InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Terugkerende steenpuisten: furunculose oorzaak en behandelen

Terugkerende steenpuisten: furunculose oorzaak en behandelen

Terugkerende steenpuisten: furunculose oorzaak en behandelen Een steenpuist wordt furunkel genoemd. Een steenpuist is een diep gelegen, pijnlijke ontsteking van een haarzakje of haarfollikel. Een steenpuist is hinderlijk, zeer besmettelijk en relatief ongevaarlijk mits de steenpuist zich niet in de neusregio bevindt. Er is sprake van furunculose bij meer dan vier steenpuisten of furunkels tegelijk of meer dan vier furunkels per jaar. Vaak gaat het hierbij om mensen die drager zijn van de stafylokokken-bacterie, die zich vaak ophouden in de neus en perineum.

Terugkerende steenpuisten


Wat is een steenpuist?

Steenpuisten en karbonkels (meerdere steenpuisten bij elkaar) zijn met pus gevulde geïnfecteerde knobbeltjes op de huid. Het gaat hierbij om een acute pijnlijke ontsteking van een haarzakje of haarfollikel, veroorzaakt door een infectie met bacteriën. Vaak is de bacterie Staphylococcus aureus de boosdoener, maar ook andere bacteriën kunnen een steenpuist veroorzaken, bijvoorbeeld Streptococcen. Deze bacteriën dringen de huid binnen via een porie waar een haar uitsteekt. De medische benaming voor een steenpuist is furunkel. Als je meer dan vier steenpuisten of furunkels tegelijk hebt of meer dan vier furunkels per jaar, dan spreekt met van 'furunculose', soms ook 'furunculosis' genoemd. Dit is zeer hinderlijk en ontsierend.

Steenpuist op de borst / Bron: El Pantera, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Steenpuist op de borst / Bron: El Pantera, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Wie kunnen een steenpuist krijgen?

Een steenpuist ontwikkelt zich op een behaard gebied van de huid. Met name in gebieden waar frictie of schuring optreedt of waar de huid vochtig is, bijvoorbeeld door transpiratievocht, treden steenpuisten op. Zo kan een steenpuist zich ontwikkelen op de hals, gezicht, oksel, armen, billen en rond de anus. Een steenpuist in de gehoorgang kan heel erg pijnlijk zijn. Karbonkels ontwikkelen zich meestal op de achterkant van de nek of op de dijen.

Risicofactoren

Een steenpuist of karbonkel kan optreden bij iedereen op elke leeftijd, bij zowel mannen als vrouwen. Een steenpuist komt evenwel zelden voor bij kinderen en wordt het meest gezien bij tieners en jongvolwassenen. Er zijn een aantal risicofactoren die de kans op een steenpuist vergroten:
  • de aanwezigheid van andere huidaandoeningen die kunnen leiden tot huidbeschadigingen, bijvoorbeeld psoriasis of eczeem;
  • fors overgewicht (obesitas).
  • een slecht werkend immuunsysteem, zoals bij mensen met hiv, diabetes en patiënten die afweeronderdrukkende geneesmiddelen (immunosuppressiva) gebruiken na een orgaantransplantatie of patiënten die behandeld worden voor kanker met chemotherapie;
  • het hebben van een (chronische) ziekte of aandoening die je zwak of algeheel onwel maakt;
  • een slecht voedingspatroon;
  • drager zijn van de Staphylokok-bacterie.

Terugkerende steenpuisten: furunculose

De belangrijkste etiologische factor van terugkerende steenpuisten ofwel furunculose, is de bacterie Staphylococcus aureus, die volgens verschillende bronnen in 60-97% van de gevallen de boosdoener is. Het gaat hierbij om mensen die drager zijn van de stafylokokken-bacterie, die zich vaak ophouden in de neus en het gebied tussen de anus en het geslachtsdeel.

Afname van bloed voor onderzoek / Bron: Istock.com/JovanmandicAfname van bloed voor onderzoek / Bron: Istock.com/Jovanmandic

Onderzoek en diagnose

De arts kan de diagnose op basis van de uiterlijke kenmerken stellen. Aanvullend onderzoek is niet nodig. Bij de aanwezigheid van meerdere steenpuisten of steeds terugkerende steenpuisten, wordt de diagnose 'furunculose' gesteld. In dat geval wordt een uitstrijkje gedaan van het neusslijmvlies en het perineum. Hiermee kan bekeken worden of je drager bent van de stafylokok. Onderzoek naar je algemene weerstand kan soms ook zinvol zijn, bijvoorbeeld door bloedonderzoek naar bloedarmoede of voedingstekorten.

Steenpuisten behandelen

Kleine steenpuisten

De wat kleinere steenpuisten verdwijnen vaak zonder behandeling. Laat de steenpuist vooral met rust en ga er niet in knijpen. De steenpuist moet eerst 'rijpen'. Daarna zal de lastpak opengaan, waarna de pus eruit komt. De pijn kan desgewenst verzacht worden door een paar keer per dag gedurende een half uur een nat kompres, in de vorm van in water gedrenkt katoen of watten, op de steenpuist te leggen. Zorg dat je je niet verbrandt. Het kompres moet niet te heet zijn. Als de steenpuist eenmaal is uitgerijpt, vermindert de druk en zal de pijn afnemen. Warmte versnelt dit rijpingsproces. Een opengebarsten steenpuist kun je desinfecteren met jodium of chloorhexidine (een ontsmettend middel dat bacteriën doodt) en daarna afdekken met een steriel gaasje. Hygiënische maatregelen zoals twee tot drie keer per week wassen of douchen met een desinfecterende zeep, kan zinvol zijn. Dit kan verdere uitbreiding van een steenpuist voorkomen. Hiervoor kun je povidonjodium (betadine scrub) of chloorhexidine (Hibiscrub) gebruiken.

