Vergrote milt: symptomen, oorzaak, diagnose en behandeling

Splenomegalie is de medische term voor een vergrote milt. De milt bevindt zich de linker bovenhelft van de buik, net achter de maag, onder het middenrif (zie afbeelding). Het is een orgaan dat deel uitmaakt van het lymfesysteem, hetgeen werkt als een drainagenetwerk dat het lichaam beschermt tegen infecties. De milt is het grootste lymforgaan, waar talloze witte bloedlichaampjes (lymfocyten) hun werk doen en waar 'oude' bloedcellen uit het bloed worden gefilterd.

Vergrote milt

• Gevolgen van een vergrote milt
• Functie en taken milt
• Mogelijke oorzaken vergrote milt
• Symptomen vergrote milt
• Diagnose
• Behandeling

Gevolgen van een vergrote milt

Een vergrote milt houdt een overmaat aan bloedcellen en bloedplaatjes vast. Hierdoor daalt het aantal bloedcellen en bloedplaatjes in de bloedbaan. Dit proces ontaardt in een vicieuze cirkel, waarbij de sterk vergrote milt niet alleen abnormale cellen, maar ook normale rode bloedcellen vasthoudt en vernietigt. Door de grote aantallen bloedcellen en bloedplaatjes kan de milt verstopt raken. Hierdoor raakt de milt ontregelt en verstoord in zijn functie.

Functie en taken milt

De milt is een belangrijk orgaan, die normaalgesproken ongeveer zo groot is als de vuist van een persoon. De milt weegt bij een volwassene tussen de 100 en 250 gram. De milt zorgt voor een goede afweer tegen bacteriën en het zuiveren van het bloed. Dit doet de milt door de aanmaak van antistoffen tegen bepaalde bacteriën en het filteren en verwijderen van bacteriën en geïnfecteerde rode bloedcellen uit de bloedsomloop.

Mogelijke oorzaken vergrote milt

Een vergrote milt is geen ziekte op zich, maar een symptoom van een onderliggende aandoening. Bij veel aandoeningen kan de milt groter worden. Enkele veelvoorkomende oorzaken zijn:

• Infecties:
• Virale infecties, zoals de ziekte van Pfeiffer;
• Parasitaire infecties, zoals toxoplasmose (een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de parasiet toxoplasma gondii);
• Bacteriële infecties, zoals bacteriële endocarditis (een ontsteking van de binnenwand van het hart, vooral van de hartkleppen, veroorzaakt door bacteriën in het bloed).
• Kanker:
• Leukemie (een vorm van kanker waarbij witte bloedcellen normale bloedcellen verdringen);
• Lymfklierkanker: Hodgkin-Lymfoom of ziekte van Hodgkin (een kanker van het immuunsysteem dat wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van reuzencellen);
• Kanker die is (uitgezaaid) naar de milt.
• Chronische infecties, onder andere:
• Leverontsteking;
• Malaria;
• Tuberculose;
• Syfilis.
• Andere oorzaken van een vergrote milt zijn onder meer:
• Ontstekingsziekten zoals sarcoïdose (ook wel bekend als de ziekte van Besnier-Boeck-Schaumann) en reumatoïde artritis;
• Hereditaire sferocytose (een erfelijke aandoening waarbij het bloed wordt afgebroken, waardoor geelzucht, een vergrote milt en bloedarmoede ontstaan);
• Trauma, zoals een blessure tijdens het sporten;
• Een cyste (in de milt kunnen zogeheten miltcysten optreden);
• Een abces (meestal veroorzaakt door een bacteriële infectie);
• Infiltratieve- of stapelingsziekten zoals de ziekte van Gaucheren (een zeldzame erfelijke stofwisselingsziekte) en amyloïdose. (een groep aandoeningen waarbij afwijkende eiwitten zich ophopen in de inwendige organen, zoals de milt);
• Levercirrose (leververschrompeling).

Teneinde de oorzaak van een vergrote milt vast te kunnen stellen, moeten dus allerlei uiteenlopend aandoeningen in overweging worden genomen.

Symptomen vergrote milt

De meeste mensen weten niet dat ze een vergrote milt hebben, aangezien er (aanvankelijk) vaak geen symptomen optreden. Meestal komt men erachter tijdens een lichamelijk onderzoek. Symptomen van een vergrote milt variëren, afhankelijk van de oorzaak. Dit zijn de meest voorkomende symptomen van een vergrote milt:

• Het gebied waar de milt ligt kan gevoelig zijn. Gevoel van ongemak of pijn aan de linkerkant van de buik of rug, deze pijn kan uitstralen naar de linkerschouder. Deze pijn ontstaat vaak als delen van de milt onvoldoende bloed krijgen en beginnen af te sterven.
• Niet in staat om een grote maaltijd te eten. Een vergrote milt kan tegen de maag drukken, waardoor de patiënt al na een kleine maaltijd of zelfs zonder iets te hebben gegeten, een vol gevoel kan hebben.

Wanneer de milt te veel bloedcellen en bloedplaatjes aan de bloedstroom onttrekt, kunnen als gevolg daarvan allerlei problemen ontstaan:

• Door een tekort aan rode bloedcellen ontstaat bloedarmoede;
• Door een tekort aan witte bloedcellen ontstaat verminderde afweer, waardoor vergrote kans op infecties;
• Door een tekort aan bloedplaatjes ontstaat een neiging tot bloeden.

Diagnose

De arts zal de patient lichamelijk onderzoeken. Hierbij kan een vergrote milt worden gevoeld. Voorts zullen allerlei diagnostische tests uitgevoerd worden om de oorzaak van de vergrote milt te achterhalen. Deze kunnen bestaan uit een bloedonderzoek, een echografie of computertomografie (CT)-scan. Deze beeldvormende onderzoeken zijn nodig om vast te stellen hoe groot de milt is en of de milt tegen andere organen drukt. In sommige gevallen kunnen andere tests nodig zijn.

Behandeling

Beperk alle activiteiten die kunnen leiden tot een miltruptuur, ofwel een gescheurde milt, zoals fysieke contactsporten. Een gescheurde milt kan tot veel bloedverlies leiden en levensbedreigend zijn. Het is belangrijk om de onderliggende ziekte die de vergrote milt veroorzaakt, te behandelen. Onbehandeld kan een vergrote milt aanleiding geven tot ernstige complicaties. In de meeste gevallen kan adequate behandeling van de onderliggende oorzaak van de vergrote milt, voorkomen de milt verwijderd moet worden. In sommige gevallen zal de milt echter operatief verwijderd moeten worden (splenectomie). Soms zal als alternatief voor een operatie gekozen worden voor een verkleining van de milt door bestraling (radiotherapie). Operatieve verwijdering van de milt kan problemen veroorzaken, zoals een grotere vatbaarheid voor infecties.

Lees verder

• Leveraandoeningen symptomen: vergrote lever/geelzucht/kanker
• Leverklachten: symptomen levercirrose, cirrose en alcohol
• Symptomen Pfeiffer volwassenen/kind: kenmerken, besmettelijk
• Schistosomiasis: infectie parasitaire wormen Schistosoma
• Buikpijn: pijn in buik en onderbuik links/rechts vrouw + man