Wat is de pH-waarde?

De pH-waarde zegt iets over de zuurgraad in ons lichaam, die kan variëren van 1 tot 14. Een pH-waarde van 7,0 is neutraal en weerspiegelt een optimale zuur-base huishouding. In een zuur milieu kunnen kankercellen goed gedijen. Daarom is een alkalische (basische) pH-waarde voor onze gezondheid van essentieel belang.

Wat is de pH-waarde?

In het begrip pH-waarde is de afkorting pH is afgeleid van het Latijnse "Potentia Hydrogenii" en zegt iets over de concentratie van waterstof-ionen. De pH-waarde varieert van 0 tot 14, waarbij 0 de sterkste zuurgraad en 14 de hoogste alkalische reactie vertegenwoordigt. Bij waarde 7 ligt het neutrale punt, wat bijvoorbeeld bij zuiver water het geval is. De pH-waarde, in urine bijvoorbeeld, is dus de meeteenheid voor de zuurgraad of basische reactie van een stof. Omdat het menselijk lichaam voor 70% uit water bestaat, spelen zich veel van onze stofwisselingsprocessen in een waterachtige omgeving af.

De sterkte van een zuur wordt uitgedrukt door de hoeveelheid ionen die in waterige oplossing afgegeven wordt. De pH-waarde is de maat voor de concentratie van deze ionen. Waterstofionen hebben het vermogen (de p in pH duidt op de potentie) om chemische bestanddelen waarmee ze in kontakt komen, sterk te veranderen. Men kan ze als een sterk bijtende substantie beschouwen.

Agressieve werking van zuren

De agressieve werking van zuren kennen we allemaal uit eigen ervaring. Vanwege de bijtende werking bijvoorbeeld maken we in het huishouden gebruik van azijn om kalkaanslag in huishoudelijke apparaten en sanitair te verwijderen. En wie de azijn onverhoopt vergeet en het bad niet tijdig schoonspoelt, kan zichzelf overtuigen van de "goede" werking van het zuur: azijn laat niet alleen de kalk maar ook het glazuur verdwijnen.

Verschillende zuurgraden in het lichaam

Bij mensen worden in verschillende gebieden van het lichaam verschillende niveaus van zuurgraad waargenomen (men spreekt overigens nog steeds van zuurgraad ook als de waarden in het alkalische bereik boven pH 7 liggen):

• Alvleesklier: De afscheiding van de alvleesklier bevindt zich met een pH-waarde van 8,0 ver in het basisch bereik. De afscheiding dient ervoor om de in de maag aangezuurde voeding in de twaalfvingerige darm te neutraliseren, zodat de voedingsstoffen via de dunne darm door het lichaam kunnen worden opgenomen.
• Darmen: De darmen bevinden zich met waarden van pH 8,0 of hoger ook duidelijk in een alkalisch milieu. Als bij een verstoorde spijsvertering door fermentatie of rotting zuren in het maagdarmkanaal gevormd worden, ontdoet het lichaam zich door diarree van deze ongewenste stoffen.
• Bloed: Ons bloed bevindt zich met een pH-waarde van 7,35 tot 7,45 duidelijk in een basisch milieu. Zie ook Wat zegt een bloedtest over je gezondheid?
• Lever en galblaas: Afscheidingen van lever en galblaas zijn met een pH van 7.1 licht alkalisch.
• Speeksel: Is met een pH van 7,1 tot 7,0 licht alkalisch of neutraal. Bij ernstige acidose (abnormaal zure toestand) kan speeksel in het zure bereik belanden, wat na verloop van tijd ernstige schade aan de tanden kan toebrengen.
• Bindweefsel: Mag een weinig zuurder zijn dan bloed. Men meet hier basische waarden van 7.08 tot 7.29.
• Spieren en orgaancellen: Hebben met ongeveer 6,9 een pH-waarde in het zure bereik. Dit hangt ermee samen dat het energieproces in onze cellen "de klok rond" actief is. En bij verwerking en verbranding van onze voedingsstoffen ontstaat zuur, in dit geval koolzuur. In ieder geval is het belangrijk voor de cellen dat ze voortdurend worden aangezuurd. Wanneer namelijk de cellen van onze belangrijkste spier, het hart, dalen tot pH 6.2, blijft dit stilstaan.
• Urine: het pH-gehalte kan variëren van uitgesproken zuur (pH 4,8) tot basisch (pH 8,0). Het zuur verlaat met de urine het lichaam.
• Maagsap: Dit is het meest zure bestanddeel van het menselijk lichaam. Het ligt het tussen pH 1.2 en 3.0. Het in de maag gevormde zoutzuur is vooral nodig voor de vertering van eiwitten en het doden van ziekteverwekkers die via de ademhaling binnendringen of samen met voedsel ingeslikt worden.
• De huid: de huid van de mens bezit een pH van ongeveer 5.5. Die natuurlijke zuurmantel van de huid voorkomt dat bacteriën onze huid binnendringen. Na elke wasbeurt met zeep heeft het lichaam weer 3 uur nodig om de natuurlijke zuurmantel te herstellen. Om die reden wordt aangeraden om een pH-neutrale zeep gebruiken. Lees er alles over in Wat is de pH-waarde van je huid?

Wat is de ideale pH-waarde?

De pH-waarde die in ons lichaam de best mogelijke voorwaarden creëert voor een normaal functioneren, ligt in het bloed gemeten op 7,4. Metingen kunnen echter ook worden uitgevoerd in de urine of op de huid.

Wie trouwens op zoek is naar aanvullende informatie in begrijpelijke taal over de PH-waarde, kan daarvoor ook terecht op sites als Gezondheidsplein.nl, die bekend staan om hun heldere en objectieve uitleg van complexe medische materie.

Verstoring zuur-base-huishouding: acidose of alkalose

Verstoringen in de zuur-base-huishouding als gevolg van slechte voeding, stress of ziekte, kunnen leiden tot acidose (te hoge zuurgraad) of alkalose (te lage zuurgraad). Wordt hiertegen niets gedaan dan kan dat zelfs dodelijk zijn.

Een verstoring van het zuur-base-huishouding kan door veel factoren worden veroorzaakt, waardoor de pH-waarde verandert. Meestal is het een combinatie van factoren, zoals slechte of eenzijdige voeding (alleen vlees of kaas bijvoorbeeld). Hierdoor ontstaan zuren, die dan niet worden geneutraliseerd omdat in de voedselinname basische middelen ontbreken. Basische (of alkalische) voedingsmiddelen zijn onder andere groenten en fruit.

Een acidose, die zonder ziektesymptomen optreedt, kan een gevolg zijn van zware lichamelijke inspanning, deels omdat de spieren een zuur onder de naam lactaat vrijgeven, anderzijds omdat de productie van CO2 toeneemt.