InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Hersentumor: symptomen, behandeling en levensverwachting

Hersentumor: symptomen, behandeling en levensverwachting

Hersentumor: symptomen, behandeling en levensverwachting Hersentumor symptomen hangen sterk af van de locatie van de tumor in de hersenen. Hersentumor symptomen zijn in grofweg drie groepen te verdelen: epilepsie, uitvalsverschijnselen en druktoename in de schedel. De symptomen en klachten die optreden bij een hersentumor kunnen sterk variëren en zijn niet alleen in sterke mate afhankelijk van de plaats in de hersenen waar de tumor zich bevindt, maar ook van de grootte van de tumor en de groeisnelheid. Een hersentumor is celwoekering of abnormale celgroei in de hersenen. Er bestaan kwaadaardige en goedaardige hersentumoren. Hersentumoren kunnen in de hersenen zelf ontstaan zijn, of elders in het lichaam waarna het is uitgezaaid naar de hersenen. Na leukemie zijn hersentumoren bij kinderen in Nederland de meest voorkomende oorzaak van kanker. Hier te lande gaat het om ruim honderd nieuwe gevallen per jaar. De overlevingskans van patiënten met een kwaadaardige hersentumor is in de loop der jaren nauwelijks verbeterd.

Hersentumor


Radiotherapie (bestraling) bij een hersentumor / Bron: Adriaticfoto/Shutterstock.comRadiotherapie (bestraling) bij een hersentumor / Bron: Adriaticfoto/Shutterstock.com
Hersentumor symptomen en behandeling: kernpunten
  • In Nederland wordt jaarlijks bij ongeveer 1.500 patiënten een primaire tumor van het zenuwstelsel vastgesteld. Meer dan de helft hiervan is kwaadaardig.
  • Bij ongeveer 7.000 patiënten per jaar wordt een hersenmetastase vastgesteld. Hersenmetastasen zijn uitzaaiingen in de hersenen van kanker die ergens anders in het lichaam is ontstaan.
  • Het glioblastoma multiforme, kortweg GBM of glioblastoom, behoort tot de meest agressieve neoplasmata (nieuwvorming, gezwelvorming) bij de mens.
  • Chirurgie en radiotherapie nemen de belangrijkste plaats in bij de behandeling van hersentumoren.

Wat is een hersentumor?

Een hersentumor is celwoekering of abnormale celgroei in de hersenen. Houd goed voor ogen dat er meerdere soorten hersentumoren bestaan die verschillen wat betreft de symptomen, de ernst, de groeisnelheid, etc. Sommige hersentumoren zijn goedaardig (benigne) en sommige hersentumoren zijn kwaadaardig (maligne). Hersentumoren kunnen in de hersenen zelf ontstaan zijn (primaire hersentumoren), of elders in het lichaam waarna het is uitgezaaid (metastasering) naar de hersenen (hersenmetastasen of secundaire hersentumoren). Hersenmetastasen komen veel vaker voor dan primaire hersentumoren. Alle vormen van kanker kunnen in principe uitzaaien naar de hersenen, maar tumoren die regelmatig aanleiding geven tot hersentumoren zijn:

Melanoom / Bron: National Cancer Institute, Wikimedia Commons (Publiek domein)Melanoom / Bron: National Cancer Institute, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Kwaadaardig
Secundaire hersentumoren zijn uitzaaiingen afkomstig uit een ander deel van het lichaam en zijn per definitie kwaadaardig. Het meest voorkomende type primaire kwaadaardige hersentumor ontstaat uit steuncellen van het hersenweefsel (gliacellen), een zogeheten 'glioma'. Een kenmerk van een glioom is dat deze vrijwel nooit uitzaait. Het kwaadaardige van een glioom is gelegen in het feit dat deze diffuus in het omliggende hersenweefsel groeit en dat een glioom bijna altijd weer terugkomt. De meest voorkomende goedaardige hersentumor ontstaat vanuit de hersenvliezen en wordt 'meningeoom' genoemd.

De behandeling van een hersentumor is afhankelijk van het type hersentumor, de grootte en de locatie.

Vóórkomen primaire hersentumoren

In tegenstelling tot hersenmetastasen, zijn primaire hersentumoren een zeldzaam verschijnsel. In Nederland wordt jaarlijks bij ongeveer 1.000 mensen een kwaadaardige primaire hersentumor vastgesteld en bij ongeveer 7.000 mensen wordt een
hersenmetastase vastgesteld.[1] Ongeveer 500 mensen krijgen jaarlijks te horen dat ze een goedaardige hersentumor hebben.

