InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Pityriasis amiantacea (schalp): symptomen en behandeling

Pityriasis amiantacea (schalp): symptomen en behandeling

Pityriasis amiantacea (schalp): symptomen en behandeling Pityriasis amiantacea, ook wel bekend als 'tinea aminatacea' of 'schalp, is een zeldzame huidaandoening waarbij zich dikke, pleksgewijze schilferlagen, vastgeklit rond de haren, vormen. de oorzaak is anno 2019 niet exact bekend. Mogelijk dat pityriasis amiantacea een versterkte vorm van hoofdroos is. Vanwege het feit dat deze dikke plakkaten in het haar cosmetisch storend is, kan deze huidaandoening veel schaamte en psychische problemen geven. Behandeling vindt plaats met Xamiol gel, welke liposomen met Vitamine D, alsmede een corticoïd, een hormoon dat door de bijnierschors wordt gemaak, bevat. De Franse baron Jean-Louis Alibert (1768-1837) beschreef de aandoening voor het eerst in 1832.

Pityriasis amiantacea


Wat is pityriasis amiantacea?

Pityriasis amiantaceais, ook wel bekend als 'tinea aminatacea' of simpelweg 'schalp', is een karakteristieke opeenhoping van geel-grijze, vette, moeilijk loslatende schifering op het behaard hoofd. Deze goedaardige en zeldzame aandoening is van onbekende etiologie en werd voor het eerst beschreven door Alibert in 1832 en toen heette het 'la porrigineamiantacée'.

Synoniemen

Pityriasis amiantacea is ook onder de volgende benamingen bekend:
  • keratosis follicularis amiantacea
  • porrigo amiantacea
  • schalp
  • tinea amintacea
  • tinea asbestina

Versterkte vorm van hoofdroos

Er wordt gesuggereerd dat pityriasis amiantacea beschouwd kan worden als een versterkte vorm van hoofdroos, waarbij de schilfering dermate hardnekkig is, dat het niet meer gemakkelijk loslaat. Er ontstaan schilferlagen die zich opstapelen waardoor een 'bergje' ontstaat van aan elkaar gekoekte en geklonterde schilfers. De aandoening heeft veel overeenkomsten met de bekende 'berg'-schilfering, een milde vorm van seborroïsch eczeem, zoals die bij zuigelingen op het hoofdje wordt gezien.

Symptomen van pityriasis amiantacea

De aandoening kenmerkt zich door dikke, pleksgewijze schilfering, vastgeklit rond de haren. De schilfering laat niet meer makkelijk los en wordt daardoor steeds dikker. Het gevolg is dat er grote plakkaten van witte schilferplekken op de hoofdhuid ontstaan. De aandoening kan gepaard gaan met klachten als jeuk en pijn, vooral als de onderliggende huid kapot gekrabd is. Soms is er sprake van een secundaire bacteriële infectie.

Tijdelijke haaruitval
De plekken kunnen over de gehele hoofdhuid voorkomen. Tijdelijke haaruitval kan optreden als gevolg van herhaalde verwijdering van haren door krabben en pulken. Deze haaruitval is normaal gesproken niet blijvend.

Bij wie komt schalp voor?

Pityriasis amiantacea is een zeldzame aandoening die meer gezien wordt bij vrouwen dan bij mannen. Het wordt vooral gezien bij mensen met seborroïsch eczeem van het behaarde hoofd.

Oorzaak van pityriasis amiantacea

De precieze oorzaak van ipityriasis amiantacea is anno 2019 onbekend, maar het wordt vaak gezien als een versterkte vorm van hoofdroos. Mogelijk dat een toegenomen talgproductie en herhaaldelijk trauma door krabben ook een rol spelen.

Onderzoek en diagnose

Diagnostisch onderzoek

Vaak wordt de diagnose gesteld op basis van de verschijnselen. Huid- en haarmonsters voor schimmelonderzoek en bacteriekweek kunnen nuttig zijn. Huidbiopsie is zelden nodig.

Differentiële diagnose

Pityriasis amiantacea of schalp is gemakkelijk verkeerd te diagnosticeren vanwege de sterke gelijkenis met andere hoofdhuidaandoeningen zoals tinea capitis (hoofdschimmel), psoriasis capitis (psoriasis van de hoofdhuid), seborroïsch eczeem of lichen planus. Bij pityriasis amiantacea of schalp zijn de schubben echter zowel aan de haarschacht als aan de hoofdhuid bevestigd.

