Schaamlipkanker: symptomen, oorzaak en behandeling

Schaamlipkanker: symptomen, oorzaak en behandeling Schaamlipkanker, ook wel vulvakanker genoemd, komt relatief weinig voor. In Nederland wordt jaarlijks ongeveer 250 keer de diagnose schaamlipkanker gesteld. Het treft meestal postmenopauzale vrouwen in de leeftijden van 55 tot 75 jaar, maar soms komt het ook voor bij jongere of oudere vrouwen. Wat zijn de symptomen schaamlipkanker, hoe wordt schaamlipkanker gediagnosticeerd en hoe wordt het behandeld?

Schaamlipkanker wordt ook vulvakanker genoemd / Bron: Istock.com/BarabasSchaamlipkanker wordt ook vulvakanker genoemd / Bron: Istock.com/Barabas

Wat is schaamlipkanker?

Kanker verwijst naar kwaadaardige groeiprocessen in het lichaam, waarbij sprake is van woekering van cellen. Een kwaadaardige tumor kan doorgroeien naar het omliggende weefsels en/of organen, en via de lymfe- en/of bloedbaan kunnen kankercellen naar andere delen van het lichaam metasteren, waar ze opnieuw een tumor vormen. Schaamlipkanker groeit aan de oppervlakte van de uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen, ook wel vulva genoemd. Er kunnen meerdere soorten kwaadaardige tumoren van de vulva worden onderscheiden, afhankelijk van het type weefselcellen waaruit de tumor is ontstaan:
  • Plaveiselcelcarcinoom. Deze komt bij meer dan 70% van de patiënten voor en komt voort uit cellen van de bovenste laag van de opperhuid, de zogeheten plaveiselcellen.
  • Basaalcelcarcinoom. Deze vorm ontstaat uit de onderste laag cellen van de opperhuid.
  • Adenocarcinoom. Deze meer zeldzamere vorm ontstaat uit het klierweefsel van de vulva.
  • Melanoom. Deze ontstaat vanuit pigmentcellen van de huid.

Het onderhavige artikel richt zich op het plaveiselcelcarcinoom.

Symptomen schaamlipkanker

Veel voorkomende klachten

De meest voorkomende symptomen van schaamlipkanker zijn:
  • jeuk, branderig gevoel of pijn van de vulva die niet weggaat
  • een knobbeltje, zwelling of wratachtig aangroeiseltje aan de vulva
  • verdikte, verheven, rode, witte of donkere vlekken op de huid van de vulva
  • bloeden, of een bloederige vaginale afscheiding, niet gerelateerd aan de menstruatie (periodes)
  • branderigheid of irritatie en pijn van de schaamlippen, vooral tijdens en na het plassen
  • gevoeligheid of pijn in het gebied van de vulva
  • pijn bij het vrijen
  • een pijnlijk zweertje in het gebied van de vulva
  • een moedervlek op de vulva die van vorm of kleur verandert

Onderzoek door een gynaecoloog / Bron: Doro Guzenda/Shutterstock.comOnderzoek door een gynaecoloog / Bron: Doro Guzenda/Shutterstock.com
Elk van deze symptomen kunnen optreden door andere oorzaken en hoeft dus niet op kanker te wijzen. (Hier is een overzicht van veelvoorkomende aandoeningen aan de vulva.) Bij één of meerdere van deze klachten is het altijd belangrijk een afspraak te maken met je huisarts. Wanneer de huisarts vermoedt dat je klachten te maken hebben met (een voorstadium van) kanker, dan zal deze je verwijzen naar een gynaecoloog (vrouwenarts).

Premaligne afwijkingen

Het kan vele jaren duren voordat vulvakanker zich ontwikkelt. Het begint meestal met afwijkende cellen aan de schaamlippen, die uit kunnen groeien tot kanker. Dit worden premaligne afwijkingen genoemd. Deze afwijkende cellen verdwijnen meestal spontaan, maar ze kunnen ook duiden op een voorstadium van schaamlipkanker. Net als bij andere vormen van kanker, is het gemakkelijker om deze te behandelen en te genezen als de diagnose in een vroeg stadium gesteld wordt. Wacht daarom niet te lang bij (aanhoudende) klachten aan je schaamlippen.

Klachten tijdens het voorstadium

Mogelijke klachten die in een voorstadium kunnen optreden, zijn:
  • jeuk
  • branderigheid van de schaamlippen
  • een plekje op de schaamlippen met een afwijkende kleur
  • een wondje op de schaamlippen

Oorzaken schaamlipkanker

Er is geen duidelijk aanwijsbare oorzaak bekend voor schaamlipkanker, maar er zijn wel bepaalde omstandigheden te onderscheiden die het risico voor sommige vrouwen iets verhogen.

