InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > De invloed van het gebruik van medicatie op de ogen

De invloed van het gebruik van medicatie op de ogen

De invloed van het gebruik van medicatie op de ogen Medicijnen verminderen of voorkomen symptomen die veroorzaakt zijn door vele medische factoren. Deze geneesmiddelen hebben bijna altijd één of meer bijwerkingen of complicaties. In de meeste gevallen zijn dit vrij aspecifieke en milde symptomen maar soms veroorzaakt het gebruik van bepaalde medicijnen milde tot ernstige oogafwijkingen. De patiënt bespreekt steeds met de arts zijn medische geschiedenis want hierdoor weet de arts welk medicijn hij moet voorschrijven en kan hij rekening houden met de mogelijk gerelateerde bijwerkingen.

Alfablokkers

Functie

De behandeling van een hoge bloeddruk (hypertensie) en plasproblemen bij mannen die kampen met een prostaatvergroting (benigne prostaathyperplasie) gebeurt door middel van alfablokkers.

Ogen

Alfablokkers gaan mogelijk gepaard met het intra-operatieve Floppy Iris Syndroom, een oogaandoening die optreedt tijdens cataractchirurgie. Het medicijn tast de gladde verwijdende spieren van de iris aan waardoor de pupil vaak niet (goed) verwijdt. Hierdoor krimpt de pupil vaak spontaan tijdens de staaroperatie waardoor de operatie steeds moeilijker verloopt voor de chirurg.

Anti-aritmica schrijft de arts voor bij o.a. pijn op de borst / Bron: Pexels, PixabayAnti-aritmica schrijft de arts voor bij o.a. pijn op de borst / Bron: Pexels, Pixabay

Anti-aritmica

Functie

Amiodarone (Cordarone, Pacerone) is een medicijn dat de arts inzet bij de behandeling van enkele hartaandoeningen. Soms heeft de patiënt namelijk cardiale aritmieën, hetgeen in medische termen gekend is als “onregelmatige hartritmes” of ook “Wolff Parkinson White”. Ook schrijft de arts dit medicament voor bij angina pectoris. Angina pectoris staat voor aanvallen van hartkrampen die gepaard gaan met pijn in de hartstreek, angst en een beklemmend gevoel op de borst door zuurstoftekort van het hart.

Ogen

Bijna alle patiënten ontwikkelen door de inname van Amiodarone kleine afzettingen in het hoornvlies, de lens, het netvlies, en de oogzenuw. Deze afzettingen zijn gegroepeerd is in een pluimvorm en lijken op de snorharen van een kat. Hoe hoger de dosis is die de patiënt inneemt, hoe uitgebreider deze afzettingen te vinden zijn in de ogen. Dit geneesmiddel leidt in veruit de meeste gevallen niet tot ernstige problemen met de gezichtsscherpte, al ontstaan bij een aantal patiënten wel lenstroebelingen. Sommige patiënten ervaren eveneens halo’s (kringen) rond lampen en andere lichtbronnen. Keratitis (hoornvliesontsteking), hoornvlieszweren, pijn aan de ogen, cornea-oedeem (zwelling van het hoornvlies), optische neuritis (ontsteking van de oogzenuw), retinopathie (netvliesaandoening en scotomen (blinde vlekken) zijn enkele oogaandoeningen die sporadisch optreden bij het langdurig nemen van deze hartmedicatie. Over het algemeen zijn echter weinig problemen te verwachten met het gezichtsvermogen. Tot slot verdwijnen de typische letsels en de mogelijk daarbij horende symptomen wanneer de patiënt stopt met de medicatie.

Anticholinergica

Functie

Dit medicijn zet de arts in als hulpmiddel bij anesthesie want hierdoor ontspannen de spieren van de patiënt sneller en heeft de patiënt minder speekselproductie. Tevens is dit geneesmiddel bruikbaar bij allerlei ziekten en symptomen waaronder onder andere gastro-intestinale aandoeningen, neurologische aandoeningen, longaandoeningen (bijvoorbeeld astma en COPD), hypertensie (een verhoogde bloeddruk), spierstijfheid (spasticiteit), …

Ogen

De patiënt heeft door het innemen van dit medicijn een waziger gezichtsvermogen door het effect op de accommodatiespieren. Tevens dilateren (verwijden) de pupillen wat bij sommige patiënten met een ondiepe voorkamer een aanval van acuut gesloten hoek glaucoom uitlokt. Ook ander medicatiegebruik leidt mogelijk tot de ontwikkeling van glaucoom zoals niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's), antibiotica, diuretica (plastabletten) voor de behandeling van een hoge bloeddruk (hypertensie) en medicatie voor de behandeling van acne (huidaandoening met ontsteking van talgklieren).

Antihistaminica helpen bij de oogaandoening conjunctivitis / Bron: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Antihistaminica helpen bij de oogaandoening conjunctivitis / Bron: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Antihistaminica

Functie

Antihistaminica zijn geneesmiddelen die de arts voorschrijft bij tal van aandoeningen waaronder onder andere overgevoeligheidsreacties (zoals bij een oogbindvliesontsteking (conjunctivitis)), brandend maagzuur, zwaarlijvigheid en auto-immuunaandoeningen.

