InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Ziekten > Reminiscentie bij dementie: prikkel alle zintuigen

Reminiscentie bij dementie: prikkel alle zintuigen

Reminiscentie bij dementie: prikkel alle zintuigen U kunt het succes van reminisceren, het bewust ophalen van positieve herinneringen, met ouderen met dementie van wie de meesten Alzheimer hebben, versterken door een beroep te doen op al hun zintuigen. Op het horen, het zien, het voelen of tasten, het ruiken en het proeven. Waarom is dat zo en hoe realiseert u dat? Het reminisceren dat ouderen met dementie helpt ontspannen en activeren, het zelfvertrouwen en de identiteit versterkt, wordt zo nog succesvoller. Deze activiteit kan zowel met een groep dementerenden als met een individu worden gedaan.

Waarom alle zintuigen gebruiken bij reminiscentie met cliënten met dementie?

Het opslagproces van het geheugen

Normaal gesproken worden herinneringen van het korte termijngeheugen overgebracht naar het middellange termijngeheugen en vervolgens naar het lange termijngeheugen. Bij ouderen met een vorm van dementie, bijvoorbeeld Alzheimer, is dit proces verstoord. Wat nu wordt verteld, komt even binnen, maar wordt niet meer opgeslagen.

De rol van de zintuigen daarbij
Op het moment dat iemand iets ervaart, ervaart hij dat met al zijn zintuigen. Dat betekent dat iemand zowel het beeld als het geluid, als het gevoel (met de tastzin) als de eventuele geur en smaak van een ervaring opslaat in zijn geheugen. Ook emoties die hij op dat moment ervaart worden mee opgeslagen. Heftige emoties worden vaak nog beter opgeslagen.

Een voorbeeld van waarnemen met alle zintuigen
Iemand neemt deel aan een schaatswedstrijd. Hij ziet voor zich een andere schaatsrijder een sprintje trekken. Hij voelt de kou in zijn neus bijten. Hij hoort de mensen juichen langs de kant. En dan even later de smaak van hete, zoete anijsmelk.

Wel kan het zo zijn dat hij iets met een bepaald zintuig sterker ervaart dan met een ander zintuig. Mensen hebben, meestal onbewust, een voorkeurszintuig. Dat betekent dat zij voor bijvoorbeeld beelden gevoeliger zijn dan voor geluiden.

Het geheugenverlies van patiënten met bijvoorbeeld Alzheimer

Een van de meest bekende symptomen bij dementie is geheugenverlies. Kenmerkend daarbij is dat de meest recente gebeurtenissen het eerst vergeten worden. Deze worden niet of niet goed meer opgeslagen in het korte termijn geheugen. Het gevolg is dat deze gebeurtenissen dus ook niet door worden gegeven aan het middellange en lange termijngeheugen,

Consequenties voor mensen met dementie
De verschillende typen dementie veroorzaken allemaal dat deze ouderen de meest recente ervaringen bijna onmiddellijk vergeten, maar de herinneringen aan vroeger, bijvoorbeeld aan hun jeugd, nog niet kwijt zijn. Ook ervaringen die indertijd gepaard gingen met sterke emoties, zijn vaak nog op te roepen.

Een eerste conclusie
Omdat herinneringen worden opgeslagen met alle zintuiglijke waarnemingen erbij, kunnen herinneringen beter worden opgeroepen door alle zintuigen daarbij te betrekken.

De lichamelijke achteruitgang bij ouderen met dementie

Dementie komt hoofdzakelijk, maar niet uitsluitend voor bij oudere mensen. Doordat zij door hun leeftijd lichamelijk achteruitgaan, gaan de vermogens van hun zintuigen mee achteruit. Vaak realiseren wij ons wel dat bij oudere mensen het zicht en het gehoor achteruit gaan. Maar het kwaliteitsverlies geldt net zo goed voor het proeven, het ruiken en het tasten.

Consequenties voor oudere, dementerende mensen
Het gevolg van verminderde zintuiglijke waarnemingen is dat als u met deze mensen een activiteit doet, het zinvol is zoveel mogelijk een beroep te doen op verschillende zintuigen. De meneer die een object slecht ziet, kan misschien het liedje nog wel goed horen. Wie slecht hoort en ziet, heeft hopelijk nog wel wat aan het betasten van een voorwerp. En anders, met een beetje geluk, kan iemand nog wel genieten van de geur van warme appeltaart en de zoetzure appels erin proeven.

Een tweede conclusie
Door de achteruitgang van de zintuigen bij ouderen, kunnen ervaringen en gebeurtenissen minder goed worden waargenomen. Door een sterk appel te doen op de zintuigen, wordt de kans op een goede waarneming vergroot. Dit is uiteraard voor mensen met dementie, bij wie de geheugenfunctie verstoord is, dubbel zo belangrijk. Dus het geluid wat harder, de smaak wat zoeter etc.

