InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Slokdarmspataderen, slokdarmvarices: symptomen, behandeling

Slokdarmspataderen, slokdarmvarices: symptomen, behandeling

Slokdarmspataderen, slokdarmvarices: symptomen, behandeling Slokdarmspataderen zijn abnormaal vergrote aderen onder de slijmvlieslaag in het onderste deel van de slokdarm - de gespierde buis van circa 25 cm lengte die keel en maag met elkaar verbindt. Slokdarmspataderen staan niet op zichzelf, maar zijn altijd het gevolg van een andere ziekte. Ze komen het vaakst voor bij mensen met ernstige leverziekten. Slokdarmspataderen ontwikkelen zich wanneer de normale bloedstroom naar de lever wordt belemmerd door littekenweefsel in de lever of een bloedstolsel. Op zoek naar een manier om de blokkades te omzeilen, stroomt het bloed via kleinere bloedvaten die niet zijn ontworpen om grote hoeveelheden bloed te vervoeren. De aders kunnen bloed gaan lekken of zelfs scheuren, waardoor levensbedreigende bloedingen kunnen ontstaan.

Slokdarmspataderen / slokdarmvarices


Levercirrose / Bron: Alila Medical Media/Shutterstock.comLevercirrose / Bron: Alila Medical Media/Shutterstock.com

Wat zijn slokdarmspataderen?

De medische benaming voor slokdarmspataderen is oesofagusvarices of slokdarmvarices. Slokdarmspataderen zijn sterk uitgezette aderen in de slokdarm, welke bij een verhoogde bloeddruk in de leverpoortader (portale hypertensie) kunnen ontstaan. De leverpoortader wordt vaak kortweg poortader genoemd. Het is een ader die bloed van de darmen, maag, milt, alvleesklier en blaas naar de lever vervoert.

Portale hypertensie kan verscheidene oorzaken hebben. In veel gevallen is levercirrose de oorzaak. Zoals in de inleiding reeds opgemerkt, gaat het bloed naar alternatieve routes zoeken, zoals de aderen in de slokdarm en soms ook in het bovenste deel van de maag. Deze dunne aderen die zich onder de slijmvlieslaag in de slokdarm bevinden, zijn echter niet gemaakt om zo'n grote hoeveelheid bloed te verwerken. Als gevolg van een vergrote toevoer van bloed rekken ze uit en worden ze wijder: er ontstaan zogenaamde spataderen. Dit kan gevaarlijk zijn, aangezien slokdarmspataderen kunnen knappen waardoor er hevige bloedingen kunnen ontstaan. Dit is een medische noodsituatie, waarbij direct medisch ingrijpen nodig is.

Oorzaken van slokdarmvarices

Slokdarmvarices kunnen zich soms vormen wanneer de bloedtoevoer naar de lever wordt geblokkeerd, meestal als gevolg van littekenweefsel in de lever dat wordt veroorzaakt door leverziekte. De bloedstroom begint te stijgen, waardoor de druk in de grote ader (poortader) die bloed naar je lever vervoert, toeneemt. Deze druk (portale hypertensie) dwingt het bloed om andere wegen door kleinere aderen te zoeken, zoals die in het laagste deel van de slokdarm. Deze dunwandige aders zwellen op als een ballon door de toename van bloed. Soms kunnen de aderen scheuren en bloeden.

Oorzaken van oesofageale varices zijn onder andere:
  • Levercirrose: een aandoening waarbij littekenweefsel ontstaat in de lever. Een aantal leveraandoeningen, waaronder hepatitis, alcoholische leverziekte, leververvetting en primaire biliaire cirrose, kunnen kan leiden tot cirrose.
  • Bloedstolsel (trombose). Een bloedstolsel in de poortader of in een ader die in de poortader (miltader) uitkomt, kan slokdarmspataderen veroorzaken.
  • Een parasitaire infectie. Schistosomiasis is een parasitaire infectie die wordt aangetroffen in delen van Afrika, Zuid-Amerika, het Caribisch gebied, het Midden-Oosten en Zuidoost-Azië. De parasiet kan de lever beschadigen, evenals de longen, de ingewanden en de blaas.