Hersentumor: tumorgraden 1, 2, 3 en 4

De wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft de kwaadaardigheid of agressiviteit van gliomen ingedeeld in vier graden. Er worden laaggradige (graad 1 en 2) en hooggradige (graad 3 en 4) gliomen onderscheiden. Graad 4 (glioblastoma multiforme) maakt 70% van alle gevallen uit. Hooggradige gliomen kenmerken zich door een snelle en ongeremde groei. Laaggradige gliomen groeien daarentegen langzaam. Op basis van microscopisch onderzoek van een stukje tumorweefsel, stelt de patholoog het type en de graad van de tumor vast. Dit is van belang voor het vaststellen van de behandeling, het verloop van de ziekte en de prognose.

Oorzaken en risicofactoren

Over de oorzaken van een primaire hersentumor is niets met zekerheid bekend. Er kunnen wel een aantal risicofactoren worden onderscheiden:

Blanke huidskleur
Hersentumoren komen vaker voor bij mensen met een blanke huidskleur, uitgezonderd een meningeoom (een gezwel dat uitgaat van het hersenvlies), die het vaakst voorkomt bij mensen met een zwarte huidkleur.

Leeftijd
Het risico op een hersentumor neemt toe naarmate iemand ouder wordt. Hersentumoren komen het meest voor bij oudere volwassenen. Desalniettemin kan een hersentumor op elke leeftijd optreden. En bepaalde vormen van hersentumoren, zoals medulloblastomen (een kwaadaardige hersentumor in het onderste deel van de hersenstam), komen vrijwel uitsluitend bij kinderen voor.

Röntgenstralingstraling
Blootstelling van de hersenen aan röntgenstralingstraling geeft een verhoogd risico op een hersentumor. Uit onderzoek blijkt dat men van laagfrequente elektromagnetische straling (straling uit een mobiel telefoontje of rond hoogspanningskabels), geen verhoogd risico hoeft te verwachten.

Chemische stoffen
Blootstelling aan chemische stoffen op het werk. Heden ten dage zijn de veiligheidsnormen in de chemische industrie en het milieu in westerse landen van dien aard, dat blootstelling van werknemers aan hoge doses chemicaliën gering is.

Familiaire aanleg
Een klein deel van de hersentumoren komen voor bij mensen met een familiegeschiedenis van hersentumoren of een familiegeschiedenis van genetische syndromen die het risico op hersentumoren te verhogen.

Hersentumor / Bron: Bobjgalindo, Wikimedia Commons (GFDL)Hersentumor / Bron: Bobjgalindo, Wikimedia Commons (GFDL)

Hersentumor symptomen

De symptomen en klachten die optreden bij een hersentumor kunnen sterk variëren en zijn in sterke mate afhankelijk van de plaats in de hersenen waar de tumor zich bevindt, maar ook van de grootte van de tumor en de groeisnelheid. Hersentumoren kunnen onder meer de volgende klachten veroorzaken:

Hoofdpijn

Hoofdpijn is vaak het eerste symptpoom van een hersentumor en treedt op als gevolg van drukverhoging in de hersenen. Deze hoofdpijn treedt vooral op bij activiteiten die zelf ook drukverhogend zijn, zoals bukken, niezen en persen. Dit kan gepaard gaan met misselijkheid en braken. Kenmerkend voor een hersentumor is hoofdpijn in de ochtend. Centraal staat een diffuse, bonzende hoofdpijn. Dit gaat vaak gepaard met wat 'projectielbraken' wordt genoemd: heftig braken zonder misselijkheid.

Psychische veranderingen

Psychische veranderingen, zoals trager worden of juist psychische en verbale ongeremdheid.

Uitvalverschijnselen, spraak- en geheugenstoornissen

Uitvalsverschijnselen zoals krachtverlies of verlammingsverschijnselen in arm of been, spraakstoornissen en concentratie- en geheugenstoornissen.

Epileptische aanvallen

Epileptische aanvallen (bij tumoren in de temporale hersenkwab), waarbij de persoon in kwestie last heeft van een 'vreemde vieze reuk en smaak'.[2]

Bloeding

Bloeding in een tumor, welke soms moeilijk is te onderscheiden van een gewone hersenbloeding.

