Abces in oksel, lies en borst / steenpuist (huidabces)

Abces in borst, lies en oksel. Een abces is met pus (etter) gevulde zwelling in een niet eerder bestaande holte, die overal kan voorkomen en is ontstaan door een ontsteking - een bacteriële infectie. Deze lokale ophoping van pus in een holte heet ook wel empyeem of etterbuil. Een abces kan zich zowel in en rond de organen van het lichaam als onder de huid bevinden. Sommige plaatsen worden sneller getroffen dan andere.

Abces in oksel, lies en borst / steenpuist (huidabces)

In dit artikel behandelen we de volgende abcessen:

• Borstabces
• Huidabces (steenpuist)
• Okselabces en liesabces

Ter inleiding: bacteriële infectie/ontsteking

Een abces ontstaat ten gevolge van een bacteriële infectie in de weke delen, waarbij de natuurlijke afweer van het lichaam niet of onvoldoende in staat is om de binnengedrongen bacteriën afdoende te bestrijden en onschadelijk te maken. Een abces is gevuld met pus. Pus of etter bestaat uit bacteriën, verdedigingscellen van het eigen lichaam en dood weefsel. Ten einde het omringende weefsel te beschermen tegen de pus, wordt een laag bindweefsel (kapsel) gevormd. De ontsteking wordt afgekapseld. Er is een holte ontstaan die is gevild met pus, het zogeheten abces. Een abces kan op allerlei plaatsen in en op het lichaam ontstaan, we noemen onder andere:

• hersenabces;
• longabces;
• kaakabces;
• abcessen in de huid van het scrotum;
• abcessen in en om de schaamlippen (vulva/vagina);
• rond de anus: een peri-anaal abces;
• prostaatabces;
• tandabces.

Abces: borstabces

Een abces in de borst wordt meestal veroorzaakt door bacteriën die afkomstig zijn van een infectie in de keel van de baby. Tijdens de borstvoeding worden deze bacteriën overgedragen op de tepel van de moeder en komen ze terecht in de melkgangen. Aldaar veroorzaken ze weefselvernietiging en ontstaat er een ophoping van pus en een abces. Ook kunnen bacteriën de borst binnendringen via geïrriteerde tepels of tepelkloven, dat zijn kleine scheurtjes en ruwe, geïrriteerde plekken in de tepel die worden veroorzaakt door het voeden - borstvoeding. Een borstabces kan echter ook het gevolg zijn van een verwonding. Risicogroepen zijn vrouwen met suikerziekte of reuma.

Verschijnselen en symptomen van een borstabces:

• hevige pijn;
• zwelling;
• roodheid van de borst;
• pusafscheiding uit de tepel;
• een onderhuidse, pijnlijke knobbel of bobbel;
• soms koorts, misselijkheid en transpiratie.

Een borstabces wordt normaliter behandeld met antibiotica. Indien er geen verbetering optreedt, kan het nodig zijn de pus operatief af te laten vloeien. Deze ingreep wordt wel drainage van het abces genoemd.

Abces: huidabces (steenpuist of steenpuisten)

Een huidabces is een opeenhoping van pus en etter in de huid, waardoor er een rode, pijnlijke zwelling ontstaat. Deze abcessen worden veroorzaakt door een bacteriële infectie. Het is een veelvoorkomende aandoening die iedereen kan treffen. Ze kunnen overal op het lichaam optreden. De ziekteveroorzakers zijn dikwijls bacteriën. Vooral een lichte beschadiging, een wondje of huidletsel zijn risicofactoren. Een steenpuist ontstaat als een haarzakje of talgklier geïnfecteerd raakt. Uitbreiding van de infectie veroorzaakt pus, en de steenpuist is geboren. Een groep steenpuisten bij elkaar wordt wel een negenoog of karbonkel genoemd. Mensen met een verminderde weerstand (zoals aids of diabetes mellitus) hebben grotere kans op het ontwikkelen van steenpuisten. Andere risicofactoren zijn excessief alcoholgebruik, ondervoeding, bloedziekten, overgewicht en overmatig transpireren (zweten).

De symptomen en klachten zijn:

• een klein, rood bultje;
• het gebied eromheen voelt warm aan en is pijnlijk;
• het bultje en het omliggende weefsel zwelt allengs op;
• de steenpuist krijgt in het midden een witte, gele of geelgroene kop;
• soms gaat een steenpuist gepaard met koorts en rillingen;
• Steenpuisten zijn aanvankelijk roze tot dieprood van kleur en worden later geelachtig bruin.