Ogen

De patiënt heeft een grotere kans op het ontwikkelen van glaucoom bij het nemen van dit type medicatie.

Anti-malariamedicijnen

Functie

Patiënten met malaria zijn vaak gebaat door het medicijn “Chloroquine”. Hydroxychloroquine is in te zetten bij vergelijkbare klinische symptomen en bij de behandeling van verschillende collageenaandoeningen zoals systemische lupus erythematosus.

Ogen

Symptomen
Wanneer de patiënt deze medicijnen gedurende langere tijd regelmatig inneemt, ontstaan hoornvliestroebelingen (corneale opaciteiten) en maculaveranderingen. Deze gaan mogelijk gepaard met een visusdaling. Bij het medicament Hydroxychloroquine treden dezelfde bijwerkingen op, maar wel met een lagere frequentie bij een normale dosering. De retinopathie is asymptomatisch of leidt tot metamorfopsie (een vervormd beeld) en moeilijkheden bij het lezen of het uitvoeren van de fijne visuele taken (als gevolg van scotomen). De gezichtsscherpte is meestal goed. Volgende symptomen treden mogelijk nog op als gevolg van de inname van deze medicijnen: amblyopie (een lui oog), plotse blindheid, cycloplegie (verlamming van accomodatiespier in het oog), diplopie (dubbelzien), donkere beelden zien, fotofobie (overgevoeligheid voor licht), rode of groene halo’s zien (kringen rond lichtbronnen) en gele, knipperende lichten zien.

Onderzoeken door de oogarts
De oogarts voert naast een uitgebreid oogonderzoek nog meerdere oogonderzoeken uit om de ooggerelateerde complicaties van Chloroquine in kaart te brengen waaronder een elektro-oculografie, een elektroretinografie, een fluoresceïneangiografie, een kleurentest, een kleurfundusfotografie (het in kaart brengen van de achterkant van de ogen) en een maculaonderzoek.

Differentiële diagnose
Een oogarts voert al deze onderzoeken uit want anders verwart hij de oogcomplicaties van Chloroquine mogelijk met volgende (oog)aandoeningen:

Antistollingsmiddelen

Functie

Antistollingsmiddelen vertragen de bloedstolling en voorkomen bloedstolsels. Voorbeelden van antistollingsmiddelen zijn aspirine, clopidogrel (Plavix), Warfarine (Coumadin), heparine enzovoort.

Ogen

Normaalgezien veroorzaken antistollingsmiddelen heel weinig oculaire bijwerkingen. Ze veroorzaken geen subconjunctivale bloedingen (bloedingen onder het oogbindvlies), maar ze verlengen mogelijk wel de bloedingstijd van dit type oogbloedingen. In sommige gevallen stopt de patiënt met dit soort medicatie voordat oogchirurgie plaatsvindt. Daarnaast verhoogt het frequente gebruik van aspirine het risico op leeftijdsgebonden maculadegeneratie. Dit risico verhoogt naarmate de patiënt meer aspirine gebruikt.

Bisfosfonaten

Functie

Bisfosfonaten zijn geneesmiddelen die de patiënt gebruikt voor diverse botaandoeningen, zoals uitgezaaide kanker naar de botten (botmetastasen), de ziekte van Paget (chronische ontsteking van het bot) en osteoporose (verlies van botmassa met risico op botbreuken). Ook patiënten met kanker die lijden aan hypercalciëmie (verhoogd calciumgehalte van het bloed) zijn gebaat bij dit medicijn.

Ogen

Af en toe ontstaat een ontsteking van de oogkas, maar ook uveïtis en scleritis zijn bijwerkingen die optreden bij het nemen van bisfosfonaten. De oculaire bijwerkingen zijn omkeerbaar wanneer de patiënt stopt met de medicatie. Andere symptomen zijn een wazig gezichtsvermogen, oogpijn, conjunctivitis en bilaterale anterieure uveïtis.

Corticosteroïden

Functie

Corticosteroïden zijn zeer krachtige, ontstekingsremmende medicijnen die de arts bijvoorbeeld inzet bij uiteenlopende aandoeningen zoals onder andere anemie, artritis (gewrichtsontsteking), astma, chronisch obstructief longlijden (COPD), leukemie, systemische lupus erythematosus en netelroos (huidziekte met jeukende bultjes op het huidoppervlak). Ook zijn corticosteroïden medicijnen die de patiënt soms gebruikt als vervanging van het bijnierschorshormoon wanneer de patiënt dit zelf niet aanmaakt.

Ogen

Wanneer de patiënt deze geneesmiddelen gedurende langere tijd inneemt, leidt dit tot chronisch open-hoek glaucoom en cataract (staar: troebele ooglens). Ook is een verminderde gezichtsscherpte mogelijk door de inname van dit medicijn. Doordat deze complicaties mogelijk een ernstig visusverlies veroorzaken, krijgt de patiënt die langdurig deze medicijnen gebruikt, twee à vier keer per jaar een uitgebreid oogonderzoek bij de oogarts. Bij pijn, oogafscheiding, fotofobie (overgevoeligheid voor licht) of roodheid gebeurt een oogonderzoek zo snel mogelijk.

