Acute hevige buikpijn: oorzaken plotseling extreme buikpijn

Acute hevige buikpijn: oorzaken plotseling extreme buikpijn Acute hevige buikpijn of ernstige buikpijn, ook wel acute buik genoemd, kent veel mogelijke oorzaken. De meest voorkomende oorzaken van acute of plotselinge, hevige of extreme buikpijn zijn acute blindedarmontsteking, galstenen, nierstenen, diverticulitis of een geperforeerde maagzweer. Soms kan een plotselinge en ernstige pijn in je buik ook worden veroorzaakt door een maag-darmontsteking (gastro-enteritis), in de volksmond 'buikgriep' genoemd. Acute hevige buikpijn kan ook worden veroorzaakt door Anterior Cutaneous Nerve Entrapment Syndrome (ACNES), ofwel buikpijn als gevolg van een beknelde zenuw. Hevige, plotselingen buikpijn kan ook worden veroorzaakt door een verwonding. Als je plotseling een martelende scherpe of stekende pijn ervaart in een bepaald gebied van je buik, neem dan onmiddellijk contact op met je huisarts. Het kan een teken zijn van een ernstige ziekte die snel erger wordt zonder behandeling.
Acute hevige buikpijn / Bron: Leszek Glasner/Shutterstock.comAcute hevige buikpijn / Bron: Leszek Glasner/Shutterstock.com

Acute hevige buikpijn

Ernstige buikpijn

Buikpijn komt veel voor en is vaak een onopvallende klacht. Acute hevige buikpijn of ernstige buikpijn is echter bijna altijd een symptoom van een intra-abdominale aandoening. Het kan de enige aanduiding zijn van de noodzaak van een operatie en er moet vaak snel gehandeld worden. Gangreen en perforatie van de darmen kunnen zich voordoen in minder dan 6 uur vanaf het begin van de symptomen bij bepaalde aandoeningen (bijvoorbeeld bij een onderbreking van de bloedtoevoer van de darm door een obstructie of een arteriële embolie). Extra alertheid is geboden in geval van buikpijn bij patiënten die zeer jong of erg oud zijn en bij mensen met een hiv-infectie of die immuunonderdrukkende middelen slikken (inclusief corticosteroïden).

Verschil in pijnbeleving en de uiting daarvan

De ene persoon kan anders op pijn reageren dan een andere persoon. Sommige mensen, met name ouderen, zijn stoïcijns, terwijl anderen hun symptomen overdrijven. Zuigelingen, jonge kinderen en sommige ouderen kunnen moeite hebben met het lokaliseren van de pijn.

Acute buik

De term 'acute buik' verwijst naar abdominale symptomen en tekenen van zulke ernst of omvang, dat er aandoeningen waarbij er (snel) geopereerd moet worden, in overweging moeten worden genomen.

Dunne darm, blindedarm met wormvormig aanhangsel en dikke darm / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)Dunne darm, blindedarm met wormvormig aanhangsel en dikke darm / Bron: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Acute blindedarmontsteking

Een blindedarmontsteking ontstaat vaak vrij plotseling. Je hebt aanvankelijk last van een vage pijn in het midden van de buik, ergens ter hoogte van de navel. In de komende 24 uur verplaatst de pijn zich naar de rechter onderbuik. Dit kan gepaard gaan met misselijkheid en braken (overgeven), gebrek aan eetlust en koorts. Temperatuursverhoging en een gevoel van algehele malaise maken ook deel uit van de klachten. Het aanraken van de buik en het daarna loslaten kan zeer pijnlijk zijn, vooral rechtsonder. Ook hoesten en lachen kan pijnlijk en derhalve zeer vervelend zijn. Veelal wordt ook vervoerspijn aangegeven. Vroege symptomen van blindedarmontsteking zijn vaak moeilijk te onderscheiden van sommige andere aandoeningen, zoals buikgriep. Wanneer de diagnose is gesteld, is het verwijderen van de ontstoken blindedarm de gangbare behandeling.

Hevige pijn door galstenen

In de galblaas zit een dikke vloeistof (gal) die zorgt voor de vertering van vetten in het voedsel. Soms kristalliseert de vloeistof tot galstenen. Wanneer een galsteen klem komt te zitten in de galwegen, wordt de doorstroming van galvloeistof belemmerd waardoor er klachten ontstaan. Het belangrijkste symptoom is in dat geval koliekachtige pijn in de bovenbuik, waardoor je niet stil kan blijven liggen of zitten. Deze pijn kan één tot vier uur aanhouden en gepaard gaan met misselijkheid, braken en geelzucht. Het operatief verwijderen van de galblaas is de meest effectieve behandeling bij galstenen die klachten veroorzaken.

