InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Diversen > Slaapgebrek: gevolgen chronisch slaaptekort voor gezondheid

Slaapgebrek: gevolgen chronisch slaaptekort voor gezondheid

Slaapgebrek: gevolgen chronisch slaaptekort voor gezondheid Slaapgebrek komt vaak voor. Wat zijn de gevolgen van chronisch slaapgebrek of slaaptekort? Chronische slaapverstoring is van invloed op je fysieke en mentale functioneren. Iedereen heeft wel eens last van slapeloosheid. Factoren als lawaai, pijn, cafeïne, verstoring van je ritme, een vreemde omgeving en zorgen, kunnen daarbij een rol spelen. Een nachtje slecht slapen veroorzaakt concentratieproblemen, een verzwakte weerstand, meer kans op een ongeval op het werk of in het verkeer. Op de lange termijn is slaapgebrek slecht voor de gezondheid; je hebt meer kans op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en overgewicht.

Slaapgebrek gevolgen


Overmatige vermoeidheid / Bron: Istock.com/BartekSzewczykOvermatige vermoeidheid / Bron: Istock.com/BartekSzewczyk

Chronisch slaapgebrek

Chronisch slaaptekort is van aanzienlijke invloed op je gezondheid en algehele functioneren. De directe gevolgen zijn overdag goed merkbaar en ingrijpend in de vorm van een waaier aan klachten zoals:
  • overmatige vermoeidheid;
  • concentratiestoornissen;
  • prikkelbaarheid;
  • verminderde leerprestaties en/of werkprestaties;
  • depressieve gevoelens en gevoelens van burn-out; en
  • libidoverlies.

Chronische slaapgebrek leidt tot chronische klachten

Een chronisch slaaptekort draagt tevens bij aan het het veroorzaken, in stand houden dan wel verergeren van een aantal chronische ziektebeelden, zoals:

De onderliggende pathofysiologische mechanismen en processen zijn complex en diffuus. Het is niet altijd is duidelijk wat oorzaak en wat gevolg is.

Koffie kan de slaap verstoren / Bron: Istock.com/PuwanaiSomwanKoffie kan de slaap verstoren / Bron: Istock.com/PuwanaiSomwan

Oorzaken van een slaaptekort

Er zijn vele oorzaken van slaaptekort. De stress van het dagelijkse leven kan je uit je slaap houden of misschien blijf je te lang wakker om te gamen, werken of huiswerk te maken, etc. Een verstoring van het dag- en nachtritme door onregelmatig werken (ploegendienst) of het verschuiven van slaapuren (bekend is het fenomeen om in het weekend tot laat uit te gaan en dan overdag lang uitslapen). Slaapverstoring kan ook door de omgeving komen, zoals lawaai van buiten, een snurkende kamer- of bedgenoot, te veel licht, een te koude of juist te warme slaapkamer, een slecht matras, etc. Er kunnen ook middelen in het spel zijn die de slaap verstoren. Voorbeelden hiervan zijn bepaalde voedingsmiddelen als coffeïne (koffie, thee, frisdrank, chocola), alcohol, drugs (nicotine en amfetamineachtige stoffen zoals XTC en cocaïne maken wakker), maar ook sommige geneesmiddelen kunnen slapeloosheid en onrustig dromen veroorzaken.

Bijzondere oorzaken

Er kunnen ook bijzondere oorzaken zijn van slaapproblemen, zoals een lichamelijke of psychiatrische aandoening. Het is uitermate belangrijk te beseffen dat slaaptekort vaak te wijten is aan niet-gediagnosticeerde slaapstoornissen. Er zijn tientallen slaapstoornissen. Een veelvoorkomende slaapstoornis is OSAS, wat staat voor 'obstructief slaap apneu syndroom', een aandoening waarbij tijdens slaap de bovenste luchtwegen als gevolg van spierverslapping dichtvallen. Het ongediagnosticeerd en onbehandeld laten van slaapstoornissen heeft negatieve consequenties voor alle eerdergenoemde klachten en ziektebeelden.

Kortetermijngevolgen slaapgebrek

De kortetermijneffecten van slaapgebrek zijn onder meer:
  • verminderde prestaties en concentratiegebrek;
  • verslechtering geheugen en cognitieve functies;
  • relationele problemen;
  • verminderde kwaliteit van leven;
  • meer kans op ongevallen;
  • honger;
  • weerslag op je uiterlijk;
  • verminderde weerstand;
  • verminderde emotieregulatie.

Verminderde prestaties en concentratiegebrek

Slaaptekort leidt tot een aanzienlijke vermindering van de prestaties en het concentratievermogen. Het verminderen van je nachtrust met slechts anderhalf uur gedurende één nacht kan leiden tot een vermindering van alertheid overdag met maar liefst 32%. Verder blijkt uit Koreaans onderzoek dat het inhalen van een slaapachterstand in het weekend in verband met een gebrek aan slaap doordeweeks, samenhangt met slechte prestaties en concentratiegebrek bij pubers (Arch Pediatr Adolesc Med. 2011;165:806-12).

Geheugen en cognitieve functies

Verminderde concentratie en overmatige slaperigheid overdag tasten je geheugen en je cognitieve vaardigheden aan. Je vermogen om te denken en informatie te verwerken gaat achteruit en je bent vergeetachtiger aangezien slapen bepalend is voor het vormen van langdurige herinneringen.

Problemen in de relatiesfeer

Verstoring van de slaap van de persoon met wie je het bed deelt door een slaapstoornis, kan aanzienlijke relationele problemen veroorzaken (bijvoorbeeld gescheiden slapen, conflicten, zwaarmoedigheid, etc.).

