InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Darmen van slag door antibiotica-geassocieerde diarree

Darmen van slag door antibiotica-geassocieerde diarree

Darmen van slag door antibiotica-geassocieerde diarree Zijn je darmen van slag na het gebruik van antibiotica? Veel mensen klagen erover dat hun darmen van slag zijn of van streek zijn na het gebruik van antibiotica. Een antibioticakuur kan darmklachten veroorzaken zoals antibiotica-geassocieerde diarree (AAD). Dit is één van de meest voorkomende darmklachten na antibioticagebruik. Bij milde diarree zullen de klachten binnen enkele dagen nadat de behandeling met het antibioticum is gestopt, weg zijn. Om de bijwerkingen van antibioticum gebruik tegen te gaan, kunnen sommige probiotica helpen.

Darmen van slag en darmklachten na antibiotica


Overleg met de arts / Bron: Syda Productions/Shutterstock.comOverleg met de arts / Bron: Syda Productions/Shutterstock.com

Darmen van slag door antibiotica-geassocieerde diarree

Antibiotica-geassocieerde diarree verwijst naar waterige stoelgang (diarree) die zich voordoet in reactie op het gebruik van medicijnen die worden voorgeschreven om bacteriële infecties te behandelen, een antibioticum. Antibiotica-geassocieerde diarree is mild en verdwijnt vrij snel nadat je gestopt bent met het antibioticum. Maar in sommige gevallen leidt antibiotica-geassocieerde diarree tot colitis, een ontsteking van de dikke darm, of een ernstigere vorm van colitis genaamd pseudomembraneuze colitis. Beide kunnen leiden tot buikpijn, koorts en bloederige diarree. Milde vormen van antibiotica-geassocieerde diarree behoeft vaak geen behandeling. Ernstiger antibiotica-geassocieerde diarree kan betekenen dat gestopt moet worden met het betreffende antibioticum en dat er overgeschakeld wordt op andere medicatie. Dit moet altijd gebeuren in overleg met de (huis)arts.

Twee typen antibiotica-geassocieerde diarree

Er worden twee typen antibiotica-geassocieerde diarree onderscheiden:
  • Niet-specifieke antibiotica-geassocieerde diarree (ADD), die meestal mild is; en
  • Clostridium difficile geassocieerde diarree (CDAD), hetgeen kan resulteren in ernstige en fatale pseudomembraneuze
  • colitis.

In grofweg 20 tot 25 procent van de gevallen is Clostridium difficile de veroorzaker van AAD.

Clostridium difficile

De bacterie Clostridium difficile die bij veel mensen voorkomt in de darmen maar daar doorgaans geen problemen veroorzaakt, is veelal de verwekker van antibiotica-geassocieerde diarree. Er kan sprake zijn van een milde diarree tot het veel ernstiger pseudomembraneuze colitis, waarbij de bacteriën via de beschadigde darm de bloedbaan bereiken. Colitis betekent ontsteking van de dikke darm en pseudomembraneus verwijst naar de (pseudo-) membranen die bij een coloscopie (een inwendig kijkonderzoek van de dikke darm) gezien worden. Alleen C. difficile-stammen die toxinen (giftige stoffen) aanmaken, kunnen diarree veroorzaken.

Symptomen van antibiotica-geassocieerde diarree

De klachten van antibiotica-geassocieerde diarree kunnen variëren van mild tot ernstig. Antibiotica-geassocieerde diarree veroorzaakt meestal milde symptomen, zoals:
  • dunne ontlasting of diarree;
  • vaker moeten poepen.

Antibiotica-geassocieerde diarree treedt vaak een week nadat je aangevangen bent met de antibiotica-behandeling op. Het kan ook in een latere fase, nadat de behandeling allang is afgerond, optreden.

Meer ernstige symptomen

Sommige mensen ervaren een ernstige vorm van antibiotica-geassocieerde diarree. Wanneer de overmatige groei van schadelijke bacteriën ernstig is, kun je last krijgen van colitis of pseudomembraneuze colitis, met symptomen als:

Wanneer een arts raadplegen?

Bel direct je huisarts als je symptomen hebt die wijzen op een ernstige vorm van antibiotica-geassocieerde diarree.

Wat is de oorzaak?

Antibiotica-geassocieerde diarree ontstaat wanneer antibacteriële geneesmiddelen (antibiotica) het evenwicht van goede en slechte bacteriën in je maag-darmkanaal verstoren. Dan kan er bijvoorbeeld een overgroei van de schadelijke Clostridium difficile bacterie ontstaan, waardoor klachten ontstaan. Het spijsverteringskanaal is een complex ecosysteem waar miljoenen micro-organismen onderdeel uitmaken van de darmflora, waaronder honderden soorten bacteriën. Veel van deze bacteriën zijn nuttig en voeren essentiële functies uit. De ene bacterie maakt bijvoorbeeld vitamine aan en een andere bacterie speelt een rol in het afweersysteem. Doch sommige van de bacteriën die in het darmkanaal voorkomen, zijn potentieel gevaarlijk. Deze schadelijke bacteriën worden meestal in toom gehouden door heilzame, goede bacteriën, tenzij het delicate evenwicht tussen de twee wordt verstoord door ziekte, medicijnen of andere factoren.