Overige symptomen van een hersentumor

Andere veel geziene symptomen van een hersentumor zijn onder meer duizeligheid, evenwichtsverlies en coördinatiestoornissen en oorsuizen. Naarmate de druk in de schedel toeneemt door het groter worden van de tumor, kunnen misselijkheid, braken, lusteloosheid, slaperigheid, terugkerende koortsaanvallen en zelfs coma optreden. Aanhoudend hikken komt soms ook voor.

» Houd goed voor ogen dat deze opsomming van hersentumor symptomen niet uitputtend is.

CT-scan / Bron: IStock.com/Pavel LosevskyCT-scan / Bron: IStock.com/Pavel Losevsky

Diagnose en onderzoek

Beeldvormende technieken als de CT-scan en de MRI-scan, kunnen worden gebruikt om de omvang, de plaats en de vermoedelijke aard van een hersentumor vast te stellen. Volledige zekerheid kan worden verkregen door middel van weefseldiagnostiek. Deze weefseldiagnose levert gegevens op over het type en de graad van de tumor. Ander onderzoek, zoals een EEG in geval van epileptische aanvallen, wordt alleen verricht als daar aanleiding toe is.

Behandeling hersentumor

Behandeling van een hersentumor kan bestaan uit:

Neurochirurgie

In veel gevallen is het wenselijk dat de neurochirurg zo veel mogelijk van de tumor verwijdert en bij voorkeur de gehele tumor. Dit is niet altijd mogelijk, omdat de tumor in de buurt ligt van vitale hersendelen, of verstrengeld is met het omliggende gezonde hersenweefsel. Daarna vindt weefseldiagnose plaats, welke medebepalend is voor het verdere behandelplan. Tegenwoordig worden mensen —indien mogelijk— 'wakker' geopereerd. Tijdens de operatie krijg je taaltesten om te kunnen beoordelen of een weg te snijden gebied zonder gevaar voor aantasting van het spraakvermogen kan worden verwijderd. Voorwaarde voor deze manier van opereren is dat de tumor in niet-vitale delen van het hersenweefsel aanwezig is en niet te agressief is. Dat is het geval bij 200 van de 1.000 patiënten die zich jaarlijks in Nederland melden met dit type hersentumor, een zogeheten 'laaggradig glioom'.

Bestraling (radiotherapie)

Vaak is nabehandeling nodig met bijvoorbeeld radiotherapie, zeker wanneer de tumor niet volledig operatief te verwijderen is. Bestraling kan gecombineerd plaatsvinden met chemotherapie.

Chemotherapie / Bron: Linda Bartlett, Wikimedia Commons (Publiek domein)Chemotherapie / Bron: Linda Bartlett, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Chemotherapie

Dit betreft de toediening van geneesmiddelen die de groei van kwaadaardige cellen afremmen. Het blijkt dat over het algemeen hersentumoren niet erg gevoelig blijken te zijn voor chemotherapie. Chemotherapie wordt in veel gevallen alleen gegeven als palliatieve behandeling bij tumorgroei nadat eerder neurochirurgie en radiotherapie heeft plaatsgevonden. Onderzoek heeft uitgewezen dat het ok nuttig kan zijn om chemotherapie al in een eerder stadium in te zetten bij de behandeling van patiënten met een glioblastoma multiforme.[3]

Prognose: levensverwachting en overlevingskans hersentumor

Bij een pilocytaire astrocytoom (graad I glioom) - vrijwel alleen kinderen - genezen de meeste patiënten na een radicale resectie. Bij graad 2 ‘laaggradige’ gliomen bij volwassenen overlijdt ongeveer 50% van de patiënten binnen 10 jaar. Veel patiënten houden last van epilepsie en cognitieve problemen. Het glioblastoma multiforme (GBM), heeft een slechte prognose van minder dan 1 jaar. De prognose van patiënten met een hersenmetastase is bijna altijd ongunstig. Het blijkt dat alleen bij patiënten met een hersenmetastase waarbij er géén andere uitzaaiingen zijn elders in het lichaam, een operatieve verwijdering gevolgd door radiotherapie een langdurige overleving geeft, dat wil zeggen dat zij een levensverwachting hebben van 11 maanden.[4]

Naast de tumorgraad, zijn de conditie van de patiënt en de leeftijd belangrijke prognostische factoren. De overlevingskans bij hersentumoren is vooral zo klein, doordat de tumoren vaak pas in een laat stadium worden ontdekt en de gezwellen vaak moeilijk te behandelen zijn.