<STRONG>Niersteen</STRONG> / Bron: Blausen.com, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Niersteen / Bron: Blausen.com, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)

Krampende pijn door nierstenen

Nierstenen zijn steenvormige afwijkingen, welke ontstaan in het nierbekken. Kleine nierstenen kun je ongemerkt met de urine uitplassen; het zijn de grotere stenen die voor problemen kunnen zorgen. Deze kunnen vast komen te zitten in de urineleider, wat aanleiding geeft tot pijnkrampen (koliekpijn). Deze pijn is te herkennen als krampende pijn van wisselende intensiteit. Deze hevige aanvalsgewijze pijn manifesteert zich in de rug met uitstralingspijn naar onderbuik, zijkant van de buik en lies. Het gaat vaak gepaard met bewegingsdrang (niet stil kunnen zitten of liggen). Verder heb je vaak last van misselijkheid en braken, moet je hevig zweten en heb je last van koorts. Andere symptomen zijn bloed in de urine, soms alleen onder de microscoop zichtbaar, en pijn bij het plassen en drang om te plassen.

Acute buik door diverticulitis

Een divertikel is een goedaardige uitstulping in de dikke darm. Wanneer een divertikel ontstoken raakt, wordt dat diverticulitis genoemd. Hierbij krijg je last van (soms hevige) buikpijn, meestal links onder in de buik. Je kunt je er ook ziek bij voelen en misselijkheid en koorts komen ook voor. Hoe diverticulitis ontstaat is niet precies duidelijk. Meestal gaat de ontsteking vanzelf over.

Geperforeerde maagzweer

Een maagzweer is een zweer van de maagwand of twaalfvingerige darm. Als een maagzweer de wand heeft weggevreten, spreekt men van een geperforeerde maagzweer, een maagzweerperforatie of maagperforatie. Dit is een potentieel levensbedreigende complicatie van een gewone maagzweer. Een geperforeerde maagzweer wordt gekenmerkt door een hevige pijn, veelal bovenin de buik. Er kan hierbij materiaal uit de maag of uit de twaalfvingerige darm in de buikholte weglekken. Dit kan buikvliesontsteking veroorzaken, wat tot shock kan leiden. Vaak is een spoedoperatie nodig om het gat dicht te maken.

Buikgriep

Buikgriep of gastro-enteritis wordt vaak veroorzaakt door een infectie met een virus of bacterie. Je krijgt vaak last van (hevige) buikkrampen, buikpijn, misselijkheid en braken, borrelingen in de darmen, diarree (met of zonder bloed en slijm) en gewichtsverlies. Een milde buikgriep is gewoonlijk self-limiting, dat wil zeggen dat het vanzelf overgaat. Voorkom uitdroging door veel te drinken, bij voorkeur ORS: een mengsel van glucose en zouten. Bouillon is ook een optie. Bij ernstige of aanhoudende klachten, doe je er goed aan contact op te nemen met de huisarts

ACNES

ACNES staat voor Anterior Cutaneous Nerve Entrapment Syndrome, ofwel buikpijn door een beknelde zenuw. Het kan zich manifesteren als een plotseling opkomende hevige buikpijn op één specifieke plek. Bij ACNES is het uiteinde van de gevoelszenuw om onduidelijke reden bekneld geraakt en dit veroorzaakt buikpijn. Vaak is de buikpijn dermate hevig, dat je niet meer aan het gewone leven kunt deelnemen. De behandeling bestaat uit een verdovende injectie met corticosteroïden op de pijnplek, dat wil zegen de plek waar de zenuw door het kapsel van de buikspier heen komt. Wanneer een verdovende injectie niet of onvoldoende werkt, dan is een operatie te overwegen.

Galblaas en alvleesklier / Bron: Nerthuz/Shutterstock.comGalblaas en alvleesklier / Bron: Nerthuz/Shutterstock.com

Acute alvleesklierontsteking

Acute alvleesklierontsteking (pancreatitis) is een ernstige aandoening waarbij de alvleesklier (pancreas) ontstoken is. Overmatig alcoholgebruik is een veel voorkomende oorzaak van acute pancreatitis. Zeldzame oorzaken zijn extreem hoge triglyceridengehalten, medicatiebijwerkingen, buikletsels, infectieuze en reumatologische aandoeningen. In zeer weinig gevallen wordt pancreatitis veroorzaakt door een onbekende oorzaak (zogenaamde 'idiopathische pancreatitis').

