Vitamine C: tekort symptomen, te veel, overdosis, fruit

Vitamine C wordt ook wel ascorbinezuur genoemd. Vitamine C is de meest bekende vitamine. Vitamine C is onontbeerlijk voor veel belangrijke chemische processen in het menselijk lichaam. Normaalgesproken krijgt een mens bij gevarieerde voeding voldoende vitamine C binnen. Scheurbuik was de allereerste door een vitaminetekort veroorzaakte ziekte die men ontdekte. Het was een gevreesde zeemansziekte. Het werd de pest van de zee genoemd.

Vitamine C: tekort symptomen, overdosis, fruit, verkoudheid

• Wat is de functie van vitamine C?
• Waar zit vitamine C in?
• Een teveel aan vitamine C of een overdosis vitamine C
• Een tekort aan vitamine C
• Scheurbuik: de schrik van zeelieden
• Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheden (ADH) vitamine C

Wat is de functie van vitamine C?

Vitamine C is een in water oplosbare vitamine die noodzakelijk is voor normale groei en ontwikkeling. In water oplosbare vitamines lossen op in water. Een teveel aan deze vitamine verlaat het lichaam via de urine. Dat betekent dat de dagelijkse behoefte aan aan vitamine C continue aangevuld moet worden via de voeding.

Vitamine C is nodig voor de groei en het herstel van weefsels in alle delen van het lichaam. Het is noodzakelijk voor het vormen van collageen, een belangrijk lijmvormend eiwit dat als belangrijkste functie de ondersteuning van de huid heeft. Collageen is belangrijk voor de huid en voor herstel van weefsels en botten. Het wordt gebruikt om huid, littekenweefsel, pezen, ligamenten (een band van bindweefsel om een gewricht) en bloedvaten te maken. Vitamine C is essentieel voor de genezing van wonden en voor de reparatie en het onderhoud van kraakbeen, botten en tanden.

Voorts zorgt vitamine C ervoor dat ijzer uit de voeding beter wordt opgenomen en speelt het een kardinale rol bij het in stand houden van de weerstand. Vitamine C is namelijk één van de vele anti-oxidanten en is daarmee in staat om schadelijke vrije radicalen te neutraliseren. Hiermee fungeert het als belangrijke beschermer voor de algemene gezondheid. Vitamine E en beta-caroteen zijn twee andere bekende antioxidanten. Antioxidanten zijn in staat een deel van de schade die wordt veroorzaakt door vrije radicalen te blokkeren. Vrije radicalen zijn bijproducten die ontstaan wanneer het menselijk lichaam voedsel omzet in energie. Maar er zijn ook omgevingfsfactoren die een negatief effect hebben op de antioxidantenhuishouding, zoals alcohol, geneesmiddelen, luchtverontreiniging, stralingsbelasting, lichamelijke en psychische stress en roken. Zo bevat één trek van een sigaret honderd miljard vrije radicalen. Rokers hebben dan ook een verhoogde behoefte aan vitamine C.

Vrije radicalen zijn grotendeels verantwoordelijk voor het verouderingsproces en kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van diverse gezondheidsaandoeningen zoals kanker, hart- en vaatziekten, en inflammatoire aandoeningen zoals artritis.

Waar zit vitamine C in?

Het lichaam kan niet zelf vitamine C produceren, noch kan het vitamine C opslaan. Het is daarom belangrijk om veel vitamine C-bevattende voedingsmiddelen in uw dagelijkse dieet op te nemen.

Alle groenten, fruit en aardappelen bevatten een zekere hoeveelheid vitamine C. Voedsel met de meeste hoeveelheod vitamine C is groene paprika, citrusfruit, aardbeien, tomaten, broccoli, raapstelen en andere bladgroenten, koolsoorten, zoete en witte aardappelen, cantaloupe, kiwi's en bessen (bosbessen, veenbessen). Andere uitstekende bronnen van vitamine C zijn papaja, mango, watermeloen, spruitjes, bloemkool, pompoen, rode paprika, frambozen en ananas.