Vaak verdwijnen steenpuisten zonder interventie. Ze barsten vaak vanzelf open als het abces 'rijp' is, waarna het pus eruit stroomt en de puist verdwijnt. Een abces is rijp als de huid die erover ligt heel dun is geworden en door de spanning die er op staat, op barsten staat. Een steenpuist kan beter niet worden uitgedrukt. Dit kan de situatie verergeren, omdat de infectie zich op die manier kan verspreiden. De inhoud van het abces kan in de bloedbaan terechtkomen en een levensbedreigende sepsis (bloedvergiftiging) veroorzaken. Beter is het als de huisarts met een steriele naald of mesje een kleine opening of snede in de puist maakt en het etter weg laat lopen. Zo nodig wordt antibiotica voorgeschreven. Grotere steenpuisten kunnen met een scalpel worden weggesneden. Klik hier om meer te lezen over steenpuisten.

Abces: okselabces en liesabces

Met oksel wordt de holte onder de arm bedoeld en met lies wordt bedoeld dat gedeelte van de buikstreek dat onmiddellijk boven de dij gelegen is en gemarkeerd wordt door de groef die door buiging van de heup ontstaat. In de oksels en liezen bevinden zich de apocriene zweetklieren, die de bekende zweetgeur afgeven. Deze zweetklieren kunnen ontstoken raken, hidradenitis genaamd. Een dergelijke ontsteking kan plotseling ontstaan (acuut) waarbij zich een abces vormt, maar het kan ook chronisch zijn. Bij de aandoening hidradenitis suppurativa, ook wel acne inversa, acne ectopica of de ziekte van Verneuil genoemd, is er sprake van een chronische ontsteking van de haarzakjes en talgklieren die zich in de liezen en de oksels bevinden. Er vormen zich pijnlijke, met pus gevulde abcessen in liezen en/of oksels en soms ook op de billen, in de schaamstreek en in en onder borsten.

De symptomen van hidradenitis, zweetklierontsteking zijn:

• een rode, pijnlijke en gevoelige zwelling in een oksel of liesstreek;
• in sommige gevallen ontwikkelt zich een abces;
• het abces en huid eromheen kunnen warm en heet aanvoelen;
• koorts, misselijkheid en transpireren (zweten);
• de aandoening kan zich uitbreiden over meerdere zweetklieren en over een groter gebied.

Het abces kan doorbreken, waarbij de pus vrijkomt. Vaak is een antibioticakuur voldoende. In een aantal gevallen is een poliklinische operatie nodig. De arts verwijdert in dat geval het huidgebied met de ontstoken zweetklieren. Vaal vindt er een zogeheten 'open wondbehandeling' plaats, waarbij de wond niet geheel wordt dichtgemaakt om te voorkomen dat bacteriën onder de huid worden ingesloten en een nieuwe ontsteking veroorzaken. Nadeel hiervan is dat de wond wat minder mooi herstelt.

Deze aandoening treft vooral vrouwen. Daarbij lijkt erfelijke aanleg een rol te spelen. Ook hormonale invloeden lijken van invloed te zijn. Menstruatie, zwangerschap en menopauze kunnen de klachten beïnvloeden. Risicofactoren zijn overgewicht, roken, (overmatig) transpireren, warmte, stress en spanning.

Neem de volgende leefregels in acht:

• houd de oksels en de lies schoon door deze dagelijks te reinigen;
• maak deze gebieden na het wassen goed droog door te deppen;
• gebruik geen zeep, poeders of deodorant die antitransparant bevat;
• draag loszittende kleding, want strak zittende of schurende kleding irriteert en kan tot verergering van de klachten leiden.

Klik hier voor een artikelenreeks over abcessen: hersenabces, kaakabces peri-anaal abces, abces in oksel, lies en borst / steenpuist (huidabces).

Lees verder

• Hidradenitis suppurativa: vele pijnlijke abcessen lichaam
• Abces: hersenabces en kaakabces en vele andere abcessen
• Abces: peri-anaal abces, ontsteking slijmklier anus, billen
• Cyste of abces klieren van Bartholini/Bartholin (vagina)
• Ontlasting: pijn, tumor/ontsteking/abces, stoelgang klachten