InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Gebroken teen of tenen: symptomen, oorzaak en behandeling

Gebroken teen of tenen: symptomen, oorzaak en behandeling

Gebroken teen of tenen: symptomen, oorzaak en behandeling Een gebroken teen komt vaak voor. Een gebroken teen is een breuk van een van de in de tenen gelegen botjes of teenkootjes. Een gebroken teen of teenfractuur wordt meestal veroorzaakt door trauma of letsel aan de voet of teen, bijvoorbeeld doordat er een zwaar voorwerp op je teen belandt zoals een wasmachine die je aan het verplaatsen bent, of doordat je keihard met je teen ergens tegenaan stoot. Een stressfractuur van de teen wordt veroorzaakt door repeterende bewegingen, zoals bij bepaalde sporten. Kenmerken en symptomen van een gebroken teen kunnen onder meer bestaan uit pijn, zwelling, stijfheid, blauwe plekken, misvorming, moeite met lopen, letsel van de teennagel, of voelen dat de schoenen te strak zitten. Als de kleine teen gebroken of gewond raakt, zal je meestal nog kunnen lopen. Behandeling van een gebroken teen hangt af van de locatie en de ernst van de teenfractuur. Gips, tapen en spalken behoren tot de mogelijkheden. Het herstel van een gebroken teen verloopt vaak goed.
Gebroken teen (foto) / Bron: Dormiraubois, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Gebroken teen (foto) / Bron: Dormiraubois, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Oorzaak van een gebroken teen

Gebroken tenen ontstaan in de meerderheid van de gevallen door trauma of letsel aan de voet of teen. Verwondingen zoals het keihard stoten van je teen of het verwonden van je teen doordat er een zwaar voorwerp op valt, bijvoorbeeld tijdens het klussen of verhuizen, kunnen een teenbreuk veroorzaken. Een gebroken teen kan het gevolg zijn van langdurige herhalende bewegingen, zoals bij bepaalde sportieve activiteiten, in het bijzonder hardlopen. Dit heet een 'stressfractuur'. Dit komt meestal voor bij soldaten die in volle versnelling marcheren ('speedmars') of bijatleten zoals dansers, hardlopers en atleten.

Gebroken teen bij kinderen

Gebroken botten komen vaker voor bij kinderen dan bij volwassenen. Bij volwassenen zijn de botten sterker dan de ligamenten (die botten verbinden met andere botten) en pezen (die de botten verbinden met spieren). Bij kinderen zijn ligamenten en pezen relatief sterker dan bot of kraakbeen. Als gevolg daarvan kunnen verwondingen die alleen een verstuiking veroorzaken bij een volwassene, een gebroken bot bij een kind veroorzaken. Een voorvoet van een kind is echter over het algemeen flexibel en zeer veerkrachtig voor eventuele verwondingen.

Symptomen

Een gebroken teen kan gepaard gaan met de volgende symptomen:
  • Pijn of gevoeligheid bij buigen of strekken van de teen;
  • Pijn in de teen bij rust en bij beweging;
  • Zwelling;
  • Roodheid;
  • Bloed onder de teennagel of gebroken teennagel;
  • Stijfheid;
  • Kneuzing of verkleuring van de huid rond de teen;
    Bloeduitstorting onder de nagel / Bron: Drgnu23, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bloeduitstorting onder de nagel / Bron: Drgnu23, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • De teen kan abnormaal lijken en kan zelfs gebogen of vervormd zijn als het gebroken bot van zijn plaats is geraakt;
  • Moeite om te lopen en pijn tijdens het lopen, vooral als de grote teen is gebroken;
  • Schoenen kunnen pijnlijk zijn om te dragen;
  • Schade aan het nagelbed;
  • Bloeden, als er sprake is van een open wond;
  • Soms zijn er gevoelsstoornissen in de teen, zoals tintelingen in het gewonde gebied.

Gekneusd of gebroken?

De symptomen van een gebroken teen zijn vergelijkbaar met die van een verstuikte of gekneusde teen. Verstuikte tenen kun je vaak beter bewegen, en zijn niet vervormd, en doen meestal niet zoveel pijn als een gebroken teen.