Plotselinge acute hevige buikpijn is typerend voor acute alvleesklierontsteking. Door de pijn heb je de neiging om voorovergebogen te gaan zitten met de knieën op de borst en er kan uitstralingspijn optreden naar de rug, linkerzij en linkerschouder. Bijkomende klachten van acute alvleesklierontsteking zijn misselijkheid, braken, koorts en een versnelde ademhaling. Na het nemen van een maaltijd nemen de klachten toe.

Overige oorzaken ernstige buikpijn

Hevige buikpijn of ernstige buikpijn kan ook voorkomen bij volgende aandoeningen:
  • acute intermitterende porfyrie;
  • acute nierbekkenontsteking (pyelonefritis);
  • bacteriële infecties (Campylobacter, Salmonella, Shigella);
  • buikvliesontsteking (peritonitis);
  • darmafsluiting of ileus (verstoppen van de darmen met buikpijn en braken)
  • Aneurysma / Bron: Martin SulmanAneurysma / Bron: Martin Sulman
    diabetes;
  • dyspepsie (een verstoring in het spijsverteringsysteem);
  • een breuk (bijvoorbeeld door een aneurysma, een plaatselijke verwijding van een slagader: in het bijzonder een ruptuur van een abdominaal aorta-aneurysma, een uitpuiling of zwelling in het deel van de aorta dat door de buik loopt);
  • familiale mediterrane koorts;
  • galblaasaandoening zoals galwegiontsteking (cholangitis) en galblaasontsteking (cholecystitis);
  • hartaanval of hartinfarct (myocardinfarc);
  • hemofilie;
  • longembolie (afsluiting van een slagader in de longen);
  • longontsteking (pneumonie);
  • loodvergiftiging;
  • nierziekten;
  • paroxysmale nachtelijke hemoglobinemie;
    Normale en buitenbaarmoederlijke zwangerschap / Bron: BruceBlaus, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)Normale en buitenbaarmoederlijke zwangerschap / Bron: BruceBlaus, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • polycythemia vera;
  • Syndroom van Henoch-Schönlein;
  • torsie of draaiing (bijvoorbeeld van een ovariumcyste of eierstokcyste);
  • urineweginfectie;
  • vasculitis (bloedvatontsteking);
  • zwangerschapscomplicatie (zoals bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap).

Lees verder

© 2013 - 2021 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Buikpijn bij volwassenen jonger dan 40 jaarBij volwassenen jonger dan veertig jaar wijst acuut ontstane buikpijn meestal op een ernstige ziekte. De appensicitis (…
Pijnklachten buik: welke pijnstillers nemen tegen buikpijn?Pijnklachten buik: welke pijnstillers nemen tegen buikpijn?Pijnklachten in de buik kunnen variëren van lichte tot gematigde en erg hevige buikpijn. Afhankelijk van de oorzaak zal…
Buikpijn bij kinderenBuikpijn bij kinderenBuikpijn bij kinderen is heel vervelend. Het kan veel verschillende oorzaken hebben zoals stress, diarree, maagzuur, con…
Een maagzweer of gewoon buikpijn?Een maagzweer of gewoon buikpijn?Buikpijn is de meest gehoorde klacht, vooral kinderen klagen hier nog al eens van. De buik bestrijkt een groot gebied en…

