InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Natuurgeneeswijze > De geneeskracht van kamille

De geneeskracht van kamille

De geneeskracht van kamille Kamille-azijn wordt gebruikt om salades te verrijken en soms worden jonge twijgjes kamille door salades of warme gerechten gedaan. Het is een culinair kruid alhoewel het niet vaak in de keuken wordt gebruikt. In principe groeit deze geneesplant in heel de wereld behalve in tropische gebieden en poolgebieden. Het is reeds duizenden jaren gebruikt als geneeskruid en doet nog steeds dienst. Zelfs in Nederland zijn er reguliere artsen die een stoombad van kamille tegen verkoudheid adviseren. Koop wel kamille bij een drogist want dat is veel goedkoper dan kamille van de apotheek. Kamille is een vrij onschuldig medicijn maar toch wordt geadviseerd om het niet langer dan vier weken te gebruiken. Enkelingen krijgen huiduitslag van kamille welke dikwijls toe te wijzen is aan contaminatie van gewone kamille met stinkende kamille.

Inhoud:


Naamgeving kamille

In het Latijn heet deze plant Matricaria Recutita. Matricaria bestaan uit twee delen. Matri komt van ´moeder´ en caria betekent ´zorg´ in het Latijn. Van oorsprong stond dit kruid erom bekend met name goed te zijn tegen vrouwenkwalen zoals menstruatiekrampen, vandaar de naam ´moederzorg´. Recutita betekent ´zonder haar´. In tegenstelling tot veel andere planten is kamille onbehaard. Kamille komt van het Griekse samengestelde woord chamomilla, wat uit de woorden ´chamos´ en ´melos´ bestaat. Het eerste woord betekent ´grond´ en het tweede ´appel´. De plant werd grondappel genoemd omdat hij laag bij de grond groeit en naar appel ruikt.

Kamille in de oudheid

In het antieke Egypte werd kamille aangewend bij malaria, koorts- en ontstekingsproblemen. De wetenschap heeft de koortswerende en infectiebestrijdende werking van kamille bevestigd maar de anti-malariawerking (nog) niet. Vele geneeskundige grootheden uit het oude Griekenland hebben kamille geprezen om zijn medicinale werkingen. Dioscorides, pionier van de geneeskunde en kruidenwetenschap, wendde de plant aan bij keelpijn, mondslijmvliesaandoeningen, slecht helende wonden en menstruatieperikelen; deze vier werkingen zijn door hedendaagse wetenschappers bevestigd en vinden toepassing in de fytotherapie. Plinius de oudere, behorende tot de antieke Romeinen, gebruikte dit middel bij winderigheid.

Kamille / Bron: Jengod, Wikimedia Commons (GFDL)Kamille / Bron: Jengod, Wikimedia Commons (GFDL)

Kamille vanaf de Renaissance tot moderne tijd

Door de eeuwen heen werd kamille gebruikt tegen vrouwenkwalen maar eigenaardig genoeg is het niet genoemd door de Rooms Katholieke, vrouwelijke kruidendeskundige Hildegard van Bingen. Rembert Dodoens, de baanbrekende kruidenwetenschapper uit wat thans België genoemd mag worden, stelde Roomse kamille en echte kamille aan elkaar gelijk als het gaat om de geneeskracht; hij zag er geneestoepassingen in bij: darmkolieken, zwakke spijsvertering, niergruis, pijn, stijfheid, constipatie en koortsen. Een gezegde uit Rijnland luidt als volgt: ´Een kopje kamillethee helpt beter dan drie dokters.´ Hieronymus Bock schreef in zijn ´Krautterbuch;´ wat uitkwam in 1539 dat kamille het belangrijkste geneesmiddel voor artsen is. Behalve dat kamille mensen geneest staat het plantje bekend als ´plantendokter´. Het verdient deze reputatie omdat zieke plantjes helemaal opknappen als kamille ernaast wordt geplant. In 1987 werd kamille tot ´Geneeskrachtige Plant van het Jaar´ uitgeroepen in Duitsland.

Kamille tegen welvaartsziekten

Kamille is goed tegen enkele hardnekkige welvaartsziekten die te maken hebben met het westerse consumptiepatroon en de leefstijl van mensen. Recent is aangetoond dat kamille geneeskracht heeft tegen hart- en vaatziekten en kanker; zoals vaak het geval is moet hiervoor meer onderzoek gedaan worden. Bovendien is kamillethee hulpvaardig bij het voorkomen van suikerziekte of diabetes mellitus, zo blijkt uit een Japans onderzoek van 2008.

