InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Natuurgeneeswijze > De geneeskracht van zwarte els

De geneeskracht van zwarte els

De geneeskracht van zwarte els De zwarte els is een boom uit de berkenfamilie. Hij kan maximaal 35 meter hoog worden en tref je ook aan in Nederland en België. De boom heeft een vrij groot verspreidingsgebied want hij komt voor in West Europa en op het gehele Euraziatische continent tot aan Siberië toe. Daarnaast groeit de zwarte els in Noord Afrika en Japan. Je ziet de boom in Nederland vaak op plekken waar een boerenslootje ligt dat de weilanden markeert. Hij houdt namelijk van natte grond en groeit graag dichtbij water.
Botanische tekening zwarte els / Bron: Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé, Wikimedia Commons (Publiek domein)Botanische tekening zwarte els / Bron: Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Inhoud:


Naamgeving zwarte els

De Latijnse naam voor zwarte els is Alnus glutinosa. Glutinosa betekent kleverig. Dat slaat op de knoppen en de jonge bladeren, die inderdaad kleverig zijn. Een alternatieve naam voor de zwarte els is de rode els. Hij heeft deze naam omdat er rode kleurstof uit de boom gewonnen wordt. Het hout van de zwarte els is roodachtig oranje. Hij heet zwarte els omdat het schors en de gedroogde zaden zwart ogen.

Werkzame stoffen zwarte els

Elzenproppen / Bron: Reytan, Wikimedia Commons (Publiek domein)Elzenproppen / Bron: Reytan, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Van zwarte els wordt de schors gebruikt voor medicinale doeleinden. In de schors zitten tanninen, rode kleurstof die elsrood wordt genoemd en vette olie in de vorm van palmitine en stearinezuur. In zwarte els zitten de flavonoïden beta-sitosterine en hyperoside. In het begin van de 21e eeuw worden aan de lopende band nieuwe stoffen in geneesplanten gevonden. Sommige hebben nog geen naam maar slechts een ingewikkelde scheikundige term. Een voorbeeld. In een onderzoek dat in 2013 werd gepubliceerd onthulde dat er 14 soorten diarylheptanoïden waren in zwarte els waarvan de onderzoekers zelf er 12 hebben ontdekt. Hier volgt een opsomming van de 14 diarylheptanoïden, die je voor kennisgeving mag aannemen:
1. oregonin2. platyphylloside3. rubranoside A4. rubranoside B5. hirsutanonol
6. hirsutenone7. hirsutanonol-5-O-β-D-glucopyranoside8. platyphyllonol-5-O-β-D-xylopyranoside9. aceroside VII10. alnuside A
11. alnuside B12. 1,7-bis-(3,4-dihydoxyphenyl)-5-hydroxy-heptane-3-O-β-D-xylopyranoside13. (5S)-1-(4-hydroxyphenyl)-7-(3,4-dihydroxyphenyl)-5-O-β-D-glucopyranosyl-heptan-3-one14. (5S)-1,7-bis-(3,4-dihydroxyphenyl)-5-O-β-D-[6-(3,4- dimethoxycinnamoylglucopyranosyl)]-heptan-3-one

Zwarte els en pollenallergie

De zwarte els heeft pollen die door de bloem worden afgegeven welke tot de grootste veroorzakers van allergieën en hooikoorts behoort. Het is vrij onbekend dat deze boom verantwoordelijk is voor allergie. Tegen allergie lijkt weinig te doen, totdat je weet dat allergie door watertekort komt. Uitdroging van het lichaam zorgt voor extra histamine. Histamine wordt eveneens vrijgegeven als we pollen inademen. Maar dat kunnen we niet tegengaan want er zijn vele pollen van struiken en bomen waarvoor mensen allergisch zijn. Wat we wel kunnen doen is water drinken, want dat werkt als de beste histamineremmer voor mensen die uitgedroogd zijn.