Voortdurende irritatie

Voortdurende irritatie als gevolg van bijvoorbeeld chronische, jeukende huidafwijkingen van de vulva, zoals lichen sclerosis, is één van deze factoren. Ongeveer 3 tot 5 van elke 100 vrouwen die lichen sclerosus heeft, ontwikkelt vroeg of laat vulvakanker.

Humaan papilloma virus

Voorts kan een infectie met sommige soorten van het humaan papilloma virus (HPV) bijdragen aan het ontstaan van vulvakanker. Besmetting met dit virus is een risicofactor voor vulvakanker. HPV is een veel voorkomende infectie en wordt meestal doorgegeven tussen mensen tijdens de geslachtsgemeenschap. Er zijn veel verschillende soorten van HPV, en elke variant wordt aangeduid met een nummer. Sommige soorten (met name 16, 18 en 31) worden geassocieerd met vulvakanker en premaligne afwijkingen.

Roken

Uit de literatuur blijkt verder dat roken het risico op het ontwikkelen van zowel premaligne afwijkingen als vulvakanker vergroot. Des te langer een vrouw rookt, des te groter het risico. Roken maakt het immuunsysteem minder effectief waardoor het minder goed in staat is om het HPV-virus uit het lichaam te verwijderen. Dit kan een reden zijn waarom het risico op vulvakanker vergroot wordt door roken.

Onderzoek en diagnose

Bij vermoeden van schaamlipkanker zal de huisarts je doorverwijzen naar de gynaecoloog. Deze kan voor nader onderzoek een klein stukje weefsel (een zogeheten biopt) van de afwijking nemen. Vaak zal eerst ook een foto van de afwijking worden gemaakt. De gynaecoloog zal tevens inwendig onderzoek verrichten en in beide liezen voelen om te beoordelen of de lymfeklieren gezwollen zijn, teneinde eventuele uitzaaiingen in de liesklieren op het spoor te komen. Uitzaaiingen kunnen ook opgespoord worden met een buikscan of echo-onderzoek en een longfoto. Een enkele keer zal de arts een uitstrijkje van de baarmoederhals maken.

Chemotherapie / Bron: Linda Bartlett, Wikimedia Commons (Publiek domein)Chemotherapie / Bron: Linda Bartlett, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Behandeling schaamlipkanker

Een chirurgische ingreep is de belangrijkste behandeling van schaamlipkanker. Veel vrouwen met vulvakanker worden geholpen met een operatie, waarbij het afwijkende gedeelte met een stukje 'normale' huid eromheen wordt verwijderd. (Slechts zelden is het geïndiceerd om de clitoris, een deel van de urinebuis, de vagina of van de kringspier van de anus te verwijderen.) Meestal haalt de gynaecoloog ook de lymfklieren in één of beide liezen weg. Een operatie kan zo nodig gecombineerd worden met radiotherapie en/of chemotherapie.

Lees verder

© 2014 - 2020 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Pijnlijke schaamlippen: symptomen, oorzaak en behandelingPijnlijke schaamlippen: symptomen, oorzaak en behandelingPijnlijke schaamlippen is een vervelende klacht. De schaamlippen maken deel uit van de uitwendige geslachtsorganen van d…
Perineum: functie, anatomie en aandoeningen van het perineumPerineum: functie, anatomie en aandoeningen van het perineumHet perineum, ook 'dam' genoemd, is bij mannen en vrouwen het gebied dat de geslachtsdelen van de anus scheidt. Of meer…
Kanker: de eerste symptomenHet is erg belangrijk dat kanker in een vroeg stadium wordt ontdekt. De overlevingskansen zijn immers veel groter als de…
Gezondheid: BaarmoederhalskankerGezondheid: BaarmoederhalskankerHet komt relatief veel voor en daarom is er vanaf je 30ste levensjaar een mogelijkheid om je eens per vijf jaar te laten…

Seitelberger syndroom: afbraak, onjuiste werking axon zenuwSeitelberger syndroom: afbraak, onjuiste werking axon zenuwDoor een genetische afwijking wordt de werking van de zenuwen vanaf de geboorte aangetast, waardoor de hersenen onjuist…
Zeldzame hersenziekte: syndroom van SusacZeldzame hersenziekte: syndroom van SusacHet syndroom van Susac is een ernstige, maar zeer zeldzame hersenafwijking. Wereldwijd lijden slechts 200 tot 250 mensen…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/Wavebreakmedia
  • www.atriummc.nl
  • www.isala.nl
  • www.olijf.nl
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/Barabas
  • Afbeelding bron 2: Doro Guzenda/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 3: Linda Bartlett, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Schaamlipkanker: symptomen, oorzaak en behandeling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 04-10-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Kanker, gezwellen en tumoren
Bronnen en referenties: 7
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!