Grotere steenpuisten

Grotere steenpuisten worden soms behandeld door de arts. Deze maakt een kleine snee in de (uitgerijpte) steenpuist om de pus eruit te laten lopen. Daarna wordt de wond afgedekt met een verbandje totdat deze is genezen. De arts kan tevens een antibioticakuur voorschrijven om de infectie van de huid te laten verdwijnen.

Karbonkels

Je zal worden verwezen naar een chirurg bij de aanwezigheid van ernstige karbonkels. Deze worden onder plaatselijke verdoving ingesneden, waarna de inhoud ervan wordt gereinigd.

Furunculose

Veel mensen met furunculose zijn drager van stafylokokken. Als dat is vastgesteld middels onderzoek, moet je gedurende een bepaalde periode een zalf in je neus smeren die een antibioticum bevat. Op deze manier worden de bacteriën uitgeroeid, waarmee een recidief wordt voorkomen. Soms wordt dit gecombineerd met orale antibiotica. Als er sprake is van uitlokkende factoren of een onderliggende aandoening, zoals (fors) overgewicht, overmatig zweten, ondervoeding, slechte hygiëne, bloedarmoede (anemie) of een ziekte waarbij de afweer verlaagd is, zal dit in de behandeling worden meegenomen.

Gebruik altijd een schone handdoek / Bron: Pexels, PixabayGebruik altijd een schone handdoek / Bron: Pexels, Pixabay

Maatregelen die jezelf kunt nemen

Je kunt zelf de volgende maatregelen nemen bij steenpuisten:
  • Zorg voor een goede algemene hygiëne (altijd een schone handdoek gebruiken, dagelijks schone kleding en ondergoed aantrekken, je lichaam goed schoonhouden, niet in de neus peuteren, etc.);
  • Zorg ervoor dat je luchtige katoenen of linnen kleding draagt en niet te veel zweet;
  • Draag geen strakke kleding, want dit kan zorgen voor schuring en irritatie van de huid;
  • Douch of was driemaal per week met een desinfecterende zeep;
  • Blijf van de steenpuist af; het knijpen in een steenpuist verergert het probleem en vergroot het risico op zelfbesmetting en een bloedvergiftiging;
  • Eet gezond en gevarieerd.

Lees verder

© 2016 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Wat te doen tegen steenpuisten?Wat te doen tegen steenpuisten?Wanneer een puistje steeds groter wordt en er etter in begint te vormen, kan je gelijk denken aan een steenpuist. Lees i…
Wat is een steenpuistWat is een steenpuistDe meeste mensen hebben er wel eens last van. Een grote rode en pijnlijke steenpuist. Hoe ontstaat een steenpuist nou ei…
Wat is een steenpuist en hoe behandel je deze?Wat is een steenpuist en hoe behandel je deze?Een steenpuist of furunkel is een pijnlijke rode bult met een gele puskop erop. Een steenpuist ontstaat als gevolg van e…
Homeopathische middelen bij steenpuistenHomeopathische middelen bij steenpuistenEen steenpuist is een etterige ontsteking van een haarzakje, die veroorzaakt wordt door bacteriën , met name stafylokokk…
Neusfurunkel (steenpuist)  behandeling en complicatiesNeusfurunkel (steenpuist) behandeling en complicatiesEen steenpuist, of furunkel, is al vervelend genoeg. Als die ook nog op of in uw neus zit, zou u zich het liefst willen…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: El Pantera, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Esther A.N. Engelhard, Lodewijk Spanjaard en C. (Kees) Stijnis. Behandeling van recidiverende furunculose. Ned Tijdschr Geneeskd. 2013;157:A5548
  • https://www.patient1.nl/encyclopedie/steenpuisten-en-karbonkels
  • http://qsota.com/chronic-recurrent-furunculosis/
  • http://patient.info/health/boils-carbuncles-and-furunculosis
  • http://www.huidziekten.nl/zakboek/dermatosen/ftxt/Furunculose.htm
  • http://www.skinsight.com/adult/furunculosisBoil.htm
  • https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/steenpuist-furunkel/
  • https://www.henw.org/archief/id6850-over-de-behandeling-van-furunculose-door-middel-van-immunisatie-met-stafylokokken-fosfaattoxoide.html
  • http://www.huidziekten.nl/folders/nederlands/steenpuist-furunkel.htm
  • Afbeelding bron 1: El Pantera, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/Jovanmandic
  • Afbeelding bron 3: Pexels, Pixabay

Reageer op het artikel "Terugkerende steenpuisten: furunculose oorzaak en behandelen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Joke, 07-08-2018 15:19 #1
Beste,

Mijn vraag is of neus peuteren zware acne over het hele lichaam kan veroorzaken door die Staphylokok-bacterie? Reactie infoteur, 08-08-2018
Bij het ontstaan van acne vulgaris spelen andere factoren een rol, zie: https://goo.gl/VQk4WE.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 14-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Abcessen
Bronnen en referenties: 13
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!