Complicaties gebroken tenen

Er kunnen soms complicaties optreden ​​als gevolg van de fractuur. Complicaties kunnen direct of vrij snel na het letsel optreden (van enkele minuten tot dagen), of kunnen veel later optreden (weken tot in sommige gevallen zelfs jaren).

Onmiddellijke complicaties van een gebroken teen

Complicaties die vlak na het incident kunnen optreden zijn:

Nagelbeschadiging
Er kan zich een bloeduitstorting ontwikkelen onder de teennagel, wat bekend staat als een 'subunguaal hematoom'. Als het groot is, moet het mogelijk worden gedraineerd. Hierbij zal de arts een klein gat in de teennagel maken om het bloed af te voeren. Als het hematoom zeer groot of pijnlijk is, zal de gehele teennagel verwijderd moeten worden.

Open of samengestelde fractuur
In zeldzame gevallen kan het gebroken bot door de huid steken. Dit heet een open of samengestelde fractuur. Voorzichtig reinigen van de wond en eventueel antibioticamedicatie zal nodig zijn om te voorkomen dat het bot wordt besmet met bacteriën en er een bacteriële infectie ontstaat met pusvorming. Soms is een operatie noodzakelijk.

Latere complicaties van een gebroken teen

Lang nadat de botbreuk genezen is, kan je nog steeds last hebben van pijn of stijfheid en er zelfs een vervorming achterblijven. Na een botbreuk of een ontsteking kan er ook artrose ontstaan. (Bij artrose verandert het kraakbeen met klachten als stijfheid en gewrichtspijn.) Soms zal het gebroken bot helemaal niet genezen (een nonunion genoemd), of verkeerd genezen (een malunion genoemd). Soms is een operatie nodig om dit euvel te corrigeren.

Symptomen van een gebroken kleine teen

Symptomen van een gebroken kleine teen zijn hetzelfde als bij de andere tenen, waaronder de grote teen. Terwijl een gebroken kleine teen pijnlijk kan zijn, beperkt het gewoonlijk niet je vermogen om te lopen. Dit is vaak wel het geval bij de andere tenen en zeker de dikke teen.

Gebroken teen tapen / Bron: Dormiraubois, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Gebroken teen tapen / Bron: Dormiraubois, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Gebroken kleine teen tapen

Behandeling voor een gebroken kleine teen vindt gewoonlijk plaats met buddy taping. Dit betekent dat de gebroken teen aan de naastliggende teen wordt getapet ter ondersteuning. De niet-gewonde teen fungeert als een spalk. Een buddy-tape is een verband of tape dat de aangedane teen fixeert en daarmee stabiliseert, aan de belendende teen. De gebroken kleine teen volgt alle bewegingen van de naastliggende teen. Het tapen van de teen gaat als volgt:
  • Plaats een klein stukje katoen of gaas tussen de kleine teen en de teen ernaast om zweren of blaren te voorkomen, en tape de tenen losjes aan elkaar.
  • De tape kan worden verwijderd om te baden of douchen, en daarna breng je het weer aan.
  • De tenen moeten wellicht gedurende maximaal vier weken getapet worden om te genezen.

Onderzoek en diagnose

De arts zal vragen stellen om te bepalen hoe de teen gewond is geraakt en de gewonde teen vervolgens onderzoeken en eventueel controleren op andere verwondingen. Het is verstandig om zo snel mogelijk na het letsel naar een arts te gaan om de teen te laten bevoordelen, zodat je ervan verzekerd bent dat de juiste behandeling wordt ingezet en latere complicaties te voorkomen. Een arts kan zo nodig een röntgenfoto nemen om te bepalen of een teen gebroken is. Het maken van een röntgenfoto is niet altijd nodig om de diagnose te stellen, vooral niet als de breuk in een van de kleinere tenen aanwezig is.

