzing en nazorg door NAHHersenkneuzing en nazorg door NAHBij een hersenkneuzing raakt (in tegenstelling tot een hersenschudding) het hersenweefsel beschadigd. Dit kan bijvoorbee…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: InspiredImages, Pixabay
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010, geraadpleegd op 15 augustus 2016
  • EHBO Snelgids, Auteur: Elly van der Meijden, Redactie: Dr. A. Nijland, Uitgever: Reality Bites Publishing B.V., ISBN: 9789490783273, eerste druk: maart 2012, blz. 138-139, geraadpleegd op 15 augustus 2016
  • Hygiëne & EHBO, Docente: Ann Eyskens, Departement Handelswetenschappen en Bedrijfskunde, Thomas More Turnhout, 3 Bachelor Office Management, Medical Management Assistant, Academiejaar 2013-2014, digitale cursus dus paginanummer onbekend, geraadpleegd op 15 augustus 2016
  • Medische Gids Voor Noodgevallen, Auteur: Ella Tyler, itgever: The Readers Digest, ISBN: 9789064075865, juni 2001, blz. 107-108, geraadpleegd op 15 augustus 2016
  • Afbeelding bron 1: Frankieleon, Flickr (CC BY-2.0)

Reageer op het artikel "EHBO bij een hersenschudding en hersenkneuzing"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 01-07-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: EHBO
Bronnen en referenties: 6
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!