ACNES: symptomen en behandeling buikwandpijnsyndroomACNES: symptomen en behandeling buikwandpijnsyndroomACNES staat voor Anterieur Cutaneous Nerve Entrapment Syndrome. De afkorting ACNES klink exotisch, toch is het een veel…
Het Goldenhar syndroom, een ander gezichtHet Goldenhar syndroom, een ander gezichtMensen die zijn geboren met het Goldenhar syndroom zijn herkenbaar aan hun afwijkende uiterlijk. Er is meestal sprake va…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Melodia plus photos/Shutterstock.com
  • Alvleeskliervereniging. Acute Pancreatitis (alvleesklierontsteking). https://www.alvleeskliervereniging.nl/de-alvleesklier/aandoeningen/acute-pancreatitis.aspx (ingezien op 5-1-2020)
  • J.A.M. Baar, C.A. Bastiaansen, A.A.F. Jochems: Anatomie & fysiologie. Bohn Stafleu van Loghum, tweede druk, 2007.
  • Merck Manual. Acute Abdominal Pain. http://www.merckmanuals.com/professional/gastrointestinal-disorders/acute-abdomen-and-surgical-gastroenterology/acute-abdominal-pain (ingezien op 4-8-2017)
  • Patrice van Efferen. Mordern medisch woordenboek - Praktische snelzoekgids van A-Z. Elmar, Rijswijk, 5e druk 2009.
  • Prof. dr. D.H. Ford, prof. dr. J.P. Schadé, dr. J. Tomson (hoofdredactie). Het grote medische handboek. Rebo Productions, Lisse, 2009.
  • www.gezondheidenco.nl/acnes-buikpijn-beknelde-zenuw-buik/
  • Afbeelding bron 1: Leszek Glasner/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 2: Henry Vandyke Carter, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Blausen.com, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 4: Nerthuz/Shutterstock.com
  • Afbeelding bron 5: Martin Sulman
  • Afbeelding bron 6: BruceBlaus, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
Reacties

Carmelita, 21-08-2017
Wat is het juiste voeding die je kunt gebruiken bij hevige buikpijn? de darmen zijn al er uit gehaald. de buikpijn blijft maar komen, soms met braken en diarree. Reactie infoteur, 22-08-2017
Het is allereerst belangrijk dat de arts vaststelt wat de oorzaak is van de klachten. Pas dan kan bekeken worden of eventuele voedingsadviezen (door bijvoorbeeld een diëtist) helpen.

Sabine, 25-02-2016
Hallo,
Ik stel hier de vraag omdat ik niet onnodig naar de huisarts wil gaan.
Ik ben nu vier dagen overtijd, mijn cyclus was na het stoppen met de ring regelmatig 30/31 dagen. Mijn laatste ongesteldheid was 21 januari. Ik heb omstreeks mijn verwachte ovulatie seks gehad, maar hij is niet in mij klaargekomen. We zijn niet bezig een kindje te krijgen, al zou het wel welkom zijn. Nu heb ik gister en eergister ineens hevige pijn in mijn buik en onderrug gehad, waarvan gister zo erg dat ik niet meer kon staan zonder beroerd te worden en het gevoel dat ik zou flauwvallen. Na een tijdje op de bank te liggen trok de pijn min of meer weg en was na een uur over. Wel heb ik een gevoelige buik al sinds een week. Ik ben op 12 feb teruggekomen van een reis naar australie en nieuw zeeland van 3 maanden, dus ik dacht dat mijn menstruatie misschien weg blijft doordat mijn lichaam in de war is. Op de heenreis had ik daar geen last van. Ik heb een test gedaan gister, die was negatief. Misschien was het nog te vroeg. Ik zou me normaal geen zorgen maken omdat ik in het verleden wel eens een maand gewoon niet ongesteld werd en daarna weer normaal, maar doordat ik nu al een aantal dagen tegen de avond heel erge buikpijn heb gehad en constante pijn in mijn onderrug ben ik toch een beetje ongerust en vraag ik me af of er iets mis kan zijn waarvoor ik echt snel naar een huisarts zou moeten gaan. Ik wil niet belachelijk overkomen dus graag tips.

Alvast bedankt! Reactie infoteur, 25-02-2016
Bij aanhoudende pijn in de buik en/of onderrug, is het verstandig de huisarts te raadplegen om te achterhalen wat er aan de hand is, bijvoorbeeld een urineweginfectie of iets anders. U komt echt niet belachelijk over. Een huisarts is er voor om u te helpen bij lichamelijke ongemakken of klachten.

Jan van Belsen, 29-01-2016
Op dit moment heb ik te maken met een geperforeerde urineleider. Er is een nefrodrain geplaatst. Via een PETscan moet op termijn duidelijk worden door welke druk de urineleider geperforeerd is. Welke medische oplossingen bestaan er om af te komen van de drain en de urineleider definitief te herstellen? Reactie infoteur, 07-02-2016
Een beschadiging van de urineleider herstelt meestal spontaan. Als dat niet het geval is, kunt u met de behandelend arts bespreken wat de mogelijkheden zijn. Tevens zal de onderliggende oorzaak moeten worden weggenomen.

Tartuffel (2.976 artikelen)
Laatste update: 06-10-2020
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Aandoeningen
Bronnen en referenties: 13
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!