Arts raadplegen met een gebroken teen

Een gebroken kan soms langdurige medische zorg nodig hebben. Zelfzorgmaatregelen bij een gebroken teen thuis zijn onder meer (onderdelen uit) de RICE-methode of het RICO-protocol, wat staat voor rust, ijs, compressie en omhoog houden of elevatie. Als de fractuur ernstig is, kan het nodig zijn dat je professionele medische hulp nodig hebt, een tetanusprik krijgt, pijnstillende medicatie of een operatie. De gewonde teen moet door een zorgverlener worden beoordeeld om te bepalen of er meer dan eenvoudige immobilisatie nodig is.

Zelfzorg om pijn en zwelling te verhelpen

RICE-methode
Deze methode kan thuis worden toegepast om de pijn en de zwelling te verminderen en de fractuur (de gebroken teen) volledig te laten genezen. De RICE-methode gaat zwelling, inwendige bloeding en pijn tegen en kan toegepast worden tot 72 uur na het ongeval.

Rust
Geef de aangedane voet rust. Vermijd inspannende oefeningen, langdurig staan ​​of lopen. Het gebruik van krukken of het dragen van een speciale schoen wanneer je loopt kan helpen om te voorkomen dat het gewicht op de breuk komt, terwijl het rust nodig heeft om te genezen.

Hoog houden
Hoog houden of elevatie van de gewonde voet. Zwelling die optreedt na het letsel verergert pijn. Om de zwelling (en pijn) te verminderen, houd je de voet zo vaak mogelijk boven het niveau van het hart. Leg de voet hoger op een aantal kussens, vooral bij het slapen.

IJs toepassen
Doe ijs in een plastic zak en dan minimaal 10 minuten koelen, bij voorkeur 15 tot 20 minuten elke 1 tot 2 uur gedurende de eerste 1 en 2 dagen. Plaats daarbij wel een handdoek tussen de huid en de zak ijs, om de huid te beschermen tegen vriesverbranding.

Compressie
Compressie betekent druk. Dit kun je doen met een drukverband. Bij een gekneusde of gebroken teen moet je echter nooit een drukverband aanleggen, aangezien dit de bloedaanvoer naar de teen kan belemmeren. In geval van een wondje bij de (vermoedelijke) breuk, is het verstandig om dit af te dekken met een wonddekverband. Raadpleeg daarna een arts.

Gebroken teen behandeling

Afhankelijk van de plaats en de ernst van de teenfractuur, moet de breuk mogelijk worden gezet. Als er een open wond bij de gebroken aanwezig is, kan een tetanusprik en antibiotica nodig zijn.

Paracetamol werkt pijnstillend / Bron: Martin SulmanParacetamol werkt pijnstillend / Bron: Martin Sulman

Pijnmedicatie

Gewoonlijk is alleen paracetamol of ibuprofen nodig tegen de pijn. Praat met de (huis)arts voordat je nieuwe medicijnen neemt. Bij een ernstige fractuur kan de arts tijdelijk sterkere pijnstillers voorschrijven. Het verhogen van de voet en koelen met ijs, helpt pijn te verminderen.

Laat het bot zetten

Als de teenbreuk verplaatst is (de twee uiteinden van het gebroken bot zijn niet op hun plaats) of gedraaid (de teen wijst in de verkeerde richting), kan de dokter de teen opnieuw op zijn plaats zetten. Soms kan een injectie nodig zijn om de teen te verdoven voordat hij op zijn plaats wordt gebracht. Of een botbreuk gezet kan worden zonder chirurgische ingreep, hangt af van het aantal botstukjes en hun positie. Soms moet er gebruik worden gemaakt van zeer kleine plaatjes en/of schroeven voor het vastzetten of fixeren van de breuk.

Spalken

Na het zetten van de gebroken teen, kan een spalk nodig zijn om de teen effectief te beschermen en te ondersteunen voor een goed herstel. Ook kan het geïndiceerd zijn om gedurende korte tijd met krukken te lopen.

Gebroken teen tapen

Door je gebroken teen te immobiliseren en vast te tapen (buddy-taping) aan de belendende teen, krijgt deze ondersteuning en blijft deze beter recht staan.

Gips

Gebroken tenen kunnen in veel gevallen met taping en een stevige schoen worden behandeld. Bij een gebroken grote teen, is gips of een gipsschoen in veel gevallen geïndiceerd. Dit komt doordat de grote teen wordt belast bij het afwikkelen tijdens het lopen.