Noten
  1. Visser O.: What is cancer? Epidemiology of benign CNS tumours. In: Stalpers LJA, Dirven C, Boogerd W (eds.). Proceedings of the 66th oncology day on benign brain tumours. Amsterdam: The Netherlands Cancer Institute, 2008.
  2. Stalpers LJA, Dieleman EMT, van Westing BRH, Postma TJ, van Furth WR. Diagnose en behandeling van hersentumoren. Ned Tijdschr Tandheelkd 2009;116:202-20.
  3. Ibid.

Lees verder

© 2011 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Een hersentumorEen hersentumorEen hersentumor kan goedaardig maar ook kwaadaardig zijn. De tumor kan groter worden waardoor het erg gevaarlijk wordt.…
Hoofdpijn en een bloedneusHoofdpijn en een bloedneusEen bloedneus overkomt iedereen wel eens, vaak is dit het gevolg van een slag of stoot, neuspeuteren of een beschadiging…
Operatie Live, hersenoperatieOperatie Live, hersenoperatieOp 26 oktober 2011 werd voor de tweede keer een live operatie uitgezonden op televisie. In het programma 'Operatie Live'…
Overlevingskans bij kankerDe diagnose kanker slaat in als een bom. En dat is niet vreemd, want kanker is doodsoorzaak nummer één in Nederland. Het…
Cyberchondrie: ziektevrees door zoekgedrag op het internetCyberchondrie: ziektevrees door zoekgedrag op het internetMensen die op het internet op zoek gaan naar medische informatie hebben een grote kans om uit te komen op een ernstige a…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Bobjgalindo, Wikimedia Commons (GFDL)
  • http://www.hersentumor.nl
  • http://www.umcn.nl
  • http://www.merckmanual.nl
  • http://www.medicinenet.com
  • http://www.mayoclinic.com
  • http://www.gelderlander.nl/regio/nijmegen-e-o/nijmegen/pati%C3%ABnten-met-hersentumor-wakker-geopereerd-in-radboudumc-1.4763308
  • Prof. dr. C.J.H. van de Velde e.a. (red.). Oncologie. Bohn Stafleu van Loghum, Houten, achtste herziene druk, 2011.
  • Stalpers LJA, Dieleman EMT, van Westing BRH, Postma TJ, van Furth WR. Diagnose en behandeling van hersentumoren. Ned Tijdschr Tandheelkd 2009;116:202-20.
  • Visser O.: What is cancer? Epidemiology of benign CNS tumours. In: Stalpers LJA, Dirven C, Boogerd W (eds.). Proceedings of the 66th oncology day on benign brain tumours. Amsterdam: The Netherlands Cancer Institute, 2008.
  • Afbeelding bron 1: Adriaticfoto/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 2: National Cancer Institute, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Bobjgalindo, Wikimedia Commons (GFDL)
  • Afbeelding bron 4: IStock.com/Pavel Losevsky
  • Afbeelding bron 5: Linda Bartlett, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "Hersentumor: symptomen, behandeling en levensverwachting"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Y. Korevaar, 20-07-2016 18:08 #6
Vraag:
Hersentumor is verdwenen, was metastase van kleincellig longcarcinoom, 3,5 cm groot. Zit nu littekentje welke waarschijnlijk epileptische aanval heeft veroorzaakt. Is kans op herhaling epileptische aanval groot?
Medicijnen zijn nu erger dan kwaal, 2x 500 Mg levitiracetam. Kan dit afgebouwd worden? Reactie infoteur, 12-08-2016
U kunt deze vragen het beste voorleggen aan de behandelend arts. Stop nooit op eigen houtje met het gebruik van medicijnen.
Het is bekend dat de bijwerkingen van anti-epileptische medicatie een ongunstige invloed hebben op de kwaliteit van leven. Epilepsie die niet goed onder controle is, heeft echter ook gevolgen in het dagelijks leven. Iemand kan verwond raken door een aanval en door frequente aanvallen beperkingen ervaren in zijn dagelijkse activiteiten, zoals werken, autorijden en sporten. Het is goed om dit te bespreken met de arts.