Werkzame stoffen kamille

De plant wordt geoogst en in zijn geheel gedroogd waarna de bloemhoofdjes met een kort eindje van het steeltje worden geplukt. Het steeltje mag tot twee cm lang zijn. In kamille zit veel etherische oliën, de flavonoïden apigenine, osorhamnetine, rutine, quercetine, hyperoside, kaemferol en patuletine, pectine-achtige slijmstoffen, coumarinen, enkele bitterstoffen, looistoffen, choline, aminozuren, polysacchariden, verschillende oliën, fenolzuren, valeriaanzuur, nicotinezuur, isoferuleenzuur, appelzuur, methylsalicylaat, de vitaminen B1 en C, zwavel, calcium en fructose.

Kamille, goed voor maag en darmen

Kamille werkt ontstekingsremmend op de slijmvliezen van het spijsverteringsstelsel. Zowel schimmels als bacteriën worden door kamillebloemetjes tegen gegaan. Het gaat zweervorming in de maag tegen door chamaculeen en andere azulenen. Verder helpen alfa-bisalobolm apigenine en luteoline mee aan ontstekingsremmende werkingen. De pectine-achtige slijmstoffen zorgen voor een verzachtend effect. Daarnaast is het krampopheffend en braakstillend. Voorts bevat dit kruid maagversterkende, spijsverteringsbevorderende en eetlustopwekkende kwaliteiten. Bitterstoffen zorgen dat het galdrijvend is. Als laatste te noemen eigenschap is kamille een carminatief middel; het verdrijft wind. Door de combinatie van deze medicinale effecten is echte kamille een geneeskruid tegen de volgende spijsverteringsaandoeningen:
kamille / Bron: Kumon, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)kamille / Bron: Kumon, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)
  • Milde, acute, chronische ontstekingen van maag- en darmslijmvlies,
  • Maagwandontsteking of gastritis,
  • Pyrosis of zuurbranden,
  • Gastro-enteritis of maagdarmslijmvliesontsteking, ook buikgriep genoemd,
  • Preventie van maagzweren,
  • Maagkolieken, galkoliepen, maagkrampen, kolieken bij baby´s,
  • Prikkebaredarmsyndroom,
  • Overgeefachtigheid, braken,
  • Indigestie, dyspepsie, nerveuze spijsverteringsklachten,
  • Flatulentie, opgeblazen buikgevoel, oprispingen,
  • Diarree, verstoorde darmflora,
  • Adjuvans bij ziekte van Crohn,
  • Adjuvans bij darmontstekingen.

Kamille, goed voor de zenuwen

Kamille is een rustgevend middel. Het relaxeert heftige emoties en het weert angsten. Daarnaast is het een slaapopwekkend en zenuwversterkend kruid. Omdat dit kruid als regulier medicijn wordt beschouwd is het uitentreuren onderzocht op medicinale werkingen en telkens blijkt weer dat de geneeskrachtige kenmerken van kamille zeer divers zijn. Welk synthetisch medicijn is er goed tegen diverse spijsverteringsziekten én zenuwaandoeningen? Geen één! Omdat kamille deze geneeskrachten wel heeft wordt het in de fytotherapie ingezet tegen de volgende aandoeningen die met de zenuwen te maken hebben:
  • Rusteloosheid, stress, prikkelbaarheid,
  • Irritatie, boosheid, angst,
  • Kinderen en volwassenen met ADHD,
  • Nachtmerries, slapeloosheid,
  • Rusteloosheid bij doorkomende tanden van jonge kinderen,
  • Spanningshoofdpijn.

Blonde haren met kamillethee spoelen geven haren een gouden gloed.

Overige medicinale werkingen echte kamille

Kamille behoort tot de meest multi-inzetbare kruiden die er zijn. Zowel voor uitwendig als inwendig gebruik is het rijtje aan indicaties die ermee behandeld kunnen worden zeer lang. Hier staan enkele overige indicaties voor inwendig gebruik die niet onder de noemers spijsvertering- en zenuwziekten vallen, inclusief de reden waarom dit bloemrijke heelkruid inzetbaar is. Kamille wordt zowel in de fytotherapie als de reguliere geneeskunde ingezet bij:
  • Koorts, omdat het een zweetdrijvende werking heeft,
  • Griep, verkoudheden, omdat het antibacterieel werkt tegen staphylococcen en streptococcen,
  • Menstruatiekrampen, omdat het spasmolytisch of krampopheffend werkt,
  • Spasmen van de urinewegen, vanwege krampopheffende werking.

