InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Vasovagale syncope: Flauwvallen na uitlokkende factor

Vasovagale syncope: Flauwvallen na uitlokkende factor

Vasovagale syncope: Flauwvallen na uitlokkende factor Een vasovagale syncope (neurocardiogene syncope) is een veel voorkomende aandoening waarbij een patiënt flauwvalt omdat het lichaam reageert op een bepaalde uitlokkende situatie. De hersenen krijgen kortstondig te weinig bloed in deze situatie. Ook andere symptomen gaan mogelijk gepaard bij of vlak voor het flauwvallen, zoals een bleke huidskleur en misselijkheid. De goedaardige aandoening vereist in de meeste gevallen geen medische behandeling, maar enkele leefstijladviezen verminderen wel de kans op een vasovagale syncope. Sommige patiënten raken wel gewond nadat ze plotseling flauw zijn gevallen omdat ze soms slecht terechtkomen bij het flauwvallen.

Oorzaken: Onvoldoende bloed naar hersenen

Een vasovagale syncope is een veelvoorkomende oorzaak van flauwvallen. Bij een vasovagale syncope valt een patiënt flauw omdat het lichaam reageert (vasovagale reactie) op een specifieke uitlokkende factor. Door de specifieke uitlokkende situatie gebeurt een activering (overstimulatie) van de nervus vagus. Dit zijn twee grote zenuwen die de hartslag, de ademhaling, de bloeddruk en andere onvrijwillige processen in het lichaam reguleren. Deze zenuwen zijn erg gevoelig voor emoties en lichaamssensaties. Door blootstelling aan een risicofactor vertraagt de hartslag en daalt de bloeddruk. Dit heeft als gevolg dat de hersenen minder bloed krijgen. Dit resulteert in duizeligheid waardoor patiënten kortstondig het bewustzijn verliezen.

Alcohol vormt een risicofactor voor een vasovagale syncope / Bron: Jarmoluk, PixabayAlcohol vormt een risicofactor voor een vasovagale syncope / Bron: Jarmoluk, Pixabay

Risicofactoren van aandoening

De oorzaak van flauwvallen is voor elke patiënt weer anders, maar veel voorkomende uitlokkende factoren zijn:
  • alcohol
  • bloeddrukmedicatie
  • een bloedafname / het zien van bloed
  • een lichamelijk inspanning leveren (bijvoorbeeld iets zwaar optillen)
  • een stressvolle situatie
  • een volle of lege maag
  • een warme, drukke of slecht geventileerde plaats
  • genetische factoren: Mogelijk is een vasovagale syncope erfelijk maar de genen die hiervoor verantwoordelijk zijn, zijn nog niet geïdentificeerd anno maart 2018.
  • hyperventilatie
  • intense emoties, waaronder shock, woede, pijn of angst
  • lange tijd rechtstaan
  • plotselinge veranderingen in de lichaamshouding (snel staan na een lange tijd zitten)
  • spanning uitoefenen op het lichaam (om bijvoorbeeld stoelgang te produceren)
  • uitdroging

Een wazig gezichtsvermogen treedt soms op bij een episode van flauwvallen / Bron: Nufkin, Flickr (CC BY-2.0)Een wazig gezichtsvermogen treedt soms op bij een episode van flauwvallen / Bron: Nufkin, Flickr (CC BY-2.0)

Symptomen

Een aantal voortekenen wijzen op een nakende episode van flauwvallen. Mensen uit de omgeving merken bijvoorbeeld een aantal tekenen op, en ook de patiënt ervaart een aantal symptomen voor, tijdens en ook na een episode van flauwvallen:

Alarmsignalen

Een patiënt die flauwgevallen is, moet een arts bezoeken als:
  • bijkomende symptomen aanwezig zijn zoals kortademigheid, een onregelmatige hartslag of toevallen
  • het flauwvallen een aanzienlijke blessure veroorzaakt heeft, zoals een val op het hoofd.
  • hij is flauwgevallen zonder duidelijke oorzaak

Een bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, PixabayEen bloedonderzoek is nodig / Bron: Frolicsomepl, Pixabay

Diagnose en onderzoeken

De arts bevraagt de patiënt over wat er gebeurd is en welke mogelijke risicofactoren aan de basis liggen van het kortstondig flauwvallen. De arts voert vervolgens enkele onderzoeken uit om een hartaandoening, hartritmestoornissen, epilepsie of andere neurologische stoornissen uit te sluiten.

Indien de arts geen onderliggende oorzaak vindt van de vasovagale syncope, voert hij een kanteltafeltest uit. De arts test het hartritme en de bloeddruk bij een positieverandering.

Behandeling van kortstondig flauwvallen

Nakende episode

Sommige patiënten voelen de episode aankomen. Ze gaan dan het best liggen en heffen vervolgens de benen op. Hierdoor stroomt het bloed sneller naar de hersenen. Soms is het niet mogelijk om te gaan liggen. De patiënt gaat dan het best zitten en legt zijn hoofd tussen de knieën totdat hij zich weer beter voelt.

