InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Angio-oedeem (vochtophopingen): symptomen en behandeling

Angio-oedeem (vochtophopingen): symptomen en behandeling

Angio-oedeem (vochtophopingen): symptomen en behandeling Gezwollen lippen, oogleden, wangen of handen? Mogelijk is er sprake van angio-oedeem. Bij angio-oedeem (AE), soms ook Quincke's oedeem genoemd, ontstaan plotseling, zonder duidelijke aanwijsbare oorzaak zwellingen aan oogleden, lippen (bovenlip en/of onderlip) en soms ook de tong. De zwellingen kunnen fors zijn. Een flinke zwelling van de tong of het zachte verhemelte is gevaarlijk, omdat de luchtweg verstopt kan raken en je daardoor kunt stikken. Meestal wordt angio-oedeem veroorzaakt door een allergische reactie op bepaald voedsel, zoals noten of aardbeien. Minder vaak is medicijnenallergie de oorzaak, maar het kan ook optreden na een insectenbeet. Ook stress kan het angio-oedeem veroorzaken. De prognose of vooruitzichten zijn afhankelijk van de vorm en kan sterk variëren.

Angio-oedeem


Angio oedeem gezicht: zwelling van de oogleden / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Angio oedeem gezicht: zwelling van de oogleden / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Wat is angio-oedeem?

Oedeem is overmatige ophoping van vocht in de intercellulaire ruimte, het weefsel buiten de bloedvaten. Men spreekt van angio-oedeem in geval van uitgebreide vochtophoping in huid en/of slijmvliezen als gevolg van lekkende bloedvaatjes. Angio-oedeem ontwikkelt zich plotseling en in korte tijd. Er kan gemakkelijk zwelling ontstaan wanneer deze vochtophopingen zich voordoen op plekken in het lichaam waar het weefsel niet erg stevig is, zoals de lippen, de tong, het zachte verhemelte, het gezicht of de darmen.

Angio-oedeem kan gevaarlijk zijn
Angio-oedeem kan zich plaatselijk voordoen, waarbij er slechts sprake is van zwelling van bijvoorbeeld een hand, voet, wang, ooglid, bil, etc. Dit kan heel lastig en storend zijn, maar is niet gevaarlijk en (veelal) niet pijnlijk. Een snel opkomende zwelling in mond of keel kan daarentegen wel gevaarlijk zijn. Een flinke zwelling van de tong of het zachte verhemelte kan de ademweg blokkeren, waardoor verstikking dreigt. Angio-oedeem kan in dat geval gepaard gaan met bedreigende verschijnselen, zoals stridor en benauwdheid. Stridor is een door vernauwing in de luchtwegen teweeggebrachte hoorbare ademhaling, meestal een piepend of gierend geluid. Een zwelling van de darmen kan verstopping geven met heftige buikpijn, misselijk en braken.

Angio-oedeem verdwijnt vanzelf
Angio-oedeem ontstaat vaak wisselend in aanvallen en verdwijnt in veel gevallen spontaan na één tot twee dagen.

Galbulten op de rug / Bron: DLdoubleE, Wikimedia Commons (Publiek domein)Galbulten op de rug / Bron: DLdoubleE, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Urticaria en angio-oedeem

Angio-oedeem is een variant van urticaria (galbulten). Urticaria en angio-oedeem ontstaan allebei op dezelfde manier en komen vaak samen voor, ofschoon zij zich ook afzonderlijk kunnen manifesteren. De vochtophoping bij angio-oedeem heeft veelal een grotere omvang dan bij galbulten. Bij angio-oedeem treedt er meestal geen jeuk op, bij galbulten juist wel. Galbulten zijn te herkennen als hevig jeukende witte bultjes op een rode hof.

Hoe ontstaat angio-oedeem?

Urticaria en angio-oedeem hebben dezelfde ontstaanswijze. Bij galbulten zetten de kleine bloedvaatjes in de huid uit. Deze bloedvaatjes worden capillairen of haarvaatjes genoemd. Bij angio-oedeem zetten de bloedvaatjes in het onderhuidse weefsel uit. Daarna gaan ze een beetje lekken, en vocht vanuit de bloedbaan kan daardoor de huid of het onderhuidse weefsel bereiken. Door het uittreden van vocht uit de bloedbaan ontstaat bij angio-oedeem zwelling in het onderhuidse weefsel.

Angio-oedeem oorzaak

Door verschillende stoffen kan de doorlaatbaarheid van bloedvaten toenemen. Het kan ontstaan door stoffen (vooral histamine) die vrijkomen bij een overgevoeligheidsreactie of allergie of door cytokines die vrijkomen bij een ontstekingsreactie of infectie. Histamine komt vrij in het lichaam als het wordt uitgescheiden door mestcellen of mastocyten. Deze cellen bevatten histamine en andere stoffen die vrijkomen bij een allergische reactie. Histamine is een prikkelende stof en vrijgekomen histamine veroorzaakt het uitzetten en lek worden van de bloedvaatjes, en jeuk. Bij angio-oedeem staat jeuk minder op de voorgrond dan bij galbulten.