Hoe realiseert u dat alle zintuigen ingezet kunnen worden bij het reminisceren?

Horen

Zorg dat er voldoende te (be)luisteren valt. Let daarbij en op volume en op kwaliteit. Dit betreft de verstaanbaarheid van het gesprek, maar ook zeker de muziek. Denk ook aan het geluid dat een apparaat maakt. Bijvoorbeeld het ‘geknars’ van een koffiemolen of het fluiten van een fluitketel.

Zien

Zorg dat iedereen elkaar kan zien. Het verstaan wordt namelijk, onbewust, versterkt door het zien bewegen van de lippen van de anderen. Ook de emoties van de ander worden beter opgemerkt als men de gezichtsuitdrukkingen van de overige deelnemers kan zien.
Als u een op een met elkaar in gesprek bent, dan moet u ook op de opstelling letten. Als de ander slechthorend is, zorg dan dat het licht op uw gezicht valt. Dan kan de slechthorende uw gezicht beter zien en u beter verstaan.

Belangrijk voor wie slecht hoort, is dat er bij het ophalen van herinneringen ook iets te zien valt.
Denk hierbij aan plaatjes en foto’s en voorwerpen. Het kan zijn dat een dementerende ouderen een afbeelding van een voorwerp niet herkent, maar wel het voorwerp zelf, mits dat realistische afmetingen en herkenbare kleuren heeft.

Voelen of tasten

Herinneringen worden ook opgeslagen in het lichaam en in de sensaties van de huid. Door mensen iets met hun huid te laten voelen, kunt u een herinnering wellicht beter oproepen. De tastzin is het zintuig dat het langst in tact lijkt te blijven. Dus bij mensen met beperkt zicht, is de kans op een goede waarneming groter als zij een voorwerp ook kunnen voelen.

Veilig tasten
Bij dit zintuig is letten op de veiligheid van groot belang: zorg dat een dementerende met beperkte vermogens zich niet ergens aan kan bezeren. Let ook op dat iemand niet per ongeluk een klein voorwerp in zijn mond steekt: een rauwe kastanje wordt gemakkelijk aangezien voor een bonbon.

Ruiken en proeven

Ruiken en proeven hangen nauw samen. Mensen die minder goed ruiken, proeven ook minder. Dat ervaart u als u verkouden bent. Ook bij deze twee zintuigen geldt dat een waarneming succesvoller is, als u deze benut. Zorg dus als het even kan dat er iets te ruiken is. Denk bijvoorbeeld aan de lucht en smaak van anijsmelk. Met name geuren kunnen herinneringen van erg lang geleden oproepen.

Veilig proeven
Ook bij het doen van een appel op de smaak moet op de veiligheid gelet worden. Omdat de reminiscentie wordt gedaan met oudere, minder gezonde mensen, mag lang niet iedereen alles eten. Denk aan suiker, vet en zout. Maar ook alcohol in verband met medicijngebruik. Daarnaast zijn er in deze groep mensen vaak een aantal die slikproblemen hebben.

Eindconclusie over herinneringen ophalen met alle zintuigen

Reminisceren gaat beter als alle zintuigen worden benut. Niet alleen omdat herinneringen ooit zijn opgeslagen met alle zintuigen, maar ook omdat de minder goed functionerende zintuigen kunnen worden gecompenseerd door de beter werkende zintuigen.

Lees verder

© 2012 - 2019 Ambassadrice, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Herinneringen aan de lente ophalen met dementerende ouderenHerinneringen aan de lente ophalen met dementerende ouderenMet ouderen met dementie herinneringen ophalen aan de lente zou het best kunnen door met hen naar buiten te gaan om buit…
Geuren halen herinneringen op bij reminiscentie met dementenGeuren halen herinneringen op bij reminiscentie met dementenGeur is een sterk middel om herinneringen te triggeren. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat geuren diep in he…
Bloemenquiz bij dementie prikkelt zintuigen en geheugenBloemenquiz bij dementie prikkelt zintuigen en geheugenEen quiz over bloemen is een goede zomeractiviteit voor ouderen met een vorm van dementie, bijvoorbeeld Alzheimer. Vrage…
Lentequiz voor ouderen met dementie traint het geheugenLentequiz voor ouderen met dementie traint het geheugenEen lentequiz voor ouderen met dementie is een ontspannen manier om het geheugen van de medemens met dementie te stimule…
Koffiequiz prikkelt geheugen en zintuigen van dementerendenKoffiequiz prikkelt geheugen en zintuigen van dementerenden"Koffie? Ja, graag!" Welke Nederlander houdt er nu niet van "een bakkie"? Koffie malen, zetten en drinken maakt deel uit…

Reageer op het artikel "Reminiscentie bij dementie: prikkel alle zintuigen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Ambassadrice
Laatste update: 27-11-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Special: Zintuigen
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!