Genezing en herstel

Het duurt meestal ongeveer zes weken voordat een gebroken teen hersteld en genezen is. Als problemen langer dan zes weken duren, kan het zinvol zijn om een röntgenfoto te laten maken, of het letsel moet door de arts opnieuw gecontroleerd en beoordeeld worden om te zien hoe het met de genezing van het bot is gesteld. Eenvoudige fracturen genezen meestal goed zonder verdere problemen en complicaties. Een gecompliceerde breuk of een breuk waarbij het gewricht is aangedaan, kan ervoor zorgen dat er artrose ontstaat, evenals pijn, stijfheid en mogelijk zelfs een vervorming.

Preventie en voorkomen

Een gebroken teen kan soms voorkomen worden door het dragen van stevige en ondersteunende schoenen. Draag werkschoenen (met een stalen neus) als je werkzaamheden daarom vragen. Een stalen neus beschermt de voet tegen beschadigingen en er worden ook vaak lichtere materialen gebruikt zoals kevlar, kunststof en aluminium. Sporter moeten altijd goede en bij de sport passende en ondersteunende sportschoenen dragen. Wanneer je in een auto rijdt, laat de passagiers dan niet hun voeten op het dashboard plaatsen. Draag altijd een veiligheidsgordel in een auto.

Lees verder

© 2017 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Een gebroken teenEen gebroken teenEen gebroken teen kun je oplopen door bijvoorbeeld je teen erg hard te stoten of er iets op te laten vallen. In de paard…
Een gebroken vinger of teen zet men meestal niet in het gipsEen gebroken vinger of teen zet men meestal niet in het gipsEen gebroken vinger of teen kan in het begin enorm veel last veroorzaken. Een teken voor een breuk is het niet minderen…
Hamertenen; van oorzaak tot behandelingHamertenen; van oorzaak tot behandelingHamertenen is een afwijking aan je tenen. Een hamerteen is een teen die afwijkend staat en verschillende oorzaken kan he…
Eerste hulp bij een gekneusde vinger of teenEerste hulp bij een gekneusde vinger of teenDe vingers en de tenen zijn de meest kwetsbare ledematen aan ons lichaam. Met een keertje flink stoten heb je al een kne…
De meest voorkomende teenafwijkingen op een rijtjeDe meest voorkomende teenafwijkingen op een rijtjeAfwijkingen aan de tenen komen veel voor. Meestal gaat om het kromme tenen, hamertenen, klauwtenen, vergroeide tenen of…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Gabriela Insuratelu/Shutterstock.com
  • Eerstehulpwiki.nl. Gebroken teen. https://www.eerstehulpwiki.nl/wiki/index.php/Gebroken_teen (ingezien op 27-10-2017)
  • Emedicinehealthl. Broken toe. https://www.emedicinehealth.com/broken_toe/article_em.htm (ingezien 27-10-2017)
  • Ikehbo.nl. ICE methode. https://ikehbo.nl/eerste-hulp-bij-ongelukken/kneuzing-verstuiking/ice-methode-regel.php?utm_source=www.google.nl&utm_medium=organic&utm_content=/ (ingezien op 27-10-2017)
  • Nederlandse vereniging voor traumachirurgie. Gebroken tenen of (midden)voet. http://www.trauma.nl/pub/letsel/gebroken-tenen-middenvoet (ingezien op 27-10-2017)
  • WebMD. Foot care health centre: Broken foot overview. https://www.webmd.boots.com/foot-care/broken-foot-overview (ingezien op 27-10-2017)
  • WikiHow. Een gebroken teen verzorgen. https://nl.wikihow.com/Een-gebroken-teen-verzorgen (ingezien op 27-10-2017)
  • Afbeelding bron 1: Dormiraubois, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • Afbeelding bron 2: Drgnu23, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Afbeelding bron 3: Dormiraubois, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • Afbeelding bron 4: Martin Sulman

Reageer op het artikel "Gebroken teen of tenen: symptomen, oorzaak en behandeling"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 09-01-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Voetproblemen
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!