Medicatie

Soms is medicatie nodig om de symptomen en het aantal episoden te verminderen. Het medicijn fludrocortisonacetaat behandelt een lage bloeddruk waardoor het mogelijk is om een episode van vasovagale syncope te voorkomen. Ook zet de arts soms selectieve serotonineremmers in.

Biofeedback

Biofeedback is een nuttige behandelingsoptie voor patiënten met vasovagale syncope; dit helpt namelijk bij het controleren van de hartslag.

Fysiotherapie

Beenoefeningen en hulpmiddelen zoals steunkousen voorkomen dat het bloed zich in de benen verzamelt.

Chirurgie

Chirurgie is zeer zelden noodzakelijk. De arts implanteert dan een elektrische pacemaker om de hartslag te reguleren. Dit is enkel nodig wanneer geen enkele andere behandelingsvorm effectief is.

Prognose

Vasovagale syncope is een vervelende maar goedaardige aandoening. Flauwvallen is slechts een kortstondige situatie. Minder dan een minuut later herstelt de patiënt alweer. Wel mag de patiënt niet te snel weer opstaan nadat hij is flauwgevallen omdat hij dan het risico loopt om opnieuw flauw te vallen. De patiënt blijft daarom het best nog vijftien à twintig minuten rustig zitten en staat dan voorzichtig weer op om de activiteiten te hervatten.

Complicaties van vasovagale syncope

Een vasovagale syncope leidt mogelijk tot valpartijen en een letsel. Aangezien een vasovagale syncope vooral optreedt bij ouderen, leiden deze valpartijen mogelijk tot ernstige complicaties.

Het eten van een evenwichtige voeding is belangrijk / Bron: Jill111, PixabayHet eten van een evenwichtige voeding is belangrijk / Bron: Jill111, Pixabay

Preventie: Episodes verminderen

Het is belangrijk om de situaties en risicofactoren te vermijden waarbij patiënten mogelijk een vasovagale syncope ervaren. Het is wel niet altijd mogelijk om een vasovagale syncope te voorkomen. Enkele leefstijladviezen verminderen wel de kans op het ontstaan van de aandoening. Patiënten zorgen er best voor dat ze voldoende vocht (geen alcohol!) en voedingsstoffen (gezonde en evenwichtige voeding, vezelrijke voeding, voldoende maar niet te hoge zoutinname) in het lichaam hebben, waardoor de bloedcirculatie en ook bloedsuikerspiegel op peil blijven. Door uitdrogingsverschijnselen vermindert de hoeveelheid vocht in het lichaam waardoor de bloeddruk daalt. Het zenuwstelsel heeft het dan lastig om de bloeddruk stabiel te houden waardoor het risico op flauwvallen toeneemt.

Lees verder

© 2018 - 2019 Miske, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Vasovagale reactie door injectie of bloedVasovagale reactie door injectie of bloedDe meeste mensen voelen zich vrij ongemakkelijk wanneer ze een injectie krijgen of bij het zien van bloed. In sommige ge…
Flauwvallen (syncope) niet altijd onschuldigFlauwvallen (syncope) niet altijd onschuldigFlauwvallen (syncope) mag niet in één adem worden genoemd met ‘shock’. De oorzaken van flauwvallen zijn doorgaans minder…
Flauwvallen tijdens plassen of flauwvallen tijdens poepenFlauwvallen tijdens plassen of flauwvallen tijdens poepenFlauwvallen tijdens plassen of flauwvallen na poepen is geen zeldzaam verschijnsel. Als je tijdens of direct na het plas…
Eerste hulp bij flauwvallenEerste hulp bij flauwvallenIn de meeste gevallen is flauwvallen ongevaarlijk. De aandoening wordt wel eens verward met shock, hoewel er duidelijke…
Mictiesyncope: Flauwvallen tijdens of na het plassenMictiesyncope: Flauwvallen tijdens of na het plassenSoms verliest een patiënt wel eens tijdelijk het bewustzijn tijdens of kort na het plassen. Dit heet een mictiesyncope o…
Bronnen en referenties
  • Geraadpleegd op 23 maart 2018:
  • Coëlho, Medisch Zakwoordenboek, digitale editie, versie 2010
  • Diagnosis and treatment, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vasovagal-syncope/diagnosis-treatment/drc-20350531
  • Overview, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vasovagal-syncope/symptoms-causes/syc-20350527
  • Vasovagal Response and Vasovagal Syncope, http://www.innerbody.com/diseases-conditions/vasovagal-syncope
  • Vasovagal syncope, common cause of fainting, prevented by sniffing and gasping, https://www.belmarrahealth.com/vasovagal-syncope-common-cause-of-fainting-prevented-by-sniffing-and-gasping/
  • Vasovagal Syncope: Symptoms, Diagnosis, Treatments, https://www.selfhacked.com/blog/vasovagal-syncope/
  • Afbeelding bron 1: Jarmoluk, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Nufkin, Flickr (CC BY-2.0)
  • Afbeelding bron 3: Frolicsomepl, Pixabay
  • Afbeelding bron 4: Jill111, Pixabay

Reageer op het artikel "Vasovagale syncope: Flauwvallen na uitlokkende factor"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Miske
Laatste update: 09-12-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 11
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!