Tranquillizers

Tranquillizers zoals Valium, Lorazepam, Temesta, … zijn kalmerende geneesmiddelen. Bij regelmatige inname verminderen ze de traanproductie. De patiënt krijgt hierdoor last van droge ogen of hij heeft hierdoor meer irritatie.

Vitamine A

Vitamine A is in veel gevallen gunstig voor vooral de goede functie van de netvlies van het oog. Een overmatige inname van vitamine A is echter schadelijk. Door een grote inname van vitamine A of voedingsproducten waarin grote hoeveelheden vitamine A zitten (zoals lever of levertraan), ontstaat pseudotumor cerebri (verhoogde druk in schedel). Hierbij ontstaat bij de patiënt een verhoogde druk van het vocht rond de hersenen (verhoogde intracraniële druk). Dit leidt tot een zichtbare zwelling van de oogzenuw in het oog, en resulteert in symptomen van hoofdpijn en gezichtsstoornissen.

Lees verder

© 2016 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Waarom medicijnen worden weggegooidWaarom medicijnen worden weggegooidRegelmatig haalt de Nederlandse geneesmiddelenvoorziening het landelijk nieuws, met name de verspilling van miljoenen aa…
Medicijnen slikken na orgaantransplantatie van levensbelangMedicijnen slikken na orgaantransplantatie van levensbelangIn Nederland worden ieder jaar circa 850 niertransplantaties uitgevoerd, alsmede 110 lever-, 65 long-, en 50 hartranspla…
De gevaren van therapieontrouw: medicijnen niet innemenDe gevaren van therapieontrouw: medicijnen niet innemenWanneer u een aandoening heeft krijgt u medicijnen voorgeschreven, om deze goed te laten werken is het belangrijk om dez…
ADHD behandelen met medicatieADHD behandelen met medicatieADHD is een psychiatrische aandoening waarbij men problemen met de aandacht en hyperactiviteit heeft. ADHD behandelen me…
Hepatitis (leverontsteking) veroorzaakt door medicatieHepatitis (leverontsteking) veroorzaakt door medicatieSommige patiënten nemen geneesmiddelen, vitaminen, kruidenremedies of voedingssupplementen voor de behandeling van een z…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: AdinaVoicu, Pixabay
  • Alfablokkers: Medicatie bij hypertensie & prostaatvergroting, http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/172499-alfablokkers-medicatie-bij-hypertensie-prostaatvergroting.html, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Anticholinergica: Medicatie die spierbewegingen remt, http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/diversen/172990-anticholinergica-medicatie-die-spierbewegingen-remt.html, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Antistollingsmiddelen: Medicatie die bloedstolling vertraagt, http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/diversen/172437-antistollingsmiddelen-medicatie-die-bloedstolling-vertraagt.html, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Begrippen van de oogheelkundige kliniek, Prof. Dr. Werner Spileers, Acco Leuven / Den Haag, eerste druk 2011, ISBN 978-90-334-8242-7; blz. 89-91, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Bisfosfonaten: Medicatie bij botaandoeningen, http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/diversen/172758-bisfosfonaten-medicatie-bij-botaandoeningen.html, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Chloroquine and Hydroxychloroquine Toxicity - Background, http://emedicine.medscape.com/article/1229016-overview, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Chloroquine and Hydroxychloroquine Toxicity – Differential Diagnoses, http://emedicine.medscape.com/article/1229016-differential-diagnoses#showall, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Corticosteroïden: Medicatie om ontsteking te verminderen, http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/diversen/172308-corticosteroiden-medicatie-om-ontsteking-te-verminderen.html, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Could My Medications Cause Vision Problems?, http://www.webmd.com/eye-health/features/medications-cause-vision-problems?page=2, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Keep an Eye on Amiodarone Patients, http://www.medsafe.govt.nz/profs/puarticles/amiod.htm, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Ocular effects of topical and systemic steroids., Dermatol Clin. 1992 Jul;10(3):505-12., Renfro L1, Snow JS., http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1617809, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Ocular side effects of amiodarone., Surv Ophthalmol. 1998 Jan-Feb;42(4):360-6., Mäntyjärvi M 1 , Tuppurainen K , Ikäheimo K ., http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9493278, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Ocular side effects of medications, http://www.richmondeye.com/ocular-side-effects-of-medications/, geraadpleegd op 12 augustus 2016
  • Afbeelding bron 1: Pexels, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Marco Mayer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Reageer op het artikel "De invloed van het gebruik van medicatie op de ogen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

M. Cremer, 02-06-2018 10:45 #1
Worden door anti-epileptica de pupillen ook groot?

Infoteur: Miske
Laatste update: 13-08-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Oogweetjes en oogtips
Bronnen en referenties: 16
Reacties: 1
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!