Sandra, 18-07-2016 17:17 #5
Hallo. Ben een vrouw van 40 jaar. Heb al jaren last van duizeligheid. Het wordt alsmaar erger. Als ik wat huishoudelijke dingen doe, dan wordt dat ook erger. Onrustig en af en toe druk op mijn hoofd. Zie ook soms wat minder. Als ik zwarte letters lees, dan zie witte letters. Ben suf en moe, maar ben altijd wel druk bezig. Ben soms stil. Ook evenwichtsstoornis. Ben al onder de MRI geweest. Morgen de uitslag. Ben best wel bang. De neuroloog vond dat er iets niet klopt.

Lies, 01-09-2015 12:47 #4
Allereerst veel beterschap! In Duitsland heb je een alternatieve behandeling (hyperthermie). Helaas wordt het in Nederland niet toegepast. Doker Huseyin Sahinbas uit Bochum. Op internet kun je meer informatie vinden. Heel veel sterkte! Reactie infoteur, 03-09-2015
Klinische hyperthermie behandelingen vinden in Nederland ook plaats, namelijk in het AMC, het ErasmusMC, en Instituut Verbeeten. Deze drie ziekenhuizen bieden hyperthermie behandelingen aan uitsluitend in combinatie met radiotherapie of chemotherapie, omdat daarvan het klinische effect wetenschappelijk is aangetoond. De behandeling wordt dan ook vergoed door de ziektekostenverzekeraars. Hierbij moet echter het volgende worden opgemerkt: "Hersentumoren kunnen worden behandeld met interstitiële technieken waarbij via naalden of catheters antennes of andere warmtebronnen in de tumor worden ingebracht (wordt thans niet toegepast in Nederland)." (http://goo.gl/HtdZpK)

De Pau Diane, 15-04-2014 00:41 #3
Mijn nichtje kreeg 3weken geleden de diagnose van een hersentumor in de basis van de derde hersenkamer. dezelfde week werd er via een kijkoperatie 30% van de tumor weggenomen en het aquaduct vrij gemaakt. ze is goed hersteld heeft geen klachten meer van hoofdpijn en braken en vallen? Nu na enkele dagen grote spanning krijgen we de diagnose een glioom van graad 2 astrocytoom. wat zijn de behandelingen en wat is de overlevingskans. Mijn kleine nichtje is 8 jaar. Hoe kunnen we als ouder, oma, opa en tante en nonkel haar voorbereiden op de therapie
Graag zo vlug mogelijk jullie opinie en bij voorbaat dank u.
Diane

Anna, 15-12-2013 14:13 #2
Mijn broer is sinds juni gediagnosticeerd met hersentumoren, matatasen vanuit zijn lichaam.
Hij heeft last van hoofdpijnen vooral als de dag vordert, vermoeidheid, pijn in been met uitzaaiingen naar knie en heup.
In november laatste scan, uitslag, verdere groei tumoren, de artsen kunnen niets meer voor hem doen. Hij ontvangt chemotherapie in de vorm van tabletten, hij blijft deze gebruiken zolang ze blijven aanslaan.
Overdag handhaaft hij 'n vast programma, opstaan 0.700 uur, ontbijt, koffie maken echtgenote en naar haar brengen, ontbijt kids verzorgen, zoon naar school begeleiden. Bij thuiskomst even rust. 10,30uur wandeling van 30-60 minuten, lunch, rusten, lezen, e.d., 's avonds koken voor gezin, eten, vroeg naar bed.
Bevindt hij zich in graad 3 of 4, hoelang kan hij nog bij zijn gezin zijn, is dit 5 à 6 maanden, 5 à 6 weken of hier ergens tussen in?
Ik zou dit graag willen weten, omdat ik tot eind januari in Amerika ben, ik niet te laat bij hem wil zijn, voor hem wil zorgen, zijn vrouw ontlasten.
Bij voorbaat bedankt voor uw antwoord.
Met vriendelijk groeten,
Anna

Sabrina, 10-12-2013 23:52 #1
Weet iemand wat dat kan zijn. ik krijg soms steken in me hoofd ik zie op eens waas voor mijn ogen. 3 dagen geleden was ik ochtend misselijk, ik moest over geven en ik heb vaak last van lame arm en veel kop pijn en uitvallen.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 23-10-2017
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hersentumor
Bronnen en referenties: 15
Reacties: 6
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!