Hersenoedeem: symptomen, oorzaken, behandeling en prognose

Hersenoedeem: symptomen, oorzaken, behandeling en prognose Hersenoedeem duidt op een zwelling van de hersenen. Hersenoedeem is een complicatie van pathologische processen, zoals tumoren, ontstekingen, watervergiftiging, vasculaire processen of een verstoring van de water-elektrolytenbalans van de hersenen na verwondingen, operaties en na een succesvol behandelde hartstilstand. Aangezien de hersenen weinig kans hebben om uit te zetten vanwege de benige schedel eromheen, is hersenoedeem meestal een ernstige ziekte, vooral omdat de zwellende hersenen ook de grote aders (sinussen) in de hersenen kunnen samendrukken, die ervoor zorgen dat het bloed uit de hersenen stroomt. De intracraniale druk neemt toe, wat leidt tot een verlaging van de cerebrale perfusiedruk en daarmee de cerebrale doorbloeding. Dit kan resulteren in een herseninfarct of ischemische beroerte en blijvende hersenschade tot en met hersendood.
Schedel-MRI van een hersenmetastase met bijbehorend oedeem / Bron: Drahreg01, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Schedel-MRI van een hersenmetastase met bijbehorend oedeem / Bron: Drahreg01, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)

Wat is hersenoedeem?

Hersenoedeem is zwelling/vochtophoping (oedeem) van de hersenen als gevolg van een toename van het hersenvolume en druk van verschillende oorsprong. In het ergste geval kan het leiden tot de hersendood.

Oorzaken

Mogelijke oorzaken van hersenoedeem kunnen zijn:
  • een ruimte-innemend proces in de hersenen, zoals een gezwel (tumor), een cyste of een abces:
  • Ischemie ('onvoldoende doorbloeding'), bijvoorbeeld door:
    • herseninfarct
    • zwaar ongeval (trauma)
    • complicaties van een bacteriële infectie (bijvoorbeeld meningo-encefalitis)
  • trombose:
    • cerebrale veneuze sinus trombose (CVST), waarbij er een bloedprop in de afvoerende bloedvaten van het hoofd zit
  • verplaatsing van het ventrikelstelsel of ventrikelsysteem:
    • hydrocefalie (waterhoofd)
    • Schematische weergave van het ventrikelstelsel in de menselijke hersenen / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)Schematische weergave van het ventrikelstelsel in de menselijke hersenen / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • stoornissen van de water- en elektrolytenbalans, bijvoorbeeld:
  • overige oorzaken:
    • alcoholmisbruik
    • leverfalen
    • grote hoogte: de kans op een hersenzwelling is groter wanneer je je op een hoogte van meer dan 4.000 meter bevindt

Pathogenese

In de meeste gevallen ontwikkelt hersenoedeem zich rond een ontstekingshaard; het oedeem zélf is niet per se goed zichtbaar, maar de veroorzaker wel. Dit wordt perifocaal oedeem genoemd. In de meeste gevallen is schade aan de bloed-hersenbarrière in het gebied van de haarvaten primair verantwoordelijk voor de zwelling van de hersenen. Een hierdoor veroorzaakt verstoord zuurstoftransport verhoogt de klachten.

De verstoorde vloeistofstroom leidt tot een toename van de intracraniale druk. Dit kan in eerste instantie door een functionele reserve worden gecompenseerd, maar al snel is deze reserve uitgeput en loopt de druk sterk op.

Levensbedreigende gevolgen van de toename van de druk zijn vooral de verplaatsing van hersensubstantie en de daaruit voortvloeiende compressie van vitale structuren.

Symptomen van hersenoedeem

Symptomen van hersenoedeem variëren, afhankelijk van de ernst en de oorzaak. Meestal steken de symptomen plotseling de kop op. Je kunt een van deze symptomen opmerken:

Onderzoek en diagnose

De anamnese en medische voorgeschiedenis staan op de eerste plaats bij het stellen van de diagnose. Vragen over eerdere ziekten, bestaande infecties en trauma's zijn hierbij belangrijk. de volgende onderzoeken kunnen worden verricht:
  • lichamelijk onderzoek
  • neurologisch onderzoek
  • CT-scan van het hoofd om de omvang en locatie van de zwelling te bepalen
  • MRI van het hoofd om de omvang en locatie van de zwelling te bepalen
  • bloedonderzoek om de oorzaken van de zwelling te achterhalen
  • lumbaalpunctie