Een gezichtsstoombad met kamille is hét middel tegen een vette huid en acné.

Uitwendig gebruik kamille

Kamille is ontstekingswerend, ontsmettend, en jeukstillend. Daarnaast bevordert het de epitheelvorming welke een belangrijke stap is in het maken van een nieuwe huidlaag over een wond. Deze vier geneeskrachten zorgen ervoor dat kamille prima uitwendig kan worden gebruikt. Voor uitwendig gebruik kun je spoelingen, omslagen, inhaleringsbaden, zitbaden, kompressen en crèmes gebruiken. In vele gevallen kun je de huid insmeren met vooraf gekochte kamille-olie maar je kunt daarnaast van de bloemetjes met heet water een aftreksel maken teneinde een deel van je lichaam te wassen of baden. Hier staan de indicaties gerangschikt per behandelingsmethode:
Kamilleblad / Bron: Rob Hille, Wikimedia Commons (Publiek domein)Kamilleblad / Bron: Rob Hille, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Gorgelen of spoelen:
  • Tandvleesontsteking,
  • Mondslijmvliesontsteking,
  • Aften, keelpijn, strottenhoofdontsteking,
  • Doorkomen van tanden.

Dampen inhaleren, bijvoorbeeld via stoombad:

  • Sinusitis, rhinitis,
  • Diverse soorten verkoudheden,
  • Bronchitis, hooikoorts.

Compressen, darmspoelingen of zitbaden:

  • Aambeien,
  • Anale fissuren,
  • Ontsteking in genitale zone,
  • Vaginale ontsteking, witverlies (vooral: vaginale spoeling).
Kamille / Bron: Penarc, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Kamille / Bron: Penarc, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Omslagen, crème, olie:
  • Eczeem, luiereczeem, netelroos, jeuk,
  • Allergische uitslag,
  • Radiodermatitis of huidirritatie door bestralingstherapie,

Creme, lotion, kompressen:

  • Kleine wonden, slecht helende wonden, abcessen, insectenbeten,
  • Brandwonden, zonnebrand,
  • Doorligwonden, spataderzweer,
  • Droge, ruwe en schrale huid, kloven, tepelkloven.

Inwrijven met kamille-olie:

  • Zenuw-, reuma-, jicht-, spanningshoofd- en oorpijn,
  • Ischias,
  • Borstklierzwelling,
  • Droge, geïrriteerde hoofdhuid.

Consulteer de fytotherapeut

Wie kamille als geneeskrachtig middel wil gebruiken wordt aangeraden een consult te nemen bij een fytotherapeut. Kamille-extracten en medicijnen in de vorm van moedertincturen, poeders, nebulisaat, vloeibaar extract en capsules dienen alleen op voorschrift van bevoegden ingenomen te worden. Een huisarts of fytotherapeut kan je daarover inlichten, net als over de eventuele bijwerkingen en interacties met andere medicijnen of kruiden. Alle in dit artikel genoemde medicinale werkingen van dit geneeskruid zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en komen uit het Groot Handboek Geneeskrachtige Planten van Geert Verhelst, een standaardwerk op het gebied van genezende planten. Het boek wordt gebruikt in de fytotherapie.