Behandeling van pityriasis amiantacea

Xamiol®

Vroeger was het belangrijkste onderdeel van de behandeling het opweken van de dikke schilferlagen met een crème of oplossing die salicylzuur bevat. Tegenwoordig is de standaardbehandeling met Xamiol®, een gel die is ontwikkeld voor de behandeling van psoriasis van het hoofd bij volwassenen. Sinds 2009 is dit medicijn op de markt. De gel bevat liposomen met vitamine D, en ook een corticoid (hormoon). Dankzij de liposomen dringt de gel vrij gemakkelijk door de schilferlaag heen. Binnen enkele weken kan daarom al opmerkelijk goed resultaat worden bereikt. Dit middel wordt niet aanbevolen voor gebruik bij kinderen jonger dan 18 jaar. Xamiol® gel is alleen op recept verkrijgbaar bij de apotheek en wordt volledig vergoed.

Aanvullende behandeling

Aanvullende (preventieve) behandeling vindt plaats met een teershampoo of met een shampoo met ketoconazol (of beiden), om te voorkomen dat het proces weer van voren af aan begint. Deze shampoos worden een paar maanden gebruikt. Een eventuele bijkomende bacteriële infectie, wordt behandeld met een lokaal antibioticum.

Complicaties

Langdurige pityriasis amiantacea kan soms leiden tot littekenvorming en permanent haarverlies.

Prognose van schalp

Pityriasis amiantacea kan na behandeling na een tijdje terugkeren. Regelmatig het haar wassen kan reeds voldoende zijn om de aandoening te helpen voorkómen.

Lees verder

© 2015 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Berg of seborroisch eczeemBerg of seborroisch eczeemBerg, seborroe, seborroisch eczeem of schalp, allemaal benamingen voor een en dezelfde aandoening: een vette gelige laag…
Psoriasis capitis: Schilferige vlekken en jeuk op hoofdhuidPsoriasis capitis: Schilferige vlekken en jeuk op hoofdhuidDe huidaandoening psoriasis capitis veroorzaakt symptomen aan de hoofdhuid. Psoriasis capitis treft vooral de voorste ha…
Jeuk achter de oren: oorzaken, symptomen en behandelingJeuk achter de oren: oorzaken, symptomen en behandelingJeuk achter de oren kan het gevolg zijn van een aantal oorzaken, variërend van allergieën tot infecties. Om jeuk, ook we…
Brandende hoofdhuid: oorzaken van een branderige hoofdhuidBrandende hoofdhuid: oorzaken van een branderige hoofdhuidEen brandende hoofdhuid kan worden veroorzaakt door psoriasis, huiduitslag, verwondingen, zonnebrand en nog veel meer. V…
Rode bultjes op hoofdhuid met pijn of jeuk: oorzakenRode bultjes op hoofdhuid met pijn of jeuk: oorzakenRode bultjes op de hoofdhuid is een vervelende probleem, vooral wanneer het gepaard gaat met andere klachten zoals irrit…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/szefei
  • Bijsluiter Xamiol 50 microgram/0,5 mg/g gel calcipotriol/betamethason
  • Hansted B, Lindoskov R. Pityriasis amiantacea and psoriasis: a follow-up study. Dermatologica. 1983; 166: 314-315.
  • http://dermnetnz.org/scaly/pityriasis-amiantacea.html
  • http://www.huidconsult.nl/portal/index.php/Huidziekten-A-Z/Huidziekten-P-t/m-R/Pityriasis-amiantacea.html#.VVMTqvntmko
  • http://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/ptxt/PityriasisAmiantacea.htm
  • Huidarts. Pityriasis amiantacea. https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/pityriasis-amiantacea/ (ingezien op 25-7-2019)
  • Lalit Kumar Gupta, Ashok Kumar Khare, Vaishali Masatkar, and Asit Mittal. Pityriasis amiantacea. Indian Dermatol Online J. 2014 Nov; 5(Suppl 1): S63S64. doi: 10.4103/2229-5178.144550

Reageer op het artikel "Pityriasis amiantacea (schalp): symptomen en behandeling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 25-07-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hoofdhuidaandoeningen
Bronnen en referenties: 8
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!