InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Aandoeningen > Folliculitis keloidalis: symptomen, oorzaak en behandeling

Folliculitis keloidalis: symptomen, oorzaak en behandeling

Folliculitis keloidalis: symptomen, oorzaak en behandeling Folliculitis keloidalis duidt op een ontsteking van de haarzakjes op het hoofd. Folliculitis keloidalis is een niet-besmettelijke en relatief zeldzame huidaandoening, waarbij de haarzakjes op het behaarde hoofd ontstoken raken, wat vaak leidt tot ernstige littekenvorming. Het komt vooral voor op het achterhoofd en in het nekgebied. De aandoening komt hoofdzakelijk voor bij jongvolwassen negroïde mannen, maar ook anderen kunnen het krijgen. De oorzaak is anno 2019 niet duidelijk. Behandeling van folliculitis keloidalis is gericht op het tegengaan van de ontstekingsreactie. Folliculitis keloidalis kan gedurende enkele jaren aanhouden, ook met de juiste behandeling.

Wat is folliculitis keloidalis?

Folliculitis keloidalis is een niet-besmettelijke zeldzame huidaandoening die vooral voorkomt op het achterhoofd en in het nekgebied. Folliculitis keloïdalis is een ontsteking van de haarzakjes op het behaarde hoofd, wat vaak leidt tot ernstige littekenvorming. Het treft vaak jongvolwassen negroïde mannen, maar ook anderen kunnen het krijgen. De oorzaak is anno 2019 niet duidelijk. Folliculitis keloidalis is niet besmettelijk en kan niet van de ene naar de andere persoon worden overgedragen.

Synoniemen

Folliculitis keloïdalis staat ook bekend als acne keloïdalis nuchae. Nuchae staat voor 'nek' en aangezien deze aandoening niet alleen voorkomt op het achterhoofd en in de nekregio, maar ook op de kruin of elders aan het behaarde hoofd, wordt de term 'nuchae' vaak weggelaten. Een enkele keer kom je in de wat oudere medische literatuur de benaming dermatitis papillaris capillitii tegen.

Symptomen van ontsteking haarzakjes op het hoofd

In eerste instantie verschijnen er jeukende rode, ronde bultjes, meestal gelokaliseerd op het achterhoofd en de nek. Soms ontstaan er puskoppen rond de haarzakjes (folliculitis), welke soms kunnen overgaan in een abces. Naarmate de tijd vordert ontstaan er confluerende littekenplakken, hetgeen gepaard kan gaan met pijn. Een abnormale toename van littekenweefsel in de huid wordt 'keloïd' genoemd. Deze plekken zijn meestal een paar centimeter in omvang, maar ze kunnen ook veel groter worden. Uiteindelijk zal de haargroei in het aangedane huidgebied verdwijnen, waardoor er kale plekken ontstaan.

Oorzaak folliculitis keloidalis

Het is anno 2019 nog niet bekend waardoor de ontstekingsreactie die gericht is tegen de haarwortelzakjes in de nek wordt veroorzaakt. De oorzaak moet waarschijnlijk gezocht worden in het eigen afweersysteem van het lichaam. De aandoening kan worden verergerd door een kort kapsel en door dicht op de (hoofd)huid te scheren.

Overgewicht en obesitas vormen een risicofactor voor folliculitis keloidalis / Bron: Taniadimas, PixabayOvergewicht en obesitas vormen een risicofactor voor folliculitis keloidalis / Bron: Taniadimas, Pixabay

Risicofactoren

De risicofactoren folliculitis keloidalis zijn niet welomschreven, hoewel sommige onderzoekers denken dat de volgende factoren de aandoening kunnen uitlokken:
  • Te dicht op de huid scheren.
  • Een chronisch trauma, zoals wrijving door de kraag in de nek of het dragen van een ketting. Alle materialen of voorwerpen die steeds wrijving met de huid geven, zoals:
    • Het frequent dragen van nauwsluitende kleding, waaronder hoge kragen;
    • Atleten die sportuitrusting gebruiken (helmen, schoudervullingen, etc.);
    • Militair personeel, die zware uniformen en rugzakken dragen.
  • Obesitas en overgewicht.
  • Metaboolsyndroom.
  • Gebruik van bepaalde medicijnen zoals cyclosporine (een afweerremmer en remt ontstekingen), fenytoïne of difenylhydantoine (een al lang bestaand anti-epilepticum, een middel tegen epileptische aanvallen), en carbamazepine (eveneens een anti-epilepticum).
  • Chronische ontsteking door bepaalde auto-immuunziekten.
  • Krullend haar of kroeshaar.
  • Ontstekingen.
  • Tatoeages in de nekregio.
  • Wondjes tijdens een knipbeurt.