Behandeling van hersenoedeem

De behandeling van hersenoedeem kan bestaan uit:
  • Medicijnen om zwelling te verminderen en bloedstolsels te voorkomen.
  • Een verhoging van het bovenlichaam van 1530°.
  • Osmotherapie: het gebruik van medicijnen om vocht uit de hersenen te verwijderen om de bloedstroom naar de hersenen te helpen verhogen en intracraniële druk (de druk binnen de schedel) te verminderen.
  • Operatie: in ernstige gevallen kan een operatie nodig zijn om de intracraniële druk te verminderen.
  • Hypothermie: hierbij wordt de lichaamstemperatuur verlaagd, waardoor zwelling in de hersenen kan worden verminderd.

Prognose

Hersenoedeem kan ernstige en blijvende gevolgen voor je hebben. De prognose varieert van persoon tot persoon en is afhankelijk van de precieze locatie en ernst van het oedeem, evenals hoe snel je en adequaat je wordt behandeld.

Lees verder

© 2020 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Hersenoedeem door teveel waterHersenoedeem door teveel waterHersenoedeem is een vochtophoping in de hersenen. Hierdoor ontstaan er klachten als hoofdpijn, misselijkheid, braken, sp…
Hersenzwelling, hersenoedeem: hersenletsel door vochtopbouwHersenzwelling, hersenoedeem: hersenletsel door vochtopbouwDoor een verkeersongeval, ziekten of aandoeningen kan de afvoer van hersenvocht zijn belemmerd, waardoor een hersenoedee…
Met een baby op wintersport: Waar moet je op letten?Met een baby op wintersport: Waar moet je op letten?Met een baby of jong kind kun je prima op wintersport gaan. Ook een zomervakantie in de bergen is geen probleem. Wel is…
Gezondheid en water & te veel water drinken is ongezondGezondheid en water & te veel water drinken is ongezondTe veel water drinken is giftig en kan leiden tot een hersenoedeem. Te veel water is dus zeer ongezond, maar te weinig w…

Veneuze insufficiëntie: symptomen en behandeling aderzwakteVeneuze insufficiëntie: symptomen en behandeling aderzwakteOnder veneuze insufficiëntie of aderzwakte wordt ​​een verstoorde functie van de aderen verstaan, die meesta…
Lipodermatosclerose: symptomen, oorzaken en behandelingLipodermatosclerose: symptomen, oorzaken en behandelingLipodermatosclerose is een chronische ontsteking van het vetweefsel onder de huid, oftewel het onderhuidse vetweefsel. P…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: istock.com/HASLOO
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Hersenoedeem
  • https://www.umcutrecht.nl/nl/ziekenhuis/ziekte/cerebrale-sinustrombose
  • https://www.hersenletsel-uitleg.nl/gevolgen/neurologische-gevolgen-nah/hersenoedeem-hoge-hersendruk
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Cerebral_edema
  • https://www.radboudumc.nl/patientenzorg/behandelingen/biopsie-bij-een-ruimte-innemend-proces-in-de-hersenen
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Ischemie
  • https://www.hersenletsel-uitleg.nl/soorten-hersenletsel-hersenaandoeningen/infecties-oorzaak-hersenletsel/encefalitis
  • https://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/hersenontsteking/item31902
  • https://www.umcg.nl/NL/Zorg/Volwassenen/zob2/Beroerte/CVST/Paginas/default.aspx
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Ventrikelstelsel
  • https://www.nvvn.org/patienteninfo/schedel-en-hersenen/hydrocefalie-waterhoofd/
  • https://gezondr.nl/soorten-oedeem-ontstaan-verdeling-locatie/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Bloed-hersenbarri%C3%A8re
  • https://www.webmd.com/brain/brain-swelling-brain-edema-intracranial-pressure
  • https://www.healthline.com/health/cerebral-edema
  • https://icv-erasmusmc.nl/protocol/icp-behandeling-bij-neurotrauma-2/
  • https://encyclopedie.medicinfo.nl/hersenoedeem
  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/322475
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Intracrani%C3%ABle_druk
  • Afbeelding bron 1: Drahreg01, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • Afbeelding bron 2: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Hersenoedeem: symptomen, oorzaken, behandeling en prognose"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 11-10-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersenaandoeningen
Bronnen en referenties: 22
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!