Acute angio-oedeem kan grofweg drie oorzaken hebben:
  • een allergie (voor geneesmiddelen, voedingsmiddelen, snoepwaren en dranken);
  • een virusinfectie; of
  • een onbekende oorzaak.

Geneesmiddelen

Grofweg 1:200 mensen die ACE-remmers slikken tegen een verhoogde bloeddruk, krijgen last van zwellingen die beginnen te verschijnen binnen de eerste paar maanden van de behandeling, maar soms ook pas na maanden tot jaren. Soms verschijnt angio-oedeem alleen wanneer de dosis wordt verhoogd. Waarom sommige mensen zwellingen krijgen en anderen niet, is niet helemaal duidelijk. Overschakelen naar een ander merk of type ACE-remmer lijkt niet te helpen. De zwellingen die optreden bij deze geneesmiddelen jeuken niet en doen geen pijn. Meestal treden de zwellingen op rond het gezicht, de tong en keel en gaat het niet vergezeld met urticaria (netelroos).

Ook niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID’s) zoals ibuprofen of aspirine kunnen in angio-oedeem veroorzaken, evenals opiaten (sterke pijnstillende geneesmiddelen).

Hereditair angio-oedeem

Hereditair (erfelijk) angio-oedeem is een erfelijke vorm van angio-oedeem, die berust op een te geringe aanmaak van een bepaald enzym (C1-esteraseremmer).

Infectie

Infectie is een van de meest voorkomende oorzaken van urticaria (netelroos) en angio-oedeem, vooral bij jonge kinderen.

Voedsel- of geneesmiddelenallergie

Voedsel of geneesmiddelenallergie is meestal ernstig en geeft een dramatisch beeld met flinke zwellingen, maar lost vaak binnen 24 uur op, uitzonderingen daargelaten.

Andere oorzaken

Schildklieraandoeningen, vaatziekten en sommige vormen van inflammatoire artritis komen vaker voor bij mensen met urticaria (netelroos) en angio-oedeem. Bij sommige mensen wier zwellingen langdurig aanhouden zonder een duidelijke oorzaak, kan een auto-immuun reactie verantwoordelijk zijn. Een insectenbeet is een andere mogelijkheid. Daarnaast kunnen de factoren stress, temperatuur en inspanning angio-oedeem uitlokken.

Angio oedeem: zwelling van de lippen / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Angio oedeem: zwelling van de lippen / Bron: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Angio-oedeem symptomen: zwelling van de lippen, oogleden of handen

Angio-oedeem heeft de volgende voorkeurslocaties:
  • de oogleden;
  • lippen;
  • wangen;
  • handruggen;
  • de uitwendige geslachtsdelen; en
  • de voetruggen.

Dat het zich vooral op deze plekken ontwikkelt, komt omdat de huid daar een losse hechting met de onderlaag heeft.

Het slijmvlies van de tong, wangen en keel kunnen fors zwellen, meestal eenzijdig maar soms dubbelzijdig.

Beloop

Normaal gesproken verdwijnt de zwelling vanzelf na één of enkele dagen. De klachten nemen af zodra het vocht via de lymfebanen is afgevoerd en de lekkage zich heeft hersteld. Je kunt eenmaal maar ook meerdere malen achtereen last hebben van deze verschijnselen met daartussen klachtenvrije perioden. Deze perioden waarin je nergens last van hebt, kunnen variëren van enkele dagen tot enkele maanden.

Bloedafname / Bron: Istock.com/anna1311Bloedafname / Bron: Istock.com/anna1311

Onderzoek en diagnose

De arts zal informeren naar de omstandigheden waaronder de klachten optreden. Voorts zal hij vragen stellen over je medische voorgeschiedenis, medicijngebruik en een lichamelijk onderzoek doen. Als hieruit aanwijzingen komen voor een mogelijke oorzaak, dan zal aanvullend onderzoek gedaan worden naar allergie, geneesmiddelen-overgevoeligheid of bepaalde fysische prikkels. Allergologisch onderzoek kan gedaan worden in de vorm van huidtesten. Ook kan bloedonderzoek gedaan worden, teneinde onderliggende ziekten uit te sluiten.

Differentiële diagnose
Het is belangrijk om diverse onderzoeken uit te voeren teneinde andere mogelijke oorzaken van de klachten uit te sluiten. De verschijnselen die optreden bij angio-oedeem doen soms denken aan het klinisch beeld van de volgende aandoeningen:
  • acute netelroos
  • anafylaxie
  • cellulitis
  • insectensteken
  • insectenovergevoeligheid
  • latexallergie
  • medicatie-allergieën
  • nikkelallergie
  • acute overgevoeligheidsreacties
  • vertraagde overgevoeligheidsreacties
  • voedselallergie

Angio-oedeem behandeling

De behandeling hangt af van de oorzaak. Bij een allergie is het nodig om te achterhalen waar je allergisch voor bent. Antihistaminica kunnen bij angio-oedeem worden voorgeschreven, ofschoon deze vaak onvoldoende werkzaam zijn. Bij galbulten werken ze beter. Bij oedeem door een ontsteking of infectie zal –indien nodig– de veroorzakende ziekte bestreden worden.