Vóórkomen folliculitis keloidalis

Deze huidaandoeningen komt vooral voor bij negroïde personen, vaak mannen en zelden vrouwen. De man-vrouw-verhouding is ongeveer 20:1. De meeste gevallen doen zich voor bij personen tussen 14 en 25 jaar. Het komt bijna niet voor dat de huidaandoening zich manifesteert vóór de puberteit of na het 50e levensjaar.

Onderzoek en diagnose

Vraaggesprek en lichamelijk onderzoek
Op grond van het klinische beeld wordt de diagnose gesteld. Eventueel wordt er een huidbiopsie genomen als de klinische presentatie atypisch is en andere vergelijkbare aandoeningen uitgesloten moeten worden.

Acne vulgaris op het voorhoofd / Bron: Roshu Bangal, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Acne vulgaris op het voorhoofd / Bron: Roshu Bangal, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
Differentiële diagnose
De aandoening moet qua uiterlijke verschijningsvorm niet verward worden met:
  • Acne conglobata (een ernstige vorm van acne);
  • Acne vulgaris;
  • acneïforme erupties;
  • Folliculitis decalvans (een ontstekingsziekte van de hoofdhuid die tot kaalheid en littekenvorming leidt);
  • Hidradenitis suppurativa (een chronische inflammatoire huidziekte, die wordt gekenmerkt door een terugkerende ontsteking van de haarzakjes en talgklieren waarbij zich talloze pijnlijke abcessen vormen);
  • Perifolliculitis capitis abscedens et suffodiens (een pijnlijke en mutilerende huidafwijking).

Kijk uit met scheren / Bron: Stevepb, PixabayKijk uit met scheren / Bron: Stevepb, Pixabay

Behandeling folliculitis keloidalis

Uitlokkende factoren vermijden

Bepaalde zaken kunnen ontstekingen in de hand werken. Daarom is het allereerst belangrijk om niet te vaak en te diep te scheren en geen irriterende en geparfumeerde haarproducten te gebruiken. Ook is het aan te raden om geen tatoeage in de nekregio te laten zetten. Ook kun je het beste kleding vermijden die kan schuren over de aangedane huid in de hals en nek.

Medicatie

Behandeling van folliculitis keloidalis is gericht op het remmen van de ontstekingsreactie. Bij milde vormen kan een lokale antibiotica voorgeschreven worden. De dermatoloog kan ook kiezen voor het aanbrengen van corticosteroidzalf ('hormoonzalf'). Een injectie van corticosteroid in de ontstekingshaarden en littekens behoort ook tot de mogelijkheden.

Andere behandelingen

Verwijdering van de littekens door de (plastisch) chirurg of behandeling van littekenweefsel met een CO2 laser zijn ook behandelopties.

Complicaties

De volgende complicaties kunnen optreden bij folliculitis keloidalis:
  • Intense jeuk en ernstig pijnlijke plekken kunnen psychologische stress.
  • Huidmisvorming door de aanwezigheid van wijdverspreide laesies. Dit kan leiden tot cosmetische problemen en verhoogde emotionele stress en mogelijk zelfs depressie veroorzaken.
  • Krabben kan leiden tot secundaire infecties, die ook kunnen ontstaan ​​als gevolg van abcesvorming.
  • Folliculitis keloidalis kan leiden tot permanent haarverlies in het getroffen gebied (of alopecia oftewel pleksgewijze kaalheid).
  • Lichte of juist donkere plekken (respectievelijk hypopigmentatie of hyperpigmentatie) na genezing van de aandoening.
  • De aandoening kan vele jaren aanhouden en voor emotionele stress zorgen.