Antibiotica kan de darmflora danig verstoren, omdat ze goede bacteriën vernietigen tezamen met de boosdoeners, degenen om wie het te doen is. Zonder voldoende 'goede' micro-organismen kunnen 'slechte' bacteriën die resistent zijn tegen het antibioticum dat je krijgt, de overhand krijgen. Deze produceren giftige stoffen die de darmwand kunnen beschadigen wat kan leiden tot ontstekingen. Er is overigens ook steeds meet bewijs dat antibiotica-geïnduceerde verstoring van de microbiota het maag-darm kanaal bevat een enorm groot aantal micro-organismen welke tezamen de microbiota genoemd wordt een rol speelt bij een
veelvoud aan aandoeningen zoals:

Clostridium difficile veroorzaakt de meeste ernstige vorm van antibiotica-geassocieerde diarree. De meeste mensen lopen een infectie met C. difficile op tijdens een verblijf in een ziekenhuis of verpleeghuis, nadat ze antibiotica hebben ontvangen.

Wat zijn de risicofactoren?

Antibiotica-geassocieerde diarree kan optreden bij iedereen antibiotica krijgt. Je hebt evenwel meer kans om antibiotica-geassocieerde diarree te krijgen als je:
  • in het verleden reeds last hebt gehad van antibiotica-geassocieerde diarree;
  • je gedurende langere tijd antibiotica gebruikt;
  • je meerdere soorten antibiotica gebruikt;
  • je 65 jaar of ouder bent;
  • een operatie hebt ondergaan aan je darmkanaal;
  • onlangs verbleef in een ziekenhuis of verpleeghuis;
  • last hebt van een ernstige onderliggende ziekte aan de darmen, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa.

Hoe wordt antibiotica-geassocieerde diarree behandeld?

De behandeling is afhankelijk van de ernst van de symptomen. Bij milde diarree zullen de klachten binnen enkele dagen nadat de behandeling met het antibioticum is gestopt, weg zijn. In sommige gevallen kan de huisarts of behandeld arts adviseren om de behandeling met antibiotica te staken totdat de diarree afneemt. De arts kan dan ook besluiten om over te gaan op een ander antibioticum.

Darmen van slag: wat kun jezelf doen?

Diarree en andere darmklachten kun je tegengaan door de volgende maatregelen te nemen:

Darmen van slag? Vermijd koffie! / Bron: Istock.com/PuwanaiSomwanDarmen van slag? Vermijd koffie! / Bron: Istock.com/PuwanaiSomwan
Drink veel vocht
Bij diarree kan het verstandig zijn om ORS te gebruiken, een mengsel van zouten en druivensuiker dat je moet oplossen in water. Het voorkomt uitdroging bij waterdunne diarree. Je kunt daarnaast ook bouillon of verwaterd vruchtensap drinken. Vermijd dranken die veel suiker bevatten en vermijd tevens alcohol- of cafeïne-houdende dranken, zoals koffie, thee en cola. Deze zullen de klachten alleen maar verergeren.

Kies zacht en gemakkelijk te verteren voedsel

Zacht en gemakkelijk te verteren voedsel om je darmen te sparen. Je kunt hierbij denken aan appelmoes, bananen en rijst. Vermijd vezelrijke voedingsmiddelen zoals groenten, bonen en noten. Zodra de klachten afnemen, kun je langzaamaan weer vezelrijke producten gaan eten.

Probiotica verminderen de klachten als je darmen van slag zijn / Bron: Istock.com/VisivasncProbiotica verminderen de klachten als je darmen van slag zijn / Bron: Istock.com/Visivasnc
Neem probiotica
Er zijn meerdere onderzoeken met probiotica bekend waarbij het aantal gevallen van antibiotica-geassocieerde diarree werd verminderd. Probiotica zijn organismen die helpen bij het herstellen van de darmflora. Probiotica kan ook ingezet worden voor de preventie van Clostridium difficilegeassocieerde diarree (CDAD) en tegen antibioticum geassocieerde diarree.[4]

Winclove Probiotics heeft in samenwerking met het Maastricht University Medical Centre (MUMC) het multispecies probioticum Ecologic®AAD ontwikkeld en getest. Multispecies probiotica zijn probiotica met bacteriën van meerdere soorten, wat leidt tot een beter resultaat. Uit dit onderzoek bleek dat een diarreeachtig ontlastingspatroon (AAD) minder vaak voorkwam in de
groep die behandeld was met het multispecies probioticum in vergelijking met de placebogroep. Deze 'goede' bacteriën verminderen en herstellen een verstoring van de microbiota. Tevens hebben ze het vermogen om Clostridium spp. en Clostridium difficile te remmen in hun groei en bovendien zijn ze in staat om de productie van Clostridium difficile toxines (wat vaak de diarreeklachten veroorzaakt) te verminderen.[5]

Kleinere maaltijden

Het eten van meerdere kleine maaltijden over de dag verspreid, in plaats van een paar grote maaltijden, is beter voor de darmen en het herstel.