Medicinale geschiedenis zwarte els

Dioscorides, de pionier van de geneeskunde die legerarts was bij het Romeinse leger, zette de zwarte els al in bij maag- en darmkrampen. Voor dit doel werd thee gedronken van de schors. Hildegard von Bingen, een Rooms-katholieke kloosterbewoonster uit de Middeleeuwen die zich in veel zaken verdiepte waaronder de geneeskunde, zag daar echter geen heil in; zij vond zwarte els een nutteloze boom. Hieronymus Bock of Geronimo Caprone, een Duitse, Lutherse geleerde uit de 16e eeuw raadde zwarte els aan bij tandpijn en tandvleesbloedingen. In dezelfde tijd schreef de Italiaanse arts Pietro Andrea Mattioli zwarte els voor bij bloedingen en mondslijmvliesontsteking. Verder werd in de Renaissance zwarte els aangewend bij aften en keelpijn.

Therapeutische toepassing

Zwarte els / Bron: Nova, Wikimedia Commons (CC BY-2.5)Zwarte els / Bron: Nova, Wikimedia Commons (CC BY-2.5)
Net zoals Dioscorides 2000 jaar geleden deed, wordt zwarte els nog altijd door fytotherapeuten aangewend om
  • Keelpijn, Angina,
  • Faryngitis,
  • Amygdalitis
  • Zweertjes en aften
mee te bestrijden. De tanninen zijn in deze de werkzame medicinale stof. Daarnaast heeft de bast een koortswerende werking. Men kan het vergelijken met de koortswerende werking van kinabast. De tanninen maken het een middel dat wonden sneller geneest en bloedingen stelpt. Het wordt uitwendig aangebracht om huidwonden mee te behandelen. Ook bij inwendige bloedingen en diarree is zwarte els een uitkomst.

Verwerkingsvorm zwarte els

Van 10 tot 20 gram gedroogde schors van zwarte els wordt op een liter water een thee gemaakt. Voor mondziekten kan men deze thee als gorgeldrank gebruiken. Voor huidziekten kan men de huid wassen met deze thee. Voor inwendig gebruik kan men de thee opdrinken.

Waarschuwingen ten aanzien gebruik zwarte els

In principe is het gebruik van zwarte els gevaarloos maar je moet wel de volgende richtlijnen in de gaten houden:
  • Gebruik alleen gedroogde schors want thee van verse schors leidt tot braken.
  • Pas op met medicijngebruik; medicijnen kunnen slechter werken als thee van zwarte elsschors wordt ingenomen.
  • Je kunt de zwarte elsschorsthee niet combineren met alkaloïden en zouten van zware metalen.

Lees verder

© 2013 - 2019 Tom008, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Gerelateerde artikelen
Zwarte els, Alnus glutinosaZwarte els, Alnus glutinosaDe zwarte els, of Alnus glutinosa, is een waterminnende boom. Hij is te vinden bij oevers en moerassen in vrijwel heel E…
Hoe ontstaat keelpijn?Hoe ontstaat keelpijn?Keelpijn: iedereen heeft het weleens. In het ene geval heb je alleen een irritant en vervelend gevoel in je keel. Op and…
Huismiddeltjes: Keelpijn en koortsKoorts is een vervelend verschijnsel en wanneer het uit de hand loopt is het zelfs levensbedreigend. Wanneer zich de all…
Keelpijn, wat is de oorzaak en wat kun je er tegen doen?Keelpijn, wat is de oorzaak en wat kun je er tegen doen?Keelpijn is een veel gehoorde klacht die vooral in de herfst en winter veel voorkomt. Het wordt vaak veroorzaakt door ee…
Wat te doen bij keelpijnIedereen heeft wel eens keelpijn, het komt vaak voor. De meeste mensen met keelpijn hebben last van een virusinfectie en…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Roger Griffith, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Boek: Groot handboek geneeskrachtige planten, Geert Verhelst
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Zwarte_els
  • http://de.wikipedia.org/wiki/Hieronymus_Bock
  • http://de.wikipedia.org/wiki/Schwarz-Erle
  • Ontdekte stoffen in zwarte els: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23512500
  • Foto´s: wikimedia commons
  • Afbeelding bron 1: Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Reytan, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Nova, Wikimedia Commons (CC BY-2.5)

Reageer op het artikel "De geneeskracht van zwarte els"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tom008
Gepubliceerd: 20-09-2013
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Natuurgeneeswijze
Bronnen en referenties: 10
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!