Gezonde voeding / Bron: Oleksandra Naumenko/ShutterstockGezonde voeding / Bron: Oleksandra Naumenko/Shutterstock

Folliculitis keloidalis voorkomen en preventie

Anno 2019 zijn er geen specifieke methoden of richtlijnen om folliculitis keloidalis te voorkomen. Het volgende kan echter worden overwogen:
  • Verminder of elimineer het gebruik van kleding / uitrusting die constante huidirritatie veroorzaakt door wrijving (contact met de huid).
  • Vermijd scheren dicht op de huid.
  • Blijf lichamelijk fit en actief door een uitgebalanceerd dieet en lichaamsbeweging.
  • Voorkom de vorming van ernstige klachten en verlittekening door vroege herkenning en tijdige adequate behandeling.

Prognose en vooruitzichten

De prognose van folliculitis keloidalis hangt af van de omvang en ernst van de klachten. Over het algemeen is de prognose vrij goed, als de huidaandoening snel wordt gediagnosticeerd en op de juiste manier wordt behandeld. Personen met mildere klachten en symptomen hebben een betere prognose dan mensen met ernstige tekenen en symptomen en wijdverspreide laesies. De aandoening is moeilijker te behandelen, als er permanente verminking van de huid is opgetreden. De aandoening kan gedurende enkele jaren aanhouden, ook met de juiste behandeling.

Lees verder

© 2011 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Folliculitis decalvans: symptomen, oorzaak en behandelingFolliculitis decalvans: symptomen, oorzaak en behandelingFolliculitis decalvans is een vrij zeldzame ontstekingsziekte van de hoofdhuid, welke zich kenmerkt door ontstoken haarz…
Folliculitis keloidalis: Ontsteking van haarzakjes op hoofdFolliculitis keloidalis: Ontsteking van haarzakjes op hoofdFolliculitis keloidalis is een chronische ontstekingsziekte (inflammatoire aandoening) waarbij de haarzakjes op de achte…
Folliculitis: Ontsteking haarzakjes met pijn & jeuk aan huidFolliculitis: Ontsteking haarzakjes met pijn & jeuk aan huidBij folliculitis (haarwortelontsteking, haarzakontsteking) zijn één of meer haarzakjes (haarfollikels) ontstoken. Deze g…
Jeukende uitslag in nek en hals: symptomen en oorzakenJeukende uitslag in nek en hals: symptomen en oorzakenEr kunnen zich allerlei huidaandoeningen manifesteren in de hals en de nek(-regio). Dit kan gepaard gaan met een scala a…
Ontstoken haarzakje in lies, op rug of hoofdhuid behandelenOntstoken haarzakje in lies, op rug of hoofdhuid behandelenLast van een ontstoken haarzakje? Folliculitis is een medische term die verwijst naar een ontsteking van het bovenste de…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Istock.com/AW
  • DoveMed. Acne Keloidalis Nuchae (AKN). https://www.dovemed.com/diseases-conditions/acne-keloidalis-nuchae/ (ingezien op 12-3-2018)
  • Huidhuis. Folliculitis keloïdalis. https://www.huidhuis.nl/huidaandoening/folliculitis-keloidalis (ingezien op 12-3-2018)
  • Kelly A.P.: Pseudofolliculitis barbae and acne keloidalis nuchae. Dermatol Clin. Oct 2003;21(4):645-53.
  • http://www.huidinfo.nl
  • Afbeelding bron 1: Taniadimas, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Roshu Bangal, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • Afbeelding bron 3: Stevepb, Pixabay
  • Afbeelding bron 4: Oleksandra Naumenko/Shutterstock

Reageer op het artikel "Folliculitis keloidalis: symptomen, oorzaak en behandeling"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

B. Hulsman, 11-04-2016 09:33 #2
L.s.
Mijn leeftijd is 81 jaar en ik heb al meer dan 40 jaar last van ontstoken talgklieren cq haarzakjes.
Alleen antibiotica helpt, alleen ik kan uiteraard niet continu antibiotica gebruiken. Weten jullie een oplossing?
Vriendelijke groet,
Boudewijn Hulsman
Havelte

P. J. J. Kempen, 18-09-2014 05:15 #1
Hallo, ik ben 62 jaar en heb er al 2 jaar last vanů zou graag weten wat ik ertegen moet doen, Dank Reactie infoteur, 21-12-2014
Wat u ertegen kunt doen staat beschreven onder 'behandeling'.

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 01-03-2019
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Special: Hoofdhuidaandoeningen
Bronnen en referenties: 9
Reacties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!