Vermijd irriterende voedingsmiddelen

Vermijd gekruid, vet of gebakken voedsel en andere voedingsmiddelen die je klachten verergeren.

Medicatie

In sommige gevallen van milde antibiotica-geassocieerde diarree kan de huisarts een diarreeremmer zoals loperamide voorschrijven.[6] Of iets tegen buikkrampen. Gebruik deze middelen alléén op advies van een arts. Het gebruik ervan kan interfereren met de afvoer van gifstoffen (die door de kwalijke bacteriën worden veroorzaakt). Diarreeremmers nemen de oorzaak van de kwaal niet weg.

Noten:
  1. Dethlefsen L, Eckburg PB, Bik EM, et al.. Assembly of the human intestinal microbiota. Trends Ecol Evol 2006;2: 517-523.
  2. Othman M, Aguero R, and Lin HC. Alterations in intestinal microbial flora and human disease. Curr Opin Gastroenterol 2008;24:11-16.
  3. Penders J, Stobberingh EE, van den Brandt PA, et al. The role of the intestinal microbiota in the development of atopic disorders. Allergy 2007;62:1223-1236
  4. Goldenberg JZ, Ma SS, Saxton JD, et al. Probiotics for the prevention of Clostridium difficile- associated diarrhea in adults and children. Cochrane Database Syst Rev. 2013;31(5):CD006095. doi: 10.1002/14651858. CD006095.pub3.
  5. Winclove Probiotics White Paper June 2013. Probiotica beschermen tegen Clostridium difficile geassocieerde diarree. http://zorgprofessional.winclove.nl/images/downloads/Winclove_Probiotics_White_Paper_AAD__CDAD.pdf
  6. Loperamide is overigens zonder recept te verkrijgen in drank, tabletten en capsules.

Lees verder

© 2016 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Wat zijn antibiotica?Wat zijn antibiotica?Bijna iedereen in Nederland heeft wel eens antibiotica gehad voor het een of ander. Maar wat weten we nu eigenlijk van d…
Kinderziektes genezen zonder apotheker: Overgeven en diarreeKinderziektes genezen zonder apotheker: Overgeven en diarreeOvergeven en diarree is een veel voorkomende aandoening bij kinderen. Maar zeker niet minder gevaarlijk want deze kinder…
Antibiotica, en de werking ervanAntibiotica, en de werking ervanAntibiotica hebben onze levens drastisch veranderd. Door de antibiotica zijn ernstige ziekten, die vroeger dodelijk ware…
Infectieziekten bij kinderen DiarreeIedereen weet wel wat het is en als een kindje het heeft is het ontzettend vervelend; Diarree. Iedereen heeft wel eens D…
Last van diarree?Last van diarree?Bij diarree heb je last van een dunne soms waterige ontlasting. Het is erg vervelend als je last hebt van diarree vooral…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/Wavebreakmedia
  • Dethlefsen L, Eckburg PB, Bik EM, et al.. Assembly of the human intestinal microbiota. Trends Ecol Evol 2006;2: 517-523.
  • Goldenberg JZ, Ma SS, Saxton JD, et al. Probiotics for the prevention of Clostridium difficile- associated diarrhea in adults and children. Cochrane Database Syst Rev. 2013;31(5):CD006095. doi: 10.1002/14651858. CD006095.pub3.
  • Cochrane review:
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Clostridium_difficile
  • Othman M, Aguero R, and Lin HC. Alterations in intestinal microbial flora and human disease. Curr Opin Gastroenterol 2008;24:11-16.
  • Penders J, Stobberingh EE, van den Brandt PA, et al. The role of the intestinal microbiota in the development of atopic disorders. Allergy 2007;62:1223-1236
  • Winclove Probiotics White Paper June 2013. Probiotica beschermen tegen Clostridium difficile geassocieerde diarree. http://zorgprofessional.winclove.nl/images/downloads/Winclove_Probiotics_White_Paper_AAD__CDAD.pdf
  • www.darmgezondheid.nl/consumenten/darmklachten/darmaandoeningen/diarree.html
  • www.mayoclinic.org/diseases-conditions/antibiotic-associated-diarrhea
  • Afbeelding bron 1: Syda Productions/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 2: Andrey Popov/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 3: Istock.com/PuwanaiSomwan
  • Afbeelding bron 4: Istock.com/Visivasnc

Reageer op het artikel "Darmen van slag door antibiotica-geassocieerde diarree"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 05-01-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Darmaandoeningen
Bronnen en referenties: 14
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!