Lees verder

© 2013 - 2017 Tom008, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
In de naam van... Echte kamilleIn de naam van... Echte kamilleEen akkeronkruid zoals Kamille, groeit waar mensen de grond omwoelen. Dus op de akkers en langs wegkanten, maar in onze…
Geneeskrachtige kruiden bij misselijkheidIedereen heeft wel eens last van misselijkheid. Het is vervelend, zeker als het langer aanhoud. Misselijkheid kan een sy…
Kamille, botanisch en farmacologisch bekekenEchte kamille staat zonder meer in de top tien van de meest gebruikte medicinale planten. De verwante Roomse kamille met…
Geneeskrachtige kruiden bij bloedende wondenBij open wonden is het belangrijkste vaak voorkomen dat de wond gaat ontsteken. Dit kan door de wond zo snel mogelijk di…
Tuinkruiden: Kamille, Matricaria ChamomillaEr bestaan twee soorten: de kleine kamille (Matricaria chamomilla) en de roomse kamille (Anthemis nobilis). De eenjarige…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Alina Zienowicz Ala z, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Groot Handboek Geneeskrachtige Planten, Geert Verhelst, (blz361)
  • Wetenschappelijke bewezen werkingen: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2995283/
  • Algemeen: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3210003/
  • Tegen kanker: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17939735
  • Diabetes: http://europepmc.org/abstract/MED/18681440
  • Foto´s: wikimedia commons
  • Afbeelding bron 1: Jengod, Wikimedia Commons (GFDL)
  • Afbeelding bron 2: Kumon, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 3: Rob Hille, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 4: Penarc, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "De geneeskracht van kamille"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Petra, 11-01-2017 09:38 #6
Ik heb al een jaar last van verkoudheid wat vast blijf zitten in mijn hoofd (voorhoofd), mag ik stomen?

Lotje, 29-04-2016 11:29 #5
Hallo, kun je kamille ook vers toevoegen in groene smoothies en zo ja, hoe vaak mag je dit per week drinken? Reactie infoteur, 07-09-2016
Ja dat kun je doen. Ik zou zelf niet meer dan één, twee of drie kamillebloemen doen per persoon per dag. Daarnaast zou ik het alleen gebruiken als je het medicinaal nodig hebt. Het is een medicinaal kruid dus het is niet goed om het wekenlang dagelijks te gebruiken.

Miranda, 10-03-2016 20:49 #4
Je leest ook dat kamille goed voor de nieren is, maar kan er hier niks over terugvinden…? Reactie infoteur, 14-03-2016
Waar heb je dat dan gelezen Miranda? Graag een link of boektitel. Het is namelijk niet bekend dat kamille speciaal goed is voor de nieren, maar het is ook niet slecht voor mensen met nierproblemen. In dit uitgebreide overzicht van werkingen van kamille (in het Engels) wordt niet genoemd dat kamille goed is voor de nieren: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2995283/

Anoniem, 20-01-2016 18:19 #3
Ik heb last van vaginale klachten. Na onderzoek geen duidelijkheid. Vaak last van jeuk en branderig gevoel uitwendig. Hoe kan ik dit behandelen met kamille? Reactie infoteur, 09-02-2016
30 gram kamille koken op een liter water. Daarna het water twee uur laten trekken en afkoelen en gebruiken als vaginale spoeling of zitbad. Het werkt ontstekingsremmend en jeukremmend, volgens de boeken. Dit is een recept uit de fytotherapie. Maar het is eigenlijk helemaal niet mogelijk om een recept voor te schrijven met zo weinig medische informatie. Ik beantwoord alleen je vraag. Maar eigenlijk moet je naar een fytotherapeut gaan om te onderzoeken welke behandelingsmogelijkheden er zijn. Misschien is kamille in jouw geval niet het ideale geneeskruid. Vandaar.

Henny, 25-01-2015 11:40 #2
Kamilleolie op een watje in je oor voor middenoorontsteking? Heeft iemand hier ervaring mee? Reactie infoteur, 03-05-2015
Vrijwel elke olie helpt om de druk van het middenoor af te halen waardoor de pijn vermindert. Kamille is bovendien pijnstilllend.

Theo Daems, 26-06-2014 13:54 #1
Vraag: is een oogbad met kamillethee goed? Natuurlijk moet de thee zijn afgekoeld en gezeefd.
Ik hoorde, dat het voor vermoeide en brandende ogen heilzaam is. Klopt dit?
Bij voorbaat dank en met vriendelijke groet, Th.J. Daems Reactie infoteur, 27-06-2014
Beste Theo, Kamille is niet voor iedereen goed. Het kan tot allergische reacties. Volgens mij kun je beter een kompres gebruiken met eenvoudigweg komkommerschijfjes. Dat werkt verkoelend. Wat sommige mensen doen is een theezakje op hun ogen leggen. Omdat dit op de oogleden ligt, zou je hiervoor wel kamillethee kunnen gebruiken.
Thomas Dijkman

Infoteur: Tom008
Gepubliceerd: 30-01-2013
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Bronnen en referenties: 11
Reacties: 6
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!