Verminderde kwaliteit van leven

Slaapgebrek leidt tot een verminderde kwaliteit van leven doordat je bijvoorbeeld niet in staat bent om deel te nemen aan bepaalde activiteiten die je aandacht vereisen, zoals naar de bioscoop gaan, het zien van een toneelstuk op school waar je kind aan deelneemt of het volgen van een lezing of preek.

Arbeidsongeval

Slaapgebrek vergroot tevens het risico op een arbeidsongeval. Het blijkt dat 's nachts zes uur of minder slapen het risico op een verkeersongeval verdriedubbelt. Na één nacht slecht slapen zwakt je oog-handcoördinatie al af.

Verkeersongeval door slaapgebrek / Bron: Gellinger, PixabayVerkeersongeval door slaapgebrek / Bron: Gellinger, Pixabay

Verkeersongevallen

Volgens voorzichtige schattingen gebaseerd op buitenlands onderzoek, is in 10% tot 15% van de ernstige verkeersongevallen sprake van vermoeidheid bij de bestuurder. Hierbij kan sprake zijn van (werk)stress of te lang achtereen doorrijden, maar ook slecht of te kort slapen kan eraan ten grondslag liggen.

Hongerig

Al na één slapeloze nacht wordt een bepaald hersengebied extra geactiveerd, wat erin resulteert dat je hongergevoel wordt aangewakkerd waardoor je meer trek hebt dan normaal. Slaapgebrek doet je niet alleen hunkeren naar grotere porties, maar ook naar voeding met veel vetten en koolhydraten. Op de lange termijn kan dit overgewicht veroorzaken.

Uiterlijk

Eén nacht te kort slapen is al duidelijk zichtbaar rond mond, ogen en huid. Op lange termijn veroudert je huid zelfs sneller, waardoor je er ouder uitziet dan je bent.

Verminderde weerstand

Een goede nachtrust is één van de belangrijkste bouwstenen voor je immuunsysteem. Tijdens de slaap maakt je lichaam het hormoon 'cytokine' aan dat samen met andere stoffen nodig is voor biologische afweerreacties, waardoor je beschermd bent tegen infecties en ziektes. Een structureel slaaptekort zorgt ervoor dat je immuunsysteem moeilijker herstelt. Op lange termijn verzwakt je immuunsysteem en dit maakt dat je vatbaarder voor ziekten, aandoeningen en infecties.

Emotieregulatie

Aan de hand van hersenscans heeft men kunnen aantonen dat slaaptekort het emotiecentrum in je brein met meer dan 50% reactiever maakt. Dit resulteert erin dat je minder goed in staat bent om emotionele gebeurtenissen te relativeren, waardoor je ongecontroleerd en impulsief kan reageren.

Langetermijngevolgen slaapgebrek

Op de lange termijn zijn de gevolgen van chronisch slaapgebrek en onbehandelde slaapstoornissen groot. Het wordt geassocieerd met talrijke, ernstige medische aandoeningen, waaronder:
  • Hoge bloeddruk;
  • Hartaanval;
  • Hartfalen;
  • Een beroerte (CVA);
  • Zwaarlijvigheid en obesitas;
  • Psychiatrische problemen, zoals depressie en andere stemmingsstoornissen;
  • Attention Deficit Disorder (ADD), een concentratiestoornis;
  • Diabetes type 2; en
  • Het produceren van minder spermacellen.

Lees verder

© 2015 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Slaapgebrek en de invloed op je gezondheidSlaapgebrek en de invloed op je gezondheidEr zijn veel mensen die lijden aan een slaaptekort. Dat kan allerlei oorzaken hebben zoals stress, ontregeld slaapritme…
Slaapgebrek bij kinderen en de gevolgenSlaapgebrek bij kinderen en de gevolgenNet zoals bij volwassenen, zijn er tegenwoordig ook steeds meer kinderen die te weinig slapen. Een kind slaapt tegenwoor…
Slaapgebrek en dikker worden: ontregeling stofwisselingSlaapgebrek en dikker worden: ontregeling stofwisselingDoor een gezonde nachtrust voelen we ons niet alleen fitter, het is ook erg belangrijk voor een gezond gewicht. Zodra we…
Gezondheidsklachten door slaapgebrekGezondheidsklachten door slaapgebrekHet niet kunnen slapen 's nachts is voor veel mensen een kwelling. Naast dat slaapgebrek leidt tot vervelende vermoeidhe…
Slaaptekort: Wat doe ik eraan?Slaaptekort: Wat doe ik eraan?Slaaptekort kan verschillende oorzaken hebben, en voor slaapgebrek zijn ook diverse oplossingen. Wanneer je te weinig ur…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: PublicDomainPictures, Pixabay
  • A.A.F. Jochems, F.W.M.G. Joosten. Coëlho - zakwoordenboek der geneeskunde. Reed Business Education, 31e geheel herziene druk, 2014.
  • Hidde Boersma. Slaapgebrek zorgt voor verminderde prestaties bij pubers. Ned Tijdschr Geneeskd. 2011;155:C1087
  • Seog Ju Kim, MD, PhD; Yu Jin Lee, MD, PhD; Seong-Jin Cho, MD, PhD; In-Hee Cho, MD, PhD; Weonjeong Lim, MD, PhD; Wonshin Lim, MD, PhD. Relationship Between Weekend Catch-up Sleep and Poor Performance on Attention Tasks in Korean Adolescents. Arch Pediatr Adolesc Med. 2011;165(9):806-812. doi:10.1001/archpediatrics.2011.128.
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/BartekSzewczyk
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/PuwanaiSomwan
  • Afbeelding bron 3: Gellinger, Pixabay

Reageer op het artikel "Slaapgebrek: gevolgen chronisch slaaptekort voor gezondheid"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 27-09-2018
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Diversen
Special: Slaaptekort
Bronnen en referenties: 7
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!