Doorgaan met alcohol drinken vergroot de kans op een bloeding in de slokdarm / Bron: Marian Weyo/Shutterstock.comDoorgaan met alcohol drinken vergroot de kans op een bloeding in de slokdarm / Bron: Marian Weyo/Shutterstock.com

Risicofactoren

Hoewel veel mensen met een vergevorderde leverziekte slokdarmvarices ontwikkelen, zullen de meesten geen bloeding hebben. Varices hebben meer kans om te gaan bloeden in de volgende gevallen:
  • Hoge poortaderdruk (portale hypertensie). Het risico op bloedingen neemt toe naarmate de druk in de poortader toeneemt.
  • Grote slokdarmspataderen. Hoe groter de spataderen, hoe groter de kans dat ze gaan bloeden.
  • Rode markeringen op de varices. Sommige varices vertonen lange, rode strepen of rode vlekken. Deze markeringen duiden op een hoog risico op bloedingen.
  • Ernstige levercirrose of leverfalen. Des te ernstiger de leverziekte, des te groter de kans dat spataderen zullen bloeden.
  • Doorgaan met alcohol drinken. Het risico op bloedingen is veel groter als je blijft drinken dan wanneer je stopt, vooral als de ziekte alcoholgerelateerd is.

Complicaties

De meest ernstige complicatie van slokdarmspataderen is bloeding. Zodra je een bloeding hebt gehad, neemt je risico op een nieuwe bloeding sterk toe. Als je genoeg bloed verliest, kun je in shock raken, wat kan leiden tot de dood.

Vochtophoping in de buik (ascites) / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Vochtophoping in de buik (ascites) / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Symptomen slokdarmspataderen

Bloeding

Slokdarmspataderen geven meestal vrij weinig klachten. Bij grote spataderen bestaat de kans dat deze plotseling knapt, waardoor er een bloeding ontstaat. Dit gaat vaak gepaard met de volgende klachten:
  • braken van helderrood bloed, soms met stolsels;
  • pikzwarte, teerachtige ontlasting doordat het bloed via de maag in de darmen komt;
  • duizeligheid;
  • verlies van bewustzijn (in ernstige gevallen).

De arts kan varices vermoeden als je tekenen vertoont van een leveraandoening, waaronder:

Wanneer je vermoedt dat je last hebt van zon slokdarmbloeding, dan is het belangrijk om terstond een arts in te schakelen. Bij een bloeding van de slokdarm of de maag, zul je meteen naar het ziekenhuis worden gebracht om daar behandeld te worden.

Bijkomende klachten

Voorst kan de onderliggende aandoening klachten veroorzaken. De verhoogde bloeddruk in de poortader kan bijvoorbeeld problemen geven, zoals vochtophoping in de buik (= ascites). Een vergrote milt (= splenomegalie) en uitpuilende aderen in de buikwand kunnen ook optreden.

Gradering slokdarmspataderen

De gradering van slokdarmspataderen is als volgt:

GraadOmschrijving
Graad 1Kleine, recht verlopende varices
Graad 2Grotere, gekronkeld verlopende varices over minder dan een derde deel van de omtrek van de slokdarm
Graad 3Grote, sterk gewonden varices die meer dan een derde van de omtrek van de slokdarm beslaan

Onderzoek en diagnose

Door middel van een kijkonderzoek van de slokdarm (gastroscopie) kunnen afwijkingen van de slokdarm opgespoord worden en de diagnose gesteld worden. Slokdarmspataderen staan niet op zichzelf. Afhankelijk van de aard van je klachten, zal de arts verder onderzoek verrichten om de achterliggende aandoening op te kunnen sporen.

Slokdarm / Bron: Decade3d/Shutterstock.comSlokdarm / Bron: Decade3d/Shutterstock.com

Behandeling slokdarmspataderen

Bloedtransfusie en medicatie

Bij veel bloedverlies, zul je allereerst een bloedtransfusie krijgen. Ook kan er een buisje (een stent) in de luchtpijp geplaatst worden, ter voorkoming dat bloed in de luchtwegen terechtkomt. Vervolgens krijg je via een infuus medicatie toegediend, onder meer om de druk in de poortader te verlagen, stolsels in het bloed op te lossen en om ontstekingen te voorkomen. Dit laatste gebeurt middels het toedienen van antibiotica.