Een teveel aan vitamine C of een overdosis vitamine C

Vitamine C toxiciteit is zeer zeldzaam, omdat het lichaam de vitamine niet op kan slaan maar een teveel ervan wordt uitplast. Hoeveelheden van meer dan 2.000 mg / 2 gram per dag wordt niet aanbevolen, omdat zulke hoge doses kunnen leiden tot maag- en darmklachten en diarree kan veroorzaken. Het Voedingscentrum vermeldt tevens dat hoge inneming aan vitamine C gepaard kan gaan met een verhoogde uitscheiding van oxaalzuur met de urine. Nierstenen worden gevormd uit oxaalzuur. Er is echter geen bewijs dat hierdoor het risico op de vorming van nierstenen groter is, zoals vroeger vaak werd gedacht.

Een tekort aan vitamine C

Te weinig vitamine C kan leiden tot de volgende klachten en symptomen:

• Droog haar en gespleten haarpunten
• Gingivitis (ontsteking van het tandvlees)
• Bloedend tandvlees, loszittende tanden
• Ruwe, droge, schilferige huid
• Vertraagde wondgenezing / slecht genezende wonden
• Gemakkelijk blauwe plekken krijgen
• Bloedneuzen
• Verzwakt tandglazuur
• Gezwollen en pijnlijke gewrichten
• Verminderd vermogen om infecties te bestrijden / verminderde weerstand
• Mogelijke gewichtstoename als gevolg van vertraagde stofwisseling
• Gevoel van slapte / moeheid
• Prikkelbaarheid / agitatie
• Hartklachten

Een ernstige vorm van vitamine C-deficiëntie staat bekend als scheurbuik.

Scheurbuik: de schrik van zeelieden

Scheurbuik wordt ook wel scorbuut of ascorbinezuurdeficiëntie genoemd. Het is de benaming voor een ziekte ten gevolge van een langdurig vitamine-C tekort. Scheurbuik was de allereerste door een vitaminetekort veroorzaakte ziekte die men ontdekte. Het was een gevreesde zeemansziekte. Het werd de pest van de zee genoemd. Een zeeman die erdoor werd getroffen, kon er gevoegelijk vanuit gaan dat zijn laatste uur geslagen was. Het is een afschuwelijke ziekte met vreselijke gevolgen. Men schat dat in het tijdperk van de zeilvaart meer dan twee miljoen zeelieden een helse dood zijn gestorven aan scheurbuik. Historici schatten dat scheurbuik voor meer doden op zee zorgde dan scheepsrampen, stormen, zeeslagen en alle andere ziekten bij elkaar.¹

Het is een ziekte waarbij het bindweefsel degenereert, met bloedend tandvlees als gevolg, loszittende tanden, een naar verrotting ruikende adem, puntvormige huidbloedingen, slapte, stijve en pijnlijke ledematen en inwendige bloedingen als gevolg. Onbehandeld leidt de ziekte onherroepelijk tot een langzame en uiterst pijnlijke dood. Het was de Britse marinearts James Lind (1716-1794) die als eerste een verband legde tussen de symptomen van scheurbuik en het eten van citrusvruchten. Maar het duurde nog tot 1920 voordat men de werkzame stof vitamine C kon identifceren. En begin 1943 lukte het om de stof synthetisch te vervaardigen.²

Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheden (ADH) vitamine C

In de onderstaande tabel staat wat de ADH vitamine C is. Er is geen verschil tussen mannen en vrouwen.

• 1-4 jaar: 40 milligram
• 4-7 jaar: 45 milligram
• 7-10 jaar: 50 milligram
• 10-13 jaar: 55 milligram
• 13-19 jaar: 65 milligram
• 19-65 jaar: 70 milligram
• > 65 jaar: 70 milligram
• Zwanger: 90 milligram
• Borstvoedend: 110 milligram

(Bron: www.voedingscentrum.nl)

---

Verder lezen

• Een artikelenreeks over vitaminen en mineralen
• Verkoudheid: verstopte neus, niezen, koorts, keelpijn, hoest

Voetnoten

1. Stephen R. Bown: Scheurbuik - Hoe een chirurg, een zeeman en een gentleman een oplossing vonden voor het grootste medische raadsel van het tijdperk van de zeilvaart; Ad. Donker, Rotterdam, 2004.
2. Ulrich Rückert: Vitaal met vitaminen - Hoe natuurlijke vitaminen en mineralen uw gezondheid verbeteren en u volop energie geven; UGN te Elburg, 1993, p. 52.