In de acute fase, maar vooral als het oedeem zich op risicovolle plaatsen ontwikkelt, kan de arts sterker werkzame geneesmiddelen voorschrijven. Je kunt hierbij denken aan corticosteroïden in tabletvorm of als injectie.

Complicaties

De gevaarlijkste complicatie van angio-oedeem is zwelling van de keel en luchtwegen. De aandoening verloopt normaal gesproken mild, maar als het snel gaat of als het de keel aantast, kan het verstikking veroorzaken. Dit zal leiden tot de volgende tekenen:
  • plotselinge of snel escalerende ademhalingsproblemen
  • duizeligheid
  • flauwvallen

Prognose

Gevallen van recidiverend angio-oedeem moeten worden onderscheiden tussen erfelijk en verworven angio-oedeem. Het merendeel van de gevallen van verworven angio-oedeem kunnen goed worden behandeld met antihistaminica. Behandeling van erfelijk angio-oedeem is complexer en moet worden behandeld door een specialist.

Preventie

Ter voorkoming van angio-oedeem kun je proberen triggers te vermijden, zoals voedingsmiddelen, medicijnen, pollen, huidschilfers van huisdieren, latex en insectensteken.

Lees verder

© 2016 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Urticaria (netelroos/galbulten) jeukende en pijnlijke bultenEen ander woord voor urticaria is netelroos en galbulten. Het is een aandoening van de huid waarbij zwellingen meestal i…
Erfelijk angio-oedeem: Onderhuidse zwelling van gezichtErfelijk angio-oedeem: Onderhuidse zwelling van gezichtErfelijk angio-oedeem is een zeldzame maar ernstige erfelijke aandoening. De ziekte veroorzaakt een onderhuidse zwelling…
Branderige lippen: oorzaken, symptomen en behandelingBranderige lippen: oorzaken, symptomen en behandelingBranderige lippen zijn een vervelden klacht, waarbij de lippen branderig, schraal en droog aanvoelen. Branderige lippen…
Hoe kom je af van droge schrale lippen?Iedereen heeft er weleens last van: Schrale en droge lippen. Hoe kom je eraan en hoe kom je er van af?
Verzorging van je lippenOok het verzorgen van je lippen is erg belangrijk. Toch vergeten we dit vaak. Raar eigenlijk want je lippen gebruik je a…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • A.A.F. Jochems en F.W.M.G. Joosten. Coëlho zakwoordenboek der geneeskunde. Reeds Business Education, Amsterdam. 31e geheel herziene druk, 2014.
  • Epocrates. Urticaria and angioedema. https://online.epocrates.com/u/2951844/Urticaria+and+angioedema/FollowUp/Overview (ingezien op 19-7-2018)
  • http://www.isala.nl/patienten/folders/netelroos-(urticaria)-en-angio-oedeem-bij-kinderen
  • http://www.huidconsult.nl/portal/index.php/Huidziekten-A-Z/Huidziekten-A-t/m-C/Angiooedeem.html#.Vq88oSrhCM8
  • http://www.henw.org/archief/volledig/id3903-een-patint-met-angio-oedeem-doorverwijzen-of-niet.html
  • http://www.erasmusmc.nl/cs-patientenzorg/2419534/2419537/214086/2141651/0000127-08_11iUrticaria
  • https://www.radboudumc.nl/Zorg/Ziektebeelden/Pages/Angiooedeem.aspx
  • https://www.allergy.org.au/patients/skin-allergy/angioedema
  • Huisarts en wetenschap. Een patiënt met angio-oedeem: doorverwijzen of niet? https://www.henw.org/artikelen/een-patient-met-angio-oedeem-doorverwijzen-niet (ingezien op 19-7-2018)
  • Medical News Today. Everything you need to know about angioedema. https://www.medicalnewstoday.com/articles/216095.php (ingezien op 19-7-2018)
  • Medscape. Angioedema Differential Diagnoses. https://emedicine.medscape.com/article/135208-differential-diagnoses#showall (ingezien op 19-7-2018)
  • Afbeelding bron 1: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: DLdoubleE, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: James Heilman, MD, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 4: Istock.com/anna1311

Reageer op het artikel "Angio-oedeem (vochtophopingen): symptomen en behandeling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Frank, 24-07-2018 10:16 #1
Ik heb er al ruim een jaar last van: optredende rode bultjes, op onverschillig welke lichaamsdelen, die enorm gaan jeuken; dit breidt zich uit tot grote plekken en verplaatsen zich naar lager geleden delen (het zakt weg). Over het algemeen is het na 2 of 3 dagen wel weer verdwenen. Ik behandel de plekken met Prrrikweg gel van VSM, dat wel verzacht maar niet geheel verwijdert.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 10-03-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Huidaandoeningen
Bronnen en referenties: 16
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!