Rubberbandligatie

Wanneer je toestand stabiel is, volgt onderzoek van de slokdarm en maag met behulp van een flexibele buis (gastroscopie). De arts zal proberen rubberbandligatie toe te passen, wat betekent dat spataderen worden afgebonden met behulp van een endoscoop. Als gevolg hiervan verschrompelen de spataderen en sterven ze af.

Scleroseren

Een andere behandelmogelijkheid is sclerosere, wat letterlijk 'hard maken' betekent. Hierbij spuit de arts via een flexibele buis met een injectienaald een speciale vloeistof in en rond de spataderen, waardoor er bloedpropjes ontstaan wat ervoor zorgt dat de spataderen verdwijnen. Scleroseren wordt de laatste jaren steeds minder vaak toegepast, omdat de kans op een nieuwe bloeding groter dan bij de rubberbandligatie.

Transjugulaire Intrahepatische Portosystemische Shunt (TIPS)

De behandeling Transjugulaire Intrahepatische Portosystemische Shunt (TIPS) behoort ook tot de mogelijkheden. Hierbij wordt een omleiding (oftewel een shunt) aangelegd met behulp van een buisje, een zogeheten stent. Bij deze ingreep wordt een stent tussen de poortader en een tak van de afvoerende leverader geplaatst, waardoor het bloed beter kan wegstromen uit de poortader. De druk af in poortader neemt af en dientengevolge wordt de druk in de spataderen ook minder.

Onderliggende aandoening behandelen

Slokdarmspataderen ontstaan onder invloed van een ziekte, meestal levercirrose. Deze onderliggende ziekte zal ook behandeld moeten worden. Na de behandeling zal op regelmatige basis controle moeten plaatsvinden om te controleren of er geen nieuwe spataderen zijn ontstaan.

Prognose

De prognose van slokdarmvarices hangt af van de etiologie van portale hypertensie dat heeft geleid tot de ontwikkeling van varices en ook van de status van de leverfunctie. Het sterftecijfer onder patiënten met bloedingen is 30 tot 40% gedurende 1 jaar. Patiënten met oesofageale varices zonder bloeding of ascites, hebben een sterftecijfer van 3,4% per jaar.

Preventie

Neem de volgende maatregelen om je lever gezond te houden:

Drink geen alcohol

Mensen met een leveraandoening doen er verstandig aan om te stoppen met het drinken van alcohol, omdat de lever alcohol verwerkt. Alcohol drinken kan een al kwetsbare lever nog meer belasten.

Plantaardig dieet / Bron: Bitt24/Shutterstock.comPlantaardig dieet / Bron: Bitt24/Shutterstock.com

Plantaardig dieet

Kies een plantaardig dieet vol met fruit, groenten, peulvruchten, volle granen, zaden en noten. Vermijd vlees, zuivelproducten, olie en bewerkt voedsel.

Gezond gewicht

Een teveel aan lichaamsvet kan je lever beschadigen. Obesitas gaat gepaard met een groter risico op complicaties van cirrose. Zorg dat je afvalt als zwaarlijvig bent of overgewicht hebt. Dit kan heel goed met een plantaardig dieet (zie boven).

Chemicaliën spaarzaam gebruiken

Gebruik chemicaliën spaarzaam en met de nodige voorzichtigheid. Volg de gebruiksaanwijzing op van huishoudelijke chemicaliën, zoals schoonmaakmiddelen en insectensprays. Als je met chemicaliën werkt, dien je alle veiligheidsmaatregelen op te volgen. Je lever verwijdert gifstoffen uit je lichaam, dus ook gifstoffen die via de huid in het lichaam kunnen binnendringen.

Verminder het risico op hepatitis

Het delen van naalden en het hebben van onbeschermde seks kan het risico op hepatitis B en C verhogen. Bescherm jezelf door seksuele onthouding of door een condoom te gebruiken als je wel seks hebt. Vraag je arts voor een vaccinatie tegen hepatitis B en hepatitis A.

Lees verder

© 2014 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Spataderen in de slokdarm: Oorzaken, symptomen, behandelingSpataderen in de slokdarm: Oorzaken, symptomen, behandelingWanneer de aderen in de slokdarm zwellen worden ze verzwakt en treden er gemakkelijk complicaties op die die soms heel e…
Slokdarmvernauwing: Oorzaken, symptomen en behandelingSlokdarmvernauwing: Oorzaken, symptomen en behandelingEen vernauwing van de slokdarm is een aandoening waarbij de slokdarm door een bepaalde oorzaak niet meer voldoende 'bree…
Slokdarmdivertikel: Oorzaken, symptomen en behandelingSlokdarmdivertikel: Oorzaken, symptomen en behandelingEen divertikel van de slokdarm kan men het beste omschrijven als een uitstulping van de slokdarmwand, die eruit ziet als…
Slokdarmkanker oorzaken, symptomen en behandelingDe slokdarm is een gespierde holle buis die het voedsel van de mondholte naar de maag vervoert. Bij slokdarmkanker (oeso…
Zwarte ontlasting: oorzaken kleverige en teerachtige poepZwarte ontlasting: oorzaken kleverige en teerachtige poepZwarte ontlasting komt voor bij zowel kinderen als volwassenen. Er zijn veel mogelijke oorzaken dat je ontlasting of poe…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Istock.com/AW
  • Epocrates. Esophageal varices: Prognosis. https://online.epocrates.com/diseases/81551/Esophageal-varices/Prognosis (ingezien op 25-6-2018)
  • Jeoffrey N.L. Schouten, Joanne Verheij en Harry L.A. Janssen. Niet-cirrotische portale hypertensie. Ned Tijdschr Geneeskd. 2010;154:A1276
  • Mayo Clinic. Esophageal varices: Symptoms & causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/esophageal-varices/symptoms-causes/syc-20351538 (ingezien op 25-6-2018)
  • www.atriummc.nl
  • www.leverpatientenvereniging.nl
  • www.mlds.nl
  • Afbeelding bron 1: Alila Medical Media/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 2: Marian Weyo/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 3: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 4: Decade3d/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 5: Bitt24/Shutterstock.com

Reageer op het artikel "Slokdarmspataderen, slokdarmvarices: symptomen, behandeling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Marike, 30-03-2016 18:56 #3
Ik heb beginnende slokdarmspataderen als gevolg van een poortadertrombose. Ik woon in de omgeving Utrecht. In welk ziekenhuis hebben ze het meeste ervaring met deze ingreep?

Anna, 11-02-2015 23:17 #2
Inmiddels geen bloedingen meer. In maart weer gastroscopie. Met een beetje geluk is alles in orde. Alleen zo vreselijk moe. Dus veel inspanning leverde dat niet op. Reactie infoteur, 14-02-2015
Ik wens u een goed herstel toe!

Anna, 26-11-2014 01:35 #1
Ik heb nash en heb 30 okt j.l een bloeding gehad door slokdarmspataderen. Na 3 zakken bloed en 4 elastiekjes kon ik er weer tegen. Nu na 4 weken opnieuw een gastroscopie gehad en nog eens 2 elastiekjes. Is de hoeveelheid inspanning ook een reden waardoor de bloeding kan ontstaan? Reactie infoteur, 21-12-2014
Van Buuren en Schalm schrijven in het artikel 'Preventie van bloedingen uit slokdarmvarices': "Er zijn geen aanwijzingen dat lichamelijke inspanning, zoals sportbeoefening of het verrichten van normale huishoudelijke bezigheden, een duidelijk risico betekent. Het doen ontstaan van excessieve en abrupte verhogingen van de intra-abdominale druk, zoals door gewichtheffen, zou echter minder verstandig kunnen zijn." (Bron: http://goo.gl/QFQnpB) Het artikel dateert uit 1988. Mogelijk zijn er nieuwe inzichten op dit gebied. Vraag uw behandeld arts om advies.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 22-09-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Slokdarm en slokdarmklachten
Bronnen en referenties: 12
Reacties: 3
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!